༡. པ་ཋ་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ

ཙི་ཏྟ་ནི་དྡེ་སོ

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༨. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མཱ་དི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ས་རཱི་ར་བྷཱུ་ཏ་མ་བྷི་དྷ་མྨཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨུ་དྡི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ཏཱ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་པ་ཉྩེ་ཏི. ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཏ་སི ཙི་ཏྟེ ནི་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཝཱ བྷ་ཝཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ, ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. རུ་པྤ་ཏི, རཱུ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ རཱུ་པཾ, སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷ་སྶ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ ཝི་ན་ན་ཏོ སཾ་སི་བྦ་ན་ཏོ ཝཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ, ན ཝི་ཛྫ་ཏི སཱ ཨེ་ཏྠ, ཏ་ཏོ ཝཱ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ. ཨི་ཏི-ས་དྡོ ནི་ད་སྶ་ནེ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ་ཏི ནི་རུ་ཏྟ་རོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྟཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ནི་རུ་ཏྟ་རོ. ཉཱ་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀེ་སུ ཧི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ན ཀོ་ཙི ས་ཏྠུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་ཏྲ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཏྲཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སཱ་ར་དོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏ་མ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོ ཨ་བྷ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རཱ་མི.

‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཏི ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ…པེ… ཝི་ཧ་རཱ་མི.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ…པེ… ཝི་ཧ་རཱ་མི.

‘‘ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, སོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ…པེ… ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥༠).

ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནོ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༣). ཏ་ཏྠ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནེ་ཀུ་པ་དྡ་ཝཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ དྷུ་ཝ་སུ་བྷཱ་དི་ཝི་ར་ཧེ་ན, ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཏུ་ཙྪ་ཊྛེ་ན ཙ དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ. ཀ་མྨཱ་དི་ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡོ ནཱ་མ ‘‘ས་མེ་ཙྩ ཨུ་དེ་ཏི དུ་ཀྑཾ ཨི་མ་སྨཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་མ་ན་ཏོ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཏོ, ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི ‘‘དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙྩ་ཊྛོ པ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ས་ཙྩ་ཝི་ནི་སྶ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨི་དྷ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ནི་རུ་ཏྟ་རོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནོ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི ཨ་ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཏཾ་དེ་ས་ནཱ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་ཡོ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ནི་རུ་ཏྟ་རོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནོ’’ཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནེ་ཡྻ་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ཏྠཾ དེ་སི་ཏཱ, ན ཏེ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡེ པ་ན པ་རི་པཱ་ཙི་ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏྠེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ ནི་དྡེ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཙི་ཏྟཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཝི་ས་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཙི་ཏྟནྟི ཡཾ ཝི་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི, ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ, ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏ་ཉྩ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ཝི་ས་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ན’’ནྟི ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ, ཏཾ་དཱི་པ་ནེ་ན ཙ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ དཱི་པེ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སེ་ན པ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ན་ཏོ ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྷི པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་མེ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཡཾ པ་ན ‘‘ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏྟུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ས་མཱ་རོ་པ་ནེ་ན ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ད་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧེ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝ་ས་མཱ་རོ་པ་ནེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཏྟ་ཉྩ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ནི་ད་སྶ་ནཾ པ་ན དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཏྟཱ་དི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཝི་ས་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ན’’ནྟི ཙ ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་དཱ་ནི་སྶ ར་སཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པུ་བྦ་ངྒ་མ་ར་ས་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. དྭཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྷི ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀོ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནེ་ཝཱ་སི་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ཛ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ དྭཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ནྟི པུ་བྦ་ངྒ་མ་ར་སཾ. པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྡ་ཧ་མཱ་ན་མི་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ག་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་ན་སྶ ནི་ཡ་མ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ནཱ་མ་མེ་ཝ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ –

‘‘སཱ་མ་ཉྙཾ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཏཾ;

ཀི་ཙྩཾ ཝཱ ཏ་སྶ ས་མྤ་ཏྟི, ར་སོ་ཏི པ་རི་དཱི་པི་ཏོ.

‘‘ཕ་ལཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡོ་པི ཝཱ;

ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཡཾ ཏུ, ཏཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏ’’ནྟི. (ཨ་བྷི་དྷ. ༦༣༣-༦༣༤);

ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་དི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི ཙི་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ སོ་བྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨཱ་དི་མྷི ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་ནྟི ཏཾ ཏཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཏ་སྶ པ་ན ཀོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ’’ཏི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧི པུ་ཙྪཱ – (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༤༩; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༧༠) ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ, ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཉྷཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཉཱ་ཏཾ དི་ཊྛཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཱ་ཀ་ར་ཎཾ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ན སཾ་ས་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ སཾ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏྠཾ པ་ཉྷཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ་ཏི? ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ. ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༣.༧༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༡) ཨ་ནུ་མ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཉྷཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༣; སཾ. ནི. ༥.༤༠༢-༤༠༤) པ་ན ཏཾ་ཏཾ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ཉྷཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ.

ཏཱ་སུ པུ་རི་མཱ ཏི་སྶོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ན ཧི ཏེ ག་ནྠ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་དི་ཊྛཾ ཛོ་ཏེ་ནྟི, དི་ཊྛཾ སཾ་ས་ནྡེ་ནྟི, སཾ་ས་ཡཾ ཝཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟི ཏ་བྦི་སོ་དྷ་ན་པུ་བྦ་ཀ་མེ་ཝ ག་ནྠ་ཀ་ར་ཎེ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཏོ. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན དྭེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་པི་ཙ ཙོ་ད་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཙོ་ད་ཀཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི ལ་བྦྷ་ནྟེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ-ས་དྡ་སྶ. ཙི་ཏྟེ ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏེ ཏ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀོ ས་དྡོ་པི ས་ཧ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨི་དྷ ཏ-ས་དྡེ་ན པ་རི་གྒ་ཧོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ‘‘ཏ་སྶ ཀོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན ས་མེ་ཏི. ན ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ‘‘ཀོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཙྩ་ཏེ’’ཏི ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན, ན པ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ནི་བྦ་ཙ་ནེ་སུ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ནྟེ་ཏཱིཏི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཙི་ནྟེ་ནྟི ཏེ་ན གོ་ཙ་ར་ནྟི ཝཱ ཙི་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྟུ་ཏཱ་ས་མཱ་རོ་པ་ནེ་ན ཧི་སྶ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏི. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན་པི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ཙི་ནོ་ཏཱི་ཏི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཧི ཙི་ཏྟ-ས་དྡ་སྶ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཀི་ལ་ཉྫཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མྤི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཏཱ་ཡ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ‘‘ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ’’ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནནྟི ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནཾ, ཛ་ཝ་ན་ས་ནྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ-ས་དྡ་སྶ ཧི པ་ར་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནོ་ཏི ས་དི་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཛ་ཝ་ན་ས་ནྟཱ་ནོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཙི་ནོ་ཏི རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་སེ་ཝ་ན་ཀཱ་ནཾ ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. ཏཱ་ནི ཧི པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ནི པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ཝ་ན་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཏཾ ཙི་ན་ནྟི ནཱ་མ. ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤ་ནེ. པི-ས་དྡོ ཀི་རི་ཡཱ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠེ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨི་དྷཱ་པི ས་མྦ་ནྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མྤི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ-ས་དྡ་སྶ ས་ཀ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཏཾ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧི ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ས་བྦ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ནོ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ཝཱ-ས་དྡོ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠོ. པི-ས་དྡོ ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རི་མ་པ་ཀྑེ པ་ན ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

༩. ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཝི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱ, ཝི་ཙི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ སི་པྤ་ཛཱ་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘དི་ཊྛཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ནྟི? ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ. ཏ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ནྟི་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༡༠༠). སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཙི་ཏྟཱ་ན་མུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. སཱ་ས་ཝ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཝི་ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་པ་དཱ དྭི་པ་དཱ ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ བ་ཧུ་པྤ་དཱ རཱུ་པི་ནོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ས་ཉྙི་ནོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙི་ནོ, ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཏཱ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ སུ་ག་ཏ་དུ་གྒ་ཏ་ཏཱ, ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ སུ་ཛཱ་ཏ་དུ་ཛྫཱ་ཏ་ཏཱ སུ་ས་ཎྛི་ཏ་དུ་སྶ་ཎྛི་ཏ་ཏཱ, ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷེ ཡ་སཱ་ཡ་སེ ནི་ནྡཱ་པ་སཾ་སཱ་ཡཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡).

ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་བྷེ་ད་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ག་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཀ་མྨ་ནྟི ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ན ཙི་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཐཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཀ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ནྣི་པྥཱ་དི་ཏ་མྤི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ རཱ་ཛ་ཡོ་དྷེ་ན པ་རཱ་ཛི་ཏོ ས་ཏྟུ་ར་ཉྙཱ ཛི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཀ་ར་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ, ས་བྦ་མེ་ཝ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་ས་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི. ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤེ་སུ་པི ‘‘རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ ཝི་ཙི་ཏྟ-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཝི་གྒ་ཧོ ཝི-ས་དྡ་ལོ་པོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཉཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝི་ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ ས་ཡ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཉྙཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ཨ་ཉྙཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་རཱ་གཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་དོ་སཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་མོ་ཧཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ, ཨ་ཉྙཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་དྡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙ ཨ་ཉྙཾ ནཱི་ལཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ པཱི་ཏཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ. ས་བྦེ་སུ ཙེ་ཝ ཏེ་སུ ཨ་ཉྙཾ ཧཱི་ནཾ, ཨ་ཉྙཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཨ་ཉྙཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཧཱི་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཉྙཾ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཨ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ཏྟ་མ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.

ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་མྤི ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་སྶཱ་པི ཝོ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་ན་དཱི་ས་མུ་དྡཱ་དཱི་ན་མེ་ཀ་དེ་སཱ དི་ཊྛཱ པ་བྦ་ཏཱ་ད་ཡོ དི་ཊྛཱ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙི་ཏ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ས་ཧཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ཏེ་ཧི ཙི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཧོ་ཏུ ཏཱ་ཝི་དཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི…པེ… ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཉྩི་ཏ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཙི་ཏཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཙི་ཏྟཾ. ཀ་མྨཱ་དི་ས་ཉྩི་ཏོ་པི ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱུ་པ་ར་མེ མ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཨཱ་ཡུ ཨུ་སྨཱ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཡ་དཱ ཀཱ་ཡཾ ཛ་ཧ་ནྟི་མཾ;

ཨ་པྤ་ཝི་དྡྷོ ཏ་དཱ སེ་ཏི, ནི་ར་ཏྠཾ་ཝ ཀ་ལི་ངྒ་ར’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༣.༩༥);

སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ-ས་དྡོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཙི་ཏྟོ ཙ ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༢.༡༣༣; ༤.༡༧༦) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ས་བྦོ ལོ་ཀོ པ་ར་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༡༠༠) ཝི་ཙི་ཏྟེ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀེ. ཨི་དྷ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་དྷ་མྨེ ནི་དྡེ་ས་ཏོ པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནོ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏ་སྶཾ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟོ་ཏི ཧི ཨེ་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ནཱ་མཾ. པི-ས་དྡོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎེཏི ས་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷེ་དེ ཙི་ཏྟེ. ཏ་ཉྷི ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཙི་ཏྟ་ས་མྨུ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ད་ཊྛ་བྦཱཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནེ. ཝི་ཉྙུ་ནཱཏི ཝི་ཛཱ་ན་ཏཱ, ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ལ་མྦ་ནྟི ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཡོ, གོ་ཙ་རོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༨༠) པ་ཙྩ་ཡོ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ, ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༥༩) གོ་ཙ་རོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ས་གོ་ཙ་ར་ཏྟཱ. ས་ཧ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི སཱ་ར་མྨ་ཎཾ. བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ན་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ སཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ སཱ་ར་མྨ་ཎ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་ད་མྤི བུ་དྡྷེ ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ (ཁུ. པཱ. ༦.༣). ཙ་ཀྑུ སུ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༨༥) ར་ཏ་ན་ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དྡེ་ཧཱི་ཏི, ཏ་ཏོ སཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཝི་དྷནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ས་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོཏི ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པཱ་ཀ-ས་དྡོ ཧི དྭཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝེ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༣) ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༣) ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝེ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ཝི་པཱ་ཀ-པ་དེ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཡ་དི ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ སི་ཡུཾ, ཏེ ཡ་སྶ ས་ནྟི, ཏཾ ས་ཝི་པཱ་ཀ་མི་ཏ་ར་མ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙེ་ཝ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ-པ་ད་ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ཨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ནེ་སཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་མི་ཊྛཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་སེ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ནི་དྡེ་ས་ཏོ. ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝེ པ་ན ག་ཧི་ཏེ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ས་བྱཱ་པཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ཏེ་སུ་པི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི་པི ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནེ ས་ཝི་པཱ་ཀ-པ་ད་ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ་ཏི ན ཀོ་ཙི ཨི་ཊྛ་ཝི་གྷཱ་ཏོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀ་མ་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཡོ ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ.

ཀ་ཏ་མཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཀ་ཏ་མ་མ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ས་ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷ་མ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཏེ་སུ ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ. ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཙ ཡ་དེ་ཏཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ནྟཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་ཡ་ཏ་མ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་མཱུ་ལཱ་ཡ ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ་ཡ ལ་ཏཱ་ཡ པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ཕ་ལ་དཱ་ཡཱི ན ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་མཱུ་ལེ་པི ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ མོ་གྷ་པུ་པྥ་མི་ཝ བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ ཨ་ཕ་ལ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི. ཛཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་དི་སཱ་པི ས་དི་སཱ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཛཱ་ཏི, ས་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཛཱ་ཏི, ཏ་སྶཱ བྷེ་ད་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི. ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.

༡༠. ‘‘ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནནྟི ནི་ནྡི་ཏཱ་ནཾ, ཨ་སུ་ཙི ཝི་ཡ ནཱ་ག་རི་ཀེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ལ་ན་ཏོཏི ཧིཾ་ས་ན་ཏོ, ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏོ ཝཱ. ཀུ་ས་ལ་ཉྷི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟཾ ཏེ ཧིཾ་ས་ཏི, ཨ་པ་ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ལ་ན་ཏོ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ, པི་ད་ཧ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན, ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཙ མ་ན་ཙྪ་ཊྛེ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝུ་ཏཱ པི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཀུ་སཱ་ནནྟི རཱ་གཱ་དི་ཨ་སུ་ཙི་ས་མྤ་ཡོ་གེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀུ་ཙྪི་ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་སཱ, པཱ་པ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་ན་ཏོ ནི་སཱ་ན་ཏོ ཏེ་ཛ་ན་ཏོ ཀུ་སཱ, དོ་ས་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ. དོ་སཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཏི. ཏེ་སཾ ལ་ཝ་ནེ་ན ཚི་ནྡ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཛ་ཧ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་སེ་ནཱཏི ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ སཱ་ན་ཏོ ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཨོ་སཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ‘‘ཀུ་སཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན. ལཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱཏི ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀུ་ས་ལཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ, དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛོ ཀུ་ས་ལ་ཊྛོ་ཏི ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀུ་སེ་ནཱཏི ཛཱ་ཏི་ས་དྡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ, ཀུ་སེ་ཧཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠོ. པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཧི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘ཀུ་སཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་ཧི ལཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ –

‘‘ཀུ་སོ ཝི་ཡ ལུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི, ཀུ་སཱ ཝི་ཡ ལུ་ནཱ་ཏི ཝཱ;

ཀུ་ས་ལཾ ཀུཾ ས་ལེ་ཏཱི་ཏི, ལུ་ནཱ་ཏི ཀུ་ས་མི་ཙྩ་པཱི’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཀུ་སོ ག་ཧི་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠ་པ་དེ་སཾ ལུ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ལུ་ནཱ་ཏི ཚི་ནྡ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི – ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ…པེ… པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཀུ་སོ ཝི་ཡ ལུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཾ. ཀུ་སཱ ཝི་ཡ ལུ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀུ’’ཨི་ཏི བྷཱུ་མི ཝུ་ཙྩ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨི་དྷ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཏོ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཀུཾ སཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་སཱ, རཱ་གཱ་ད་ཡོ, ཏེ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡཾ ལུ་ནཱ་ཏི ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཾ. པ་ཡོ་ག་ས་མྤཱ་དི་ཏཱ ཧི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་པཱ་པ་ན་ཏོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན ‘‘ཀུ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་ལ་ན་ཏོ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏོ ཀུཾ ས་ལེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཾ. ཀུ་སཾ ལུ་ནཱ་ཏཱིཏི པ་ན ཀུ་ཙྪི་ཏཱ ཨེ་ཏྠ ས་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་སོ, ཀཱ་ཡོ, ཏཾ ལུ་ནཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཀུ་ས་ལཾ.

༡༡. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ས་ལ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཚེ་ཀེ ཀུ་ས་ལ-ས་དྡོ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཏྭཾ ར་ཐ་སྶ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ (མ. ནི. ༢.༨༧), ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་སྶ, སི་ཀྑི་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་རི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༢.༩༤) ཚེ་ཀེ དི་ཊྛོ, ཚེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ཝཱི་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ བྷོ་ཏོ ཀུ་ས་ལཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ་ཏོ ཨ་ནཱ་མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༤༦; ༢.༢༠.༡༢༩) ཨཱ་རོ་གྱེ. ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཀུ་ས་ལོ? ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༦༡) ཙ ‘‘ཨ་པ་རཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༤༥) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི (དཱི. ནི. ༣.༨༠), ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༤༣༡) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀེ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་དི་ཀེཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀེ, ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་དི་ཀེ’’ཏི ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀི་ལེ་ས་རོ་ག་སྶ ཧི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཧོ་ཏི.

ཝ་ཛྫཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ, ཏེ ཡ་སྶ ན ས་ནྟི, ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཨི་ཊྛོ ཝི་པཱ་ཀོ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཡ་སྶ, ཏཾ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཙ་སྶ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ, ན ཏ་སྶ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ, ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ ཏཾ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.

ན་ནུ ཙ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ. ན ཧི ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཏོ. ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ. ‘‘ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཡེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཡེ་ན ཙ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་སྶ, ཏེ་སཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ བྷེ་དེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི བྷེ་དོ པ་རི་ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘པུ་རེ བྷ་ཝཾ པ་ཊུ ཨཱ་སི, པ་ཊུ་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི’’ཏི གུ་ཎ་བྷེ་དེ་ན, ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ་ན ཙ པ་རི་ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་བྷེ་དེ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ན ཀོ་ཙི དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.

ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩ ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཡཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ-ས་དྡེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་དྡེ་ན ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ, ཀ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎ-ས་དྡེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ད་དྭ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན, ན་ནུ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷི སི་ཡཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་པ་རཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༡༤༥) ཝི་ཡ ཝ་ཛྫ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ་པི པ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ་ཏི ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ-པ་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ, ‘‘ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཨི་ཏ་རཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ-པ་དེ་ན ཀུ་ས་ལ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཏཾ, ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ-པ་དེ་ན ཙ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པ་ད་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་རི་མ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ, པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཙྪི་མཾ. པུ་རི་མཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ, པ་ཙྪི་མཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ལ་མ་ཏི་པ་པ་ཉྩེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ…པེ… ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལ་སྶ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་སནྟི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཀི་ཙྩཾ. ཀུ་ས་ལ་ཉྷི པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ག་ཏེ་ན ཏེ་ན ཏེ་ན ཀུ་ས་ལ་ངྒེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ མ་ཙྪེ་རཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ངྒ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཏཾ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཱ་ན་མ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཏ་ད་པ་ག་མེ ས་ཏི པུ་ན ཨཱ་ག་མེ་ན ཝོ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏོ. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཏཾ གྷ་ཊ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཛ་ལ་ཏ་ལེ སེ་ཝཱ་ལ་ཝི་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བ་ལ་ཝ་ཏཱ གྷ་ཊ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན དཱུ་རཱི་ཀ་ཏཾ སེ་ཝཱ་ལཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་ནཱི་ཏེ་པི ཏཾ་པ་ཧཱ་ར་ཝེ་གེ་ན ས་ཧ་སཱ ན ཨོ་ཏྠ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཏ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་སྶ བ་ལེ་ན ས་ཧ་སཱ ན ཨོ་ཏྠ་ར་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མྨཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ས་ནི་ས་མྤཱ་ཏེ་ན རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱུ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ནུ་ས་ཡ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན་པི ཨི་ནྡ་གྒི་ནཱ ས་ཧ མཱུ་ལེ་ཧི ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཱ རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ན པུ་ན ཝི་རུ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀེ་ན་པི ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཡ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ་པི ཀི་ལེ་སཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི.

ཝོ་དཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི, སཾ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཐཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡོ་གི་ནོ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝ་ཛྫ་ར་ཧི་ཏ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀི་ཙྩ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྤ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ ར་སཱ་དི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཛྫཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ན པ་ན་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ནཱ་སྶ ཝ་ཛྫཾ, ཝ་ཛྫ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ་པི ཏཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་པ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ. ‘‘ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཡ་སྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཝོ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ར་སནྟི ཝོ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཾ, ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ཧི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་ཊྛོ ཝི་པཱ་ཀོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.

ཨ་ས་ཏི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ས་ཏི ཙ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཏ་སྶ སོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ པ་ཐེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་ནྟཱ་ན་ཝ་ཏོ ཚ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ན་མཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ་སྭཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི ད་ཊྛ་བྦོ. ཡཾ པ་ན ནི་ར་ནུ་ས་ཡ་ས་ནྟཱ་ན་ས་མ་ངྒི་སྶ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཾ སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཀྑཾ ཝཱ བྷ་ཛེ་ཡྻ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏ་ཏྟཱ ཡོ་ནི་སོ་ཨ་ཡོ་ནི་སོ་བྷཱ་ཝ་མ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ན ཀ་སྶ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཝཱ ས་ངྑཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི.

སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཀུ་ས་ལནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཝ་ཛྫཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ, ཏེ ཡ་སྶ ས་ནྟི, ཏཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་ནི་ཊྛོ ཝི་པཱ་ཀོ ཡ་སྶ, ཏཾ ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ར་སཱ་དི་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ར་སཾ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝ་ར་སཾ, ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་ན ན ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྠེ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རོ, ན པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠེ, ནཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝེ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཏི་ཀཾ ན སི་ཡཱ, དུ་ཀཾ, ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཧི ཡ་དི ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ, ཏ་དཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ-ས་དྡ་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཛཱ་ཏི་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷ་ནྟི དུ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་དི ཙ ཀུ་ས་ལཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཏེ་ན ན ཀཱ་ཙི ཛཱ་ཏི ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཛཱ་ཏི་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ སི་ཡཱ ‘‘ཨ་བྷཱ་ཝོ་པི ཝི་སུཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ཏི-ས་དྡེ་ན ས་ཧ ས་མྦ་ནྡྷོ ན སི་ཡཱ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཧི ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐེ་ཝ ཝཱ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ན་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཛཱ་ཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ན ཙེ་ཏ་མི་ཊྛཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ, པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྩ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ’’ནྟི པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་མི་ཏྟོ ཝི་ཡ, ལོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ལོ་བྷོ ཝི་ཡ ཙ ཡཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏི་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཙ་སྶ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ, ཏེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ. ན ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀུ་ས་ལཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, མ་ཧཱ་བ་ལ་ཏྟཱ པ་ན ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་ཉྷི མ་ཧཱ་བ་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དུ་བྦ་ལཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་བ་ལཱ ནཾ བ་ལཱི་ཡ་ནྟི, མ་དྡ་ནྟེ་ནཾ པ་རི་སྶ་ཡཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༧༧༦), ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ, ནཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་དུ་བྷ་ཡ…པེ… ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཡཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ནཱ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་པ་རཱི་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ ཝི་ཡ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཝི་པཱ་ཀོ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ལོ་ཀ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝི་པ་རཱི་ཏོ ན ཀོ་ཙི ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ-ས་དྡོ ཨི་དྷ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨ་ལ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཡོ་གེ་ན. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ན བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྷི ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཏ་སྶ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ, ན པ་ན ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི-ས་དྡོ ཝི་རོ་དྷི་ཝ་ཙ་ནོ. ཨཱ-ས་དྡོ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རོ་དྷཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏཾ ཀ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ་ཏི བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ན ཏ་སྶ ཝི་རུ་དྡྷཾ. ན ཧི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ, ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཙཱ་པི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཀི་ཉྩི པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན ཙ ཀེ་ན་ཙི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ནྟི. ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ, ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏི་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པྤ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ’’ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཀོ་ཙི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཾ ཝཱ’’ཏི, ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏི ཏ་ཏྠ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ, ས་ཙེ པ་ནེ་ཏེ ཏ་བྦི་དཱུ་རཱ ཨ་སྶུ, ཏ་དཱ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཱ་ཡེ་ཝ, ཏཾ པ་ན ན ཏ་ཐཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷནྟི ཨ་ཊྛ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, པ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ. བྷཱུ་མི་ཏོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷནྟི ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱུ་མི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷཱུ་མཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་མྤི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷཱུ་མི, ཋཱ་ནཾ, ཨ་ཝ་ཏྠཱ ཙ. ཨ་ཝ་ཏྠཱ་པི ཧི ཨ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནེ་སཾ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཏྠཱཏི ཙེ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཱ ཏི་སྶོ བྷཱུ་མི་ཡོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ན ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ན་མུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.

ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཀཱ་མ་བྷཱུ་མི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷནྟི. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ, ཧ་ད་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཚ ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཀུ་ས་ལ་སྶ པ་ན ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཨི་དྷ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ན ས་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ, ཀཱ་མ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་རཱུ་པ་སྶ རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ན རཱུ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ. ཧཱི་ན…པེ… ཏི་ཝི་དྷནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི ནི་ཧཱི་ནཾ, ཏེ་སཾ ཝཱ གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱི་ན་ནྟི ཧཱི་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ནྟི པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. ཏ་ཏྠ ཧཱི་ནེ་ན ཚ་ནྡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ཧི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏཾ. ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཧི ནེ་སཾ ཧཱི་ན་ཏཱ, པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏཱ. ཡ་ས་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ཧཱི་ནཾ, པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ‘‘པུ་ཉྙཾ ནཱ་མེ་ཏཾ སཱ་དྷཱུ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི དཱ་ན་པ་ཏི, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ དཱ་ན་དཱ་སཱ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་སཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏནྟི.

སོ་མ་ན་སྶུ…པེ… བྷེ་ད་ཏོཏི བྷེ་ད-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ ‘‘སོ་མ་ན་སྶུ་པེ་ཀྑཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཉཱ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོཏི ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ སོ་མ་ན་སྶུ་པེ་ཀྑཱ་བྷེ་དོ ཏཱ་ཝ ཡུ་ཏྟོ ཏེ་སཾ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཉཱ་ཎ་པྤ་ཡོ་ག་བྷེ་དོ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཉཱ་ཎ་པྤ་ཡོ་ག་ཀ་ཏོ བྷེ་དོ ཉཱ་ཎ་པྤ་ཡོ་ག་བྷེ་དོ ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶུ་པེ་ཀྑཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏ་ཏྠ སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཏཾ ཀ་ཏ་མཾ, ཏཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.

སོ་བྷ་ནཾ མ་ནོ, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ མ་ནོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སུ་མ་ནོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་མ་ན་སྶཾ, མཱ་ན་སི་ཀ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, སོ་མ་ན་སྶེ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཡཱ་ཝ ནི་རོ་དྷཱ ས་ཧ་ག་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏ་ནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ. ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎཾ, ཏེ་ན ས་མཾ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ. ནཱ་སྶ ས་ངྑཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ས་ངྑཱ་རཾ, ཨ་ས་ངྑཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ. ས་ཧ ས་ངྑཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ས་ས་ངྑཱ་རཾ, ཏ་དེ་ཝ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ. ས་ངྑཱ་རོཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་ར་སྶ ཝཱ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གོ ‘‘ས་ངྑ་རོ་ཏི ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མ་ཎྜ་ན་ཝི་སེ་སེ་ན ས་ཛྫེ་ཏི, ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ས་ཛྫཱི་ཡ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི སཾ་སཱི་ད་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་སེ་ན, ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཡོ་གོ ནཱ་མ. ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎེ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་སྶ པ་ན ‘‘ཨ་མྦྷོ, ས་པྤུ་རི་ས, ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་མ་གྒོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཡཱ་པི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱ་ནཾ དེ་ཧི, སཱི་ལཾ ར་ཀྑ, ཏ་ཉྷི ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་རེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི པ་ར་པྤ་ཡོ་གོ ནཱ་མ. ཏེ་སུ པ་ན པུ་རི་མོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ, པ་ཙྪི་མོ པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་སེ་སོ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ –

‘‘པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་ས་མྦྷཱུ་ཏོ, ཝི་སེ་སོ ཙི་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཱི;

ས་ངྑཱ་རོ ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་ར-ས་བྷཱ་ཝ་ཉྙཱུ་ཧི ཀི་ཏྟི་ཏོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་མ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཙ ཨེ་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྑཱ་ར་སྶ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་སྶ ས་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནོ་པི ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་རོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ ས་ཧ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏོ ‘‘ས་ལོ་མ་ཀོ ས་པ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཾ པ་ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ངྑ་ར་ཎཾ, ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ས་མྦྷཱུ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་སཾ་སཱི་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཛྫཱི་ཡ་ཏི, ས་ངྑ་རོ་ཏི ཝཱ ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་ཛ་ནི་ཏོ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ, ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཱ་དཱི་ཧི ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རོ, ཙི་ཏྟ་སྶ སཾ་སཱི་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝོ, སོ ཡ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ, ཨི་ཏ་རཾ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ. པ་ཎཱི་ཏ་ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཀོ ཝཱ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ ས་ངྑཱ་རོ ‘‘ས་ངྑ་རོ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན, ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཏཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨ-ཀཱ་ར་སྶ ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟོ ས་ངྑཱ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ, བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཌྜྷི་པ་རི་དཱི་པ་ཀེ་ན པ་ན ཨ-ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ དུ་བྦ་ལ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ.

ཨུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཊྛེ, ཨ་ནི་ཊྛེ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཀྑ་པཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཨི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ཨུ་པེ་ཀྑཱ. ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧེ་སཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ པ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ནཱ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི པ་ཊྛཱ་ནེ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ, དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཊི་སི་དྡྷཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ལ་བྦྷ་ཏི, པུ་རི་མཱ པ་ན དྭེ ན ཏ་ཐཱ. ན ཧི ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏནྟི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

ན་ནུ ཙ ཨ་ཉྙེ་པི ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི? བྷེ་ད་ཀ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྷི ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ས་དྡྷཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ན ཏེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་བྷཱ་གོ, སོ་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡོ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཙི་ཏྟེ ཧོ་ནྟི, ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ་ཝ ཏེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་བྷཱ་གོ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙི་ཏྟེ ཧོ་ནྟི, ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ནེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཏ་ཏྠ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་སྨི་ཉྷི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལོ་བྷ་སྶ ཝ་ཏྠུ ར་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཨི་ཊྛེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་ཡ་མི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཡ་སྶ ཧི ‘‘ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ མ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཡ་མི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཎཱ་མི་ཏཾ, ཨ་བྷི་ཎྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཀུ་ས་ལཾ ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞཾ, པ་ཊི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་ས་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཡོ་ནི་སོ ཙ ཨཱ་བྷོ་གོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་ཊྛེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –

‘‘ནི་ཡཱ་མ་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཧི, ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཙ;

ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་བྷོ་གཱ, ཨི་ཊྛེ་པི ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ’’ཏི.

ཨ་པི་ཙ ས་དྡྷཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ནཾ, ཧི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟ་མི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་རཱུ་པ་མྤི དི་སྭཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡེ ཙ ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ན པ་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་རེ་ཧི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མྤི སོ་མ་ན་སྶཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ ཝི་སུ་དྡྷི་དི་ཊྛི་ཏཱ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

ཨ་པི་ཙ ཡེ ཏེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས དྷ་མྨཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི སཾ་གྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏི ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏི ཨུ་པ་ས་མཱ་ནུ་སྶ་ཏི ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཾ སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཧི ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རུ་པྤཱ་དཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཀྑ་ཎྜ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ར་ཀྑི་ཏཾ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ, གི་ཧི་ནོ ད་ས་སཱི་ལཾ པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ, དུ་བྦྷི་ཀྑ་བྷ་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ཎཱི་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཙཱ་གཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ, གི་ཧི་ནོ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ, ཡེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ དེ་ཝཱ དེ་ཝ་ཏྟཾ ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་སེ ས་ཊྛི་པི ས་ཏྟ་ཏི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ལེ་སཱ ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ, ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ན་ཐེ་ར་ད་སྶ་ནེ་སུ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་སུ་ཙི་ཏ་ལཱུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་སཱ་ད་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་དྲ་བྷ་པི་ཊྛེ ར་ཛ་ས་དི་སེ ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་སཱ་ད་བ་ཧུ་ལེ མུ་དུ་ཙི་ཏྟེ སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ཀེ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ་པི པཱི་ཏི་ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ སོ་མ་ན་སྶེ་ན ས་ཧ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི་པི སོ་མ་ན་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཀི་ཉྩ – ཨ་ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ, སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི ཨ་ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཀ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི ཧི་ཏོ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཏུ་སྶ་ཏི, ཡོ ཙ སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ ཨ་པྤ་ས་ནྣེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ་པི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ཏ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ན་མ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི པ་རེ་སཾ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཧཱི་ནུ་ཀྐ་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཙ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་མུ་དྡཱ་ག་ཎ་ནཱ་དཱི་ནི སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཝི་ས་ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཝ་ཛྫ་སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ སི་ཀྑ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཉྙཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཀ་མྨཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ སུ་ཁི་ནོ དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི པི་ལ་ཝ་ནྟི, ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ, ཨ་ཐ སོ ས་ཏྟོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༩༡).

ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ད་ས་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན པ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ, ཏ་སྶ ཀི་ལེ་ས་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཡོ་གཱ ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏེ བྷཱུ་རི, ཨ་ཡོ་གཱ བྷཱུ་རི་ས་ངྑ་ཡོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༨༢).

ཨ་པི་ཙ ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ དུ་པྤ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཡོ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན པ་ན ན་ཁ་ཀེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ས་དཱ་ནི ཚེ་ད་ན་མ་ལ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཝི་ས་དཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི, ཏ་སྶེ་ཝཾ ཝི་ས་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ཝི་ས་དཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླ་ཀཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ. ཡ་སྶ ཙ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་ནི མ་ནྡཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཏཱ་ནི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ ཏ་སྶ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཏེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན དུ་པྤ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་པུ་གྒ་ལེ ཝཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཨོ་གཱ་ལ༹ྷཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨི་མེ་ས་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན་པི ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས…པེ… ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ, པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༦.༡༠; ༡༡.༡༡).

ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི རཱ་གཱ་དི་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་ཉྩ – ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏཱ ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཉྙཱ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཝི་སེ་ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏྟཾ པ་ན ས་པྤཱ་ཡ་ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ན་ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏྠ –

‘‘ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ས་དྡྷཱ་བཱ་ཧུ་ལྱཾ དི་ཊྛི་སུ་དྡྷི ཙ;

ཕ་ལ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ ཙེ་ཝ, པཱི་ཏི་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཧེ་ཏུ་ཡོ.

‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ག་མྦྷཱི་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ;

སོ་མ་ན་སྶ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ནྡྷི, ཨི་ཙྩེ་ཏེ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ཡོ.

‘‘ཨ་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཙ;

ཨུ་པེ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཙ, ཨེ་ཝཾ ཉེ་ཡྻཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ.

‘‘ཀ་མྨཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པཱ་ཀ་ཏོ;

ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མཱ དྷ་མྨ-ཝི་ཙ་ཡ་སྶ ཙ ཧེ་ཏུ་ཧི.

‘‘ས་ཏྟ་དྷ་མྨེ་ཧི བུ་དྡྷཱ་དི-གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཙ;

ས་པྤ་ཉྙ་ས་ནྡྷི་ཏོ ཙེ་ཝ, ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ཡུ་ཏཾ སི་ཡཱ.

‘‘ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ན་ཨཱ་ཝཱ་ས-ས་པྤཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཧེ་ཏུ་ཧི;

ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ་པི, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ནི་ག་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ…པེ… ནཱ་མཱ’’ཏི.

༡༢. ཡེ་ན པ་ན་ཏྠེ་ན ཨི་དཾ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ དཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོཏི ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ, ས་ངྑེ་པ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་པི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཉེ་ཡྻེ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མོ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཀཱ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ན ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན. ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀླེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ, ཀོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ནི་དྷཱ་ཡ ‘‘ཚ་ནྡོ ཀཱ་མོ, རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ས་ངྐ་པྤོ ཀཱ་མོ, རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོ ཀཱ་མོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡) ཨེ་ཝཾ ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ ཨི་དྷ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཙ ‘‘མ་ནཱ་པི་ཀཱ རཱུ་པཱ…པེ… མ་ནཱ་པི་ཀཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ…པེ… ས་བྦེ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ དྷ་མྨཱ…པེ… ས་བྦེ་པི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ…པེ… ས་བྦེ་པི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ…པེ… ཀཱ་མཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡) ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་སོ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཀ’’ནྟི. ‘‘ཚ་ནྡ་རཱ་གོ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རུ་ལ༹ྷེ་སུ ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ དོ་ས་མོ་ཧཱ་ད་ཡོ ན་ཝ ཀི་ལེ་སེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྠུ.

