༡༤. ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒོ
(༡༤) ༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༡༩-༢༢༣. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘‘ཏ་སྶ དྷུ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི ན་ཝུ་ཏི་ཧ་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཀེ་ས་རཾ ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠཾ, ཀ་ཎྞི་ཀཱ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱ, པཱ་དེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ར་ཉྙོ པེ་སེ་སཱིཏི པ་ཙྩ་ནྟ་སྶ ཀུ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༠༡༦ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ‘‘པ་ཙྩ་ནྟ་སྶ ཀུ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ཝ་རཾ ཏེ, སུ་མ་ན, ད་མྨི, ག་ཎྷཱ་ཧཱི’ཏི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན མེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱིཏི མ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཝ་ཉྫྷནྟི ཨ་ཏུ་ཙྪཾ. ཨ་ཉྙཾ ཝ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་ཉྙཾ པ་ཏྠེ་ཧི, ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. ག་ཏེ་ནཱཏི ག་མ་ནེ་ན. ན ཨཱ་མི་ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་མི་སཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི.
ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝཱཏི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝ་ལླ་བྷོཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་ལླ་བྷོ. ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་སྶ. དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཀ་ཐཱ ན ཧོ་ནྟཱིཏི དྭི་དྷཱ་བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཀ་ཐཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནི་བ་དྡྷཱཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ. ལོ་ཧི་ཏེ་ན ག་ལ་ནྟེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ཀྑཱ་ནེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ག་ལ་ནྟེ་ན ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྭཱ་ས་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་ག་ཏོ. ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཏུ་རི་ཏེ ཨི་ད་མཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ. དུ་ཝི་དྷེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ནཱཏི སཱི་ཏུ་ད་ཀེ་ན ཨུ་ཎྷུ་ད་ཀེ་ན ཙ. ཏི་ཝི་དྷེ་ན ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཁུ་དྡ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་ན. ན་ཝ ཝཱ་རེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱིཏི ས་ཏྠ་རི པ་ཀྐོ་ས་ནྟེ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་དཱ་ནཱ་ཡ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ན་ཝ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༢༤. དུ་ཏི་ཡེ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༢༥. ཏ་ཏི་ཡེ ག་མ་ནཱ་ཀ་པྤནྟི ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༢༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ནི་རཱ་བཱ་དྷཱ་ནནྟི ཨཱ་བཱ་དྷ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ‘‘དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘བཱ་ཝཱི་ས་ཏི བཱ་ཏྟིཾ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ དྭེ ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི དྭི་ཀུ་ལོ, དྭེ་ཀུ་ལོ་ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ བཱ་ཀུ་ལོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘བཱ་ཀུ་ལོ་ཏི དྭཱི་སུ ཀུ་ལེ་སུ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ’’ཏི. ཨུ་པ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཕཱ་སུ་ཀ་ཀཱ་ལེཏི ཨ་རོ་ག་ཀཱ་ལེ. ག་དྡུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི གོ་དུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ལཾ. ཨི་དྷ པ་ན ན ས་ཀ་ལོ གོ་དུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ གཱ་ཝིཾ ཐ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཁཱི་ར་བི་ནྡུ་དུ་ཧ་ན་ཀཱ་ལ་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨཱ་རོ་གྱ་སཱ་ལནྟི ཨཱ་ཏུ་རཱ་ནཾ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་སཱ་ལཾ.
ནི་མུ་ཛྫ་ནུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཛཱ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨུ་ད་ཀེ ཐོ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫ་ནུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན. ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡཱིཏི མ་ཙྪ་སྶ མུ་ཁ་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. དཱ་ར་ཀ་སྶ ཏེ་ཛེ་ནཱཏི དཱ་ར་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན. མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ མ་ར་ནྟཱིཏི ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པོ་ཐེ་ཏྭཱ མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ མ་ར་ནྟི, ན ཛཱ་ལེ་ན བ་དྡྷ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ. ནཱི་ཧ་ཊ་མ་ཏྟོ་ཝ མ་ཏོཏི ནཱི་ཧ་ཊ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ མ་ཏོ. ཏེ་ན་སྶ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ན ཀ་ཏོ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་བཱ་དྷོ སི་ཡཱ. ཏནྟི མ་ཙྪཾ. ས་ཀ་ལ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝི་ཀ་ལ་མེ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཝ་ཡ་ཝ་མེ་ཝ. ན ཀེ་ལཱ༹་ཡ་ཏཱིཏི ན ན་ནྡ་ཏི, ཀི་སྨི་ཉྩི ན མ་ཉྙ་ཏི. པི་ཊྛི་ཏོ ཕཱ་ལེ་ནྟཱིཏི དཱ་ར་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན པི་ཊྛི་ཏོ ཕཱ་ལེ་ནྟཱི. བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི’’ནྟི ཨུ་གྒྷོ་ས་ན་ཝ་སེ་ན བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. པ་ཀ་ཏིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀུ་ཙྪི་ཡཱ དྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མཱ་ཏཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱཏི ཛ་ན་ནཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མཱ་ཏཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. མ་ཙྪཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་པཱིཏི མ་ཙྪཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ་པི. ཏ་ཐཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཙ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ས་བྦཾ ག་ཎྷ་ནྟི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ཀྐ་ཡ་ཀ་ནཱ་དཱི་ནི བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཨ་མཱ་ཏཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱཏི དི་ནྣ་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ས་ཀྐཱ.
སོ་བྷི་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༢༧. པ་ཉྩ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༢༨. ཚ་ཊྛེ བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཏྠུནྟི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཀི་ར བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་དེ་ས་ཝཱ་སཱི བྷི་ཀྑུ སུ་པི་ན་ནྟེ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎོ ཨ་ཧཾ ཝི་བྦྷ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་ལིཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ སུ་པི་ན་ནྟེ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་པུ་བྦ་མྤི ཨི་མཾ ཝ་ཏྠུཾ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི. ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི པུ་ཏྟོ ཙ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཙ. ཨ་ཐ སོ ག་ཧ་པ་ཏི གི་ལཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ཛྫུ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཡོ ཨི་མེ་སཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི པ་ས་ནྣོ, ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཏ་སྶ ཙ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི པ་ས་ནྣོ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛྫུ་ཀོ ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཏ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ཏེ་ན སཱ་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན ཀུ་ཊུ་མྦ་ཉྩ ས་ཎྛ་པེ་སི, དཱ་ན་ཉྩ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཏ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, པི་ཏུ་ནོ དཱ་ཡ་ཛྫོ པུ་ཏྟོ ཝཱ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཝཱ’’ཏི. པུ་ཏྟོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པི་ཏུ་ནོ དཱ་ཡ་ཛྫོ་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨ་ཛྫུ་ཀོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མེ་ཐུ་ན་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི་ཏི. ཨ་སྶ་མ་ཎོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སོ ཨ་ཛྫུ་ཀོ་ཏི. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛྫུ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དེ་ཧི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ’’ནྟི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་མི་ཀེ་ན ‘ཨི་མཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཀིཾ སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི? ན, བྷ་ནྟེ, ཀི་ཉྩི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྠ་མྤཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛྫུ་ཀོ སཱ་མི་ཀེ་ན ‘‘ཨི་མཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ཛྫུ་ཀ་སྶཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་ལི་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་ཝ་ཏྠུ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༡༧) པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཚ་ནྣཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནནྟི བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་གུ ཀི་མི་ལོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཚ་ནྣཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ. པ་སཱ་དྷ་ཀོཏི མ་ཎྜ་ཡི་ཏཱ. པཱ་ལི༹་ཡནྟི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡ་ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༠ ཨཱ་ད་ཡོ).
ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༢༩. ས་ཏྟ་མེ ཨེ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༣༠. ཨ་ཊྛ་མེ ན ཏཾ ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏཱིཏི སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་པྤཱ་ཡ་གོ་ཙ་ར་ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ དི་སཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘ཡ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟོ, ཏ་མེ་ཝ སུ་ཊྛུ ནི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤོ, ཏ་ཏྠ ཙ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ ས་བྦ་དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ནྡོ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི ‘ཨེ་ཝཾ མེ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་ས་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྪི་མཱ དི་སཱ, ཨུ་ཏྟ་རཱ དི་སཱ, ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ, ཨུ་དྡྷཾ, ཨ་དྷོ, ཨ་ནུ་དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ནྡོ ཨ་ནུ་དི་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ནུ་དི་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ…པེ… ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༩).
ཨ་བྷི་སེ་ཀ་གེ་ཧ་པ་ཝེ་ས་ན་ཨཱ་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སཱུཏི ཨི་དྷ ཏཱི་ཎི མ་ངྒ་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀེ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, པ་ཊྚ་བ་ནྡྷོ, གྷ་ར་མ་ངྒ་ལཾ, ཚ་ཏྟ་མ་ངྒ་ལཾ, ཨཱ་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལ་ནྟི པ་ཉྩ མ་ངྒ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ལ་མ་རི་ཡཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀེ་སོ་རོ་པ་ནཾ ཀེ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཡུ་ཝ་རཱ་ཛ་པ་ཊྚ་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་ཊྚ་བ་ནྡྷོ. ཨ་བྷི་ན་ཝ་གྷ་ར་པྤ་ཝེ་ས་ན་མ་ཧོ གྷ་ར་མ་ངྒ་ལཾ. ཝི་ཝཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཧོ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལཾ. ཡུ་ཝ་རཱ་ཛ་ཚ་ཏྟ་མ་ཧོ ཚ་ཏྟ་མ་ངྒ་ལཾ.
ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་མ་ངྒ་ལཾ ན ཏ་ཐཱ པཱི་ལེ༹་སི, ཡ་ཐཱ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏ་དེ་ཝ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ – ‘‘པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱིཏི ཛ་ན་པ་ད་མྷི ཀ་ལྱཱ་ཎཱི ཨུ་ཏྟ་མཱ ཚ ས་རཱི་ར་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཱ པ་ཉྩ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. སཱ ཧི ཡ་སྨཱ ནཱ་ཏི་དཱི་གྷཱ ནཱ་ཏི་ར་སྶཱ ནཱ་ཏི་ཀི་སཱ ནཱ་ཏི་ཐཱུ་ལཱ ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལཱི༹ ནཱ་ཙྩོ་དཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ མཱ་ནུ་ས་ཝ་ཎྞཾ, ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ དི་བྦ་ཝ་ཎྞཾ, ཏ་སྨཱ ཚ ས་རཱི་ར་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཱ. ཚ་ཝི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མཾ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནྷཱ་རུ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨ་ཊྛི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཡ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ནཱ་མ. ཏ་སྶཱ ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ་བྷཱ་ས་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སེ་ནེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, པི་ཡ་ངྒུ་སཱ་མཱ ཝཱ ཧོ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་སཱ་མཱ ཝཱ, ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ཚ་ཝི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན་སྶཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ མུ་ཁ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ལཱ་ཁཱ་ར་ས་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ ཝི་ཡ ར་ཏྟ་པ་ཝཱ་ལ༹་ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶཱ མཾ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. ཝཱི་ས་ཏི པ་ན ན་ཁ་པ་ཏྟཱ་ནི མཾ་ས་ཏོ ཨ་མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ལཱ་ཁཱ་ར་ས་པཱུ་རི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ, མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཁཱི་ར་དྷཱ་རཱ་ས་དི་སཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ནྷཱ་རུ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. དྭ་ཏྟིཾ་ས ད་ནྟཱ སུ་ཕུ་སི་ཏཱ སུ་དྷོ་ཏ་ཝ་ཛི་ར་པ་ནྟི ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ཨ་ཊྛི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. ཝཱི་སཾ་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀཱ་པི ས་མཱ་ནཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ནི་པྤ་ལི་ཏེ་ན, ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ཝ་ཡ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏུ་ཝ་ཊནྟི སཱི་གྷཾ.
ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་མེ་ཝཱཏི སོ ཀི་ར ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན ‘‘པ་ཏྟཾ ཝོ, བྷ་ནྟེ, ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘སོ་པཱ་ན་སཱི་སེ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྨི་མྤི ཋཱ་ནེ ན ག་ཎྷི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠཱ་པི ན ག་ཎྷི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠཱ་པི ན ག་ཎྷི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་དྷ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་མེ་ཝ ས་ཏྠཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི.
མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༣༡. ན་ཝ་མེ སུ་ཏ་ཝི་ཏྟ་ཀོཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་པི་ཡོ. པ་ཊི་ཧཱ་ར་ཀ་སྶཱཏི དོ་ཝཱ་རི་ཀ་སྶ. ས་ཙྩ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཐེ་རཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ཏཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ) ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཝུ་ཏྟེ ས་ཏྠཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཙི་ནྟེ་སཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝ་ད་ནྟི. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨུ་པ་སྶ་ཡེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’ཏི. ཏཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཱ པ་ད་སཱ་ཝ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨུ་པ་སྶ་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ’’ཏི.
