༥. མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥. པ་ཉྩ་མེ སེ་ས་ཛ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ. ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ནེ་ཝ པ་སྶེ་ན ཨ་ས་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦ་སོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ. ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱཏི གྷུ་རུ་གྷུ་རུ་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཱ སུ་པ་ནཱ ས་ཡ་ནེ པི་ཊྛི་པྤ་སཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཙ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི སུ་ཁ་མེ་ཝ སུ་པ་ཏི. ཡ་སྨཱ ས་ཎི་ཀཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཡ་ཏི, ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནེ་པི ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་སུ་པི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ནི་དྡཱ་ཀཱ་ལེ སུ་ཁཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ དུ་ཀྑེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ལེ ས་རཱི་ར་ཁེ་དེ་ན ནི་ཏྠུ་ན་ནཾ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཏྠུ་ན་ནྟཱ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནྟཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན སུ་ཁེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་རཱི་ར་ཁེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཏྠུ་ན་ནཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཝ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་ཁ་པྤ་ཊི་བོ་དྷོ ཙ ས་རཱི་ར་ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཾ ནི་བྦི་ཀཱ་ར’’ནྟི.

བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཝ་སེ་ན དེ་ཝ་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶ བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སུ་པི་ནཾ ཧོ་ཏི, ན པཱ་པ་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མྤི ཙ་སྶ བ་ཧུ་ལཾ བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནུ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ.

ཨུ་རེ ཨཱ་མུ་ཀྐ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡཱཏི གཱི་ཝཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་རེ ལ་མྦི་ཏ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཧི་ཙི ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ལི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི་ས་མཱུ་ཧ་བྷཱུ་ཏོ པ་ན མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཨཾ་ས་པྤ་དེ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀ་ཊི་པྤ་དེ་ས་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གཱ པ་ལ་མྦ་ནྟོ ཨུ་རེ ཨཱ་མུ་ཀྐོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཝི་སཱ་ཁ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡཱཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༥༨) སོ ཀི་ར པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཨ་སྶོ་སི ‘‘ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པོ ཀི་ར ཙེ་ཏི་ཡ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཛྫོ་ཏོ, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ས་ཀྐཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝཱ, ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་ས་པྤཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤཱ་ཡ་ནྟི ས་བྦ་མེ་ཏྠ སུ་ལ་བྷ’’ནྟི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ དུ་སྶ་ནྟེ བ་དྡྷེ་ན ཨེ་ཀ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ནེ་ཝ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ ནཱ་ཝཾ ཨུ་དི་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀཾ མཱ་སཾ ཝ་སི. སོ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷ་ཎྜཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ཏེ་ནེ་ཝ་ནྟ་ར་མཱ་སེ་ན ས་ཧ་སྶཾ ཨ་བྷི་སཾ་ཧ་རི. ཨི་ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. སོ པ་བྦཱ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཱི་མཾ ནཱི་ཏོ ཏཾ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀ་ནྟ་རེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སི. ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཝི་སཱ་ཁ་སྶ པ་བྦ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ མཱ རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱ ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ སཱི་མཱ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཝི་ཀྐི་རི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. སོ པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ པ་གུ་ཎཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ས་མ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཙ་རི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ –

‘‘ཝ་ན་ནྟ་རེ ཋི་ཏོ ཐེ་རོ, ཝི་སཱ་ཁོ ག་ཛྫ་མཱ་ན་ཀོ;

ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་མེ་ས་ནྟོ, ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.

‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་དྷ མཱ་ག་ཏོ;

ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཁ་ལི་ཏཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧོ ལཱ་བྷོ ཏེ མཱ་རི་སཱ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༥༨);

སོ ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ མ་གྒོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཡ’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པ་བྦ་ཏེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་སོ མ་གྒོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩཱུ་སེ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཙ་ངྐ་མ་སཱི་སེ མ་ཎི་ལ་རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ སོ་པཱ་ན་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རོ་དི. ཐེ་རོ ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ཎི་ལི་ཡཱ་ཏི. ཀི་སྶ རོ་ད་སཱི་ཏི? ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་མ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི. མ་ཡི ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ གུ་ཎོ་ཏི? ཏུ་མྷེ་སུ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མེ་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ དཱ་ནི ཏུ་མྷེ་སུ ག་ཏེ་སུ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, དུ་ཊྛུ་ལླ་མྤི ཀ་ཐ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ས་ཙེ མ་ཡི ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, སུ་ནྡ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ག་མ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ་པི པུ་ན ཏ་ཐེ་ཝ པ་རོ་དི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཐེ་རོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷ་མ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི.

བ་ལ་ཝ་པི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ བ་ལ་ཝ་པི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན་པི ས་ཏྠཾ ན ཀ་མ་ཏི, པ་གེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི པ་རི་པ་ནྠེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ དཱུ་ར་ས་མུ་སྶཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་མྤི སུ་ཁ་སུ་པ་ནཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘སུ་ཁཾ སུ་པ་ནྟི མུ་ན་ཡོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;

སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་དཱ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༡.༢༥༨); ཙ ཨཱ་དི –

ཏ་ཐཱ་པི་མེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྱཱ་པཱ་ད་སྶ, ཡ་དི་དཾ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༦; ཨ. ནི. ༦.༡༣). བྱཱ་པཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་སུ་པ་ནཱ་ད་ཡོ་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ་སུ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ སི་དྡྷེ་སུ སུ་ཁ་སུ་པ་ནཱ་ད་ཡོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.

མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.