༡༠. པཾ་སུ་དྷོ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢. ད་ས་མེ ཨ་ནཱི་ཧ་ཏ་དོ་སནྟི ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏ་ཐཱུ་ལ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝནྟི ཨ་ན་པ་ག་ཏ་སུ་ཁུ་མ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟཾ.
ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཊི་བྲཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཡུ་ཏྟ་སྶ, ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝཱ པ་བྦྷཱ་རེ ཝཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཝཱ པཱ་དེ་ཧི ཝཱ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ནྟོ་པི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ་པི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠེ་ན་པི ཏཾ་ས་དྡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ. ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོཏི དྷ་མྨ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་མྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ. པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི པ་ཎྜི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ.
ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱ ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ, དོ་སོ. ཝི་ཧིཾ་ས་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟེ, ཝི་ཧིཾ་ས་ནཾ ཝཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ཝི་ཧིཾ་སཱ, པ་རེ་སཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཀ་རུ་ཎཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ པཱ་པ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོཏི ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཛ་ན་པ་ད་མཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ པ་རེ ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ན ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ, པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་རུཾ ཀ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ད་ས་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱཏི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ད་ས་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ.
ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི. ན ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ན ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཀཾ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨེ་ཀོ་དི, པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཊྛོ་པི ཧི ལོ་ཀེ ཨེ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀོ་དི་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨི་དྷ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ན་གོ་ཙ་རེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཊྛུ ནི་སཱི་ད་ཏཱིཏི ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཀི་ལེ་སེ ས་ནྣི་སཱི་དེ་ནྟོ སུ་ཊྛུ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་བྱ་གྒ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སུ་ཊྛུ ཨ་པྤི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི ཡ-ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན པ་ན པུ་ན ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཨ་ཏྠི, སོ ས་ཀྑཱི, ས་ཀྑི་ནོ བྷ་བྦ་ཏཱ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཱ, ས་ཀྑི་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀྑཱི ཙ སོ བྷ་བྦོ ཙཱ་ཏི ས་ཀྑི་བྷ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དཱི་ནཾ བྷ་བྦོ ཏ་ཏྠ ཙ ས་ཀྑཱི་ཏི ས་ཀྑི་བྷ་བྦོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཱ, ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་དཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༩༨) –
‘‘ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི་ཀཱ་ར་ཎེ. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་ཉྷི ཏཾ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཐ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཡ་ད་རི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥; ༣.༣༠༧) ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་སུ ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ད་ཉྩ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཙེ་ཏྠ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
པཾ་སུ་དྷོ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.