རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶ ནི་དྡེ་སཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་སུ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ ལ་བྦྷ་ནྟི རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷེ་ད་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཛྷཱ་ན་སྶ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟ་མ་ནཱ་སེ་ཝི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ པ་རི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ནཱ་ཏི་སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ པ་ན ས་བྦ་སོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ.
པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོཏི དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ བྷེ་དེ་ན. པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟི ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོཏི པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་ད་ཏོ, ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷེ་ད་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ, ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཾ, སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ. ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཀ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ས་ཀ་ལ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ‘‘པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. པ་ཧཱི་ན་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, པ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཀ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་རི་བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཡོ ཨཱ་དི་ཏོ ཀི་ལེ་སེ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཉྩ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཙི་རེ་ན ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ, ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཉྩ ཛྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་དི་ཀེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ན ཙི་རེ་ན ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ, ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ཉྩ. ཡོ ཀི་ལེ་སཱ་དི་ཀེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་ན ཙི་རཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ, ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ. ཡོ པ་ན སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་དི་ཀེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ སཱི་གྷ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ, ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ བྷེ་དོ ཀི་ལེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ ཧི རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ ཏི་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ས་དྡྷཱ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ནི ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི མུ་དཱུ་ནི. ཡོ ཙ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ, ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཛྷཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ, ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་སུ་ཁཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པི ད་ནྡྷཱ མ་ནྡཱ ཨ་སཱི་གྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནཱི ཧོ་ཏི. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཝཱ ས་མ་ཐེ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ དུ་ཀྑཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པི ད་ནྡྷཱ. ཡོ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྦ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྩ ཏི་ཁཱི་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཱ, ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ཧོ་ཏི. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ ཧི ཡ་ཐཱ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ག་ནྠོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏོ, ཀ་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ས་མ་ཐ་ནི་སྶི་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཡོ པ་ན ཏི་བྦ་ཀི་ལེ་སོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཁི་པྤཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཏི་བྦ་མ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཁི་ཎ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པུ་བྦ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ ཙ ས་མྦྷ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་མཱ་སཾ བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པི་ཙ ཡཱ་ནི པ་ར་ཏོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི, པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི, ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་ནི ཙ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སུ ཡོ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ད་ནྡྷཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝི་ནོ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཁི་པྤཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ. ཡོ པ་ན ཏ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཁི་པྤཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་སྶ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཐཱ པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དི་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ས་པ་རི་པ་ནྠ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པ་རི་པ་ནྠ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ. ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་ནི ཨ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཁི་པྤཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི. ཀི་ཉྩ – ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཎྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཧི དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏི ཏ་སྶཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་རི་པ་ནྠ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ ཏ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཁི་པྤཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི. སོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་དོ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ, མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ན ན་ཏྠི དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷེ་དོ. ཀེ་ཙི པ་ན མ་གྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི ‘‘མ་གྒ་སྶ ཧི དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཏ་སྨིཾ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་ཀ’’ནྟི.
ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷེ་དཱ་དཱི་སུ པ་ན ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷེ་ད་ཏོ, པ་རི་ཏྟཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, པ་རི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ, ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཚ་ནྡ་ཝ་ཏོ ཙེ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ’’དཱི་སུ་པི. ཨ་པྤ་གུ་ཎཾ པ་ན ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ པ་རི་ཏྟཾ, སུ་པྤ་ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱདཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི.
ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོཏི ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཙ་ཏྟཱ་རི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཏཱི་ཎི, ཀ་ཏྠ་ཙི དྭེ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པ་རཱ་ནི དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལེ ཝི་ཡ ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དོ ཀ་སྨཱ ན ག་ཧི་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ས་ས་ངྑཱ་རཾ, མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ས་ངྑཱ་རཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒ་ས་ངྑཱ་ར་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ ད་ས་ཝི་དྷ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ, མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟི་ཏོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶཱ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་སྶ་པི ཛྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ས་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.
ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ བྱཱ་པཱ་དོ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ…པེ… ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ. ‘‘ཨ་གྱཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧི་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཧཱི་ན-ས་དྡ་སྶེ་ཏྠ པ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ…པེ… ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ, ཚ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡོ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བ་ཧ་ལ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ་སུ ཛྷཱ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི་སྶ པ་ཧཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ན་ནུ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པ་ཉྩེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ཝི་སེ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏྟཱ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཧི ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་པ་ལོ་བྷི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་པ་དཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ ན ས་མཱ་ཧི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རེ་ཏཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ, པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ‘‘ཛྷཱ་ནཾ སི་ཡཱ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་སཾ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཡ་ཏོ ཝ་ཀྑ་ཏི –
‘‘བྷཱ་གཱི ཨ་སྶ་མ་ཧཾ ཨ་དྡྷཱ, ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ;
པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶཱ་ཏི, ཀ་ཏྭཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི.
ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ ཡ་ཏོ པ་ཉྩ, ས་མཱ་དྷཱ་དཱི་ན་མེ་ཏྠ ཧི;
ཛྷཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཏ་སྨཱ, པ་ཧཱ་ན་ངྒེ ནི་ཡཱ་མི་ཏཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་མི་དཾ པ་ཧཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ…པེ… ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་མེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཨི་མཱ་ནི ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ནེ་མི་ཨཱ་དི་ཨ་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ར་ཐཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཛྷཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཛྷཱ་ན་ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་རོ པཱི་ཏི སུ་ཁཾ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༦༩). ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི, ཝི་ཙཱ་རོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཡ ས་མཱ་ད་ཧི་ཏ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ པཱི་ཏི པཱི་ཎ་ནཾ, སུ་ཁ་ཉྩ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་པཱི་ཎ་ན་ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཾ, ས་མྨཱ ཙ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཾ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཙ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ས་མེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨི་མེ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧུ –
‘‘ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ, ཀཱ་མཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ;
ས་ནྟེ་སུ་པི ཙ ཨ་ཉྙེ་སུ, པ་ཉྩེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏཱ’’ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མ་ཏོ, མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཙ པ་ཋ་མཾ, པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི་པི པ་ཋ་མནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ པ་ན ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལོ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཨ་པྤ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཨེ་ཏ་སྶ, ཏ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཝི་པྤ་ཧཱི་ན་ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧི པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཏཾ པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་རི་མ་བྷཱ་གེ, པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཙ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ན་ནུ ཙ ‘‘ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་ཐཾ ཛྷཱ་ནེ་ན ཨེ་ས པ་ཧཱི་ཡ་ཏི? ན ཧི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི རཱ་གཱ་དི་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏ་སྶ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་པི ཨེ་ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶཱ བ་ལེ་ན ཏཾ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཾ ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན་པི ནི་ཀ་ནྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ་པི་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ སི་ཡཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ནི་ཀ་ནྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ. སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ད་ཝོ་ཙུ་མྷཱ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཏཾ པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི, ཏཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཝི་ཙཱ་ར་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན’’ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ-གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝནྟི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ད་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ. ཀ་སི་ཎཱ་ནཱ་པཱ་ནེ་སུ ཧི པ་ཉྩེ་ཝ ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་སུ་བྷ་ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏཱི་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ན་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་སུ་བྷཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་ཧ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཏོ བྷི་ནྣཱ་ནི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་ཛྷཱ་ནེ་ཧེ་ཝ ཏཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ…པེ… ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ས་བྦོ་པི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་བྷེ་དོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ན མེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ བྷཱ་རོ’’ཏི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱུ, ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ, ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཾ, ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷཱུ, པ་རི་ཀ་མྨཾ, ཉཱ་ཎཾ ཝཱ, ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. པ་རི་ཀ་མྨཾ, ཉཱ་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ཝཱི་ཐི་མ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. པ་ཉྩ་མ་ཝཱི་ཐི་ཏོ པ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་མྤི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏི་ཡཱ པ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི སཱི་གྷ་ཏ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༢༠༤) ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཀ་སྨཱ ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ‘‘ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༢༠༤) ཧི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧུ་པྤ་ནྣཾ ཛྷཱ་ན་མ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ, ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ས་ཧ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཧི ཨི་དྷ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ, ཀིཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ནཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་བ་ནྡྷ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་དཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཏི་ཙི་རཱ་ཡ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་མཱི་པི་མྷི ས་མཱི་པ་ཀཱ་རཱི་ཡཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ནཱ་ཏི་ཙི་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་མ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྶ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་བྷེ་དོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ, ནེ་ཏ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ, ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ དཱུ་ར་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ.
ཨ་པི་ཙ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ན ཏཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཱ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣཱ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི (དྷ. ས. ༢༡༢-༢༡༣) ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ནཱ་མ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་མ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨི་ཏ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏི་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཡཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ, ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི. བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཾ. བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཙ པ་ཋ་མ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱ་ར་ཏོ པ་ཙྪི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱ་རཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟེ་པི ཛྷཱ་ནེ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བ་ལ་ཝ་ནྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨི་ཏ་རཾ པ་རི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟེ་པི ཛྷཱ་ནེ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཏཾ བ་ལ་ཝཾ, ཡཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་པྤ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ཡ་མྤི བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱི་ཐི་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་དི་ཏ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. པ་ཉྩ་མ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་རི་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ཉྩ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏཾ་ཝ་སེ་ནཱ་པེ་ཏྠ པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཎ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མི. ནཱི་ལཱ་ནི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ནཱི་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི ནཱི་ལ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མི. པཱི་ཏཱ་ནི པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པཱི་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི པཱི་ཏ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི. ལོ་ཧི་ཏཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི. ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༧༣; ༣.༣༣༨; མ. ནི. ༢.༢༤༩; ཨ. ནི. ༡.༤༢༧-༤༣༤; ༨.༦༥).
ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་སུ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཀ་མྨ་ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཊྛ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ, ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་ཏ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨེ་ཝ ཝཱ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཏཱ་ནི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཊྛ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. པ་རི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནི. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ མ་ཧ་གྒྷ་སོ ས་མྤ་ནྣ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ པུ་རི་སོ ཀ་ཊ་ཙྪུ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཀ་བ་ལ༹་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རི་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཏྟ་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ནཱ་ཡཾ མ་མ བྷཱ་རོ’’ཏི ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་ཀ་མྨེ་ན, ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཱི་གྷཾ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན་སྶ པུ་བྦཱ་བྷོ་གོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏ་དཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨ་ནེ་ན ཨཱ་བྷོ་ག་མ་ཏྟེ ཀ་ཐི་ཏེ ཏེ་ན སཱ་དྷི་ཏ་བྦཾ ཛྷཱ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི. ཨཱ་ག་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ –
‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ན་སྶ ཨཱ་བྷོ་གོ ཀ་ཐི་ཏོ. སོ ཙ ཁོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ, ན ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༧༣; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༤༩; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༨.༦༥) ཝུ་ཏྟཾ.
དུ་ཏི་ཡེ སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱིཏི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞཱ་ནི. པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཧི ནཱི་ལཱ་དཱི་ནི སུ་ཝ་ཎྞཱ་ནི, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི.
ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཝུ་དྡྷི་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི ཝི་པུ་ལཱ་ནི ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལཱ་དཱི་ནི. ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ན ག་ཧི་ཏཱ ཀ་སི་ཎ་ཝ་ཌྜྷ་ན་སྶ ཨི་དྷ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀ་སི་ཎ་སྶ ཧི དྭེ ཝ་ཌྜྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི, ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱུ་མི ཝཱ. ཏ་ཏྠ ན ཏཱ་ཝ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ཀཱ་ལཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཛྷཱ་ནེ ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི, ནཱ་པི ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ. ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སྶ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣ་ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཱ་ནི ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨི་དཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་མྤ་ནྣ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ མ་ཧ་གྒྷ་སོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘‘ཨ་ཉྙོ་པི ཧོ་ཏུ, ཨ་ཉྙོ་པི ཧོ་ཏཱུ’ཏི ཀིཾ ཨེ་ས མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཏཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ན་ཡི་དཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ’ནྟི མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎེ བྷཱ་རོ’’ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི.
པ་ཉྩ་མེ ནཱི་ལཱ་ནི…པེ… ནཱི་ལ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏཱ་ནི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ‘‘ནཱི་ལཱ་ནཱི’’ཏི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཏཾ་ཡོ་ག་ཏོ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རེ་ན གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་པི པ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཧི བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི་ཝ་སེ་ན གུ་ཎོ་པི པ་ས་ངྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ནཱི་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ད་སྶི་ཏ་བྦ་ཉྷི ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཾ རཱུ་པཾ. ཏ་ཏོ སེ་ཏཱ་དི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནཱི་ལ-ས་དྡེ་ན ས་ཧ ས་མཱ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནཱི་ལཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་མཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ནཱི་ལ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཱ་ནི ནཱི་ལ་པྤ་བྷཱ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་སཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘པཱི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་སུ ཙེ་ཏེ་སུ པུ་རི་མཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ་པི ཀ་སི་ཎཱ་ནི པ་རི་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི. དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི་ཡེ་ཝ དྭེ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ན པ་ན ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་སྶ ཝི་སུཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ.
པ་ཉྩ་མཱ་དཱི་ནི པ་ན ཏེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ་ནི. ན ཧི ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་སྶ པ་རི་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ནཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཏེ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨཱ་ག་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ, པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་མཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༧༣; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༤༩; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༨.༦༥) ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩཾ, ཏཾ པ་ན ཨཱ་ག་མེ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི –
‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༧༣; ༣.༣༣༨; མ. ནི. ༢.༢༤༩; ཨ. ནི. ༡.༤༢༧-༤༣༤; ༨.༦༥) –
ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་གེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ཧི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་གེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པཱི་ཏི. ན་ནུ ཙ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ས་ཧི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི? ཏཾ ན, ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནི, ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནི པ་རི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ, ས་ཧི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ, ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཐ་མེ་ཀ་ཏྟ་ནྟི? པ་རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ-གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏི་རི་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ་ཏི? ནཱ་ཏི་རི་ཙྩ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྠི ཧི ཨེ་ས པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་དི་དཾ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ཛ་ནི་ཏཱ་ཛ་ནི་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཏྟཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ པ་བྷེ་དཾ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཏཱ་ནི ཙ ཀ་དཱ་ཙི ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནི, ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ཝི་སུཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏ་པ་རི་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ, ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་པ་རི་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཙ པ་རི་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་སཱ་མ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཀ་ཏ་ནྟི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནི, ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཏྠི ཧི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཝི་སེ་སོ་ཏི. ཧོ་ཏུ ཏཱ་ཝ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ཋ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པཱ་ཋ་བྷེ་དེ པ་ན ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – སུ་ཏྟ་ནྟེ ཧི པ་ཋ་མ་ཝི་མོ་ཀྑཾ དྭེ་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ན་མྤི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑོ, ཝ་ཎྞཱ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑོ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་མོ་ཀྑེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ས་བྦཱ་ནི ཙ ཝི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཝི་མོ་ཀྑ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་དེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི’’ཏི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་བྦ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩེ་ཏཾ ཨེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ཋ་བྷེ་དེ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཀི་མེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན་ནུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན ཡ་ཐཱ སུ་ཏྟ་ནྟེ ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནཱི’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ན ཏཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨི་དྷ ཝཱ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མ་ནྟ་རེ་ན ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་ཋ་དྭ་ཡ་ཝི་སེ་ས་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཧི ནཱ་མ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཝི་མོ་ཀྑོཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ པི་ཏུ་ཨ་ངྐེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་སྶ ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤ་ནཱ ཝི་ཡ ཙ ལ་ཧུཾ ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨ་ནོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –
‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན པ་ན ཝི་མོ་ཀྑོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི? ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན. ཀོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ ནཱ་མ? པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༢༤༨).
ཡ་དི ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་མོ་ཀྑོ, ཀ་ཐ་མ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་རི་ཏྟ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ, ན ཨི་ཏ་རཾ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཡ་དི ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨ་ཐ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ཋ་མ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ ཝི་མོ་ཀྑོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཎ་ན་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི, སུ་བྷ་ནྟེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༧༤; ༣.༣༣༩; པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩).
ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ རཱུ་པཾ, ཏ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི རཱུ་པཱི. རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ད་སྶི་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ན་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷེ་སུ ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ཨཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཡོ པ་ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ སུ་བྷ་ཀ་སི་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ པ་ན ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༡༢) བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན སུ་བྷ་ཝི་མོ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟོ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ན་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སུ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སུ་བྷ་ཝི་མོ་ཀྑོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ཨི་དྷཱ་པི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཝི་མོ་ཀྑ་ཛྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི ཧཱི་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྷི ཧཱི་ནཾ ཀ་པྤ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གཱ་ཡུ་ཀེ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫེ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ, པ་ཎཱི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེ. ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཧཱི་ནཾ དྭི་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ པ་རི་ཏྟཱ་བྷེ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཙ་ཏུ་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷེ, པ་ཎཱི་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ ཨཱ་བྷ་སྶ་རེ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཧཱི་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ པ་རི་ཏྟཱ་སུ་བྷེ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་བྷེ, པ་ཎཱི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷེ. པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ན ཏི་ཝི་དྷ་མྤི པ་ཉྩ་ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀེ ཝེ་ཧ་པྥ་ལེ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟེ. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཧི པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ པ་ཙྪཱ་པི བྷཱ་ཝི་ཏཾ ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་ཧ་སྶ་དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཏུ་ས་ཧ་སྶ་ཨ་ཊྛ་ས་ཧ་སྶ་སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ་སུ ཨ་ཝི་ཧཱ་ཨ་ཏ་པྤཱ་སུ་ད་སྶཱ་སུ་ད་སྶཱི་ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་ནཱ་མ་ཀེ་སུ པ་ཉྩ་སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སོ་ལ༹་ས་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ལ་བྷི་ཏ་བྦཱ ཨུ་པ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶེ་ཝ ཕ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ‘‘བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་པྥཱ་ད་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་ཏྠ པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ད་ཊྛ་བྦོ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ན ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཨི་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་པྤེ་པི ཨ་ཝི་ནཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.