(༡༤) ༦. ཚ་ཊྛ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་པུ་སྶ-བྷ་ལླི་ཀ་ཝ་ཏྠུ
༢༤༨. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པཱ་ལི༹་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ པ་ཋ་མེ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ. ཨི་ཏོ པ་རནྟི ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཏོ པ་རཾ. ག་མ་ནཱུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀཱ་སཱིཏི ག་མ་ན་ཝི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཏེ གོ་ཎཱ དྷུ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པོ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སནྟི ཏ་པུ་སྶ་བྷ་ལླི་ཀཱ་ནཾ. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཡ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ཡ་ཀྑཱ་ཝ་ཊྚོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷཱ ཀེ་ན བྷཱ་ཛ་ནེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུ་ཏི བུ་དྡྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀེ ས་ར་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀེ ས་ར་ཎེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. ཙེ་ཏི་ཡནྟི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ. ཛཱི་ཝ་ཀེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ.
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༩. དུ་ཏི་ཡེ ཏེ་ནེ་ཝ གུ་ཎེ་ནཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ དཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན གུ་ཎེ་ན. སོ ཧི ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་མ་ཙྪེ་ར་ཏཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ནཱ་ཐཱ་ནཾ པི་ཎྜ་མ་དཱ་སི. ཏེ་ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནཱ་ཐཱ་ནཾ པི་ཎྜོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ དཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དེ་ཝ་སི་ཀཾ པ་ཉྩ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. དྷུ་ར་གེ་ཧེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. པ་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་ས་ཏཱ་ནི གེ་ཧེ ནི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི གེ་ཧེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་ས་ཏཱ་ནི ནི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཙི་ཏྟ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་ཏྠུ
༢༥༠. ཏ་ཏི་ཡེ མི་གཱ ཨེ་ཝ མི་ག་རཱུ་པཱ་ནི. བྷི་ཀྑཾ ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱཏི, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨི་དྷ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ. ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟི་མེ་ཝ དེ་སེ་སཱིཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་རེ་ནཱཏི ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཛེ་ཊྛེ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན. པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ‘‘ཡཱ ཨི་མཱ, བྷ་ནྟེ ཐེ་ར, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏི ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ ཡཱ་ནི ཙི་མཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ག་ཎི་ཏཱ་ནི, ཨི་མཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་ཡོ ཀི་སྨིཾ ས་ཏི ཧོ་ནྟི, ཀི་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༤.༣༤༥) པ་ཉྷེ པུ་ཊྛེ ཏཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན. ཨི་མཾ ཀི་ར པ་ཉྷཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཨི་སི་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཝི་ཧེ་ས་ཏི, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ ཨཱ་ས་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྱཱ་ཀ་རོ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༥) ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཐེ་རོ ‘‘བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་སི་ད་ཏྟ, ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷ’’ནྟི ཨི་སི་ད་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ’’ཏི.
པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཡཱ ཨི་མཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ…པེ… ཡཱ་ནི ཙི་མཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ག་ཎི་ཏཱ་ནི, ཨི་མཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, དི་ཊྛི་ཡོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི ཧོ་ནྟི, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ. གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཉཱ་ཏེཏི ཐེ་ར་སྶ གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཉཱ་ཏེ. ཙི་ཏྟོ ཀི་ར, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ ཏུ་ཊྛོ ‘‘ཀུ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨི་སི་ད་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཝ་ནྟི་ཡཱ ཁོ ཨ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཝ་ནྟི་ཡཱ ཨི་སི་ད་ཏྟོ ནཱ་མ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཧཱ་ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, དི་ཊྛོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི པུ་ན པུ་ཊྛོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘ཨ་ཡྻོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨི་སི་ད་ཏྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི.
ཏེ་ཛོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར དི་ཝ་སེ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏཱུ’’ཏི མ་ཧཱ་ཐེ་རཾ ཡཱ་ཙི. ཐེ་རོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ལི༹་ནྡེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏི་ཎ་ཀ་ལཱ་པཾ ཨོ་ཀི་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཙ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏེ ས་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ གྷ་ཊི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་སི, ཡ་ཐཱ ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཙ ཨ་གྒ་ལ༹་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཙ ཨ་ཙྩི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཎཱ་ནི ཛྷཱ་པེ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ན ཛྷཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཐ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཐེ་རཾ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་བྷི་ར་མ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཙྪི་ཀཱ་ས་ཎྜེ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཝ་ནཾ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཐེ་རོ ‘‘ན དཱ་ནི ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ’’ཏི ཏ་མྷཱ ཝི་ཧཱ་རཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ཛོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘ཨི་དཱ་ནི ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’ནྟི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་ཀྐཱ་མཱི’’ཏི. དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ས་དྡྷོཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སཱི་ལེ་ནཱཏི ཨ་གཱ་རི་ཡ་སཱི་ལཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་སཱི་ལ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ, ཏེ་སུ ཨི་དྷ ཨ་གཱ་རི་ཡཾ སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སོ་བྷོ་ག་ས་མ་པྤི་ཏོཏི ཡཱ་དི་སོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་གཱ་རི་ཡོ ཡ་སོ, ཏཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ ཡ་སེ་ན, ཡོ ཙ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་དི་ཀོ ཙེ་ཝ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ བྷོ་གོ, ཏེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཡཾ པ་དེ་སནྟི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཡཾ ཡཾ པ་དེ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན པཱུ་ཛི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཧ་ཏྠ་ཀ་ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ
༢༥༡. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི དཱ་ན་པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ. ‘‘སྭེ བྷ་ཏྟ་ཙཱ་ཊི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ པེ་སེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ – ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མི་ག་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱཏི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཝི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀཱུ་པ་བྷོ་གཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཙོ་ར་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཉྩ པ་ཊི་རཱ་ཛ་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠ་ཉྩ བྱཱ་ཡཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ས་ཏྟ་མེ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མི་ག་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ‘‘ཡ་སྶ པ་སྶེ་ན མི་གོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ སོ བྷཱ་རོ’’ཏི ཀ་ཏ་ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟོ མི་ག་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ. ཨེ་ཀཾ མི་གནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་ལཱ་ཏཾ ཨེ་ཎི་མི་གཾ. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ ཧི རཱ་ཛཱ དྷ་ནུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཏཾ མི་ག་མ་ནུ་བ་ནྡྷི. གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཎི་མི་གཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཝེ་གཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཀྑི་ཎ་ཛ་ཝཾ ཏཾ མི་གཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ. དྭི་དྷཱ ཚེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ལ་གེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོཏི ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ་པི མཾ་སེ་ན ‘‘ནཱ་ས་ཀྑི མི་གཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི ཨ་པ་ཝཱ་ད་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྣཾ དྷ་ནུ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ལ་གེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ. ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡནྟི གྷ་ན་ཙྪཱ་ཡཾ བ་ཧ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སཾ.
རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱཏི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ ཡ་ཀྑཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. སོ ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ པ་ཝི་ཊྛེ པཱ་ཎི་ནོ ཁཱ་ད་ནྟོ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ནི་སཱི་ད་ན་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱིཏི ཡ་ཏྠ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏེ་སུ མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སི་རིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དི་བྦ་ར་ཏ་ན་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཏྟ་ནོ ག་མ་ནེ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟཱཏི ཏ་དཱ ཀི་ར སཱ་ཏཱ་གི་ར་ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ནཱ་ནཱ་ཡཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ན ས་བྦ་ཏྠ མ་གྒོ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཱ་ནི ཝི་མཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ པ་ན ཝི་མཱ་ནཾ བྷཱུ་མ་ཊྛཾ སུ་གུ་ཏྟཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་གོ་པུ་རཾ ཨུ་པ་རི ཀཾ་ས་ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ས་དི་སཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན, ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཏཾ པ་དེ་ས་མཱ་ག་མྨ ག་ནྟུ་མ་ས་མ་ཏྠཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཀོ་ཙི ག་ནྟུ་མ་ས་མ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་མ་ནེ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ ཧོ་ཏི དུ་སྶཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་སཾ་སཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་པེ་ན པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཡ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི. པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊནྟི ཀེ་ལཱ་ས་པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ.
ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི སོ ཀི་ར མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ཝཱ་མ་པཱ་དེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐ དཱ་ནི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཧཾ ཝཱ’’ཏི ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ཀྐ་མི, ཏཾ ཨ་ཡོ་ཀཱུ་ཊ་པྤ་ཧ་ཏོ ཝི་ཡ ནི་དྡྷ་ནྟ་ཨ་ཡ་པི་ཎྜོ པ་པ་ཊི་ཀཱ་ཡོ མུ་ཉྩི. སོ ཏ་ཏྲ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ས་དྡོ ཕ་རི. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཝི་ཏྠ་ཏ་ཧི་མ་ཝཱ་པི ས་མྤ་ཀ་མྤི ཡ་ཀྑ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. སོ ཝཱ་ཏ་མ་ཎྜ་ལཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཎཾ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་དཱ ཝཱ་ཏཱ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཡོ་ཛ་ན་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ག་ཙྪ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨུ་མྨཱུ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ན་ག་རཾ པ་ཀྑ་ནྡཱ ཛི་ཎྞ་ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙུ་ཎྞེ་ནྟཱ ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ བྷ་མེ་ནྟཱ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཏེ ཝཱ་ཏཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞ་མ་ཏྟ་མྤི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི ‘‘ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཝ་སྶིཾ་སུ. ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཱ་ཝེ་གེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཚི་དྡཱ ཨ་ཧོ་སི. ཝ་ན་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི མ་ཧོ་གྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ་མ་ཏྟ་མྤི ཏེ་མེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. མ་ཧ་ནྟཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ་ནི པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ དི་བྦ་མཱ་ལཱ་གུ་ལཱ༹་ནི ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཀ་ཏོ་དྷཱ་རཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་དྷཱ་རཱ ཨ་སི་ས་ཏྟི་ཁུ་ར་པྤཱ་ད་ཡོ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཏ་ཏོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཀིཾ་སུ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ངྒཱ་རཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀི་རིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཙྩུ་ཎྷོ ཀུ་ཀྐུ་ལོ༹ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཙ་ནྡ་ན་ཙུ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏི. ཏ་ཏོ ཝཱ་ལི་ཀ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀ་ལ་ལ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི ‘‘བྷིཾ་སེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཧ་ཏ་མི་ཝ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཀྑོ ཨི་མཱ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཝཱ་ཏ་ཝ་སྶ་པཱ་སཱ་ཎ་པ་ཧ་ར་ཎ་ངྒཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ཝཱ་ལི་ཀ་ཀ་ལ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝུ་ཊྛཱི་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ལཱ་པེ་ཏུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་པྤ་ཧ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་རཱུ་པ་བྷཱུ་ཏ་ག་ཎ་ས་མཱ་ཀུ་ལཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ག་ཏོ. ཏེ བྷཱུ་ཏ་ག་ཎཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཧ་ན་ཐཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ ཁོ ནི་དྡྷ་ནྟ་ལོ་ཧ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ མ་ཀྑི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུ་མ་ས་མ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནེ་ན་པི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙཱ་ལེ་ཏུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཛེ་ཡྻཾ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ’’ནྟི. ས་ཙེ ཧི སོ དུ་ཊྛོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཏཾ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶེ་ཡྻ. ས་ཙེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ས་བྦ་རུ་ཀྑ་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི སུ་སྶི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶ་ནྟ་རཾ ན པུ་ན རུ་ཧེ་ཡྻུཾ. ས་ཙེ ས་མུ་དྡེ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ས་བྦཾ སུ་སྶེ་ཡྻ. ས་ཙེ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏེ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷཾ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་དེ་ཝ་ཏཱ ཝེ་གེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ ‘‘ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ ད་མེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཡུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ་པི དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མཱི་པེ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ཝུ་དྷཾ མུ་ཉྩི. ཏཾ ཨ་ས་ནི་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ བྷེ་ར་ཝ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་སྶ མཱ་ན་མ་དྡ་ན་ཏྠཾ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཏི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎོ ཝི་ཡ ཨུ་ས་བྷོ, ཨུ་དྡྷ་ཊ་དཱ་ཋོ ཝི་ཡ ས་པྤོ ནི་ཏྟེ་ཛོ ནི་མྨ་དོ ནི་པཱ་ཏི་ཏ་མཱ་ན་དྡྷ་ཛོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཊྛ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪཱིཏི –
‘‘ཀིཾ སཱུ་དྷ ཝི་ཏྟཾ པུ་རི་ས་སྶ སེ་ཊྛཾ,
ཀིཾ སུ སུ་ཙི་ཎྞཾ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི;
ཀིཾ སུ ཧ་ཝེ སཱ་དུ་ཏ་རཾ ར་སཱ་ནཾ,
ཀ་ཐཾ ཛཱི་ཝིཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་ཧུ སེ་ཊྛ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༨༣) –
ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱིཏི –
‘‘ས་དྡྷཱི་དྷ ཝི་ཏྟཾ པུ་རི་ས་སྶ སེ་ཊྛཾ,
དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི;
ས་ཙྩཾ ཧ་ཝེ སཱ་དུ་ཏ་རཾ ར་སཱ་ནཾ,
པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་ཧུ སེ་ཊྛ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༨༤) –
ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཝི་ཀྐ་ནྡ་མཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ་ཡ.
མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ས་ཀྐ་ཝ་ཏྠུ
༢༥༢. པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྠཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ནཱ་དཱ་སཱིཏི སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཏོ པ་རཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དི་ཡ་ན་སྶ ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་ཉྙཾ ནཱ་དཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི མ་ཧཱ་ནཱ་མེ་ན ས་ཀྐེ་ན ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༠༤-༣༠༥) ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་ངྒྷཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཧེ་ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་ན་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་ཙྩ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི པ་ཙྪཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་ཉྙཾ ནཱ་དཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་གྒ་ག་ཧ་པ་ཏྱཱ་དི་ཝ་ཏྠུ
༢༥༣-༢༥༦. ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མཱ་ནི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནེ་ཝ.
ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་ཏྠུ
༢༥༧. ད་ས་མེ སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རི་ན་ག་རེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏ་སྶ ཀི་ར ན་ག་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་གྒ་ཧ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དེ སུ་སུ་མཱ་རོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, གི་རཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ན་ག་རེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན མཱ་པི་ཏེ ཏ་མེ་ཝ སུ་སུ་མཱ་ར་གི་ར་ཀ་ར་ཎཾ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རཱི’’ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སུ་སུ་མཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ན་ཏྟཱ སུ་སུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ གི་རི, སོ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ས་མཱི་པེ, ཏ་སྨཱ ཏཾ སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེཏི བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ནཱ་མ་ཀེ ཝ་ནེ. ‘‘བྷེ་ས་ཀ་ལཱ་ཝ་ནེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཀ་ཐཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི ནེ་སཾ པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ད་ཧ་ར་སྶེ་ཝ ད་ཧ་རཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱཏི མེ ད་ཧ་ར་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ད་ཧ་རཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཙ་རི་ཏཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟོ.
(ཚ་ཊྛ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.)
ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པཱ་ལི༹་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.