༡༣. ཀ་ཐཾ པ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ནཱ་མ, ཀ་ཐ་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་མེ་ཏཱིཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཾ པ་ཏྠེ་ཏི. ཀཱ་མཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན པ་ཏྠཱི་ཡ་ཏི. ཨི་ཏི-ས་དྡོ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠེ. ཙ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ-ཀཱ་ར་ཏྠེ, ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཙ ཀཱ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ་པི ཨེ་ས ཀཱ་མོ ཀཱ་ར་ཀ་དྭ་ཡེ ཀ་ཏྟ་རི, ཀ་མྨ་ནི ཙ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝཾ, ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ དུ་ཝི་དྷོཏི དྭི་ནྣཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ. ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཀ་དྭ་ཡེ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་ཡུ་ག་ལེ༹ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཀ་ཏྟ་རི, ཀ་མྨ་ནི ཙ ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏི པ་ད་ས་མྦྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝོ-ཀཱ་རོ པ་ན ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝོ ཀཱ་ལཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ཝི་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝོ་ཀཱ་ར་ཀ་དྭ་ཡེཏི ཁ་ནྡྷ་དྭ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཧི ས་ངྑཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཙ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཏི ཨེ་ཝཾ དུ་ཝི་དྷོ་པེ་ས ཀཱ་མོ ཁ་ནྡྷ་དྭ་ཡེ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནྟོ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི.

༡༤. ས་མྤ་ཛྫ་ནཱ་ནི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨི་དཾ དཱི་པེ་ཏི – ཡ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷོ་པི ཀཱ་མོ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ པ་དེ་སོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙི་ཏོ. ཡ་ཏྠ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན སོ པ་དེ་སོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི. ན་ནུ ཙ དུ་ཝི་དྷོ་པི ས་ཧི་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏྟཱ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཏཾ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་སྶེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཨི་དྷ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དུ་ཝེ ཀཱ་མཱ’’ཏི ས་བྦེ ཀཱ་མེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ་པི ཧི ‘‘པ་དེ་སོ ཙ་ཏུ་པཱ་ཡཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ས་ཡ་ནི་ཡ་མ་ནེ་ན ‘‘དུ་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ, ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ, ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཙཱ་ཏི ཉཱ་པཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ས་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱུ་པ་མཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏ་བྦ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ་དི་པ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ནཱ་མཱ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མོ ཝཱ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི པ་ན ཏཾ་ཡོ་གེ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ་པ་བྷེ་དོ ཨི་དྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ་པི ཨ་པྤ་ཀཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦོ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་མོ་ཡཾ དུ་ཝི་དྷོ་པི ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་སུ པ་ན བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་བྷཱུ་ཏོ བ་ཧ་ལ་ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཙ ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཙ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་མྷི, ཡ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ཡཾ ཀཱ་མོ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་མོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༡༥. ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་པེ་ཏཱ་ཏི ཨ་པཱ་ཡཱ. ནི་ར་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ ཙ་ཏུ་པཱ་ཡཱ. ཚ་ནྣནྟི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཡཱ་མཱ་ཏུ་སི་ཏཱ་ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི་པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ནཾ. མེ་རུ་པཱ་ད་ཝཱ་སི་ནོ པ་ན ཨ་སུ་རཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ན ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་ནྣ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ན་སོ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ, ས་ཏི་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཡོ་གྱ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཙི་ཏ་མཱ་ན་ས་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་གུ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀེ ཙ མ་ནུ་སྶེ ཨ་དྷི་གྒ་ཎྷ་ནྟི དེ་ཝེ ཙ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? སཱུ་རཱ ས་ཏི་མ་ནྟོ ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༢༡).

ཏེ་ཧི པ་ན ས་མཱ་ན་རཱུ་པཱ་དི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ཧི ཨི་ཏ་ར་མ་ཧཱ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ‘‘མ་ནུ་སྶཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ. ལོ་ཀི་ཡཱ པ་ན མ་ནུ་ནོ ཨ་པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷོཏི ཙ་ཏུ་རཱ་པཱ་ཡེ་སུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ ཝི་སུཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ཡ་ཏྠ ཏེ ཨ་ར་ཉྙ་ས་མུ་དྡ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཱ་དི་ཀེ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟི, ཏཱ་དི་ས་སྶ ཋཱ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ.

༡༦. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐཾ ནཱ་མ་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶཱ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶ ཀཱ་མ་སྶ. ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ པ་དེ་སེ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་སྶཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནེ་ན དུ་ཝི་དྷེ་ན ཀཱ་མེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཏེ་ན དུ་ཝི་དྷེ་ན ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧ ས་ཏྠེ་ཧཱི་ཏི ས་ས་ཏྠཱ, ཡ་ཏྠ ཏེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི, སོ ས་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རོ, པ་དེ་སོ. སོ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་ས་ཏྠཱ པུ་རི་སཱ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི, སོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟེ་སུ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ, ཏེ་ཧི ཝཱ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟེ་སུ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ པ་དེ་སོ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏྭེ་ཝ ས་ཉྙི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ.

༡༧-༨. ན་ནུ ཙ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན པ་དེ་ས་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སྭཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སོ ཨ་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏི ས་ཉྙི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པནྟི ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པཾ. ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཧི ཡ་ཐཱ་ས་དྡོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ‘‘རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པ་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི ས་ཉྙི་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ས ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ད་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དཱི་རི་ཏོ ཨེ་ས རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི ས་ཉྙི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཀཱ་མོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་མེཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ས་ཉྙི་ཏེ པ་དེ་སེ. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཙི་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎེ་པི ས་བྦེ་ས་མེ་ཝ པ་རི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི ས་བྦེ་ས་མྤི ཀཱ་མེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ. ས་དཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ, བཱ་ཧུ་ལྱེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨི་དཾ དཱི་པེ་ཏི – ཡ་ཐཱ ས་ངྒཱ་མེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟོ ‘‘ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟོ་པི བཱ་ཧུ་ལླ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཀཱ་མ་ལོ་ཀེ བཱ་ཧུ་ལླ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ་ན པ་ན ན་ནུ ཙེ་ཏཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ནཱ་མ་མྤི ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་དཾ ཙོ་ད་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –

‘‘ཀཱ་མེ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏྱེ་ཏཾ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙི་ཏཾ;

སེ་སེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟ་མྤི, ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཡ་ཐཱ’’ཏི.

ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་མྷི. ཙ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟ་ར་ས་མུ་ཙྩ་ཡེ. ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏི ས་ཉྙི་ཏོ, ཡ་སྨཱ ཙ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་མེ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ས་དཱ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’མི་ཙྩེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ན པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ནཱ་པི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀཱ་མ་གྷཱ་ཏི་ནཱཏི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སྶ ཧ་ན་ན་སཱི་ལེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན.

༡༩. པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ …པེ… ཨ་ཝ་ཙཱ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱཏི ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཀཱ་མེ བྷ་ཝེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་ཝ་ཙཱ་ར་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཀཱ་མེ ཨ་ཝ་ཙཱ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི ཀ་ཐི་ཏཾ ཙཱ-ས་དྡ་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ད་ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ནཱ་པི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར-ས་དྡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཏ་ཏྲ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ. པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣནྟི ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ –

‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ? ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཏོ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ རཱུ་པཾ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༨༧) –

ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཀོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’མི་ཙྩེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི. ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ ཙ་སྶ ཨ་ཝཱི་ཙི་པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ་ཀཱ་ས་ནི་ནྣཱ་ཡ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ་པི ‘‘‘ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ་ཀཱ་སཱ་ཡ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. པ་ད་ས་མྦྷ་ཝོ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མོ, སོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, ཡཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ. ཀ་ཏ་མེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ, ཡེ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཝཱི་ཙི་ཨཱ་དི་ཨེ་ཀཱ་ད་སོ་ཀཱ་ས་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏ་ཎྷཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ་པི ཀཱ་མོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་མེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཉྩ་ནི་སྶི་ཏ་ཀེ་སུ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷེ་ད་སྶ བུ་དྡྷི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ་སུ ནི་སྶ་ཡཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷ་ཝེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –

‘‘ཀཱ་མོ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏྱེ་ཏྠ, ཀཱ་མེ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝཱ;

ཋཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝཱ་པི, ཏཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ བྷ་ཝེ’’ཏི.

༢༠. པུ་ཛྫ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ པུ་ན་ན་ཏོ ཙ པུ་ཉྙཱ་ནི, ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙཱ་ཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ག་ཎ་ན་ཏོ ད་ས་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ད་ས ཙ ཏཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙཱ་ཏི ད་ས པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀྲི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན, ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་མ་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ-ཀཱ་རེ་ན པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཡ ན ཀེ་ཝ་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ན པ་རེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པ་ར་པ་སཾ་སཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏོ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ས་བྦཱ་ནུ་སྶ་ཏི་པུ་ཉྙ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

༢༡. ཀཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཡེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དཱ་ནཾ སཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དི་ཡྻ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱ་ནཾ, པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཙི་ཏྟཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘སཱི་ལཱ’’དཱི་སུ་པི. སཱི་ལ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལཾ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ས་མཱ་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་སི་ལྱ་ཝ་སེ་ན ཧི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ་ནི ས་མྤ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ནི ས་མྨཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, སཱི་ལ་ཡ་ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ སཱི་ལཾ. ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. བྷཱ་ཝེ་ཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ནི་པྥ་ནྣཱ པ་ཏྟི དི་ཡྻ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ. ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ བྱཱ་ཝ་ཊ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ. དེ་སེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི དེ་ས་ནཱ. པ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་དོ. པུ་བྦ་པ་ད་ལོ་པེ་ན པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་མོ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝོ དི་ཊྛི་ཛུ་ཏྟཾ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་ར་སྶ ཝཱ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ སུ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སཾ་སུ་ཏི. པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ཏི སཱ་མཱི་ཙིཾ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པ་ཙཱ་ཡོ. པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་བྷེ་དོ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པྤ་བྷེ་དོ. མ་ཛ྄ཛྷ་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘པུ་ཉྙ་ཝ་ཏྠུ་པྤ་བྷེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ཡུ་ཏྟོ ར་ཐོ ‘‘ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པ་ད་ཝི་ཙཱ་རོ.

ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཏ་ཏྠ སེ་ཁ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ པཱུ་ཛཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ན་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་མྤི ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ དཱ་ན་མེ་ཝ, སཱ པ་ན པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པུ་ཛྫ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཧི ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ པུ་ན་ན་ཏོ ཙ པུ་ཉྙཾ, ན ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏཾ པུ་ནཱ་ཏི ཝི་སུ་དྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.

ཡཱ པ་ན ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ཨ་ཊྛ་སཱི་ལཾ ད་ས་སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ, ཨ་ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ་པི ཀུ་ལ་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལ༹་ཀེ སཾ་ཝ་རཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཐ་ཀེ་ནྟ་སྶ, ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀེ ཙ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ, ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘དཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཙཱ་རི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལེ ཋ་ཏྭཱ དེ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ དཱ་ན་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཀིཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ སཱི་ལ་མ་ཡ་ནྟི? སཱི་ལ་མ་ཡ་མེ་ཝ ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་པི ཧེ་སཱ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱི་ལ་མ་ཡ་མེ་ཝ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ན དཱ་ན་མ་ཡཾ. པཱུ་ཛཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཧི དི་ནྣཾ དཱ་ན་མ་ཡ་ནྟི.

‘‘ཙ་ཀྑུ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཙ་ཀྑཱ་དི་ཀེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཝོ་དཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་པྤ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡེ་ཝ, སཱ པ་ན ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཏི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ. ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ སི་ཀྑ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ་ཡེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཡཱ ཙེ་ཏྠ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ད་ད་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ, སཱ་པི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་གེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

དཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཙ ནཱ་མ པ་ཏྟི ཧོ་ཏུ, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་སྶ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཏྟི་དཱ་ན་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. ཀིཾ པ་ནེ་ཝཾ པ་ཏྟིཾ ད་ད་ཏོ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན ཨེ་ཀཾ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ དཱི་པ་ས་ཧ་སྶཾ ཛཱ་ལེ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་དཱི་པོ ཁཱི་ཎོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, པུ་རི་མཱ་ལོ་ཀེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཙྪི་མཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཏི་མ་ཧཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཏྟིཾ ད་ད་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ནི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཝུ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་སཱ དི་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཨི་དཾ མེ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཎ་མ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ, པ་ཙྪཱ་པི ཝཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན མ་ན་སཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཙི་ནྟེ་ནྟེ་ན དི་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཕ་ལཾ ‘ད་མྨཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པ་ཏྟི དི་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ པ་ན པ་རེ་ཧི ཙ ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནུ་མོ་དེ་ནྟེ་ན་པི ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ.

ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩཱ་སཱ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ.

ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩ་ཀྑཱ་དི་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་གུ་ཎཾ དྷ་མྨཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟ་སྶ, ཏ་ཐེ་ཝ ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨུ་པ་དི་ས་ནྟ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. པ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ དི་ནྣ་མ་དི་ནྣ་མྤི ཝཱ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ, ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ལ་བྦྷ་ཏི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ན་མྤི ཏཾ་ཏཾ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་སྭེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི –

‘‘པུ་རི་མཱ མུ་ཉྩ་ནཱ ཙེ་ཝ, པ་རཱ ཏི་སྶོ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ;

ཧོ་ཏི དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ དཱི་པ་ཡེ’’ཏི.

ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པུ་རི་མ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ པ་ན ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་མྤི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶཱ་པི དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.

ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ནཾ དི་ཊྛི, ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ ཙ. དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝོ དི་ཊྛི་ཛུ་ཏྟཾ. ཀིཾ ཏཾ? ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཱ་དི ཙ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་དེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་པ་ར་གུ་ཎ་པ་སཾ་སཱ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ་ཏི. དཱ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ན ཉཱ་ཎཾ དཱ་ནཱ་དཱི་སྭེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཝ་མི་མཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་མི་སྶཱ་མི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་རེ་སཾ ཝཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ་ན ས་དྡྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཝ་ན་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ས་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. པཱུ་ཛཱ་ར་ཧེ, ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ, མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཙ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་གྒ་དཱ་ན་ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཨཱ་ས་ན་པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དི་ཨ་བྷི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ བ་ཧུ་མཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ཝ་ཡ་སཱ, གུ་ཎེ་ན ཙ ཛེ་ཊྛཱ་ནཾ, གི་ལཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ, སཱ་མཱི་ཙི་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ནྟི.

༢༢-༣. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན དཱ་ནཾ སཱི་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཏཱི་ཎི་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏེ་སུ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ས་ངྒ་ཧཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟི ས་ངྒ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཏྟི་དཱ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ དཱ་ནེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. དཱ་ན་མྤི ཧི ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪེ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ, ཨེ་ཏེ་པི, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ དཱ་ནེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ དཱ་ན་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཱ སཱི་ལ་མ་ཡེ པུ་ཉྙེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. དེ་ས་ནཱ་ས་ཝ་ན་དི་ཊྛི་ཨུ་ཛུ་ཀཱ པ་ན ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་སེ་ཝ་ན་ཏོ བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དེ་སེ་ནྟོ, སུ་ཎ་ནྟོ ཙ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ དེ་སེ་ཏི, སུ་ཎཱ་ཏི ཙ, ཏཱ་ནི ཙ དེ་ས་ནཱ་ས་ཝ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི དེ་ས་ནཱ་ས་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དྷ་མྨ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘དེ་ས་ནཱ དཱ་ན་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་པི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ས་བྦེ་སཾ ནི་ཡ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི. དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཧི ཡཾ ཀི་ཉྩི ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ་ཝ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ པ་ན ས་བྦེ་སཾ ནི་ཡ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༥) ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཡཱ པ་ན ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ ཙ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ ཝི་སུཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ དཱ་ནཾ སཱི་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ སཾ་སུ་ཏི དེ་ས་ནཱ་ནུ་སྶ་ཏི་མོ་ད་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་པཱུ་ཛཱ་ས་ར་ཎ་པྤ་ཏྟི་པ་སཾ་སཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་ར་གུ་ཎ་པ་སཾ་སཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. པུ་ན ཏཱི་ཎེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མཾ ད་སཱ་པི ས་མཱ་ནཱ པུ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏཱི་ཎེ་ཝ ས་མྦྷོ་ནྟི.

༢༤. ཨི་དཱ་ནི པ་རེ་ཧི ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛེ་སྭེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦཱ་ནུ་སྶ་ཏི་པུ་ཉྙ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ས་བྦཱ་ནུ་སྶ་ཏི་པུ་ཉྙཾ ནཱ་མ. པ་སཾ་སཱཏི པ་རེ་ཧི ཀ་ཏཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་སཾ་ས་ནཾ, ས་ནྟུ་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ར་ཎ་ཏྟ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ར་ནྟི ཧིཾ་ས་ནྟཱི་ཏི ས་ར་ཎཱ་ནི, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཀྐི་ལེ་སཾ ཧིཾ་ས་ནྟི ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི. ཏ་ཡོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཡཾ, ཏཱི་ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ར་ཎཱ་ནཾ ཏ་ཡཾ ས་ར་ཎ་ཏྟ་ཡཾ, ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ས་ར་ཎ་ཏྟ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ, ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཏོ ཝཱ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ན ཧི ས་ར་ཎ་ཏྟ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཾ་གྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་སཱ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་སྨིཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཡ་ནྟི ཏཾ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏོ. ན ཧི ཝི་པ་རཱི་ཏ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཝི་སུཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི སཾ་ས་ཡོ’’ཏི. དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ་པི ས་ངྑེ་པ་ན་ཡེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ན པ་ན ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ’’ཏི སཾ་ས་ཡོ སི་ཡཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ས་ངྒ་ཧོ ན ཝུ་ཏྟོ. དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ ས་བྦེ་སཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཏྟེ་ན མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་སུཾ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཎྷ་ནྟོ ‘མུ་ཉྩ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཝི་ཡ ག་ཧ་ཎཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་ཎི་པཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏེ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི.

