(༡༠) ༥. ལོ་ཎ་ཀ་པ་ལླ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཏི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཱིཏི སཱི་གྷཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་སྶ་ཀེ ཨ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སྶ་ཀི་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི. ནི་ཀྑ་ནྟ་སེ་ཏ་ངྐུ་རཱ་ནཱིཏི བཱི་ཛ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སེ་ཏ་ངྐུ་རཱ་ནི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. དུ་ཏི་ཡེ སཱ་ཎེ་ཧི ཝཱ་ཀེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ་ནི སཱ་ཎཱ་ནི. མི་སྶ་སཱ་ཎཱ་ནི མ་སཱ་ཎཱ་ནི ན བྷ་ངྒཱ་ནི. ཨེ་ར་ཀ་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཀྐ་མ་ཀ་ཙི་ཀ་ད་ལི་ཝཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨེ་ར་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཱ་ནི ཧི ཚ་ཝཱ་ནི ལཱ་མ་ཀཱ་ནི དུ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ‘‘ཚ་ཝ་དུ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཀུ་ཎྜ་ཀནྟི ཏ་ནུ་ཏ་རཾ ཏ་ཎྜུ་ལ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ. པ་ཉྩ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་ནཱིཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ. སཱི་ལ་གྒ་པྤ་ཏྟོཏི སཱི་ལེ་ན, སཱི་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟོ.
པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་ར་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ཏ་ཏི་ཡེ ཝི་དྡྷེཏི དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏེ. དཱུ་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ག་མེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ག་མེ་ན དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏེ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཝི་དྡྷེ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་བྷཾ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཀྐ་མཱ་ནོཏི ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྷི་ལ་ངྒྷ་ནྟོ. ཨི་མི་ནཱ ཏ་རུ་ཎ་སཱུ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ནཱ་ཏི་དཱུ་རོ་དི་ཏེ ཧི ཨཱ་དི་ཙྩེ ཏ་རུ་ཎ་སཱུ་རི་ཡ་ས་མ་ཉྙཱ. དུ་ཝི་དྷ་མེ་ཝ་སྶ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷ་མྤི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་ར་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི, ཨི་ཏ་རཾ ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པུ་ན ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཧི ས་བྦེ་པི ཨ་རི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ནྣཱ ཧེ་ཊྛཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ་པི ཝེ་ཧ་པྥ་ལཾ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ བྷ་ཝ་གྒ་ཉྩ པ་ཏྭཱ ན པུ་ན་ཉྙ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཛྷཱ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མཱི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི. ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཧེ་ཊྛཱ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མཱི.
ས་ར་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་རི་སཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཨ་ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏཾ ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཛཱ་ཏཾ བ་ཧུཾ ལ་ནྟི ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི བ་ཧུ་ལཱ, ཏེ ཨེ་ཝ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝེ་ན་ཡི་ཀོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤༦; ཨ. ནི. ༨.༡༡; པཱ་རཱ. ༨). ཏེ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཐི་ལཾ ཨ་གཱ་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ. སི་ཐི་ལནྟི ཙ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. སི་ཐི་ལ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་སྶ ས་ཐ་ལ་ས་དྡ་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ་ཏི པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷོ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན, ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱཏི ཨོ་རོ་པི་ཏ་དྷུ་རཱ ཨུ་ཛྫི་ཏུ་སྶཱ་ཧཱ. ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ནི་བྦཱ་ནཾ. དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝཱི་རི་ཡནྟི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡཾ.
བྷ་ཎྜ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ. ཝི་སེ་ས་ན་སྶ པ་ར་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་ས་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཛཱ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ལ་ཧོ ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་ལ་ཧ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཀ་ལ་ཧ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཏཾ་ས་དི་སཱི ཙ ཨ་ནི་ཊྛ་ཀི་རི་ཡཱ. ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལ་པ་ན་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་ད་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཝི་ཝཱ་ད་པ་ནྣཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི. མུ་ཁ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ ཨི་དྷ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ མུ་ཁ་ས་ཏྟི་ཡོ’’ཏི.
ས་ཏི་པི ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དེ པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་ཧི པ་ན དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཁཱི་རོ་ད་ཀ་ས་མྨོ་དི་ཏཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཏཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁཱི་རོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཁཱི་ར་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཝི་སུཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨུ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་གྒི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱུ་པ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཝི་ཡ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟེ་ཧི མེ་ཏྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི. པི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཱ་ནི ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ནི པི་ཡ་ཙ་ཀྑཱུ་ནི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་མོ་ད་པ་ཙྩ་ཡ་བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་མཱ་ཧ. པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཁུ་དྡི་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ་ན པ་ཉྩ་པྤ་ཀཱ་རཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶཱཏི ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ པཱི་ཎི་ཏ་མ་ན་སྶ, པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་ཝ་ཧེ་ཧི ཨུ་ལཱ༹་རེ་ཧི པཱི་ཏི་ཝེ་གེ་ཧི ཏི་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ག་ཏ་ད་ར་ཐོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ད་ར་ཐོ.
ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན དཱ་རི་ཏོ པ་བྦ་ཏ་པྤ་དེ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ནྡ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་ནི་ནྣཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ན་དི་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ན་དི་ཀུ་ཉྫོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ་ཝ་ཊྚཱ ན་དི་ཡོ པ་ད་རཱ. ཨ་ཊྛ མཱ་སེཏི ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷ་ཨུ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ མཱ་སེ. ཁུ་དྡ་ཀཱ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧི་ནི་ཡོ སཱ་ཁཱ ཝི་ཡཱ་ཏི སཱ་ཁཱ. ཁུ་དྡ་ཀ་སོ་བྦྷཱ ཀུ་སུ་བྦྷཱ ཨོ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་རི ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཙེ་ཝ ས་ནྡ་ཏི ཙ, ཏེ ཀུ་སུ་བྦྷཱ ཁུ་དྡ་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ཊཱ. ཁུ་དྡ་ཀ་ན་དི་ཡོཏི པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཱ་དི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཁུ་དྡ་ཀཱ ན་དི་ཡོ.
པ་རི་སཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༧. པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧-༩༩. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོཏི ར་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཡོ་གྒོ. ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཨ་ངྒ་ས་མ་ཏཱ་ཡཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མ་ཏཱ་ཡ, ར་ཉྙོ ཝཱ སེ་ནཱ་ཡ ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ར་ཉྙོ ཨ་ངྒནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཧུ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧུ་ནཾ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ’’ནྟི. དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏནྟི ཙ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཧུ་ནི་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྷི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧུ་ན་ནྟི. ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོཏི ཏ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ.
པཱ་ཧུ་ན་ཀ་བྷ་ཏྟ་སྶཱཏི དི་ས་ཝི་དི་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་རེ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟ་སྶ. ཏ་ཉྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ པཱ་ཧུ་ན་ཀེ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ས་ངྒྷོ་ཝ ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ས་ངྒྷ་ས་དི་སོ ཧི པཱ་ཧུ་ན་ཀོ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ཨེ་ཀ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ དི་སྶ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་པི ཀ་པྤེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ. ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞ་ཉྩ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་དི་ཀ་རེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ཧུ་ན་མ་སྶ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, པཱ་ཧུ་ན་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ ཝི་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཏེ་སུ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ, ན ཨེ་ཝ་མ་རི་ཡ་ས་ངྒྷོ, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷོ་ཝ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ’’ཏི.
ད་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཧི ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ, པ་ར་ལོ་ཀཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ནཾ. ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཝཱ ཧི་ཏོ ཡ་སྨཱ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝི་སོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ.
པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྫ་ལི ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨུ་བྷོ ཧེ་ཏྠ སི་ར་སི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ལོ་ཀེ་ན ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྫ་ལི་པ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི.
ཡ་དི་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན་ཏྠི ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝི་སི་ཊྛ་ནྟི ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ, ས་མ་མྤི་སྶ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ས་དི་ས’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཁི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ བཱི་ཛཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི, ཁི་པ་ནྟི ཝ་པ་ནྟི ཨེ་ཏྠ བཱི་ཛཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཁེ་ཏྟཾ, ཀེ་དཱ་རཱ་དི, ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཁེ་ཏྟཾ, པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཁེ་ཏྟཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ར་ཉྙོ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩ་སྶ ཝཱ སཱ་ལཱི་ནཾ ཝཱ ཡ་ཝཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ར་ཉྙོ སཱ་ལི་ཀྑེ་ཏཾ ཡ་ཝ་ཀྑེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷོ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ངྒྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧི ལོ་ཀ་སྶ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཝི་རུ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པོ་ཏྠ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠. ཨ་ཊྛ་མེ ན་ཝོཏི ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཝ་ཏྠནྟི སཱ་ཎཱ་དི་ཝཱ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཾ. དུ་བྦ་ཎྞོཏི ཝི་ཝ་ཎྞོ. དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶོཏི ཁ་ར་ས་མྥ་སྶོ. ཨ་པྤཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་གྒྷོ. ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ ཨ་གྒྷ་ནྟོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀོ ཧོ་ཏི. པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཛ྄ཛྷི་མོཏི པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. སོ ཧི ན་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཛི་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟོ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ་པི དུ་བྦ་ཎྞོ ཙ དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶོ ཙ ཨ་པྤ་གྒྷོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ ཨ་གྒྷ་ནྟོ ཨ་ཌྜྷཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀཾ ཝཱ ཨ་གྒྷ་ཏི. ཨུ་ཀྑ་ལི་པ་རི་པུ་ཉྪ་ནནྟི ཀཱ་ལུ༹་ཀྑ་ལི་པ་རི་པུ་ཉྪ་ནཾ. ན་ཝོཏི་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶོ་པི ན་ཝོ་ཡེ་ཝ. དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན་པི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན་པི དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ. དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཧི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཱ་ཡ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ་པི ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ་པི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡེ ཁོ པ་ན་སྶཱཏི ཡེ ཁོ པ་ན ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཝཱ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ནྟི. ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཚ ས་ཏྠཱ་རེ སེ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ. དེ་ཝ་ད་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཏཾ སེ་ཝ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཧོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མོཏི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ན་ཝ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ནཱ་མ. ཐེ་རོཏི ད་ས་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་ཡ྄ཧནྟི ཏུ་ཡ྄ཧཾ བཱ་ལ་སྶ བྷ་ཎི་ཏེ་ན ཀོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པནྟི ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ.
ཏཱི་ཧི ཀ་པྤཱ་ས་ཨཾ་སཱུ་ཧི སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝ་ཏྠནྟི ཏ་ཡོ ཀ་པྤཱ་ས་ཨཾ་སཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ནྟི་ཏ་སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ་ཡི་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠཾ, ཏཾ ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མཾ ཨ་ན་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཝཱི་ས་མྤི ཏིཾ་ས་མྤི ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་གྒྷ་ཏི, ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ, ཨ་ཊྛ་པི ད་ས་པི ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་གྒྷ་ཏི.
ཏེ་སཾ ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ སེ་ཝ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏཾ སེ་ཝ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྷི ཨེ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ལཱ མུ་ཙྩ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རེ ཨ་ཝ་སེ་སེ ཙ ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ནི་སྶཱ་ཡ ས་གྒ་ག་ཏ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ལཱ ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ས་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་དྷེ་ཡྻཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཏཾ ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ག་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་དྷཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སྨིཾ ཧ་ད་ཡེ ཙ ཨཱ་དྷཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི.
པོ་ཏྠ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ལོ་ཎ་ཀ་པ་ལླ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡. ན་ཝ་མེ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏཱ་དི་པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཀ་མྨ་སི་དྡྷི་ཡཾ ཏ་བྦི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ས་ཀྐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ’’ཏི. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན.
‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝཱི ཨེ་ཝཾ་ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་སུ་བྷཱ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. རཱ་གཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘རཱ་གོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ, དོ་སོ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ, མོ་ཧོ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ, ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཧཱི་ནཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༥༩) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་ཐཱ ཧི པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ པཱུ་ཏི་པ་ཎྞ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ བྱཱ་མ་ས་ཏཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཡ་ཊྛིཾ ཝཱ ར་ཛྫུཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ མི་ན་ནྟ་སྶ པི་ཊྛི་པཱ་དོ་དྡྷ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཡཱ་ཝ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝི་ཡ ཙ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་དཱ ར་ཏྟོ དུ་ཊྛོ མཱུ་ལ༹ྷོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨི་ཏི ཏེ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟཱ.
