༨. སུ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ ‘‘སུ་ཀྐཾ ཝ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན ཝ་ཎྞ་སུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཀྐ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏོ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཝ་ཎྞ་སུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡཱཏི སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ. ཧི་རཱི པཱ་པ་དྷ་མྨེ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ནྟཱི ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་པ་ཏོ ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི་རཱི’’ཏི. ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཏེ ཨུ་ཎྷཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ནྟཾ ཏ་ཏོ བྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨོ་ཏ་པྤ’’ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱི པཱ་པ་ཏོ ཝི་མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ནེ་སཾ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧི་རཱི, བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི ཧི་རཱི, ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི ཨོ་ཏ་པྤཾ. ལ་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཧི་རཱི, བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི་རཱི, ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧི་རིཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཛཱ་ཏིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ, ཝ་ཡཾ, སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ, བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ. ཀ་ཐཾ? ‘‘པཱ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ན ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ, ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩཱ་ནཾ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ, མཱ་དི་ས་སྶ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨི་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཛཱ་ཏིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱ་པཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཧི་རིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘པཱ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ད་ཧ་རེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ, མཱ་དི་ས་སྶ ཝ་ཡེ ཋི་ཏ་སྶ ཨི་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱ་པཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཧི་རིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘པཱ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མེ་ཏཾ དུ་བྦ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ, མཱ་དི་ས་སྶ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨི་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱ་པཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཧི་རིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ, ན པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ, མཱ་དི་ས་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ ཨི་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱ་པཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཧི་རིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧི་རིཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཙ ཧི་རིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ? ‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཙ་ཏཱུ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ག་ར་ཧ་པྤ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཝི་ཝ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ.
ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི ཧི་རཱི? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ དྷུ་ཏ་དྷ་ར་སྶ ན ཡུ་ཏྟཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི ཧི་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༤༠).
ཀ་ཐཾ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ལོ་ཀཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཏཱ་ཝ ཏཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ལོ་ཀེ ཙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏེ ན ཡུ་ཏྟཾ པཱ་པཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ, མ་ཧ་ནྟ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ས་ནྟི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དུ་ནོ. ཏེ དཱུ་ར་ཏོ་པི པ་སྶ་ནྟི, ཨཱ་ས་ནྣཱ་པི ན དི་སྶ་ནྟི, ཙེ་ཏ་སཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་པི མཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི ‘པ་སྶ་ཐ, བྷོ, ཨི་མཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ, ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་ར་ཏི པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’ཏི. ས་ནྟི དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟི་ནི་ཡོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དུ་ནི་ཡོ, ཏཱ དཱུ་ར་ཏོ་པི པ་སྶ་ནྟི, ཨཱ་ས་ནྣཱ་པི ན དི་སྶ་ནྟི, ཙེ་ཏ་སཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏཱ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི ‘པ་སྶ་ཐ, བྷོ, ཨི་མཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ, ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་ར་ཏི པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’ཏི…པེ… སོ ལོ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ…པེ… པ་རི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ.
ལ་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ལ་ཛྫཱཏི ལ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛི་ཏཱ ཧི་རཱི. བྷ་ཡནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡཾ, ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛི་ཏཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པཱ་པ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ དྭཱི་སུ ཨ་ཡོ་གུ་ལེ༹་སུ ཨེ་ཀོ སཱི་ཏ་ལོ བྷ་ཝེ་ཡྻ གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏོ, ཨེ་ཀོ ཨུ་ཎྷོ ཨཱ་དི་ཏྟོ. ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ སཱི་ཏ་ལཾ གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ཌཱ་ཧ་བྷ་ཡེ་ན. ཨེ་ཝཾ པ་ཎྜི་ཏོ ལ་ཛྫཱ་ཡ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལ་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཧི་རཱི, བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ.
ཀ་ཐཾ ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི་རཱི, ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ? ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, ས་ཏྠུ་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, དཱ་ཡ་ཛྫ་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་ཏྠ གཱ་ར་ཝེ་ན ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧི་རིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ, པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ, ད་ཎྜ་བྷ་ཡཾ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝ་ཛྫ་ཏོ བྷཱ་ཡ་ནྟོ ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཏཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ནེ་སཾ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་པྤ་ཡོ་གོ. ན ཧི ལ་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ, པཱ་པ་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
སུ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.