དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༣༩. པ་ཉྩ་མེ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེཏི པ་རེ་སཾ དཱ་སི་ཊྛཱ་ནེ. སུ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱཏི སཱ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ ཀེ་སེ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ སུ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ནཱ་མ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠེ པ་སཱ་རི་ཏེཏི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠཱ་ཝ་ལ་མྦ་ན་ཏྠཾ པུ་བྦཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠེ པ་སཱ་རི་ཏེ. སོ ཀི་ར ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ སི་ཏཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཧ་ས་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ སོ་པཱ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦ་ན་ཏྠཾ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠཾ ས་མི་ཉྫེ་སི. སཱ ‘‘པཱ་ཏ་རཱ་ས་བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པུ་བྦེ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན ཏཾ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ བྷུ་ཉྫི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི ཨི་མཾ དེ་ཐ, ཨི་མཾ ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ན བྱཱ་ཧ་རཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨི་མཾ དེ་ཐཱཏི ཨི་མཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ དེ་ཐ. ཨི་མཾ ཧ་ར་ཐཱཏི ཨི་མཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པ་ཧ་ར་ཐ. ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ གྷ་ཊ་དཱི་པ་ཛཱ་ལཱ་ཡ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ དི་བྦ་མཱ་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ…པེ… མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ སེ་ཊྛི གྷ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཨ་ཀཱ་སཱིཏི སཱ ཀི་ར ‘‘དྷ་མྨ་དི་ནྣེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན…པེ… ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ནཱ་མ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ’’ཏི. ཏེ་ན་སྶཱ ཨ་ཡཾ ས་ངྐ་པྤོ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ སེ་ཊྛི གྷ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༦༠) པ་ན ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ག་རུ བྷཱ་རི་ཡོ ན པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦོ; ས་ཙེ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ན ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཡཾ ཧ་ད་ཡཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི – ‘དྷ་མྨ་དི་ནྣེ ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྷེ པུ་ཙྪཱིཏི ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ས་ཀྐཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡྻེ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀ་ཏ་མོ ནུ ཁོ ཨ་ཡྻེ ས་ཀྐཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༤༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པུ་ཙྪི. པུ་ཙྪི་ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱིཏི ‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ས་ཀྐཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༤༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སཱུ་ར་བྷཱ་ཝནྟི ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ནཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྷོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་པི པུ་ཙྪཱི’’ཏི. ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱིཏི ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ནཱ་ཡྻེ ཀིཾ པ་ཊི་བྷཱ་གོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་བྷཱ་གོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༦) ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་སྶ, པ་ནཱ་ཡྻེ, ཀིཾ པ་ཊི་བྷཱ་གོ’’ཏི པུ་ན པུ་ཙྪི་ཏེ ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི ‘‘ཨ་ཙྩ་ས་རཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ས་རཱཏི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཉྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཉྷཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏུནྟི པ་ཉྷཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་པྤ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. པ་ཉྷཱ་ན་ཉྷི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཉྷཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ. ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་སྶ ཙ པ་ཊི་བྷཱ་གཾ པུ་ཙྪི. ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ, ན ས་ཀྐཱ ནཱི་ལཾ ཝཱ པཱི་ཏ་ཀཾ ཝཱ་ཏི ཀེ་ན་ཙི དྷ་མྨེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ, ཏ་ཉྩ ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟོ་ག་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རཾ ཨ་ཡ་ན་མ་སྶ པ་རཱ་ག་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ.
པུ་རེཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. པ་ཙྪཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. མ་ཛ྄ཛྷེཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཨ་ཀི་ཉྩ་ནནྟི ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀི་ཉྩ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏ་མ་ཧཾ རཱ་ག་ཀི་ཉྩ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ག་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་དཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཎྜི་ཏཱཏི དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱཏི མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཏྠེ མ་ཧ་ནྟེ དྷ་མྨེ མ་ཧ་ནྟཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧ་ཎེ ས་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨི་མི་སྶཱ ཧི ཐེ་རི་ཡཱ ཨ་སེ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་མ་ཧ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཏཾ དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྠཾ.