(༡༦) ༢. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹-དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༨. མི་ཙྪཱ པ་སྶ་ཏི ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ མི་ཙྪཱ པ་སྶ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ནྟི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དྭཱ་ས་ཊྛི་ཝི་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ. ཏ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ.
༢༩༩. ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏི ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏི, ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ནྟི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི.
༣༠༢. པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ.
༣༠༣. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཡཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ནཱཏི ཡཱ་ཝ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ནཱ. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ན་ན་ཡོ པ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཏ་ཊྚཱི་ཀཱ་ཡ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༠༤. ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷཱ ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ཡ ཧོ་ནྟི་ཡཱ མ་གྒ་ཝི་བ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཾ པ་ན ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་ཉྩ ན མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་རུ་དྡྷ་མེ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ‘‘ན ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ’’ཏི ས་གྒཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་བ་ནྡྷ་ཀ་ཏྟཾ ཝ་ད་ནྟེ་ཧི དི་ཊྛི་ཡཱ ས་གྒཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ་པི ནཱ་མ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟེ་ན ‘‘དི་ཊྛི ནཱ་མ ས་གྒཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་རུ་ཏ་ར་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟཾ ནི་ར་ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༠༥. ཝ་ཊྚཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚཾ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ཉྩ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ཀཱ ནུ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་དྡྷ་སྟ་བྷ་ཝཾ ཕ་ལ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ས་ར་དཱ་ན་ཏོ. ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཙེ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨ་ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. ས་ཏྟ བྷ་ཝེ དེ་ཏཱིཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ དེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེཏི ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ ག་ཏི་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ. ‘‘སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ལོ་ཀི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༠༦. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ཏྠ་བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ-ས་དྡོ, ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ནོ ས་མཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ ཡཱ དི་ཊྛཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པནྟི ཏཾ་ཏཾ་དི་ཊྛི་ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཏྟནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ’’ནྟི. ས་མཱ་དི་ནྣནྟི ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ས་མཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛཾ. ཏ་དེ་ཏནྟི ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨནྟི ཡཱ པ་ན དི་ཊྛི ‘‘ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྶཾ དི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀ་སྶ ཋི་ཏ་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛ་སྶ ཏཾ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨནྟི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ པ་རེ་སཾ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་དི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ན ཙེ་ཏྠ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ས་ངྐཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. དི་ཊྛཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨནྟི ཡ་ཐཱ པ་རེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་མཱ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ཊྛ’’ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཋི་ཏ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, དི་ཊྛཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ. ‘‘ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ས་ཏོ’’ཏི ཨ་པ་རེ.
དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. པ་ཏྠ་ནཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཏ་ཎྷཱ་པ་ཏྠ་ནཱ. ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཏྠ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ནི་སྶི་ཏ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནི་ཀཱ་མ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཙི་ཏྟ་ཊྛ་པ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཎི་ད་ཧ་ནཱ. ཕ་སྶཱ་ད་ཡོཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨཱ. ཡ་སྨཱ དི་ཊྛི པཱ་པི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཡ…པེ… སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པུ་རི་མ་སྶེ་ཝཱཏི ཏི་ཏྟ་ཀ་པ་ད་སྶེ་ཝ. ཏི་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཊུ་ཀ་ནྟི ཙ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་ནི་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘པ་ཙྪཱ ཏེ ཀ་ཊུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
ཨ་མྦོ་ཡནྟི ཨ་མྦོ ཨ་ཡཾ. ཏ་མེ་ཝ པཱུ་ཛནྟི ཏ་མེ་ཝ པུ་བྦེ ལ་དྡྷ་པ་རི་སི་ཉྩ་ན་དཱ་ནཱ་དི་པཱུ་ཛཾ. ནི་ཝེ་ས་རེཏི པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨ་སཱ་ཏ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ནཱཏི ཨ་མ་དྷུ་ར་ནི་མྦ་མཱུ་ལ་སཾ་ས་གྒེ་ན.
ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ…པེ… ཝུ་ཏྟནྟི ས་བྦཱ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨེ་ཀ་ནྟ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེཏི ད་ས་མ་སུ་ཏྟེ. ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ན་ཝ་མ་སུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙི་ཏྟ་ཊྛ་པ་ནཱ་ཝ པ་ཏྠ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཎི་དྷི ཙཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.