དྷ་མྨ་པཱི་ཏཱིཏི དྷ་མྨ་པཱ་ཡ་ཀོ, དྷ་མྨཾ པི་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོ ཙ ནཱ་མེ་ས ན ས་ཀྐཱ བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ པཱ་ཏུཾ, ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་ས་ནྟོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ དྷ་མྨཾ པི་ཝ་ཏི ནཱ་མ. སུ་ཁཾ སེ་ཏཱིཏི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ཝི་ལེ་ན ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན. ཨ་རི་ཡ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི པ་ཝེ་དི་ཏེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ. ས་དཱ ར་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ དྷ་མྨ་པཱི་ཏི ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དཱ ར་མ་ཏི ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི. བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི ཐེ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི.
སཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༣༢. ད་ས་མེ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཀོ་ས་མྦི་ཀཱ ཀི་ར ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ དུ་ལླ་བྷ་ཉྩ མ་ནཱ་པ་ཉྩ, ཀིཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་མཱ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་མྦི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཱ, ནཱ་མ པ་ས་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དུ་ལླ་བྷཱ ཙ མ་ནཱ་པཱ ཙ, ཏཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཀོ་ས་མྦི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ གྷ་རེ གྷ་རེ ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཾ པ་ས་ནྣཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་ག་ཏཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘པི་ཝ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ སཱ་ག་ཏོ ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཾ པ་ས་ནྣཾ, པི་ཝ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ སཱ་ག་ཏོ ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཾ པ་ས་ནྣ’’ནྟི. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་ག་ཏོ གྷ་རེ གྷ་རེ ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཾ པ་ས་ནྣཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ན་ག་ར་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ པ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་བྦ་གེ་ཧེ་སུ ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཾ པ་ས་ནྣཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཀ་པོ་ཏ་པཱ་ད་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ ར་ཏྟོ་བྷཱ་སཱ. པ་ས་ནྣཱཏི སུ་རཱ་མ་ཎྜ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ན་ཡེ ས་མུ་ཊྛི་ཏནྟི སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་ཙི. ༣༢༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏཾ.
རཱ་དྷ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༣༣. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ས་ཏྠཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སཱིཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི, ཨཱ་ཎཱ་པེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀི་སཾ ལཱུ་ཁཾ དུ་བྦ་ཎྞཾ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་རཱ་མཱི’’ཏི. ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་ར་སཱི་ཏི. ཨི་དྷ མེ, བྷ་ནྟེ, སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ དཱ་པེ་སི, ཨི་མཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་རཱ་མཱི’’ཏི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ. ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་པྤུ་རི་སཱ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ནོ, ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི་ཏི. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོཏི ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་སྶ (ཛཱ. ༡.༢.༡༡-༡༢) ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨཱ་ག་ཏོ.
ནི་དྷཱི་ནནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་པཱུ་རཱ་ནཾ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷཱི་ནཾ. པ་ཝ་ཏྟཱ་རནྟི ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝི་ཀེ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཏེ སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝ་ནུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏཱ་རཾ ཝི་ཡ. ཝ་ཛྫ་ད་སྶི་ནནྟི དྭེ ཝ་ཛྫ་ད་སྶི་ནོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤེ་ན ཝཱ ཁ་ལི་ཏེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ནྡྷ་ག་ཝེ་ས་ཀོ ཙ, ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏཾ ཉཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཉཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཱི་ལཱ་དཱི་ན་མ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཛྫཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཨུ་ལླུ་མྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏོ ཙ. ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶོ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ་པི པོ་ཐེ་ཏྭཱ་པི ནི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟེ ཀོ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ པུ་གྒ་ལེ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཝཱ ཁ་ལི་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ ཀོ་པོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཏུ་ཊྛེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཧ་ནྟཾ ཝོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ད་ནྟེ་ཧི, པུ་ན་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དིནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཝཱ ཁ་ལི་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ས་ཙེ ནཾ ཝ་ཀྑཱ་མི, ན མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མེ པ་རི་ཧཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ན ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཝ་ཛྫཾ དི་སྭཱ ཝ་ཛྫཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ཛྫེ་ནྟོ པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ནི་གྒ་ཡ྄ཧཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི, པ་ཝ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཡ྄ཧ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི, ཡོ སཱ་རོ, སོ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༩༦). མེ་དྷཱ་ཝིནྟི དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཏཱ་དི་སནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཎྜི་ཏཾ བྷ་ཛེ་ཡྻ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻ. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ བྷ་ཛ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ སེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི ན པཱ་པི་ཡོ, ཝ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི.
མོ་གྷ་རཱ་ཛ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༣༤. དྭཱ་ད་ས་མེ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་ན་ག་རེཏི ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སཱི ཨེ་ཀོ རུ་ཀྑ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ས་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ. ཏ་སྶ སོ་ལ༹་ས སི་སྶཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ཏྟ་ར་སཱ་དྷི་ཀཱ སོ་ལ༹་ས ས་ཧ་སྶཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ས་བྦེ་པི བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཱ་ནཱ་པཱ་སཱ་ད་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཙེ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི, ར་ཉྙོ ཨེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཝཱ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཝཱ པཱ་སཱ་དཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི. ནོ ཙེ, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པོ་སེ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཀ་མྨེ་ན ནི་ཙྩཾ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ, དུ་ཀྐ་ར་ཉྷི ཛ་རཱ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨུ་དུ་མྦ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་པྤ་སཱ་ར་རུ་ཀྑེ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. སོ ཏེ་ཧི ཀ་ཊྛ་ས་ཀུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝཱ་ཏེ་ན ཡ་ནྟཾ པཱུ་རེ་སི. ཀ་ཊྛ་ས་ཀུ་ཎོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཝ་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཨོ་རུ་ཧི.
ཨ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ སི་སྶེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ ཨཱི་དི་སཱ་ནི ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ར་ཛྫེ ག་ཧེ་ཏུཾ, ཏུ་མྷེ་པི ཏཱ་ཏཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ཐ, ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མ, དུ་ཀྐ་རཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སི་པྤེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏུ’’ནྟི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཱ་ཏཱ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི? བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི. ཨ་ལཾ ཏཱ་ཏཱ, མཱ ཨེ་ཏཾ རུ་ཙི་ཏྠ, མ་ཡ་ཉྷི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ཀི་རཱ་ཛཱ, ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཡུ་ཝ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཝཱ་དཱ ན མུ་ཙྩི་སྶཱ་མ, མ་ཧ་ནྟོ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་ར་ཀཱ ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནཱ་ནི ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཛྫཱ་ཝུ་དྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ག་ནྟྭཱ ཧི་མ་ཝ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩུ་ཊྛཾ་སུ. ཏེ ཏ་ཏྠ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ. སོ ‘‘ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནོ རཱ་ཛཱ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ན་ག་རཾ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ན་ན་ག་ར’’ནྟེ་ཝ ནཱ་མཾ ལ་བྷི.
ཏ་པ་ཙཱ་རནྟི ཏ་པ་ཙ་ར་ཎཾ. པཱ་སཱ་ཎ་ཙེ་ཏི་ཡེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ནི་སཱི་དཱིཏི པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ས་ཀྐེ་ན མཱ་པི་ཏེ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏྠ ཀི་ར མ་ཧ་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་རི པུ་བྦེ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝི་ཧཱ་རོ ཛཱ་ཏོ, སོ ཏེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘པཱ་སཱ་ཎ་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏེ དུ་ཏི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱིཏི –
‘‘མུ་དྡྷཾ མུ་དྡྷཱ་དྷི་པཱ་ཏ་ཉྩ, བཱ་ཝ་རཱི པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི;
ཏཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ, ཀ་ངྑཾ ཝི་ན་ཡ ནོ ཨི་སེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༣༡) –
ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ –
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ མུ་དྡྷཱ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཝི་ཛྫཱ མུ་དྡྷཱ་དྷི་པཱ་ཏི་ནཱི;
ས་དྡྷཱ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི, ཚ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན སཾ་ཡུ་ཏཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༣༢) –
པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ དུ་ཏི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི.
ཨ་ཐ་སྶ…པེ… པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སཱིཏི –
‘‘ཀ་ཐཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཾ, མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༡༢༤) –
ཏེ་ན པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི་ཏེ –
‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ, མོ་གྷ་རཱ་ཛ ས་དཱ ས་ཏོ;
ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ ཨཱུ་ཧ་ཙྩ, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ སི་ཡཱ;
ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཾ, མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༡༢༥) –
པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི.
སེ་ས་ཛ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ སེ་ས་ཛ་ནཱ. ན ཀ་ཐཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏནྟི པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒེ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཐེ་ར་པཱ་ལི༹་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.