༢༥. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་རི་མཱ མུ་ཉྩ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཱཏི དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ‘‘པ་རི་ཙྩ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ, ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ཡཱ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ ཝཱ, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ན ཧ་ཏྠེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ, པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝཱ མུ་ཉྩ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ནཱ་མ. སཱ་ཡེ་ཝ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ལོ་པེ་ན ‘‘མུ་ཙ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘མུ་ཉྩ་ནཱ’’ཨི་ཏི་ཡེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. པ་རཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ ཨ་གྒཾ དཱ་ནཾ མེ དི་ནྣ’’ནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཏི་སྶོ་པི ཙེ་ཏ་ནཱཏི ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་རི་མཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ མུ་ཉྩ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཏི་སྶོ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི, དཱ་ན་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པུ་ཉྙ’’ནྟི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ སེ་སེ་སུ་པི ཨ་ཏི་དི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ དཱི་པ་ཡེ’’ཏི. སེ་སེ་སཱུཏི སཱི་ལཱ་དཱི་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘སཱི་ལཾ ‘ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ, ‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ, སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ, པ་བྦ་ཛ་ནྟ་སྶ, སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ‘པཱུ་རི་ཏཾ མེ’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་སྶོ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་ལ་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དཱི་པ་ཡེ, པ་ཀཱ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ སཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཐ་མ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཝི་སེ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་ཉྙཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ དྭི་ནྣཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་ཏྠ ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ, ས་ངྒ་ཧ་ཏོ ཙ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཙ་སྶ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ནི་ད་སྶ་ནཾ. དཱ་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ, ཨ་ནྣཱ་དི་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཝ་ཏྠུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –

‘‘ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ, མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ;

སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ, དཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ ད་སཱ་ཝི་མེ’’ཏི.

པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ དེ་ས་ཀཱ་ལ་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཏེ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ད་ཡོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་མྤ་ཏྟི ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝོ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ས་མྤ་ཏྟི. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི. དུ་ལླ་བྷ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དི་ཀོ དེ་སོ དེ་ས་ས་མྤ་ཏྟི. ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཀཱ་ལོ ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི. དུ་ལླ་བྷ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དི་ཀེ ཧི དེ་སེ, ཀཱ་ལེ ཝཱ དི་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་པྥ་ལཾ, སོ་མ་ན་སྶ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ དཱ་ན་སྶ ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི པ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་ད་གྱ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཙཱ་རི་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི པ་ན ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ས་མྤཱ་ད་ནེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀ་ཛ་ན་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ཨ་ཉྙཾ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཧེ་ཏུནྟི ས་དྡྷཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་དི་ཊྛི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཉྙཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ. ཨཱ་ག་མྨཱཏི ཨུ་པཱ་ག་མྨ, པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན ཧ་ཊྛོ ཙེ་ཝ པ་ཧ་ཊྛོ ཙ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་དྷི་ཀ་སོ་མ་ན་སྶཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠི…པེ… པ་ཝ་ཏྟནྟི ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྠི ཧུ་ཏཾ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ཨ་ཏྠི པི་ཏཱ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༤༡) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ན་ཝ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ. ས་མྨཱ ཉཱ་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི, པ་ས་ཏྠཱ ཝཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཏཾ. པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱཏི པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཉྩ ཁོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡-༢) ཝི་ཡ ས་མྤ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.

ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏོཏི ལོ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ངྐོ་ཙཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ, པ་རེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི པུ་ཉྙ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མི་དཾ. པ་རེ་ཧཱིཏི པ་ན པ་ར་པཱ་ཀ་ཊུ་སྶཱ་ཧ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མནྟི དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན, ཨི་དྷ ནི་དྡི་ཊྛ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་ཋ་མཾ. མ་ཧཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ་དི་ཨ་ངྒ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ པཱུ་ཛི་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ནྟི མ་ཧཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་སྶ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་སྶ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ‘‘དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ…པེ… ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ’’ཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ, ‘‘ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏོཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ སཱ་པེ་ཀྑཱ་དི་ཏཱ་ཡ, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ངྐོ་ཙཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ, པ་རེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ. པ་རེ་ཧཱིཏི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀ་རོ་ཏི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་མེ་ཝཱཏི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་ནཱ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཧོ་ཏི ཧི ཏཾ་ས་དི་སེ་པི ཏཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘སཱ་ཡེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཱི, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻེ, ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་བྦ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཏཾ་ཝི་ས་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་སྶཱཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ངྐོ་ཙེ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ ས་མུ་སྶཱ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཡོ་ག་སྶ. པུ་བྦ-གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན སོ པ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ.

པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་ནྡ་ནཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན. བ་ལ་ནྟི ཨ་ན་ནྟཱི་ཏི བཱ་ལཱ, ཨ་སྶཱ་སི་ཏ་པ་སྶཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝ་ནྟི, ན པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བཱ་ལཱ་ཡེ་ཝ བཱ་ལ་ཀཱ. ཏེ པ་ན ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་བུ་དྡྷི་ནོ དཱ་ར་ཀཱ. པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ བཱ་ལ་ཀ-གྒ་ཧ་ཎཾ. ས་ཧ་སཱ ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སོ་མ་ན་སྶཾ ཛཱ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ, ཛཱ་ཏ་སོ་མ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧ་སཱཏི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རེ་སཾ པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ‘‘ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨི་མ་སྶ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘བཱ་ལ་ཀཱ, ས་ཧ་སཱ’’ཏི ཙ ཨི་མེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ‘‘བྷི་ཀྑཱུ…པེ… ཛཱ་ཏཱ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི…པེ… པ་རི་ཙ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ‘‘བཱ་ལ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཨི་མེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ དཱི་པི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཧ་སཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ པ་ན ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ས་ཧ་སཱ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི…པེ… དི་སྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཏེཏི ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ, ཏེ བཱ་ལ་ཀཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཙེ་ཏོ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶ སོ་མ་ན་སྶཱ་བྷཱ་ཝེ པུ་གྒ་ལ་སྶ་པི སོ་མ་ན་སྶ་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ་པི…པེ… ཧོ་ནྟཱི’’ཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, སོ་མ་ན་སྶ་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.

ཨི་མེ་སུ པ་ན ཨ་ཊྛ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ, ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏོ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ ས་དི་སཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. ཝི་ས་དི་སཾ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན བ་ལ་ཝཾ, དུ་བྦ་ལ་ཉྩ ཧོ་ཏི. སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏོ ཧི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏོ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཊྛ་མ་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་མ་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ཚ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མི་མེ་སཾ བ་ལ་ཝ་བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༢༦. ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ཏཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན་པི པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ད་ས པུ་ཉྙ་ཀྲི་ཡཱ་དཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ, ཏི་ཎྞཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ, ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཙ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧུ –

‘‘ཀ་མེ་ན པུ་ཉྙ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི, གོ་ཙ་རཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཧི ཙ;

ཀ་མྨ་ཧཱི་ནཱ་དི་ཏོ ཙཱ་པི, ག་ཎེ་ཡྻ ན་ཡ་ཀོ་ཝི་དོ’’ཏི.

༢༧. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཏ་སྶ ཡོ ཡོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏཾ ས་མྤི་ཎྜི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏྟ་ར་ས ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཾ ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ད་ས་ནྣཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ད་ས ད་སཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཚ་གྒུ་ཎི་ཏཱ་ནི སཱ་སཱི་ཏི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ས་ཧ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎི་ཏཱ་ནི ས་ཧ་སྶཾ, ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ ན་ཝ ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་གུ་ཎི་ཏཱ་ནི ས་ས་ཊྛི་ས་ཏྟ་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷེ་ད་ཏོ ཏི་གུ་ཎི་ཏཱ་ནི སཱ་སཱི་ཏི་ཀ་དྭི་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ་ར་ས ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ན་ནུ ཙ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་ཧ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་སྶཾ, སཱ་སཱི་ཏི་ཀཱ་ནི ཙ ཚ ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ་ནི ཝཱི་ས་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ནྣ་ར་ས ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ག་ཎ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ན ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ན་ཧཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ན་ནུ ཙ ‘‘ས་ཝི་པཱ་ཀཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཀ་ཐཾ, ཀུ་ཧིཾ, ཀིཾ ཕ་ལ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ཏི, ནཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ཏི. ཡ་དཱ ཙ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟེ སོ་ལ༹་ས ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི. ཡ་དཱ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཏ་དཱ དྭཱ་ད་ས. དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ པ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཛ་ནེ་ཏི, ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ. ཡ་དཱ ཙ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ དྭཱ་ད་ས. ཡ་དཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཏ་དཱ ཨ་ཊྛ. ཡེ པ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་ད་མི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ དྭཱ་ད་ས, ད་ས ཝཱ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ད་ས, ཨ་ཊྛ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པ’’ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ སོ་བྷ་ནཱ, ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ག་ཏི ཙཱ་ཏི སུ་ག་ཏི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷ་ཝོ་ཝ སུ་ག་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སུ་ག་ཏི. ཏ་སྶཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སུ་ག་ཏི་ཡཾ. བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟིནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ན་མེ་ཏཾ ག་ཧ་ཎཾ, བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ བྷོ་གོ, པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི, བྷ་ཝོ་ཏི ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི, བྷོ་གོ སེ་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པེ་ཧི ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦཱ ས་མྤ་ཏྟི, བྷ་ཝོ ཙ བྷོ་གོ ཙ བྷ་ཝ་བྷོ་གོ, ཏེ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྤ་ཏྟི, ཏེ་སཾ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟི བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི, ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཛ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སུ་ག་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ, བྷོ་ག་ས་མྤ་ད་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན སུ་ག་ཏི་ཡཾ དུ་གྒ་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ན་མྤི ཧི་སྶ དེ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཾ མ་ནུ་ཉྙཾ བྷོ་ག་ཛཱ་ཏཾ, ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ནི ཙ ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་སུ་སྶ་ར་ཏཱ་དི ཙ ཏཾ ས་བྦཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ཕ་ལཾ. ན ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨི་ཊྛ་ཕ་ལཾ ཨ་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ ཝི་པཱ་ཀོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶ ནི་དྡེ་སཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་སུ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ ལ་བྦྷ་ནྟི རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷེ་ད་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཛྷཱ་ན་སྶ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟ་མ་ནཱ་སེ་ཝི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ པ་རི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ནཱ་ཏི་སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ པ་ན ས་བྦ་སོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ.

པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོཏི དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ བྷེ་དེ་ན. པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟི ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོཏི པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་ད་ཏོ, ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷེ་ད་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ, ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཾ, སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ. ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.

ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཀ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ས་ཀ་ལ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ‘‘པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. པ་ཧཱི་ན་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, པ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཀ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་རི་བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཡོ ཨཱ་དི་ཏོ ཀི་ལེ་སེ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཉྩ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཙི་རེ་ན ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ, ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཉྩ ཛྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་དི་ཀེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ན ཙི་རེ་ན ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ, ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ཉྩ. ཡོ ཀི་ལེ་སཱ་དི་ཀེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ པ་ན ཙི་རཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ, ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ. ཡོ པ་ན སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་དི་ཀེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ སཱི་གྷ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ, ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

སོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ བྷེ་དོ ཀི་ལེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ ཧི རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ ཏི་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ས་དྡྷཱ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ནི ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི མུ་དཱུ་ནི. ཡོ ཙ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ, ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཛྷཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ, ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་སུ་ཁཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པི ད་ནྡྷཱ མ་ནྡཱ ཨ་སཱི་གྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནཱི ཧོ་ཏི. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཝཱ ས་མ་ཐེ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ དུ་ཀྑཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པི ད་ནྡྷཱ. ཡོ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྦ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྩ ཏི་ཁཱི་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཱ, ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ཧོ་ཏི. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ ཧི ཡ་ཐཱ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ག་ནྠོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏོ, ཀ་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ས་མ་ཐ་ནི་སྶི་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཡོ པ་ན ཏི་བྦ་ཀི་ལེ་སོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཁི་པྤཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཏི་བྦ་མ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཁི་ཎ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པུ་བྦ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ ཙ ས་མྦྷ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་མཱ་སཾ བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་པི་ཙ ཡཱ་ནི པ་ར་ཏོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི, པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི, ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་ནི ཙ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སུ ཡོ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ད་ནྡྷཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝི་ནོ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཁི་པྤཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ. ཡོ པ་ན ཏ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཁི་པྤཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་སྶ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཐཱ པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དི་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ས་པ་རི་པ་ནྠ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པ་རི་པ་ནྠ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ. ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་ནི ཨ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཁི་པྤཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི. ཀི་ཉྩ – ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཎྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཧི དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏི ཏ་སྶཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་རི་པ་ནྠ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ ཏ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་ནྡྷཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཁི་པྤཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི. སོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་དོ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ, མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ན ན་ཏྠི དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷེ་དོ. ཀེ་ཙི པ་ན མ་གྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི ‘‘མ་གྒ་སྶ ཧི དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཏ་སྨིཾ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་ཀ’’ནྟི.

ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷེ་དཱ་དཱི་སུ པ་ན ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷེ་ད་ཏོ, པ་རི་ཏྟཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, པ་རི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ, ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཚ་ནྡ་ཝ་ཏོ ཙེ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ’’དཱི་སུ་པི. ཨ་པྤ་གུ་ཎཾ པ་ན ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ པ་རི་ཏྟཾ, སུ་པྤ་ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱདཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི.

ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོཏི ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཙ་ཏྟཱ་རི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཏཱི་ཎི, ཀ་ཏྠ་ཙི དྭེ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པ་རཱ་ནི དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལེ ཝི་ཡ ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དོ ཀ་སྨཱ ན ག་ཧི་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ས་ས་ངྑཱ་རཾ, མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ས་ངྑཱ་རཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒ་ས་ངྑཱ་ར་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ ད་ས་ཝི་དྷ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ, མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟི་ཏོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶཱ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་སྶ་པི ཛྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ས་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.

ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ བྱཱ་པཱ་དོ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ…པེ… ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ. ‘‘ཨ་གྱཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧི་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཧཱི་ན-ས་དྡ་སྶེ་ཏྠ པ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ…པེ… ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ, ཚ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡོ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བ་ཧ་ལ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ་སུ ཛྷཱ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི་སྶ པ་ཧཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ན་ནུ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པ་ཉྩེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ཝི་སེ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏྟཱ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཧི ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་པ་ལོ་བྷི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་པ་དཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ ན ས་མཱ་ཧི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རེ་ཏཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ, པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ‘‘ཛྷཱ་ནཾ སི་ཡཱ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་སཾ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཡ་ཏོ ཝ་ཀྑ་ཏི –

‘‘བྷཱ་གཱི ཨ་སྶ་མ་ཧཾ ཨ་དྡྷཱ, ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ;

པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶཱ་ཏི, ཀ་ཏྭཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི.

ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –

‘‘པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ ཡ་ཏོ པ་ཉྩ, ས་མཱ་དྷཱ་དཱི་ན་མེ་ཏྠ ཧི;

ཛྷཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཏ་སྨཱ, པ་ཧཱ་ན་ངྒེ ནི་ཡཱ་མི་ཏཱ’’ཏི.

ཨེ་ཝ་མི་དཾ པ་ཧཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ…པེ… ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་མེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཨི་མཱ་ནི ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ནེ་མི་ཨཱ་དི་ཨ་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ར་ཐཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཛྷཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཛྷཱ་ན་ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་རོ པཱི་ཏི སུ་ཁཾ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༦༩). ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི, ཝི་ཙཱ་རོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཡ ས་མཱ་ད་ཧི་ཏ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ པཱི་ཏི པཱི་ཎ་ནཾ, སུ་ཁ་ཉྩ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་པཱི་ཎ་ན་ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཾ, ས་མྨཱ ཙ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཾ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཙ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ས་མེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨི་མེ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧུ –

‘‘ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ, ཀཱ་མཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ;

ས་ནྟེ་སུ་པི ཙ ཨ་ཉྙེ་སུ, པ་ཉྩེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏཱ’’ཏི.

དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མ་ཏོ, མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཙ པ་ཋ་མཾ, པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི་པི པ་ཋ་མནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ པ་ན ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལོ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.

པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཨ་པྤ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཨེ་ཏ་སྶ, ཏ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཝི་པྤ་ཧཱི་ན་ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧི པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཏཾ པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་རི་མ་བྷཱ་གེ, པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཙ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི.

ན་ནུ ཙ ‘‘ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་ཐཾ ཛྷཱ་ནེ་ན ཨེ་ས པ་ཧཱི་ཡ་ཏི? ན ཧི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི རཱ་གཱ་དི་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏ་སྶ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་པི ཨེ་ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶཱ བ་ལེ་ན ཏཾ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཾ ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན་པི ནི་ཀ་ནྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ་པི་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ སི་ཡཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ནི་ཀ་ནྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ. སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ད་ཝོ་ཙུ་མྷཱ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཏཾ པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི, ཏཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཝི་ཙཱ་ར་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན’’ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ-གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.

ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝནྟི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ད་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ. ཀ་སི་ཎཱ་ནཱ་པཱ་ནེ་སུ ཧི པ་ཉྩེ་ཝ ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་སུ་བྷ་ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏཱི་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི.

པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ན་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་སུ་བྷཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་ཧ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཏོ བྷི་ནྣཱ་ནི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་ཛྷཱ་ནེ་ཧེ་ཝ ཏཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ…པེ… ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ས་བྦོ་པི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་བྷེ་དོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ན མེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ བྷཱ་རོ’’ཏི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱུ, ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ, ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཾ, ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷཱུ, པ་རི་ཀ་མྨཾ, ཉཱ་ཎཾ ཝཱ, ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. པ་རི་ཀ་མྨཾ, ཉཱ་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ཝཱི་ཐི་མ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. པ་ཉྩ་མ་ཝཱི་ཐི་ཏོ པ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་མྤི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏི་ཡཱ པ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི སཱི་གྷ་ཏ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༢༠༤) ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཀ་སྨཱ ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ‘‘ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༢༠༤) ཧི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧུ་པྤ་ནྣཾ ཛྷཱ་ན་མ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ, ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ས་ཧ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཧི ཨི་དྷ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ, ཀིཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ནཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་བ་ནྡྷ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་དཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཏི་ཙི་རཱ་ཡ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་མཱི་པི་མྷི ས་མཱི་པ་ཀཱ་རཱི་ཡཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ནཱ་ཏི་ཙི་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་མ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྶ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་བྷེ་དོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ, ནེ་ཏ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ, ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ དཱུ་ར་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ.

ཨ་པི་ཙ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ན ཏཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཱ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣཱ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི (དྷ. ས. ༢༡༢-༢༡༣) ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ནཱ་མ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་མ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨི་ཏ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ.