༢. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་གྒོ
༡-༤. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡-༡༤. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི. ཏ་ཏི་ཡེ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནནྟི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ནཾ. ཀོ པ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཀཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཏི? ས་བྦེ་ས་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ་ནཾ སུ་དྷཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ. སཱ ཧེ་ཊྛི་མེ་ཧི ཧེ་ཊྛི་མེ་ཧི ཨུ་པ་རི་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་མཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘བི་ལཱ༹་ར་པ་ད་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་དྷཱ་ཧཱ་རཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, སོ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་གྒ་ན་ཁ་གྒཱ ཀཱ་ཡཾ ཕ་ར་ཏི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཡཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི མ་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྷི ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ ས་མ་ཡོ་པི ཨ་ཏྠི ཏ་སྶ ཨ་ས་མ་ཡོ་པི, མ་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན པ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ན་སྶ ས་མ་ཡོ ཝཱ ཨ་ས་མ་ཡོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཡ་སྶ ས་དྡྷཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཏ་སྶ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཏི་ཊྛ་ནྟ་སྶ ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ནི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨི་ཏི མ་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟ་སྶ ས་མ་ཡོ ཝཱ ཨ་ས་མ་ཡོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི མ་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑོ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པ་ཉྩ་མེ སེ་ས་ཛ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ. ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ནེ་ཝ པ་སྶེ་ན ཨ་ས་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦ་སོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ. ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱཏི གྷུ་རུ་གྷུ་རུ་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཱ སུ་པ་ནཱ ས་ཡ་ནེ པི་ཊྛི་པྤ་སཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཙ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི སུ་ཁ་མེ་ཝ སུ་པ་ཏི. ཡ་སྨཱ ས་ཎི་ཀཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཡ་ཏི, ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནེ་པི ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་སུ་པི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་དྡཱ་ཀཱ་ལེ སུ་ཁཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ དུ་ཀྑེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ལེ ས་རཱི་ར་ཁེ་དེ་ན ནི་ཏྠུ་ན་ནཾ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཏྠུ་ན་ནྟཱ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནྟཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན སུ་ཁེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་རཱི་ར་ཁེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཏྠུ་ན་ནཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཝ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་ཁ་པྤ་ཊི་བོ་དྷོ ཙ ས་རཱི་ར་ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཾ ནི་བྦི་ཀཱ་ར’’ནྟི.
བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཝ་སེ་ན དེ་ཝ་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶ བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སུ་པི་ནཾ ཧོ་ཏི, ན པཱ་པ་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མྤི ཙ་སྶ བ་ཧུ་ལཾ བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནུ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ.
ཨུ་རེ ཨཱ་མུ་ཀྐ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡཱཏི གཱི་ཝཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་རེ ལ་མྦི་ཏ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཧི་ཙི ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ལི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི་ས་མཱུ་ཧ་བྷཱུ་ཏོ པ་ན མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཨཾ་ས་པྤ་དེ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀ་ཊི་པྤ་དེ་ས་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གཱ པ་ལ་མྦ་ནྟོ ཨུ་རེ ཨཱ་མུ་ཀྐོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཝི་སཱ་ཁ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡཱཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༥༨) སོ ཀི་ར པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཨ་སྶོ་སི ‘‘ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པོ ཀི་ར ཙེ་ཏི་ཡ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཛྫོ་ཏོ, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ས་ཀྐཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝཱ, ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་ས་པྤཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤཱ་ཡ་ནྟི ས་བྦ་མེ་ཏྠ སུ་ལ་བྷ’’ནྟི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ དུ་སྶ་ནྟེ བ་དྡྷེ་ན ཨེ་ཀ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ནེ་ཝ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ ནཱ་ཝཾ ཨུ་དི་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀཾ མཱ་སཾ ཝ་སི. སོ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷ་ཎྜཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ཏེ་ནེ་ཝ་ནྟ་ར་མཱ་སེ་ན ས་ཧ་སྶཾ ཨ་བྷི་སཾ་ཧ་རི. ཨི་ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. སོ པ་བྦཱ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཱི་མཾ ནཱི་ཏོ ཏཾ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀ་ནྟ་རེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སི. ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཝི་སཱ་ཁ་སྶ པ་བྦ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ མཱ རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱ ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ སཱི་མཱ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཝི་ཀྐི་རི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. སོ པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ པ་གུ་ཎཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ས་མ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཙ་རི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ –
‘‘ཝ་ན་ནྟ་རེ ཋི་ཏོ ཐེ་རོ, ཝི་སཱ་ཁོ ག་ཛྫ་མཱ་ན་ཀོ;
ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་མེ་ས་ནྟོ, ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་དྷ མཱ་ག་ཏོ;
ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཁ་ལི་ཏཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧོ ལཱ་བྷོ ཏེ མཱ་རི་སཱ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༥༨);
སོ ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ མ་གྒོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཡ’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པ་བྦ་ཏེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་སོ མ་གྒོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩཱུ་སེ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཙ་ངྐ་མ་སཱི་སེ མ་ཎི་ལ་རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ སོ་པཱ་ན་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རོ་དི. ཐེ་རོ ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ཎི་ལི་ཡཱ་ཏི. ཀི་སྶ རོ་ད་སཱི་ཏི? ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་མ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི. མ་ཡི ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ གུ་ཎོ་ཏི? ཏུ་མྷེ་སུ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མེ་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ དཱ་ནི ཏུ་མྷེ་སུ ག་ཏེ་སུ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, དུ་ཊྛུ་ལླ་མྤི ཀ་ཐ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ས་ཙེ མ་ཡི ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, སུ་ནྡ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ག་མ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ་པི པུ་ན ཏ་ཐེ་ཝ པ་རོ་དི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཐེ་རོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷ་མ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི.
བ་ལ་ཝ་པི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ བ་ལ་ཝ་པི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན་པི ས་ཏྠཾ ན ཀ་མ་ཏི, པ་གེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི པ་རི་པ་ནྠེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ དཱུ་ར་ས་མུ་སྶཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་མྤི སུ་ཁ་སུ་པ་ནཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘སུ་ཁཾ སུ་པ་ནྟི མུ་ན་ཡོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;
སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་དཱ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༡.༢༥༨); ཙ ཨཱ་དི –
ཏ་ཐཱ་པི་མེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྱཱ་པཱ་ད་སྶ, ཡ་དི་དཾ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༦; ཨ. ནི. ༦.༡༣). བྱཱ་པཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་སུ་པ་ནཱ་ད་ཡོ་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ་སུ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ སི་དྡྷེ་སུ སུ་ཁ་སུ་པ་ནཱ་ད་ཡོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ བེ་ལུ་ཝ་གཱ་མ་ཀེཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བེ་ལུ་ཝ་གཱ་མ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ར་པྤ་ཏྟ་ཀུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་སཱ་ར་མ་ཧ་པྤ་ཏྟ་ཀུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ. ད་ས་མེ ཋཱ་ནེཏི ཨ་ཉྙེ ཨ་ཉྙེ་ཏི ད་ས་ག་ཎ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ན་ག་རེ ཛཱ་ཏོ བྷ་ཝོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་རོ. ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མོཏི པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མོ, ན ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ.
པ་ཀ་ཏ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ ཏ-ས་དྡོ་ཏི ཏ་སྶ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ སུ་པཱ་ཀ་ཊོ ཙ, ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ སོ…པེ… ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏི་པི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་དྡཱ་ནཾ ཨི་དྷ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ནེ་སཾ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སེ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན, ཝི་ཛྫཱ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཝི་ཛྫཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཏ་ད་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ཏཱ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན, ས་བྦ་ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ཧི. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ཧཱིཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ཧི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱཏི དེ་སེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱ. ཨ་རཱི་ནནྟི ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མཱ་རཱ་ནཾ ཝཱ སཱ་ས་ན་སྶ ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ. ཏེ་སཾ པ་ན ཧ་ན་ནཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ན་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ. ཀེ་སི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཛཱ་ན་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱ. ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ན་མཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ. ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷེ་དེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན.
ཨ་ཐ ཝཱ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ན་ཏཱ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཎྞ་མྤི ཀ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱ. ད་ཝཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ. ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཧཱ་ནི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀྑ་ཡ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་བ་ལ་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷུ་ཡྻ ཀ་ཏཾ. སྭཱ་སྶ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ’’ནྟི. ཏེ ཙ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ‘‘ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ ཀ་པྤ་ཡི་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏནྟི ཙ ཛྷཱ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི. ཡ་ཉྷི ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཡཾ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ས་མ་ཐ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ པཱ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནྣཱ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ. ན་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ན་ནྡཱི. ཏ་ཏྠ སུ་ཁུ་མཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ ནི་ཀ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏ་བྦེ ས་ཏི. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀ་ཏྟ་བྦོཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀ་ཏྟ་བྦོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སུ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནཱ ལ་དྡྷ་བྦ་སྶ ཨ་ལ་དྡྷ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ་ན་པི ལ་དྡྷ་བྦ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཏེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་མྤི ལ་དྡྷ་བྦ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ར་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ར་སོ.
ཨ་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི སུ་ག་ཏི་ཡོཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི དུ་གྒ་ཏི་ཡོཏི ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡ་མཱ་ཧ.
ཨ་པྤཾ ཡཱ་ཙི་ཏེ་ན བ་ཧུཾ དེ་ནྟེ་ན ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་རི་སེ་ན ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པུ་ཙྪི་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་པི དྷ་མྨཱ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཉཱ་ཡེ་ན. པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཏེ་ན…པེ… ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན. ཨ་མ་ཏུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ, ས་བྦཱ་ནི་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་ར་སཱ་པི ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་བྷཱུ་མི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་བྷཱུ་མཱི་ཏི དྭེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཧེ་ཊྛི་མཱ་པི དྭེ བྷཱུ་མི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི. པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི ཨ་གྒྷོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. གོ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ས་ཏྟ་མེ ཏི་སྶོ ཀ་ཐཱཏི ཏི་སྶོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ, ཏི་ཝི་དྷཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་དཾ ནཱ་ལ༹ཾ མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝཱ པ་དཾ ནཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཏྠ་ནི་གྒ་མ་ན་མ་གྒོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ན’’ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཾ་སཱ བྷཱ་གཱ ཨ་ཏྠ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱུ་པཱ་ཡཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན’’ནྟི. ནི་ཡ་མ་ཏོ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཝ་ཏྟོ སཾ་ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་སི་ནྣ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ, ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ་གོ་པཱ་ལ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ་པི པ་ད་སྶ པི་ཎྜ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ཧཱུ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཀྐཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཨུ་པ་མོ་པ་མེ་ཡྻ་དྭ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་ཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཨ་ཡཾ ཨེ་དི་སེ་སུ ཨེ་ཝ སུ་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ག་མ་ནནྟི ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧུ ‘‘ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་མཱ ཙ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ནི་དྡེ་སོ ཙ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་མྤི ཨུ་པ་མོ་པ་མེ་ཡྻ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་པ་ནཾ. ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ, སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཙ ཏཾ་ཏཾ་ཨུ་པ་མཱུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ག་མ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡནྟི ནི་སི་ནྣ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟེ. ས་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཱཏི ས་བྦེ་ཧི་པི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཏཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ པཱ་ལི༹ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨ་ངྒཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ངྒཱ་ནི, ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒེ་ཧཱི་ཏི ཨ་གུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. གོ་མ་ཎྜ་ལནྟི གོ་ས་མཱུ་ཧཾ. པ་རི་ཧ་རི་ཏུནྟི ར་ཀྑི་ཏུཾ. ཏཾ པ་ན པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི. ཝ་ཌྜྷིནྟི གུ་ནྣཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧུ་གོ་ར་ས་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་རི་ཝུ་དྡྷིཾ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མི་ད’’ནྟི རཱུ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ, པ་རི་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་པི ས་རཱི་ར་རཱུ་པ་མྤཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཎ་ན་ཏོ ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཏོ ཝཱ’’ཏི. ན པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཝི་ན་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ནཱི་ལཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན སེ་ཏ་ས་བ་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
དྷ་ནུ་ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་སྶཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ གཱ་ཝཱི་སུ ཀ་ཏཾ དྷ་ནུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཀུ་མཱ་ར་བྷ་ཏྟི་ག་ཎཱ་ནཾ གཱ་ཝཱི་སུ ཀ་ཏཾ ས་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨི་སྶ་ར་བྷ་ཏྟི་ག་ཎཱ་ནཾ གཱ་ཝཱི་སུ ཀ་ཏཾ སཱུ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན རཱ་མ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝ་ག་ཎཱ་དཱི་ནཾ གཱ་ཝཱི་སུ ཀ་ཏཾ ཕ་ར་སུ་ཙ་ཀྐཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱཏི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ, ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཝཱ. ས་ཊ་ཏི རུ་ཛ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སཱ་ཊི་ཀཱ, སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ སཱ་ཊི་ཀཱ ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱ་རེ་ཏཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏཱ.
ཝཱ་ཀེ་ནཱཏི ཝཱ་ཀ་པ་ཊྚེ་ན. ཙཱི་ར་ཀེ་ནཱཏི པི་ལོ་ཏི་ཀེ་ན. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེཏི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ནི་གྒཱ་ཧནྟི སུ་སུ་མཱ་རཱ་དི་གྒཱ་ཧ་ར་ཧི་ཏཾ. པཱི་ཏནྟི པཱ་ནཱི་ཡ་སྶ པཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡེ་ན སཱ་ས་ངྐོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ.
པ་ཉྩ ཨ་ཧཱ་ནི ཨེ་ཀ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩཱ་ཧི་ཀོ, སོ ཨེ་ཝ ཝཱ་རོ་ཏི, པ་ཉྩཱ་ཧི་ཀ་ཝཱ་རོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧི་ཀ་ཝཱ་རོཔི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནནྟི ཙ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ.
པི་ཏི་ཊྛཱ་ནནྟི པི་ཏ་རཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ, པི་ཏ་རཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི གུ་ནྣཾ རུ་ཙི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མིཾ ཝཱ ན་དི་པཱ་རཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. གོ་བྷ་ཏྟནྟི ཀ་པྤཱ་ས་ཊྛི་ཀཱ་དི་མི་སྶཾ གོ་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ. བྷ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཡཱ་གུ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.
དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་དྭ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ག་ཎ་ན་ཏོ ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ཏིཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ་ད་ས སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་པཱ་ལི༹་ཡཾ (དྷ. ས. ༦༦༦) ཨཱ་ག་ཏཱ. པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་བྷཱ་གཱ. རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱཏི ཝཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀ་ལཱ་པ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པཱ. ཀོ་ཊྛཱ་སཱཏི ཙ ཨཾ་སཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་ཊྛནྟི ཝཱ ས་རཱི་རཾ, ཏ་སྶ ཨཾ་སཱ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཏི ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཝི་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ. ཨ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱཏི ཏཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ ཨ་རཱུ་པ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི པུ་ན ཏ་ཏྠ ཡཾ རཱུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ རཱུ་པཾ. ཏ་ད་ཉྙཾ ཨ་རཱུ་པཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི ཨ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡོ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཀྐ་མེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, སོ ན ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ, པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན; ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཀཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་ཏཱ, མུ་དུ་ཏཱ, ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, ས་ནྟ་ཏི, ཛ་ར་ཏཱ, རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ན ཀུ་ཏོ་ཙི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ག་ཎ་ན་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ, བཱ་ལོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལ་སྶ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཧོ་ཏི, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ…པེ… ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༤༦; ཨ. ནི. ༣.༣). ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ, པ་ཎྜི་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཧོ་ཏི, སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི, སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ…པེ… པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༥༣; ཨ. ནི. ༣.༣). ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ པ་ཎྜི་ཏ་བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི.
བཱ་ལེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏེ ན སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཡཾ བཱ་ལ་པུ་གྒ་ལེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏ་སེ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཡ་མཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘བཱ་ལེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཉྩེ, ཏཾ ཀ་པྤི་ཡཾ. ཡཾ ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཉྩེ, ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཡཾ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ. ཏ་དེ་ཝ སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་དི་ཏོ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ག་རུ་ཀཾ, ཏ་ད་ཉྙཾ ལ་ཧུ་ཀཾ. དྷ་མྨ་ཏོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ག་རུ་ཀཾ, ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ལ་ཧུ་ཀཾ. ས་པྤ་ཊི་ཀཱ་རཾ ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ. དྷ་མྨ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ, ག་རུ་ཀ-ལ་ཧུ་ཀཾ, ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཱ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ, སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི.
གོ་ཝ་ཎ་ས་དི་སེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི.
‘‘ག་ཎྜོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༡༠༣; ཨ. ནི. ༨.༥༦; ༩.༡༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཚ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ན་ཡཱུ་སོ ག་ཎྜོ ཝི་ཡ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཁ་ཎྜེ་ན ཚ་དྭཱ་རེ་ཧི ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ན་ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎོ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རེ་ན པི་ད་ཧི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཝ་ཎཾ ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་རཾ ན ས་མྤཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི.
ཡ་ཐཱ དྷཱུ་མོ ཨི་ནྡྷ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ཎྷོ སུ་ཁུ་མོ, ཏཾ ཏཾ ཝི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སྶ བྱཱ་པེ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཌཾ་ས་མ་ཀ་སཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨི་ནྡྷ་ན་བྷཱུ་ཏཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཎྷཱ སུ་ཁུ་མཱ ཏཾ ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སྶ བྱཱ་པེ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ཉཱ་ཎ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷཱུ་མོ ཝི་ཡཱ་ཏི དྷཱུ་མོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གོ་པཱ་ལ་ཀོ དྷཱུ་མཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དྷཱུ་མཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཀ་ཐཱ. ཀ་ཏ་སྶ དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀ་ཐཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ. ཏ་ཏོཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ གུ་ཎ་ཝཱ་ཏི ན ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ན་ནུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་དི ན ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, སུ་དྡྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ན དྷ་མྨེ ཀ་ཐི་ཏེ ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ནཱ་བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་སྶཾ བཱ་ལེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏཾ;
བྷཱ་ས་ཡེ ཛོ་ཏ་ཡེ དྷ་མྨཾ, པ་གྒ་ཎྷེ ཨི་སི་ནཾ དྷ་ཛ’’ནྟི.
ཏ་ར་ནྟི ཨོ་ཏ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཏི་ཏྠཾ, ན་དི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ན་ཧཱ་ན་པཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་མ་ལཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏི, པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱི་པཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ས་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨོ་ད་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་མ་ལཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ནྟི, པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟི, ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཏི་ཏྠཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཏི་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཏྠ་བྷཱུ་ཏེ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཐཾ རོ་པེ་ཏ་བྦནྟི, བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཀ་ཐཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ རོ་པེ་ཏ་བྦོ, ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀོ ཛཱ་ཏོ. ‘‘ནི་རཱུ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, ནི་རཱུ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི ཀ་ཐ་མེ་ཏྠ ནི་རཱུ་ལ༹ྷཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོཏི ས་དྡ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སེ. པཱ་ལི༹ ཀིཾ ཝ་ད་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྠོ ཀིཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ? ས་ངྐེ་ཏ་ཏྠཾ ཝཱ. ན པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ན་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ པུ་ཙྪཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ན པ་རི་པ་ཉྷ་ཏཱིཏི པ་རི པ་རི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཾ ན ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཏེཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ. ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ན དེ་སེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏནྟི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏཾ གུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. ན ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི སི་ནེ་རུ་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་རོ་ད་ཀཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ‘‘ཏི་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ‘‘ཏི་ཏྠ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨོ ཧི ཏ་ར་ནྟི ཨོ་ཏ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ནྟི ‘‘ཏི་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ སུ་མེ་དྷ་བྷཱུ་ཏོ –
‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་དྷོ་ཝཾ, ཝི་ཛྫ་ནྟེ ཨ་མ་ཏ་ནྟ་ལེ༹;
ན ག་ཝེ་ས་ཏི ཏཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ, ན དོ་སོ ཨ་མ་ཏ་ནྟ་ལེ༹’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༡༤) –
དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་སྶོ་ཏ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨ་ཏི་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
པཱི་ཏཱ་པཱི་ཏནྟི གོ་ག་ཎེ པཱི་ཏཾ ཨ་པཱི་ཏ་ཉྩ གོ་རཱུ་པཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཝི་ནྡ་ཏི. ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟོ ཧི ‘‘ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒཾ ག་ནྟྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོཏི པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ’’ནྟི. པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷོ ཝཱ. ཨ་རི་ཡ་ས་དྡོ ཝཱ ནི་དྡོ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀནྟི ཙ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཊྛ་ངྒ་ཏཱ བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ཙ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ངྒ་སྶ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ལོ་ཀི་ཡཱ, ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་མེ ལོ་ཀི་ཡཱ, ཨི་མེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཧ་ཏཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ མ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཀི་སྨི་ཉྩི དཱ་ཡ་ཀེ ས་དྡྷཱ་ཧཱ་ནི་ཡཱ, ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡ་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཧ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ཝཱ་ཙཱ་བྷི་ཧཱ་རོ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་ཧཱ་རོ.
‘‘ཨི་མེ ཨ་མྷེ་སུ ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ པི་ཏུ་པེ་མ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ, ཏེ་ན ཙ སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝཾ, ཏེ་ན ཐེ་རཱ་ནཾ ཏེ་སུ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝཾ. ན ཧི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི སཱ་ས་ནེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ན་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་བ་ནྡྷནྟི པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ. ས་ཙྩ་ས་ཏྟ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དཱི་པ་ནཾ གུ་ལ༹ྷ་ག་ནྠཾ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ན རཱུ་པ་ཉྙཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ‘‘རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཎ་ན་ཏོ ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཏོ ཝཱ རཱུ་པཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཏ་སྶ གོ་ག་ཎོ་པི ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ་པི ན པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་དེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
གོ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི མ་ནོ་ར་ཐ་པཱུ་ར་ཎི་ཡཱ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ མ་ནོ་ར་ཐ་པཱུ་ར་ཎི་ཡཱ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་རནྟི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་རཾ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཊྛི་མ་ཏྟོཏི ཐོ་ཀཾ ཨཱུ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཏྟ་ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ. མཱུ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱ་རནྟི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ནི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ མཱུ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱ་རནྟི པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ཏྠ་སཱ་རཾ. ཏེ་ནེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨི་མཾ མ་ནོ་ར་ཐ་པཱུ་ར་ཎིཾ ཀ་རོ་ནྟོ སེ་ས་མ་ཧཱ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་ན་མྤི མཱུ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨི་དྷ ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཀྑ་མཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི་ནྟི. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཝཱ་སཱི་ནནྟི ཙ ཨི་དཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཝཱ་སཱི་ནཾ ས་མ་ཡཾ པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟཱི, མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཝཱ་སཱི་ནཾ མཱུ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི པུ་ཉྙེ་ན. ཧོ་ཏུ ས་བྦོ སུ་ཁཱི ལོ་ཀོཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ ས་བྦོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ བོ་དྷི་ཏྟ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཏྟེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁཱི སུ་ཁི་ཏོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་མ་ཏྟཱ་ཝ, ས་བྦ་སོ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཡཾ;
ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ས་ཧ་སྶེ་ཧི, ག་ནྠེ་ཧི པ་རི་མཱ་ཎ་ཏོ.
པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒ-སཱ་ར་མེ་ཏྠ ཡ་ཏོ ཋི་ཏཾ;
ཏ་སྨཱ སཱ་ར་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ, ཨི་ཏི ནཱ་མེ་ན ཝི་སྶུ་ཏཱ.
ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏོ ན་རི་ནྡེ་ན, སོ་ཧཾ པ་ར་ཀྐ་མ་བཱ་ཧུ་ནཱ;
ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་མེ་ན, སཱ་ས་ནུ་ཛྫོ་ཏ་ཀཱ་རི་ནཱ.
ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་རི་ཏེ ར་མྨེ, པཱ་སཱ་ད་ས་ཏ་མ་ཎྜི་ཏེ;
ནཱ་ནཱ་དུ་མ་ག་ཎཱ་ཀི་ཎྞེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ལ་ཡེ.
སཱི་ཏ་ལཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ, ཝ་སཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨི་མཾ;
ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, ཨ་ཀཱ་སིཾ སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏཾ.
ཡཾ སི་དྡྷཾ ཨི་མི་ནཱ པུ་ཉྙཾ, ཡཾ ཙ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ མ་ཡཱ;
ཨེ་ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན, དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝེ.
ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ པ་མོ་དེ་ནྟོ, སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་གུ་ཎེ ར་ཏོ;
ཨ་ལ་གྒོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མེ་སུ, པ་ཏྭཱ་ན པ་ཋ་མཾ ཕ་ལཾ.
ཨ་ནྟི་མེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མྷི, མེ་ཏྟེ་ཡྻཾ མུ་ནི་པུ་ངྒ་ཝཾ;
ལོ་ཀ་གྒ་པུ་གྒ་ལཾ ནཱ་ཐཾ, ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཧི་ཏེ ར་ཏཾ.
དི་སྭཱ་ན ཏ་སྶ དྷཱི་ར་སྶ, སུ་ཏྭཱ ས་དྡྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ;
ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཕ་ལཾ ཨ་གྒཾ, སོ་བྷེ་ཡྻཾ ཛི་ན་སཱ་ས་ནཾ.
ས་དཱ ར་ཀྑ་ནྟུ རཱ་ཛཱ་ནོ, དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨི་མཾ པ་ཛཾ;
ནི་ར་ཏཱ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་སུ, ཛོ་ཏེ་ནྟུ ཛི་ན་སཱ་ས་ནཾ.
ཨི་མེ ཙ པཱ་ཎི་ནོ ས་བྦེ, ས་བྦ་དཱ ནི་རུ་པ་དྡ་ཝཱ;
ནི་ཙྩཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ངྐ་པྤཱ, པ་པྤོ་ནྟུ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད་ནྟི.
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ཊཱི་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.