༡༥. ཨ་ཊྛཱ་ན་པཱ་ལི༹ (དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ)
(༡༥) ༢. ཨ་ཊྛཱ་ན་པཱ་ལི༹-དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༨. ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོཏི ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ. དྭཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཡོ ཝི་ཝཱ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་དོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དཱི་པ་ནྟ་རེ་པི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨེ་ཀ་དཱི་པེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ་པི པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཐཱཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ པ་དེ་སེ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ.
༢༧༩-༢༨༠. མ་ནུ་སྶ་ཏྟནྟི མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཏ་སྶེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ ཡོ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝོ. ཧེ་ཏཱུཏི མ་ནོ་ཝ་ཙཱི་པ་ཎི་དྷཱ་ན་པུ་བྦི་ཀཱ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་དཱ. ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནནྟི ས་ཏྠུ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ. པ་བྦ་ཛྫཱཏི ཀ་མྨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི་སུ ཏཱ་པ་སེ་སུ, བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝཱ པ་བྦ་ཛྫཱ. གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་དཱ. ཨ་དྷི་ཀཱ་རོཏི བུ་དྡྷེ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་དྷི་ཀོ ཀཱ་རོ, ས་ཝི་སེ་སཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀོ ས་ཀྐཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཚ་ནྡོ་ཝ ཚ་ནྡ་ཏཱ, ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨུ་དྡི་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ. ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོཏི ཀཱ་ཡ་པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ. ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་ར་མེ་ཝཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟུ་ཏྟ་མཱ་དཱི་ཧི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མྤ་ནྣ་མེ་ཝ. ན ཧི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀོ་སོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧ་ཏཱ་དི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཀ་ཏི ཙ ནཱ་མ པ་ཋ་མ་པ་ཀ་ཏི་ཏོ ནི་ཧཱི་ནཱ ཨེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་རེ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༨༡. ཨི་དྷ པུ་རི་ས་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོཏི ཨི་མ་སྨིཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ པུ་རི་ས་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏེ་ན ཨ་ས་ཏི་པི པུ་རི་ས་ལི་ངྒེ པུ་རི་སཱ་ཀཱ་རཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཙ པུ་རི་སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡཾ པུ་རི་སོ བྲ་ཧྨ་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་མཱ་ནེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏྠི་ཡོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘བྲ་ཧྨ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༢༩༠-༢༩༥. ‘‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཀ་མྨ་ནི་ཡཱ་མོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏོ. ས་མ་ཉྫ་ནཾ ས་མ་ངྒོ, ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མ་ངྒཱི, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ས་མ་ཉྫ་ན་སཱི་ལོ ཝཱ ས་མ་ངྒཱི, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ངྒཱི་ཏཱ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ, ཏཾ་ཏཾ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི་ཏཱ. ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་སྶ ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ. ཀ་མྨེ པ་ན ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷེ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ. ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེཏི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཙ ས་མཱི་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་དཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཕ་ལ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧནྟི དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱ་ར་ཧཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ, ཀ་མྨཾ, ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ, ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཡཱ་ནི་སྶ ཏཱ་ནི པུ་བྦེ ཀ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ཏཱ་ནི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ལ་མྦ་ནྟི ཨ་བྷི་ལ་མྦ་ནྟི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༤༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱ་ཡ་ནྷེ མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟེ སུ་པི་ནེ ཝི་ཡ ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཀ་མྨཾ, ཏ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ. ཙ་ལ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན ཧི ཀ་མྨུ་ནཱ ཏ་ཛྫེ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. སེ་སཱ ནི་ཙྩ་ལཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་པི ས་མ་ངྒི་ཏཱ ནི་ཙྩ་ལཱ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཛི་ཀོཏི སུ་ན་ཁེ་ཧི མི་ག་ཝཱ་ཛ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཛ་ན་སཱི་ལོ, སུ་ན་ཁ་ལུ་དྡ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ལ་ས་ནྠ་ར་ཎ་པཱུ་ཛནྟི བྷཱུ་མི་ཏ་ལ་སྶ པུ་པྥེ་ཧི ས་ནྠ་ར་ཎ་པཱུ་ཛཾ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཀ་པྤ་ནེ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཁེ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱུ་པ་ཙི་ཏ་ཀ་མྨུ་ནཱ ཙ ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་སེ་ན.
ཀ་མྨནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཏ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་གྒོ ཝཱ་རི་ཏོ, ཏ་ཉྩེ ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝཱ་རཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་གྒོ ཝཱ་རི་ཏོཏི ཙ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ་པི་སྶ ཝཱ་རི་ཏོ་ཝཱ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན པུ་རི་མེ་ཧི ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ’’ཏི ཙ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཾ དོ་སཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་དཱ ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༡༦༢ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི, ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ‘‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ན ལ་བྦྷ་ནྟི.
(དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.)
ཨ་ཊྛཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.