༡. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི པ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཙེ་ཏཱ་ནི སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཀཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཡཱ་དི་སཱ་ནི པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི, ན ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལེ་སཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཉྙཱ ནི་རུ་ལ༹ྷཱ. ཀཱ་མཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རོ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རོ་པི པ་ན ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཝ. ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ་པི ཝཱ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལནྟི (སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༢.༢༢) གི་རི་ཙ་ར་ན་དི་ཙ་ར་ཝ་ན་ཙ་རཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ གོ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀ་ནཱ་མཱ ས་བྦཱ་པི བ་ལེ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧ་ཏྠི་ཛཱ་ཏི. ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནནྟི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི ཙ ཏ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱ་རཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ར་སྨི་ཡོ. ཏཱ བ་ཧཱུ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ ཨི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་རཱ་ཡ་ནཾ, ཝ་ཛི་རཾ, ཏ་སྨཱ ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལནྟི ཝ་ཛི་ར་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ, ན ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་རུ་ལ༹ྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ (སཾ. ནི. ༢.༣༣) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི, ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ (ཝི་བྷ. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༧༦༠) པ་ན ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒེ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཉྩ. ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི པ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༡) སུ་ཏ་མ་ཡཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི, ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༧༥༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ‘‘པུ་བྦ་ནྟེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༠༦༣) བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཙ ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨི་མཱ་ནི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི’ཏི’’ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༣༦) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་མྤི་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་ཉྩ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཾ ནེ་ཡྻེ་སུ ཨ་དྷི་བ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཊྛེ་ན ཙཱ’’ཏི.
ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ, སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཊྛ ཝཱ པ་རི་སཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་བྷཱ, པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་ད་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སཱུཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཾ…པེ… ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ བྷ་ཡཾ ཝཱ སཱ་ར་ཛྫཾ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥༡) ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ. ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི པ་ར་ཏོ ད་སྶི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཡོ་གེ་ན ད་ས་བ་ལོ་ཧ་ནྟི ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི.
པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ‘‘ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ་པི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི པ་ར་སྶ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་པ་ཝ་ཏྟི ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཡ.
ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀིཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ, ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཋཱ་ནནྟི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཏཱ ཙ, ན ག་ཏི་ནི་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙཱ’’ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ནེ་ཏཾ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་ན ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ན’’ནྟི. ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནས་དྡ་སྶ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི མུ་ཏྟ་ག་ཏ་ས་དྡེ ག་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ. ག་ཏཱིཏི ནི་ར་ཡཱ་དི་ག་ཏི་ཡོ. ཨུ་པ་དྷཱིཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཀཱ་ལོཏི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱ་ར་ཧ་ཀཱ་ལོ. པ་ཡོ་གོཏི ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་རི་ཡཱ.
ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནིནྟི ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནིཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ཉྩཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཛཱ་ནཱ་མི ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༡༥༣). བ་ཧཱུ་སུ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཎཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟེ་སུ ཀཱ་མཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་སྶེ་ཝེ་ཀ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཏེ་སུ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༡༡) ཧི ཨེ་ཀོ ཨཱ་ད་རེ་ན ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭ་མྤི ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི པ་རེ་ཧི ནི་པྤཱི་ལི༹་ཏོ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ, ཨེ་ཀོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ས ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ, ཨེ་ས པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ‘‘ཨེ་ས མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ‘‘ཨེ་ས ཨ་པཱ་ད་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས དྭི་པཱ་ད་ཀོ, ཨེ་ས ཙ་ཏུ་པྤ་དོ, ཨེ་ས བ་ཧུ་པྤ་དོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ‘‘ཨེ་ས ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཁུ་པྤི་པཱ་སི་ཀོ, ཨེ་ས པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་སུ ཙ ཀ་མྨེ་སུ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་ཉྙེ་ན དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་དྷི་ཝེ་པ་ཀྐཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ད་མཱ་ནེ་སུ ཀཱ་མཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཙེ་ཏ་ནཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ, ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཏེ་སུ ཧི ཨེ་ཀོ ཨཱ་ད་རེ་ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་སཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ ཀེ་ཙི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཀེ་ཙི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ས མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས དེ་ཝ་ལོ་ཀེ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ས ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ, ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ, ཨེ་ས ཝེ་སྶ་ཀུ་ལེ, ཨེ་ས སུ་དྡ་ཀུ་ལེ, ཨེ་ས པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་སུ, ཨེ་ས ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་སུ, ཨེ་ས ཏུ་སི་ཏེ་སུ, ཨེ་ས ཡཱ་མེ་སུ, ཨེ་ས ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ, ཨེ་ས ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ, ཨེ་ས བྷུ་མྨ་དེ་ཝེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ་ཨ་པྤ་པ་རི་ཝཱ་ར་མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏཾ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨེ་ས ཀི་ཉྩི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཡེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ, ཨེ་ས པ་ཋ་མ་ཕ་ལེ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས དུ་ཏི་ཡ་ཕ་ལེ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས ཏ་ཏི་ཡ་ཕ་ལེ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ་པི ‘‘ཨི་མ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཨ་པྤ་ནཾ ཨེ་ཝ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀཱ་མ་ན་ཏོ ཀཱ་མེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཀཱ་མ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཙ དྷཱ་ཏུ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀནྟི ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུཾ ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལོ་ཀཾ དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ. ཏེ་སུ་པི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, བ་ཧུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, བ་ཧུ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀ་སྶ, ‘‘ཨི་དཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ…པེ… ཨི་དཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭེ ཙཱ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལོ་ཀ་སྶ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ…པེ… ཨ་ཡཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭེ ཙཱ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ་པི ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ནྡྷོ སེ་ཏོ, ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ལོ༹, ཨི་མ་སྶ མ་ཊྛོ, ཨི་མ་སྶ ས་ཀ་ཎྚ་ཀོ, ཨི་མ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏྟ་ཙོ, ཨི་མ་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟ་ཙོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, ཨི་མ་སྶ པུ་པྥཾ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨོ་དཱ་ཏཾ སུ་ག་ནྡྷཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ, ཨི་མ་སྶ ཕ་ལཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱི་གྷཾ ཝ་ཊྚཾ སུ་ས་ཎྛཱ་ནཾ དུ་སྶ་ཎྛཱ་ནཾ མ་ཊྛཾ ཕ་རུ་སཾ སུ་ག་ནྡྷཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ མ་དྷུ་རཾ ཏི་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ ཨ་མྦི་ལཾ ཀ་སཱ་ཝཾ, ཨི་མ་སྶ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཏི་ཁི་ཎོ ཀུ་ཎྛོ ཨུ་ཛུ་ཀོ ཀུ་ཊི་ལོ ཏ་མྦོ ཀཱ་ལོ༹ ཨོ་དཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏཾ བ་ལཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ.
ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏནྟི ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཾ. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝོ. སོ པ་ན ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ དྭི་དྷཱ་ཝ ཝུ་ཏྟོ་པི ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧཱི་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཡེ ས་ཏྟཱ ཡཾ་ཡཾ་ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ, ཏེ ཏེ ཏཾ་ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ ཨེ་ཝ སེ་ཝ་ནྟི བྷ་ཛ་ནྟི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི དྷཱ་ཏུ་ས་བྷཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ གཱུ་ཐཱ་དཱི་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་སོ, ཡཾ གཱུ་ཐཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ དུ་སྶཱི་ལཱ་དཱི་ཧེ་ཝ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི, ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཙ ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་དཱི་ཧེ་ཝ. ཏཾ ནེ་སཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི.
ཝུ་དྡྷིཾ ཧཱ་ནི་ཉྩཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་དྷི་ཀ་ཏ་ཉྩ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ (ཝི་བྷ. ༨༡༤; པ་ཊི. མ. ༡༡༣) ‘‘ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནུ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ཛཱ་ན་ནཾ ཀ་སྨཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི? ཨཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ནཱ ཡེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི པ་རོ་པ་རེ་ཧི ས་ཏྟཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པཱ་ས་ཡཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཛཱ་ན་ན་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ བ་ལ་ཝ་ཏཱ ཙ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡ་ནྟི ཡ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ནི་ཝ་ས་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ཡོ, ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཀི་ལེ་སོ. ཏཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་མ་ག་རུ་ཀོ ཀཱ་མཱ་ས་ཡོ ཀཱ་མཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི. ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ག་རུ་ཀོ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་ས་ཡོ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨཾ སེ་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. བྱཱ་པཱ་དཾ, ཨ་བྱཱ་པཱ་དཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷཾ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ སེ་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ག་རུ་ཀོ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ས་ཡོ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༣).
པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནནྟི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཙ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ་ན ཧེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑཱ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་མོ པ་ན ས་བྦ་སོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པ་ག་མ་ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ. ན་ཡ་དྭ་ཡེ་པི ཨུ་པ་རི ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་དྷི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ. ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི་པི ནཱ་མཾ, ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི་པི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ནཱ་མཾ. ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཨ་པྤ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ. ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨནྟི པ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ. ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་དི་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་ནི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏེ་ཧི པ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཙ དྷ་མྨ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཝོ་དཱ་ནནྟི པ་གུ་ཎ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝོ་དཱ་ནཾ. ཏ་ཉྷི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པཱ་ལི༹ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ ‘‘ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༧) པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ‘‘ན ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’’ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ‘‘ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, སོ ས་མྤ་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ ‘‘ཝི་པ་ཏྟཱི’’ཏི པ་ཙྩེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ན ཏ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ན ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ས་ཀ་ས་ཀ་མེ་ཝ ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ས་ཡཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མྤཱིཏི ཏེ་ཧི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མྤི. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ནི་ར་ཡཱ་དི་ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་པྤ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝཱ’’ཏི. དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཉྷི ཉཱ་ཎཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༡༢) ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ. ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝཱཏི པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་མེ་ཝ. ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མ་བ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཏཾ་ས་དི་སཾ, ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་མི་ཝ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུཾ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ བ་ལ་ས་དི་ས་ཏ་ཉྩ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུ་ཉྩ. ཡ་དི་པི ཧི ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ནྟི ཏ་སྶ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཝི་ཡ ན ས་བྦཾ བ་ལ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ, ཨི་དྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུ་ཉྩ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཀ་སྶ་ཙི བ་ལ་སྶ ཛྷཱ་ན་ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན་པི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟི་ཀ་བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ.
ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཾ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཋཱ་ནཾ, ཏ་བྦྷཱ་ཝོ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ན་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཋཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ལོ་ཀི་ཡ…པེ… ད་སྶ་ན་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཋི་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. སཱ ཧི ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཙ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཏ་སྶཱ ཨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ནེ་སཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ. དྷཱ་ཏུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཡ་ད་གྒེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཝེ་མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཙ་རི་ཡཱ་དི་ཝི་སེ་ས་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྷཱ་ཏུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོཏི ཝཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་བྦཱ་པི ཧི ཙ་རི་ཡཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. པ་ཡོ་གཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་པི ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་བྦེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ར་སྶ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ, ཡ་ཏོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ སི་ཡཱ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ཡ་དི་པི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ པ་གེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མོ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི ཝི་ཛྫཱ་ཏྟ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. སེ་སཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཏྟ་ཡེ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མེ་ན པ་ཏྟ་ནྟི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.