ཛཱ་པེ་ཏུནྟི ཛི་ན་དྷ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ. སོཏི རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ལོ་ཎ་ཀ་པ་ལླ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པཾ་སུ་དྷོ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢. ད་ས་མེ ཨ་ནཱི་ཧ་ཏ་དོ་སནྟི ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏ་ཐཱུ་ལ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝནྟི ཨ་ན་པ་ག་ཏ་སུ་ཁུ་མ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟཾ.
ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཊི་བྲཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཡུ་ཏྟ་སྶ, ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝཱ པ་བྦྷཱ་རེ ཝཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཝཱ པཱ་དེ་ཧི ཝཱ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ནྟོ་པི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ་པི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠེ་ན་པི ཏཾ་ས་དྡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ. ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོཏི དྷ་མྨ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་མྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ. པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི པ་ཎྜི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ.
ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱ ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ, དོ་སོ. ཝི་ཧིཾ་ས་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟེ, ཝི་ཧིཾ་ས་ནཾ ཝཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ཝི་ཧིཾ་སཱ, པ་རེ་སཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཀ་རུ་ཎཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ པཱ་པ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོཏི ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཛ་ན་པ་ད་མཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ པ་རེ ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ན ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ, པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་རུཾ ཀ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ད་ས་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱཏི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ད་ས་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ.
ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི. ན ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ན ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཀཾ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨེ་ཀོ་དི, པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཊྛོ་པི ཧི ལོ་ཀེ ཨེ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀོ་དི་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨི་དྷ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ན་གོ་ཙ་རེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཊྛུ ནི་སཱི་ད་ཏཱིཏི ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཀི་ལེ་སེ ས་ནྣི་སཱི་དེ་ནྟོ སུ་ཊྛུ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་བྱ་གྒ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སུ་ཊྛུ ཨ་པྤི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི ཡ-ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན པ་ན པུ་ན ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཨ་ཏྠི, སོ ས་ཀྑཱི, ས་ཀྑི་ནོ བྷ་བྦ་ཏཱ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཱ, ས་ཀྑི་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀྑཱི ཙ སོ བྷ་བྦོ ཙཱ་ཏི ས་ཀྑི་བྷ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དཱི་ནཾ བྷ་བྦོ ཏ་ཏྠ ཙ ས་ཀྑཱི་ཏི ས་ཀྑི་བྷ་བྦོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཱ, ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་དཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༩༨) –
‘‘ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི་ཀཱ་ར་ཎེ. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་ཉྷི ཏཾ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཐ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཡ་ད་རི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥; ༣.༣༠༧) ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་སུ ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ད་ཉྩ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཙེ་ཏྠ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
པཾ་སུ་དྷོ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ནི་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཡེ་ཧི ཕ་ལཾ ནི་མཱི་ཡ་ཏི, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཀྑི་པ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ཎི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི. ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ལེ་ནཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་ལནྟི ཙ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལེ’’ཏི. མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ཙི་ཏྟེ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ས་མཱ་དྷཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཧི ཨི་དྷ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཋཱ་ནཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨེ་ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཉཱ་ཎ་ཛ་ཝནྟི ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཛ་ཝཾ.
ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་པ་ན་ཡོ་གྒ་ཨ་ངྒཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨི་དྷ ‘‘ཨུ་ཀྐཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླ’’ནྟི. ས་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་ཏྟཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཏ་པྤ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཡེ་ཡྻ. ཨཱ་ལི་མྤེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཛ་ལེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒཱ་རེ…པེ… གཱ་ཧཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི. མཱུ་སཱ་ཡ ཝཱ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻཱཏི ཏ་ཏྟ་ཀེ ཝཱ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི.
ནི་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ལོ་ཎ་ཀ་པ་ལླ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.