༢. དུ་ཏི་ཡོ པ་རི་ཙྪེ་དོ
ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ རཱུ་པཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡི་ཊྛེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ས་མྤ་ཡོ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛེ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨེ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་ར་མུ་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཝི་བྷཱ་ཛ་ནནྟི ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གཾ, ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ བྷཱ་ཛ་ན་ཉྩ.
ཀ་ཏ་མེ པ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ, ཡེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏེ ས་ཧ ནི་བྦ་ཙ་ནེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ན ཡེ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ས་མྤ་ཡོ་ག་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཏཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི? ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཀཱ་རཱ. ས་མཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ-གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ-གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ‘‘ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ སེ་ས་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏོ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱི་ཏི, ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏེ་སུ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ-གྒ་ཧ་ཎཾ.
པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནཾ, ནཱ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ-གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མྤི མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ-གྒ་ཧ་ཎཾ. ཀིཾ པ་ན ནཱ་ནུ་པྤཱ་དཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་ག་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཡེ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏེ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟེ བྷ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཙེ་ཏ་སི བྷ་ཝཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཙི་ཏྟ-ས་དྡ་སྶ་པི ཙེ་ཏོ-ས་དྡེ་ན ས་ཧ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟེ བྷ་ཝཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ནི་ཡ་ཏཱཏི ནི་ཡ་ཏུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ, ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་དཱ ཡ་དཱ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་དཱ་ཝ ཏེ་ན ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱཏི ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཏྠི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡) ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཡེ་ཝཱ་པ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས དྷ་མྨཱཏི ཀི་ཙྩ་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ནཱ ཏིཾ་ས དྷ་མྨཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཏིཾ་ས དྷ་མྨེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩ་བྷེ་ད་ཏོ ག་ཧ་ཎེ་ན ཚ་པྤ་ཉྙཱ་ས དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ས་རཱུ་པ་པུ་ཙྪཱ. ཕ་སྶོ…པེ… ཙི་ཏྟུ་ཛུ་ཀ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་ཏི-ས་དྡོ པ་རི་ས་མཱ་པ་ནེ, ནི་ད་སྶ་ནེ ཝཱ. པུ་ན ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཧོ་ནྟཱིཏི ཏེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་ཐཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན. ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ, པ་རི་ཀ་མྨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་རུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པུ་རི་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ, པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ‘‘མུ་དི་ཏཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. བྷཱ་ག-ས་དྡ་སྶ དྲ་བྱ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཏ་པྤུ་རི་ས་སྶ ཙ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ལླི་ངྒེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ-ས་དྡ་སྶ པ་ན གུ་ཎ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཏ་སྶ ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎ་མ་ཏཱི་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏཱ’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ན པ་ནེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཝཱ མུ་དི་ཏཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཝཱ’’ཏི ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཱ དྭེ ཨེ་ཀ་ཏོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? བྷི་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ཀ་རུ་ཎཱ ཧི དུ་ཀྑི་ཏ་ས་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, མུ་དི་ཏཱ སུ་ཁི་ཏ་ས་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏེ་སཾ སུ་ཁཱ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི བྷི་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ཏྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་དཱི་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱིཏི ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. ཀོ ཝི་ར་ཏཱིཏི ཏཱི་སུ ཨེ་ཀཱ ཝི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཾ པཱུ་རེ་ནྟཱི པ་ཋ་མཱ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཾ པཱུ་རེ་ནྟཱི དུ་ཏི་ཡཱ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པཱུ་རེ་ནྟཱི ཏ་ཏི་ཡཱ ཝི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ཧི ས་ཧ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཏཱ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ, ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ཙ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན ཙ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ་པི བྷི་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ.
༦༨. ཝི་ར་ཏཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཨཱ་དི-ས་དྡ་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀེ་ནཱ’’ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི.
༦༩-༧༡. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཙ་ཏཱུ་སུ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ དྭེ ཨི་དྷ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ན ཨི་ཏ་རཱ་ཏི ཙོ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཙ ན ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་ཝ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི ཛ་ནཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཏྠཱ. ཨ་བྱཱ་པཱ་དེ་ན མེ་ཏྟཱ ག་ཧི་ཏཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧེ་ས ‘‘མེ་ཏྟཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ ཏཱ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་དི་ཙྩེ་ན ས་ཧ ས་མཱ་ན་གོ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཙྩོ བ་ནྡྷུ ཨི་མ་སྶ, ཨཱ་དི་ཙྩ་སྶ ཝཱ བ་ནྡྷཱུ་ཏི ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ.
༧༢. རཱ་སིནྟི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་ས་ཏྟ་ར་ས་རཱ་སིཾ. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཧི –
‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧོ་ཏི, ཝི་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, པཱི་ཏི ཧོ་ཏི, སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ཏི ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ཧོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཧི་རི་བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ལོ་བྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་དོ་སོ ཧོ་ཏི, ཨ་མོ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ལ་ཧུ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ལ་ཧུ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་མུ་དུ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་མུ་དུ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་པཱ་གུ་ཉྙ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་པཱ་གུ་ཉྙ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡུ་ཛུ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟུ་ཛུ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ས་ཏི ཧོ་ཏི, ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི, ས་མ་ཐོ ཧོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧོ་ཏི, པ་གྒཱ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡) –
ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨུ་དྡྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཏིཾ་ས དྷ་མྨེ ཚ་པྤ་ཉྙཱ་ས ཀ་ཏྭཱ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀ་རཱ་སི ཛྷཱ་ན་པ་ཉྩ་ཀ་རཱ་སི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ཀ་རཱ་སི མ་གྒ་པ་ཉྩ་ཀ་རཱ་སི བ་ལ་ས་ཏྟ་ཀ་རཱ་སི ཧེ་ཏུ་ཏྟི་ཀ་རཱ་སི ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏི་ཀ་རཱ་སི ལོ་ཀ་པཱ་ལ་དུ་ཀ་རཱ་སི ཚ་ཡུ་ག་ལ༹་དུ་ཀ་རཱ་སི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་དུ་ཀ་རཱ་སི ཡུ་ག་ན་ནྡྷ་དུ་ཀ་རཱ་སི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐ་དུ་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ས་ཏྟ་ར་ས་ནྣཾ རཱ་སཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གོ ཀ་ཏོ.
ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏེ་སུ་པི ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘མ་ནི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, མ་གྒ་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི. ས་དྡྷཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, བ་ལཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་དྡྷཱ་བ་ལ’’ནྟི. ཧི་རཱི བ་ལཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ཧི་རི་བ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ལོ་ཀ་པཱ་ལ་དུ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཧི་རཱི’’ཏི. ཨོ་ཏྟ་པྤེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ལོ་བྷོ མཱུ་ལཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལོ་བྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཀ་མྨ་པ་ཐཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ’’ཏི. ཨ་དོ་སོ མཱུ་ལཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དོ་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཀ་མྨ་པ་ཐཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ’’ཏི. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཝེ་ད་ནཱ པ་ན ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, མ་གྒ་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ’’ཏི, བ་ལཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ’’ནྟི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐཾ པ་ཏྭཱ ‘‘པ་གྒཱ་ཧོ’’ཏི. ས་ཏི་པི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, མ་གྒ་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་ཏཱི’’ཏི, བ་ལཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏི་བ་ལ’’ནྟི, ཨུ་པ་ཀཱ་ར་དུ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ས་མཱ་དྷི པ་ན ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི, མ་གྒ་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི, བ་ལཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མཱ་དྷི་བ་ལ’’ནྟི, ཡུ་ག་ན་ནྡྷ་དུ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཐོ’’ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟོ. པ་ཉྙཱ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, མ་གྒ་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི, བ་ལཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་བ་ལ’’ནྟི, མཱུ་ལཱ་ནི པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མོ་ཧོ’’ཏི, ཀ་མྨ་པ་ཐཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི, ཨུ་པ་ཀཱ་ར་དུ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྤ་ཛ་ཉྙ’’ནྟི, ཡུ་ག་ན་ནྡྷ་དུ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ དྭཱ་ད་ས དྷ་མྨཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ དྭི་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་སུ རཱ་སཱི་སུ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་ར་ས་སུ རཱ་སཱི་སུ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་རཱ་སི་མྤི ན བྷ་ཛ་ནྟི ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱ་སིཾ བྷ་ཛ་ནྟི ནཱ’’ཏི.
ན་ནུ ཙེ་ཏེ ཀི་ཉྩཱ་པི སེ་ས་རཱ་ས་ཡོ ན བྷ་ཛ་ནྟི ཏེ་སཾ ས་དི་ས་ཀི་ཙྩ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏ་ཏྟཱ. ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀ་རཱ་སི པ་ན ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཋ་པི་ཏོ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་ཡ ནེ་སཾ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ ཏ་ཏྠ ས་མ་ཝ་རོ་དྷོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི? ཏཾ ན, ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཋ་པི་ཏོ་པི ཧི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀ་རཱ་སི ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ་ཏི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ས་ཏི་པི ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀ་རཱ་སི་བྷ་ཛ་ན་མྤི ཡུ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏ་ནཾ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ་སུ་པི པ་རཱ་དྷཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་དི ལ་བྷེ་ཡྻ, ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཝི་ཡ ཏཱ་ནི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི སི་ཡུཾ, ན པ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏ་ནཾ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ན ཏེ་སཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ་ཡེ་ཝ པ་ན ས་ཀི་ཙྩ་པ་ར་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཕ་སྶོ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་ཀེ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ (ཝི་བྷ. ༢༢༥), ཕུ་ཊྛོ ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (སཾ. ནི. ༤.༩༣) ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ་པི ཨུ་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཕ་སྶོ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ. དུ་བྦ་ལཱཏི ས་ཀ་ཝི་ས་ཡེ་པི པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ དུ་བྦ་ལཱ. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཧི ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་རི་བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་རི་བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མཱ་དྷཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི, མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་རི་བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཝ ཏེ ཧོ་ནྟི.
༧༣. མ་ན་སཱི ཙ ཀཱ་རོཏི མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་དྡ་སྶ ཧི ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཨ་ས་མཱ་ས་ནི་དྡེ་སོ, དཱི་གྷ་ཀ་ར་ཎཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ཙ-ས་དྡ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི. ཏེ་ན མུ་ནི་ཝ་རེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༧༤-༨༠. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕུ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ན་ཏོ. ས་བྦེ་པི ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཙི་ཏྟཱ་ཡ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་རཱཏི ཨ་རུ་ཙི་སཱུ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀ་མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ཕུ་སི་ཏྭཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀཱ ཧི ‘‘པ་ཋ་མཾ ཕ་སྶོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་ཏི, ཨ་ཐ ཏེ་ན ཕུ་ཊྛཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཕུ་ཊྛ་ཝེ་དི་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ས་ཉྙཱ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ཧི པ་ན ཕུ་ཊྛ་ཝེ་དི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཏེ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ད་ནྟི. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ པཱ་སཱ་དཾ པ་ཏྭཱ ཐ་མྦྷཱ སེ་ས་ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ས ཡ་སྨཱ སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཧེ་ཏུ་ནི་ག་མ་ནཾ.
ས་ཧེ་ཝ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ, སོ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཙི་ཏྟཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་ཝ…པེ… དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ནེ་ཝ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ན ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ས་བྦ་མི་ད་མ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀ་ཐ་ཉྩ་ར་ཧི ཕ་སྶོ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི, ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚེ་ཡྻ, དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་རེ་ན པ་ན ཕ་སྶོ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ སེ་ས་དྷ་མྨེ་སུ་པི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀྐ་མོ ནཱ་མ ན པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཙ.
ཕུ་ས་ཏཱིཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཕུ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏི ཕ་སྶོ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏཾ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ས་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཕུ་ས་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཕ་སྶོ་ཏི་པི སཱ་དྷ་ན་ཏྟ་ཡ་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཕུ་ས་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་གྷ་ཊྚ་ན་ར་སོཏི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ སཾ་གྷ་ཊྚ་ན་ཏོ སཾ་གྷ་ཊྚ་ན་ཀི་ཙྩོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་མཱ་ནོ་པི རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུཾ, ས་དྡོ ཝི་ཡ ཙ སོ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ གྷ་ཊྚེ་ཏི. པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་སུ ཝཱ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་སཾ་གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི སཾ་གྷ་ཊྚ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཀོ ཕ་སྶོ ‘‘སཾ་གྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ‘‘དྭེ པཱ་ཎཱི ཝ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎི་མྷི གྷ་ཊྚ་ནཾ ཏ་བྦི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སཾ་གྷ་ཊྚ་ནཾ ཏ་བྦི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༠༤, ༤༠༠; ༣.༤༢༡, ༤༢༥; སཾ. ནི ༢.༤.༦༠; ཀ་ཐཱ. ༤༦༥) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༢༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ ཕ་ལ་མ་སྶཱ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཏ་ཛྫ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རེ་ན ཙེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཀྑ་ཏེ ཝི་ས་ཡེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་བྷཱུ་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཏ་ཛྫ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཏེ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏོ ཝི་ས་ཡོ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ.
ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ, སྭཱ་ཡཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ཀ་ཐཾ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟོ་ལཱི་ན་ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ་པི ས་མཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་རཱུ་པ་སྶཱ་པི ས་ཏོ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཙ ཏ་སྶ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་མྦི་ལཾ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཱ་དིཾ ཁཱ་ད་ནྟཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ པ་ར་སྶ ཁེ་ལུ༹་པྤ་ཏྟི་པ་རཾ བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ད་ཡཱ་ལུ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀ་མྤ་ནཾ, རུ་ཀྑ་སཱ་ཁ་གྒེ དུ་ཊྛི་ཏཾ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཛ་ངྒྷ་ཙ་ལ་ནཾ, པི་སཱ་ཙཱ་དི་བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ དི་སྭཱ ཨཱུ་རུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. སོཏི སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཀོ ཕ་སྶོ.
སུ་ནྡ་རནྟི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ས་ཏྠཾ. མ་ནོཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. སུ་མ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོཏི སུ་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ བྷཱ་ཝོ. ཡྭཱ་ཡཾ ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་བ་ནྡྷ་ནོ ཨ་ཏྠོ, སོ སོ་མ་ན་སྶཾ. སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧི སུ་མ་ན-ས་དྡོ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝེ་དེ་ན ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཡི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨི་ཊྛ་སྶ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཀི་ཙྩ་མ་སྶཱ་ཏི ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ར་སཱ. སཱ ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཊྛ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏ་ར་ཉྩ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ལ་བྦྷ་ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ནི་ཊྛ་སྶ་པི ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཏོ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ་པི ལ་བྦྷ་ཏི ཏ་སྶཱ ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དཱི་པེ་ཏི – ཕ་སྶ་སྶ ཕུ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་ན ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ སཱུ་ད་ཀཱ་རེ་ན ས་མྤཱ་དི་ཏ་སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་ས་ནྟི. ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ, སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི. ཙེ་ཏོ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་སི བྷ་ཝོ ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་སྶཱ་དོ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་སྶཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སྶ་དྡྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ནི་རཱ་མི་ས་སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་ཉྫཱ་ན་ནཾ ཏ་མེ་ཝ ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. པ་ཙྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ར་སཱཏི པ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་ཙྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་དེ་ཝེ་ཏ་ནྟི པུ་ན པ་ཙྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ར་སོ ཀི་ཙྩ་མ་སྶཱ་ཏི པ་ཙྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ར་སཱ. སཱ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཙྪཱ ས་ཉྫཱ་ན་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཙ ས་བྦཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི་པི ཧི པུ་ན ཨ་པ་རཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ ས་ཉྫཱ་ན་ན་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཉྩ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ཝ་ན་ས་ཉྙཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཐཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་མི་ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སྶ དཱ་རཱུ་སུ ‘‘ཨི་དཾ ཨུ་དྡྷཾ, ཨི་དཾ ཨ་དྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྪཱ ས་ཉྫཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ པུ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧ་ཏྠི་ད་སྶ་ཀ་ཨ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཡ་ཐཱ…པེ… པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཀ་ར་ཎནྟི ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཎ་པུ་རི་ས་ཀེ་སུ མི་ག་པོ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ‘‘པུ་རི་སཱ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་ཉྙཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ས་ཉྙཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙི་ཏྟེ པ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ སེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏཱིཏི པ་བ་ནྡྷ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི ཝི་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི, ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ ཙ པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ནི་དྡོ་ཀྐ་ནྟ་སྶ པ་བུ་དྡྷ་ཀྑ་ཎེ ས་མྦྷ་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝི་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏཱ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཡོ་ཛ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏྭེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ར་སཱཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨི་རི་ཡ་ན་ར་སཱ, པ་ཡོ་ག་ར་སཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ་ཡེ་ཝ པ་ནེ་ཏཾ ལ་བྦྷ་ཏི. སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ‘‘ཏྭཾ ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཏཱ་ཡ ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་བྦེ་པི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ ས་ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ ཧེ་སཱ ས་ཀི་ཙྩ་པ་ར་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཛེ་ཊྛ་སི་སྶོ པ་རེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟོ ས་ཡ་མྤི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷེ སེ་ས་སི་སྶཱ་པི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. མ་ཧཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སྨི་མྤི ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷེ ཨི་ཏ་རེ་པི ཀ་རོ་ནྟི ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛེ་ཊྛ་སི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.
ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཀཱ་ཙི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱུ་ཧ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ནྟི ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཀོ་ཙི གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པུ་རི་སོ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷཾ, ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཾ མི་ཏྟཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ན ཧི དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀེ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཡ་སྶ བ་ལེ་ན ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ? ས་ཙྩཾ, ཏ་མྤི ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ནི་རཱ་ས་ངྐོ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. པ་རི་ཙ་ཡོཏི ཙེ་ཏྠ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་རི་ཙ་ཡོ. ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཧི ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་རོ་ཧ་ནཾ ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་དཱ་ཙི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི ཉཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་མྤི ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་ས་ར་ཧི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་མྤི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ཊྚ་ན་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཧེ་ཊྛི་མ་ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་དི་ཏོ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཧ་ན་ནཾ པ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ, པ་རི་ཏོ, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝཱ ཧ་ན་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཧ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ནཾ, ཏཾ ཀི་ཙྩ་མ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ར་སོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་ན ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ན་ཡ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ, ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ, ཏ་ཐཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ན་ཡ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཝི་ཙཱ་རེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་ཙ་ར་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙི་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མ་ནཾ. སྭཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ས་ནྟཱ་ན་མྷི ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཛ་ཝ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ནུ་མ་ས་ནཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ན་མ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཙཱ་རོ པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ, སཾ་ས་ར་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཀཱ་ཙི ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ་ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ་པི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝི་ས་ཡ་ས་མཱ་རོ་པི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི བ་ཧཱུ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཀཱ་སཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནུ་པ་བ་ནྡྷ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱ་ན་ཏཱ་ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན པ་ཋ་མ་གྷ་ཎྚཱ་བྷི་ར་ཝོ ཝི་ཡ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ཝི་ཙཱ་རོ. ཡ་ཐཱ ཧི གྷ་ཎྚཱ་བྷི་གྷཱ་ཏ་ཛོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ར་ཝོ ཨ་ནུ་ར་ཝ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ གྷ་ཎྚཱ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པ་བ་ནྡྷོ ཝི་ཙཱ་རོ. ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱ ཙེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ས་ཀུ་ཎ་སྶ པ་ཀྑ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཡ, པ་དུ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ ག་ནྡྷཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཙེ་ཏ་སོ བྷ་མ་ར་སྶ. ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི ཝི་ཙཱ་རོ ཙི་ཏྟ་སྶ ནཱ་ཏི་པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ་སྶ ས་ཀུ་ཎ་སྶ པ་ཀྑ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ, པ་དུ་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ པ་དུ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་ཏི་ཏ་སྶ བྷ་མ་ར་སྶ. ཨཱ་ག་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –
‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ཙྪ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཎ་སྶ ཨུ་བྷོ་ཧི པ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྑེ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཀྑེ ཕ་ནྡཱ་པ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཙཱ་རོ’’ཏི.
ཏ་མྤི ཨ་ནུ་པ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ, ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝཱ ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏེ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
པི་ན་ཡ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤེ་ཏི, ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཝཱ. ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ལླ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. པཱི་ཎ་ན་ར་སཱཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ཀི་ཙྩཱ. ཕ་ར་ཎ་ར་སཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ བྱཱ་པ་ན་ར་སཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི ས་ཀ་ལ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་བྱཱ་པ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་མི་སྶཱ ཕ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ས་ངྐ་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨུ་ད་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་ད་གྱཾ.
ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་གྒ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་གྒཾ, ཙི་ཏྟཾ, ཡེ་ན པ་ན དྷ་མྨེ་ན ཡོ་ག་ཏོ ཏཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝོ. སོ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི, ནི་ཝཱ་ཏེ དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ཋི་ཏི ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་སཱ་ར་སྶ བྱ་གྒ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝི་སཱ་རོ, ན ཝི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་སཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ཝི་སཱ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་མུ་ཁེ་ན, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མུ་ཁེ་ན ཙ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཝི་སེ་ས་ཏོཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན. སུ་ཁ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་པི ཧི ཨ་ཏྠི ས་མཱ་དྷཱི་ཏི སོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན སུ་ཁ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་སེ་ས་ཏོཏི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན. ‘‘སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༡.༡༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧི སུ་ཁཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཁ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ་པི ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ.
ས་དྡ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་དི་ས་དྡ་ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ ‘‘ས་དྡ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ས་དྡ་ཧ་ནཾ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ནཾ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་དྡ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཀཱ་ལུ་སི་ཡ་མ་ལཾ ཝི་དྷ་མེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ, པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ པ་སཱ་དཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀི་ཙྩ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི པ་སཱ་ད་ན་ར་སཱ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་པྤ་སཱ་ད་ཀ་མ་ཎི ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཀཱ་ལུ་སི་ཡ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཉྩ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ, ཏཾ ཨི་མི་སྶཱ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ན ཧི ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་དཱི་སུ སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ནེ ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ, ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ནེ ཝི་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཨ་མ་ཏ་ཀ་སི་ཕ་ལ་ཕ་ལ་ནེ བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ ཙ ད་ཊྛ་བྦཱ. ‘‘ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ, ས་དྡྷཱི་དྷ ཝི་ཏྟཾ པུ་རི་ས་སྶ སེ་ཊྛཾ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༨༤), ས་དྡྷཱ བཱི་ཛཾ ཏ་པོ ཝུ་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏྠ (སཾ. ནི. ༡.༡༩༧; སུ. ནི. ༧༧) སཱ་དྷ་ཀཾ.
ས་ར་ནྟི ༢༣༧ ཨེ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ ‘‘ས་ར་ཏཱི’’ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ལཱ་བུ ཝི་ཡ པི་ལ་ཝི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཋ་པ་ནཾ ཨ་ས་མྨུ་ཊྛ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པི་ལཱ་པ་ནཾ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. སཱ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་ལ༹ྷཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མྨོ་ས་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ས་མྨོ་ས་ར་སོ, ན ས་མྨོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ཏཱ་ར་ཀྑེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༠) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་གུ་ཎ་ར་ཏ་ན་ཧཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་སཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དི་ར་ཀྑ་ན་ཏོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཋ་མཾ ས་ཉྙཱ་ཡ ཐི་རུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ པ་ཙྪཱ ས་ཏི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཐི་ར་ས་ཉྙཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ས་ཏི་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི? ས་ཉྙཱ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ པུ་ན པ་ཙྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ན ས་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏི པ་ན པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་མྤི ས་ར་ཏི ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་མྤི, ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ པ་ན ས་ཏི་ཀི་ཙྩཾ གུ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཏཱ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ.
ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝོཏི ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཝཱི་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ དྷ་མྨོ. ཝཱི་རཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨནྟི ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཝཱི་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝཱི་རཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ན་སྶ སཱ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱི་རེ་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཏཾ ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ས་མཱ་ར་མྦྷོ, པ་ར་ཀྐ་མོ ཝཱ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ པ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཾ་སཱི་ད་ན་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ, ན སཾ་སཱི་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ, ཨ་སཾ་སཱི་ད་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་སཾ་སཱི་ད་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘སཾ་ཝི་གྒོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༡༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཾ་ཝེ་ག་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. སཾ་ཝེ་གོཏི ཙེ་ཏྠ སཾ་ཝེ་ག་མ་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་སཾ་ཝེ་ག་པུ་བྦི་ཀཱ་ཡ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ –
‘‘མ་གྒོ ག་ནྟ་བྦོ ཧོ་ཏི, མ་གྒོ ག་ཏོ. ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ. གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ན ལ་བྷ་ཏི, ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ལ་བྷ་ཏི…པེ… པཱ་རི་པཱུ་རི’’ནྟི –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ ཏེ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩེ་སུ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ན ཏེ སཾ་སཱི་དི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ.
ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ནཾ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ས་མྨོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ་ཏི ཝི་ས་ཡོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཏཾ ཀི་ཙྩ་མ་སྶཱ་ཏི ཝི་ས་ཡོ་བྷཱ་ས་ན་ར་སཱ. ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ས་ཡེ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.
ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ བྱཱ་པཱ་རོ, ཏ་ཉྩ ཏེ་སཾ ཛཱི་ཝ་ན་ནྟི ཏཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛཱི་ཝ་ནྟི ཏེ་ནཱ’’ཏི. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ. ‘‘ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡཱ་ནི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་རཱུ་པཱ་ནི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཝི་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི. ཡེ ཙ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པ་ཝ་ཏྟ་ན་ར་སནྟི ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ངྒཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀི་ཙྩཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཏེ་སཾ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. པ་ཊྛཱ་ནེ ཧི ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མྤི ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ངྒཱ ཋ་པ་ན་ཏོ ཋ་པ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཡཱ་པ་ཡི་ཏ་བྦཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཡཱ་པ་ཡི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཱ་དི་སཱ་དྷ་ཀཾ, ཀ་ཐཾ ཏེ་སཾ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཋཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟེ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་མྷཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ར་སཱ་དི་མེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཨུ་ད་ཀནྟི ཏ་ལཱ༹་ཀ་ག་ཏ་ཛ་ལཾ, ད་ཎྜ་ག་ཏ་ཛ་ལཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ག་ཏ་ཨུ་ད་ཀ་སྶ ག་ཧ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཾ སཱ་དྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ད་ཎྜ་ག་ཏ་ཛ་ལ་སྶ པ་ན ག་ཧ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་དྷ་མྨེ ཀ་ཐཾ པཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷཱ་ཏི ཝི་ཡ ཀུ་མཱ་ར’’ནྟི. ཡ་དི སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀེ་ན་ཙི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ པ་ན ཀིཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཡཾ…པེ… པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཡཱ་མ་ཀོ ཝི་ཡཱ’’ཏི. སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནཱ་ཝཱ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་དི དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ, བྷ་ངྒ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཀིཾ པ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན བྷ་ངྒ་ཏོ ཨུ་དྡྷ’’ནྟི. ཀ་སྨཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི. བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཋ་པེ་ཏཱི’’ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ལོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ལོ་བྷོ ཧོ་ཏི, ཡེ དྷ་མྨཱ ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝཱ ས་ཏྟཱ, ཏེ ན ལུ་བྦྷ་ནྟི, ས་ཡ་མྤི ཀ་དཱ་ཙི ན ལུ་བྦྷ་ཏེ་ཝ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ ཙ སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ལུ་བྦྷ་ནྟི ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ན དུ་སྶ་ནྟི ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཨ་ལ་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ་པི ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ས་ཏྟ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མ་ལ་ད་ལེ ཛ་ལ་བི་ནྡུ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་ཏྠུ་ནོ མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧོ. མུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡཱཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ. སོ ཧི མུ་ཏྟ་རཱ་ག་ཏྟཱ ཀ་ཏྠ་ཙི མ་མཱ་ཡ་ན་ར་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ལླཱི་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ན་ལླཱི་ན་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ཨ་སུ་ཙི་མྷི པ་ཏི་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཡ ས་མེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་ཏི་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ནེ བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ལླཱི་ནོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ལོ་བྷོ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ལ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ལླཱི་ན་བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ལླཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝོ ཧི སོ དྷ་མྨོ་ཏི.
ཙ་ཎྜི་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཙ་ཎྜི་ཀྐཾ, ཕ་རུ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཀོ་པོ་ཡེ་ཝ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ཕ་རུ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཙ་ཎྜི་ཀྐཾ. ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཨ་ཝི་གྒ་ཧོ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ས་བྷཱ་ཝོ. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་ན་ར་སོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ནཱ་མ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ, པ་ར་སྶེ་ཝ ཙ པ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ བ་ལ་ཝ་ཀོ་པོ. ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ན་ར་སོ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ར་སོ. སོ་མྨ་བྷཱ་ཝོ མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི་ལཱ་ད་ནི་ཡ་ཏཱ སཱི་ཏ་ལ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡཱ’’ཏི.
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རཱི་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ལ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛི་གུ་ཙྪི་ཡ་ཏི. ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ. ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏཱིཏི ཨུ་བྦི་ཛྫ་ཏི. ཧི་རཱི པཱ་པེ གཱུ་ཐེ ཝི་ཡ པ་སྶ་ནྟཱི ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་པ་ཏོ ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི་རཱི’’ཏི. ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཏེ ཨུ་ཎྷཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ནྟཾ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཏྟཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨོ་ཏྟ་པྤ’’ནྟི. ཨུ་བྷོ་པི པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ར་སཱཏི ལ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ར་སཱ ཧི་རཱི, ཨུ་ཏྟཱ་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. པཱ་པ་ཏོ ས་ངྐོ་ཙ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པཱ་པ་ཏོ ས་ངྐོ་ཙ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་ཏྟ་གཱ་ར་ཝ་པ་ར་གཱ་ར་ཝ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་གཱ་ར་ཝ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཧི་རཱི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཙ. པ་ར་གཱ་ར་ཝ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ, ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཙ. ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཧི་རི་ཡཱ པཱ་པཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཀུ་ལ་ཝ་དྷཱུ ཝི་ཡ. པ་རཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན པཱ་པཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝེ་སི་ཡཱ ཝི་ཡ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཏཱ ཙ ནེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན པ་ན ཏེ་སཾ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ཡོ་ག་ཏོ. ན ཧི ལ་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ ཝཱ པཱ་པ་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཧི་རི་ཡཱ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཧི་རཱི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ. ཨི་མེ ཙ དྭེ དྷ་མྨཱ ‘‘ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཀྐཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ པཱ་ལེ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཧི་རཱི ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ, ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ སུ་ཀྐཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ན པཱ་ལེ་ཡྻུཾ, ན་ཡི་དྷ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ ‘མཱ་ཏཱ’ཏི ཝཱ ‘མཱ་ཏུ་ཙྪཱ’ཏི ཝཱ ‘མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༢.༩).
པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ ད་ར་ཐ་ཝཱུ་པ་ས་མོ, ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ས་མཱུ་ཧ་ཝ་ཙ་ནོ. སོ ཙེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡཾ. ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་དྡོ ཝི་སི་ཊྛ་ཝུ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡོ་ཏི ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༤༠). ད་ར་ཐོ སཱ་ར་མྦྷོ དོ་མ་ན་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ…པེ… ར་སཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ར་སཱ. ད་ར་ཐ་ནི་མྨ་དྡ་ནེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧ་པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཨ་པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོ པ་རི་པྥ་ནྡ་ནཾ ཨ་ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སཱ. ཏེ་པི ཧི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་རཱ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཝཱ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.
ག་རུ་བྷཱ་ཝོ ད་ནྡྷ་ཏཱ, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ད་ནྡྷ་ཏཱ ཨ་ག་རུ་བྷཱ་ཝོ.
ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཐ་མྦྷོ. དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ, ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནི་མྨ་དྡ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་ནྟི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.
ཀ་མྨ་ནི སཱ་དྷུ ཀ་མྨ་ཉྙཾ, ན ཀ་མྨ་ཉྙཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ, དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ, ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ནི་མྨ་དྡ་ནེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ནྣཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ, ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཙ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ སེ་ས་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ. ཨི་མཱ པ་ན དྭེ ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ནི་མྨ་དྡ་ནེ་ན པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧཱ, ཧི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཀྑ་མ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝི་སུ་དྡྷི ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
གེ་ལ་ཉྙཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་ད་ཡོ, ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཙ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་གེ་ལ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ཨ་གེ་ལ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. གེ་ལ་ཉྙ་ནི་མྨ་དྡ་ནེ་ནེ་ཝ ན་ཏྠི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དོ་སོ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཝཱ, ན ཝཱ ཨེ་ཏཱ ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་པ་ཎཾ ཝ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ནི་རཱ་དཱི་ན་ཝཱ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་ནྟི, ཏཾ ཝཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ནི་རཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.
ཀཱ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷཱི, ཙི་ཏྟ་ས་མྦ་ནྡྷཱི ཙ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛྫ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ན་ངྒ་ལ་སཱི་ས་ཙ་ནྡ་ཀོ་ཊི་གོ་མུ་ཏྟ་ཝ་ངྐ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ཊི་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་མྨ་དྡ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཀུ་ཊི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནི་མྨ་དྡ་ན་ར་སཱ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཛི་མྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་ནྟི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཛི་མྷ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཛི་མྷ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.
ན་ནུ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ད་ར་ཐ་ནི་མྨ་དྡ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན དྭེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཝཾ ཙི་ནྟི་ཏ་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ དེ་སི་ཏཱ? ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡེ་ཝ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ དེ་སི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐ་མེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཧཱ་པ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨ་ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཏི, ཡ་སྶ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཨ་ཀ་ཐ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ. ན ཙེ་ཏྠ ཏཱ་དི་སོ ཧེ་ཏུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཡེ་ན ཨི་མེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀ་ཐ་ན་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན དྭི་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཝེ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏེ པུ་རི་སཱ ཨོ་ཏཱ་རཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ཧ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དྭེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ཧ་ན་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཙ པ་ནེ་ཏེ ཝི་སུཾ དི་སྭཱ་པི ཏཾ ཝེ་རིཾ ཧ་ན་ནྟི, ན ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཏཾ ཝི་སུཾ ཧ་ན་ནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་པི དྭེ དྭེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་དྡྷི ལ་ཧུ མུ་དུ ཀ་མྨ་ཉྙཾ པ་གུ་ཎཾ ཨུ་ཛུ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ་པཱི་ཏི ཏ་ད་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ དུ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་སུ.
ཚ་ནྡ་ནཾ ཚ་ནྡོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ. ‘‘ཚ་ནྡོ ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༡) པ་ན ཏ་ཎྷཱ་པི ཚ་ནྡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱི་རི་ཡ་མྤཱི་ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་ར་ཎི་ཙྪཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཀ་ར་ཎི་ཙྪཱ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎི་ཙྪཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཚ་ནྡོ ‘‘ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ར་སོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི ཙ. ཡ་ད་གྒེ་ན པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ར་སོ, ཏ་ད་གྒེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཧ་ཏྠ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ན དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན་ནུ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎི་ཙྪཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏ་ཨི་སྶཱ་ས་སྶ ཁི་པི་ཏ་བྦ་ཨུ་སཱུ་ནཾ ག་ཧ་ཎེ ཨ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙྪ་ནྡོ་པི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦེ་ན ཏེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ.
ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན པ་སཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་ཙྪ་ཡ་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟ་སྶ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ, དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་དྡྷཱ པ་ན པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ པ་སཱ་དཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཾ པ་ན ཡ་ཐཱ ས་ནྟཱི་རི་ཏེ ཨ་ཏྠེ ནི་ཙྪ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཐ་ནྟི? ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ སཾ་ས་པྤ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ, དཱ་ར་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སཾ་ས་པྤ་ན་སྶ ‘‘ཀ་རི་སྶཱ་མི, ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་སཾ་ས་པྤ་ནཾ. ཡེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ, ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ནྣི་ཊྛེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ. སོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. ཨི་ནྡ་ཁི་ལོཏི ཨེ་སི་ཀཱ་ཐ་མྦྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏེ་སུ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ་པི ཧི ཏེ་སུ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མཾ ཨ་ཝི་ས་མཾ ཝཱ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཏ་ཏྠ ས་མཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ཨ་པ་ཀྑ་པ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ. ཨུ་དཱ་སཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཧི ཨེ་སཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སི་ནྣོ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཊྛེ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ་སུ ས་མཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ར་སཱ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝོ. ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཉྷི ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཏ་མྤི ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ, ཡཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ པ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ར་ངྒ་མ་ཎྜ་ལཾ ག་ཏོ ན་ཊ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡོ ཏེ ཏེ ན་ཊ་ཀེ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཡོ་ཛེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་སཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ ཡོ་ཛེ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏྟེ ཋི་ཏེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏྟེ, ན པ་ན ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏཾ, ཨ་དྷི་ཀ་ཏཾ ཝཱ པ་ཏྟུཾ དེ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ནི་ཧཱི་ན་ཀི་ཙྩཾ ཧོ་ཏུ, ཨི་དཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཀྑ་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི པ་ཀྑ་པཱ་ཏོ. ཏཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཀྑ་པཱ་ཏུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ར་སཱ. སཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡེ་སུ སཱ་ར་ཐི ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཀི་རི་ཡཱ ཀཱ་རོཏི ཀཱ་ར-ས་དྡ་སྶ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཀཱ་རོ་ཏི ནཱ་ཉྙཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. མ་ན་སྨིཾ ཀཱ་རོཏི མ་ན་སི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ. ཡེ་ན ཧི མ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན་སྶ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི མ་ན་སི ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. པུ་རི་མ་མ་ན་ཏོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་མ་ན་ཏོ. ཝི་ས་དི་སཾ མ་ནནྟི ཝཱི་ཐི་ཛ་ཝ་ན་མ་ནཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝཱི་ཐི་ཛ་ཝ་ན་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀེ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠ་བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ སཱ་རེ་ནྟོ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་རོ སཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཝུ་ཏྟོ. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ར་སོཏི པ་ཡོ་ཛ་ན་ར་སོ. ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་པི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ར་ཎེ་ན བ་ལཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ བ་ལ་ནཱ་ཡ་ཀོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཀ་སཱ་ར་ཐི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཨེ་ཏྠ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་པྤ་མུ་སྶ་ན་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ ཝི་ས་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ པ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཏ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་ཧི་སཱ་ས་ཀཱ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་བྦ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྷི ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི ཏཾ ཝི་སུཾ ཙི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཾ སི་ཡཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་བྦ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཡ་ད་གྒེ་ན ཙ ཏཾ ཨ་ས་བྦ་ཝི་ས་ཡཾ, ཏ་ད་གྒེ་ན སཱ་ཝ་ར་ཎ་མྤི ཧོ་ཏི ཡ་ཏྠ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ་སྶ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་སི་དྡྷོ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཐ, ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ས་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ནཱ་ཡཾ ཨི་ཊྛ་ཝི་གྷཱ་ཏོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ཏེ་ས་མ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་མ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༧) ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དཱི་པི་ཏ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧི ཝི་བྷཱ་ག་མ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཙེ་ཏྠ ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ བྷི་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦཱ ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ན ཀཱ་ཙི ཝི་ཧེ་སཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན ཡུ་ཏྟི་ཝཱ་དེ་ན, ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༧༧), ཏ་སྨཱ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཀ་ཕ་ལ་སྶ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་བ་ནྡྷ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཝ་ཏྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཛ་ཝ་ན་མེ་ཝ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི པཱ་ལི༹ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ.
ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ. ཀིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀེ་སཾ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་དུ་ཀྑེ ས་ཏི སཱ་དྷཱུ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་ཀ་མྤ་ན’’ནྟི. ཀ་མྤ་ནནྟི ཙ པ་རེ་སཾ དུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, ཏ་དི་དཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷཱུ་ན’’ནྟི. ས་པྤུ་རི་སཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘ཀི་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི, ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་མེ་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ར་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི. པ་རེ་སཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, སོ པ་ར་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི པ་ར…པེ… ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨ་པ་ནེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་རེ་སཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ པ་ར་དུ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ནཾ. ན ཝི་ཧིཾ་སཱ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ནཾ, ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.
པ་མོ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་མོ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ་ན་ར་སཱཏི ཨི་སྶཱ་ཡ་ན་སྶ ཨུ་སཱུ་ཡ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ. པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ, ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨ་ར་མ་ཎཾ ཨ་ར་ཏི. སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨི་སྶཱ་དྷི་ཀཾ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དྷི་ཀ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཾ པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡཾ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ར་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧ་ན་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཝཱ ཝཱུ་པ་ས་མཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཏི་ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ‘‘ཨ་ནི་ཡ་ཏེ ཨི་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཏོཏི ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཏོ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནནྟི པ་ར་པཱ་ཎ་པ་ར་དྷ་ན་པ་ར་ཨི་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ན་མཱ་ལ་མྦ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ. ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨ་མ་དྡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ས་ངྐོ་ཙ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་པ་དེ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ངྐོ་ཙ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཝི་ར་ཏི་ཡོ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ཀི་རི་ཡ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཡུ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶེ་ཝ, ཝི་ར་ཏཱི་ན་ཉྩ སོ་ར་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ས་ངྐོ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་ནཾ ཛི་གུ་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ས་དྡྷཱ…པེ… པ་ད་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ཨ་ཀ་ཐ་ན་ཏོ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ས་ནྟུ་ཊྛཱི་ས་ལླེ་ཁ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. ཨི་མཱ་སཱུཏི ཨི་མཱ་སུ ཏཱི་སུ ཝི་ར་ཏཱི་སུ. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ནི་ཡ་ཏཾ ཝི་ར་ཏི་མི་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནི་ཡ་ཏ་ཝི་ར་ཏི་མི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀཾ ནི་ཡ་ཏཾ ཝི་ར་ཏི་མི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི པ་ན ཏེ་སཾ ཨི་ཙྪཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨ་པ་རཱ་ཡ ཝི་ར་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ་པི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཝི་ས་ཡ་སྶ ཙ ས་དཱ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ་ཡེ་ཝ ཙ ཀེ་ཙི ཨི་མཱ་སཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏེ་ཧི –
‘‘ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཨཱ་ཛི་ཝཱ;
ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏོ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ, ཧོ་ནྟི གོ་ཙ་ར་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི. –
ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་བྦ་དཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡེ ས་ས་ངྑཱ་རཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ’’ཏི. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡེ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་པི པཱི་ཏི་ཡཱ སུ་ཁ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. སུ་ཁ་སྶ ཙེ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱི་ཏི’’ནྟི. ན་ནུ ཙ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ པཱི་ཏི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ས་མྤི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི? ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཧི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་པི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ན་མྤི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སུ ས་མྦྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་པ་རེ པ་ན ས་བྦ་དཱ་པི ཏཱ་སཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སུ ས་མྦྷ་ཝཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཉྩ་མེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༨༡. ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ད་ཡོཏི ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ ཙེ་ཝ ཝི་ར་ཏི་ཏྟ་ཡ་ཉྩ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཏི་ཏྟ་ཡནྟི ཝི་ར་ཏི་ཏྟ་ཡཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ར་ཏི་ཏྟ་ཡཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ནཱ་པི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་དུ་རཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་ཏྟ་ཡཾ ཧོ་ཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཝ་ཏྠཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཾ. དུ་ཙྩ་རི་ཏ་དུ་རཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཝ་ཏྠཾ, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ཝ་ཏྠ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སུཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་སྶཱ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ནེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཝ་ཏྠཾ སོ་དྷེ་ཏི, ན ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ཝ་ཏྠཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷེ་ཏི ཝཱ. སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཾ སཱི་ལ་སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཝི་ག་ཏ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ར་ཏི་ཡོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཝཱ ཀ་རུ་ཎཱ་དི་ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལེ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཏོ. ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཀ་ནྟ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་མེ་ན…པེ… ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཉྩ་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཏིཾ་སེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཝེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ’’ཏི, པ་ཉྩ་མེ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝོ, ཨི་དྷ པ་ན རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་ཏི. མ་གྒ་ཙི་ཏྟེཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་པི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་དི་བྷེ་དེཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཀིཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ཙེ, ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. མ་གྒ་དྷ་མྨེ་སུ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་དཱ་ཙི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་ཝི་ར་ཧོ སི་ཡཱ, ན པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཝི་ར་ཧོ, ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཡ་ཏ་ཝི་ར་ཏི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝོཏི ཚ་བྦི་སུ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ.
ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཚ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱཏི ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མེ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་སུ པ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་ཡེ་ཝཱ་པ་ན་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་ཏྠ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏེ་ས་མྤི ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་སཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཡེ་ཝཱ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཚ་ནྡཱ་དྷི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཚ་ནྡ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ད་ས་སུ ཙི་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི.
༨༢. ནི་དྡི་ཊྛཱཏི ནི་སྶེ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཱ. ཧ་ཏཱ ཝི་ཧ་ཏཱ ཝི་དྡྷ་སྟཱ པཱ་པཱ ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་དུ་ཀྑ་པཱ་པ་ན་ཏོ ‘‘པཱ་པཱ’’ཏི ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ཡེ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཧ་ཏ་པཱ་པོ, ཏེ་ན. ལཱ་བྷོ ཨ་ལཱ་བྷོ, ཡ་སོ ཨ་ཡ་སོ, ནི་ནྡཱ པ་སཾ་སཱ, སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨི་མེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཊྛེ་ན ཏཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན. སོ ཧི ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཡཱ་དི་སོ, ཨ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ་པི ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཏཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ན ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ན ལ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཧི་རི་ཀོཏི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ ཝཱ. ‘‘ཨ་ཧི་རི་ཀྐ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨེ་ཀ་སྶ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧི་རི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཨོ་ཏྟ་པྤནྟི ཨོ་ཏྟ་པྤ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨ་མཱ་ཧ. ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཾ ཨ་ཧཱི་ལ༹་ནཾ. ཨ་ལ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཝི་ལཱ. ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ལ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཧི་རི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ཧེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝ. ཨ་སཱ་ར་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦྷ་ཡ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་སོ ཨ་ས་མྦྷ་མོ. ར་སཱ་དཱི་ནི ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤེ་སུ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ན ཏཱ་ནི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སུ ཧི ཨ་ལ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པཱ་པཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ར་སཾ ཨ་ཧི་རི་ཀཾ. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པཱ་པ་ཏོ ཨ་ས་ངྐོ་ཙ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་ཏྟ་ནི, པ་རེ་སུ ཙ ཨ་གཱ་ར་ཝ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. གཱ་མ་སཱུ་ཀ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཨ་སུ་ཙི་ཏོ ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་ཏོ ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཾ ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ན ཧོ་ཏི. ས་ལ་བྷ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་གྒི་ཏོ པཱ་པ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་སོ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ནཱ་ཧི་རི་ཀོ, པཱ་པཱ གཱུ་ཐཱ་ཝ སཱུ་ཀ་རོ;
ན བྷཱ་ཡ་ཏི ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤོ, ས་ལ་བྷོ ཝི་ཡ པཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཧི་རི་ཡཱ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཧི་རཱི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧི་རི་ཀ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཧི་རི་ཀཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཀྑེ་ནྟོ, ས་པྤ་མུ་ཁེ ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀོ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ན་ཏོ ནེ་ཝ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི, ན ཙ ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ མོ་ཧོ པཱ་པ་ཏོ ནེ་ཝ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི, ན ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ལུ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྒོ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཏྟི་ཡཱ དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ. ཏེ་ལ་ཉྫ་ན་རཱ་གོ ཝི་ཡཱཏི དྷོ་ཝི་ཏྭཱ་པི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ ཏེ་ལ་མ་ཀྑི་ཏ་ཨ་ཉྫ་ན་རཱ་གོ ཝི་ཡ. ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་ད་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ. ན་ནུ ཙ ཨ་སྶཱ་ད་ད་སྶ་ན་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ལོ་བྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཐཾ ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, པ་ཋ་མཾ ནཱ་ཏི་བ་ལ་ཝ་ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ད་སྶ་ནོ པ་ཙྪཱ བ་ལ་ཝ་ལོ་བྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཏཾ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨ་སྶཱ་དོ ནཱ་མ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་སྶཱ་ད་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་དོ ནཱ་མ, ཨ་སུ་བྷེ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་སྶཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཀེ་ཙི.
མུ་ཡ྄ཧ་ནྟཱིཏི ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ དྷ་མྨོ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ར་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཙྪཱ་ད་ན་ར་སོཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, མོ་ཧ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, མོ་ཧ་སྶ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཙྪཱ་ད་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དི་ཊྛི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏི, མོ་ཧོ པ་ན ན ཀ་ཐ་ཉྩི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ ཀ་ཐཾ ཏ་དཱ སོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏེ་ཝཱ་ཏི? ཏ་དཱ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རཱ་དི་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ན ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན པ་ན ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི. ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
མི་ཙྪཱ པ་སྶ་ནྟཱིཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དིཾ ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨུ་པྤ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཝཱ པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་མ་ས་ནཾ པ་རཱ་མཱ་སོ, ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ཨ་སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཝཱ, སོ དྷ་མྨོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཨ་ས་ནྣི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ. ཝཱ་ཏཱ…པེ… པ་ཊཱ་ཀཱ་ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ པ་ཊཱ་ཀཱ ཡོ་ཏྟ་བ་ལེ་ན དྷ་ཛ་ཡ་ཊྛིཾ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟཱི་པི ཝཱ་ཏཱ་བྷི་གྷཱ་ཏེ་ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ལེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟ་མྤི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ལེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཙ་ལཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ལ་དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ. བྷ་ནྟ་ཏྟཾ པ་རི་བྦྷ་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ…པེ… པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ.
མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྩ་ཏོ ན་མ་ནཾ ཨུ་ཎྞ་ཏི. ས་མྤ་གྒ་ཧ་ར་སོཏི ཨུ་ཎྞ་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ས་མྤ་གྒ་ཎྷ་ན་ཀི་ཙྩོ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཝི་ཡ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནེ་ན. ཨ་བྷི་བྷུ་སྶ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཧཱི་ན་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱི་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་མྤི པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཏུ…པེ… པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཏུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་དྷ་ཛོ, ཨི་དྷ པ་ན ཀེ་ཏུ ཝི་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཏུ, ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ཀེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀེ་ཏུཾ ཀ་མྱ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱཾ, ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏཾ ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱཾ, སོ ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ. ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ མཱ་ན་སྶ དི་ཊྛི་ས་དི་སཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, དྭེ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡཾ, ཏ་སྨཱ མཱ་ནོ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ ས་བྦ་དཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. མཱ་ནོ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ བ་ལ་ཝཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, དི་ཊྛི ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཎྷ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ ཝཱ མཱ་ནོ, ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
ཨི་སྶ་ཏཱིཏི ཨུ་སཱུ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ་ཡེ་ཝ. ཨི་སྶཱ་ཝ་སེ་ན པ་ར་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཏུ་སྶ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ར་སཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཨི་སྶཱ་ན་ལ་སི་ཁཱ ཡེ་སཾ, ཧ་ད་ཡེ ཛ་ལ་ཏཱི་དྷ ཏེ;
ནེ་ཝ ཝི་ནྡ་ནྟི པཱ་མོ་ཛྫཾ, ས་མྦུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི སེ་ཝི་ཏ’’ནྟི.
མ་ཙྪ་ར་ཡོ་གེ་ན མ་ཙྪ་རི་ནི པ་ཝ་ཏྟཾ མ་ཙྪ་ར-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཙྪ་ར་བྷཱ་ཝོ མ་ཙྪ་རི་ཡ’’ནྟི. ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན པ་ན ‘‘མཱ ཨི་དཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧོ་ཏུ, མ་ཡ྄ཧཾ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི པོ་རཱ་ཎཱ. ནི་གུ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རེ་སཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ. ས་ངྐོ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་རུ་ཙྩ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ནཾ. ‘‘མཱ ཨི་དཾ པ་ར་སྶ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་རེ་སུ པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ མ་ཙྪེ་རཾ པ་ཊི་གྷ་ཙི་ཏྟེ་སྭེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཊི་ཧ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ མ་ཙྪེ་རཾ པ་ཊི་གྷ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི.
ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཀ་ཏ་མྤི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི ‘‘ཡཾ མ་ཡཱ ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཀུ་ཀ་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ར་ས’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་མྤི ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ. སུ་ཙ་རི་ཏ་མྤི ཧི ག་ར་ཧ་ནྟ་སྶ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨི་དྷ ཀུ་ཀ་ཏ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཙི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཀུ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀུ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ དྷ་མྨོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ’’ཏི. པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་ཏ་པྤ་ནཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ནཾ པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པོ. ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་སྶ སུ་ཙ་རི་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཏ་པྤ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ པུ་བྦེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ན ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ, ན ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ནཾ, ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སི་ཊྛ་སྶ སུ་ཙ་རི་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ. ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཉྷི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ ཝི་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཏཾ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ དཱ་ས་བྱཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི དཱ་ས་བྱེ ས་ཏི དཱ་སོ པ་རཱ་ཡ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ ས་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ. ན ཧི སོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ དཱ་ས་བྱཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ་ཝ་སཱི་ད་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཐི་ནཾ, ཏེ་ན ཡོ་ག་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཐི་ནཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཐི་ན་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧ་སཾ་ཧ་ན་ན་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ མི་དྡྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཏྟི་ཝི་གྷཱ་ཏོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ མི་དྡྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ མེ་དྷི་ཏཱ ཝི་ཧ་ཏ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘མི་དྡྷ་ཏཱ མི་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཝི་ཛྫ་ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ, ཏ་བྦྷཱ་ཝོ་པི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ སཾ་ཧ་ན་ན་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧ་སཾ་སཱི་ད་ན་ཏཱ, ཀུ་སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་ཏྟི་ཝི་གྷཱ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ ཏཾ མི་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ས་ཏྟི་ཝི་ནཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ཏྟཱི་ཏི ཏཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏྟི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ་པི, ཨ་ས་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝི་གྷཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ས་ཏྟི་ཝི་གྷཱ་ཏོ.
ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨུ་སྶཱ་ཧ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཁེ་པ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཾ་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝཱ སཾ་སཱི་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི སཾ་སཱི་ད་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཾ ཐི་ན་མྤི ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ཏཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙཾ, མི་དྡྷཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཐི་ནཾ? ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ལླ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ. ཀ་ཏ་མཾ མི་དྡྷཾ? ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ལླ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡༦༢) ཙ ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མེ་སཾ ནི་དྡེ་སོ པ་ཝ་ཏྟོ. ཨོ་ཎ་ཧ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རཱ་ནཾ པི་ད་ཧ་ནཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ. ལཱི་ན་ཏཱ ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ ས་ངྐོ་ཙོ. ཡ་སྨཱ ཐི་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ སཾ་ཧ་ན་ནཾ ཧོ་ཏི, མི་དྡྷེ་ན པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ་པི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཙ་ལཱ་ཡི་ཀཱ་ནི་དྡཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙ་ལཱ་ཡི་ཀཱ་ནི་དྡཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. པོ་ཏྠ་རཱུ་པ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་པ་ཊོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཙྪཱ་ད་ཀོ མོ་ཧོ. མུ་ཁེ བ་ནྡྷ་པ་ཊོ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ པ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟཾ མི་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
སེ་སཱཏི ཨི་དྷ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ. ཀུ་ས་ལེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ན ཀོ་ཙི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ, ནོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཚ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ སེ་སཱ ས་རཱུ་པེ་ནཱ་ག་ཏཱ པ་ནྣ་ར་ས ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་ཡ་ཏ་ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ་ཏི ཨི་མེ ཨེ་ཀེ་ན ཨཱུ་ནཱ ཝཱི་ས་ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ. ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝོཏི ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་སྶ ཨི་དྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ན པ་ན པ་ཋ་མེ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ས་བྦ་སོ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ན ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཁི་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཡོ་གཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡེ མཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་སྶ ས་མྦྷ་ཝེ་པི ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ་ནོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ’’ཏི. དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ཝ་སེ་སཱཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཝ, པ་ཉྩ་མེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱི་ཏིཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཚ་ཊྛེ་པི. ས་ཏྟ་མེ པཱི་ཏི་ཡཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏྟ་ར་ས, ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་མེ་པི.
ཨེ་ཏེ་པི ཏ་ཡོཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ ཨེ་ཝ, ཨེ་ཏེ་པི ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨི་སྶཱ པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ, མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ས་ཡཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་ཝི་ས་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪེ་རཾ ཡ་དི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ན ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ས་མྦྷུ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷོ་ག་ར་ས’’ནྟི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་མྦྷུ་ཉྫ་ན་ར་སཾ, པ་ཙྩཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྷི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཊྛེ བུ་དྡྷཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་པི ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཏ་སྶ ཧི ཨ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ.
ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་རཱུ་པཾ ས་པྤ་ནཾ ཝི་ས་པྤ་ནཾ, ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཝི་ས་པྤ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཀ་མྤ་ནཾ, ཏཾ ར་སོ ཀི་ཙྩཾ, ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་ས་པྤ་ན་ར་སོ, ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ, ས་ཀ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་ད་ཧ་ན་ར་སོ ཝཱ’’ཏི, ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོཏི ཙ མི་ལཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱ་ཝ་གྒི ཝི་ཡཱ’’ཏི. སོ ཧི ཝ་ན་གྷ་ཊེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཏ་མེ་ཝ ད་ཧ་ཏི. དུ་སྶ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་ར་སྶ ཙ དཱུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. སོ ཧི ཡ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན་པི དཱུ་སེ་ཏི, པ་རཾ པ་ན དཱུ་སེ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཨ་སུ་ཙི ཝི་ཡ. ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་ད་ཊྛཱ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. སོ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་ས་སཾ་ས་ཊྛ་པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝཱཏི ཨི་སྶཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་ཡ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝཱ.
པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛི་ཏི་མ་ཏྟཱཏི ཙེ་ཏ་སོ པ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཋི་ཏི་མ་ཏྟཱ, མ་གྒ་ངྒཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛི་ཏི་མ་ཏྟཱཏི ཁ་ཎ་ཊྛི་ཏི་མ་ཏྟཱ. ‘‘ནི་ཝཱ་ཏེ དཱི་པ་ཙྩཱི་ནཾ ཋི་ཏི ཝི་ཡཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི ཝི་ཡ ས་ནྟཱ་ན་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛི་ཏི་མ་ཏྟཱ ཁ་ཎ་ཊྛི་ཏི་མ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟཱ ཋི་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛི་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ག་ཏཱ ཙི་ཀི་ཙྪཱཏི ནི་སྶ་ཀྐེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘པི་སུ་ཎཱ ཝཱ་ཙཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཝི་ག་ཏཱ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ‘‘ཝི་ག་ཏཱ ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་བྦ་ཐཱ ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཾ་ས་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན སེ་ཏི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝཱ སེ་ཏཱི་ཏི སཾ་ས་ཡོ. ཀ་མྤ་ན་ར་སཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཀ་མྤ་ན་ཀི་ཙྩཱ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ བྷ་མ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཝི་པྥ་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ན ཡ་དི་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀ་མྤ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན དྭེ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.
ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ས་མཱ་དྷཱིཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ. སཱ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མྨཱ ཨཱ་དྷཱ་ན་ཏོ ‘‘ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱིཏི བ་ལ་ཝ་མི་ཏྟེ་ན དི་ནྣ་པི་ཊྛི་བ་ལོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, བ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱཏི ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ན་ནུ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་པི ཝི་པཱ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི. ཀུ་ཏོ པ་ན ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཙཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༥) ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཝི་ར་ཏི་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི? ནོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝི་ར་ཏི་ཡོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝོ སཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ ནེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་སཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི.
༨༤-༦. ན་ནུ ཙ ཨི་ཊྛེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནི་ཊྛེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཙ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨི་ཊྛེ, ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟོ ཏཱ་ཝ ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡོ་གོ, ན པ་ན ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ, ན ཙཱ་པི ཨེ་ཏཾ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཉྩ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐཾ ཨི་ཊྛེ, ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ, ཡ་ཏོ ཏེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མཾ ཙོ་ད་ནཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཡོ་ག་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྶཱ སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཙ རཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ. ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཙ རཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི པ་ན ‘‘མ་ན་སཱི ཙ ཀཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཀ་རཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དེ་ན, ཏ་ཐཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ་ན སོ་ཏ་པ་སཱ་དཱ་དི་ནཱ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཀེ པ་ནཱཏི ཡ-ཀཱ་ར་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་ཀེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ནི་གྷཾ་ས་སྶཱཏི སཾ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་གྷཾ་ས་སྶ. སཾ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་གྷཾ་སོ ཝི་ཡཱ་ཏི ནི་གྷཾ་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟཱ་ས་མྤ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན སཾ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཡ ནི་གྷཾ་ས་སྶ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པ་སོ་ཏ་ས་དྡཱ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷ་ཊྚ་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ‘‘སཾ་གྷ་ཊྚ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. གྷཱ་ན་ག་ནྡྷཱ, པ་ན ཛི་ཝ྄ཧཱ་ར་སཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་ར་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་གྷཾ་སེ་ནྟི ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ནི་གྷཾ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་མ་ཏྠ་ཀེ པི་ཙུ་པི་ཎྜ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པི་ཙུ་པི་ཎྜེ་ནེ་ཝ པ་ཧ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ. དཱི་པ་ཡེཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ནི་གྷཾ་ས་སྶ དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ་གཾ པ་ཀཱ་སེ་ཡྻ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་པི ཨི་དཾ ས་མཱ་ན་ནྟི, ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སཱ་དཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་མ་ཏྠ་ཀེ ཀ་པྤཱ་ས་པི་ཙུ་པི་ཎྜཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀཱུ་ཊཾ པི་ཙུ་པི་ཎྜ་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ བ་ཧི་དྡྷཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་སཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ནི་གྷཾ་སོ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི དྷཱ་ཏུ-ས་དྡོ ཨི་དྷ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ་ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་ལླི་ངྒོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཀྐ་ཊ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ད་ས དྷ་མྨཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨཱ་ཝེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་མ་ཏྟ་ཀ་རོ.
ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱཏི ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ཁཱ་དི་ཀ་ནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡོ་གོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན་སྶཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨུ་པ་ཉྙཱ་སོ ཀ་ཏོ, ར་སཱ་ད་ཡོ པ་ན་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཱ. སེ་སཱཏི སེ་ས་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ.
བ་ལ་པྤ་ཏྟོཏི སེ་སཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཡོ་གེ་ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ, ན པ་ན བ་ལ་རཱ་སི་པྤ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝི་བྷཱ་ག་ནི་དྡེ་སེ ‘‘བ་ལཱ་ནི དྭེ དྭི་ཙི་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ? ཏ་ཏྠ ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཡུ་ག་ལ༹ཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཾ སེ་སཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷ་ངྒེ –
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡) –
ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷ་ངྒེ –
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི ས་ཎྛི་ཏི ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏི ཨ་ཝི་སཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཝི་སཱ་ཧ་ཊ་མཱ་ན་ས་ཏཱ ས་མ་ཐོ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་བ་ལ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༡) –
བ་ལ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱི་རི་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི? ཡོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ནི་ཀྐ་མོ པ་ར་ཀྐ་མོ ཨུ་ཡྻཱ་མོ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཐཱ་མོ དྷི་ཏི ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཚ་ནྡ་ཏཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཱ དྷུ་ར་ས་མྤ་གྒཱ་ཧོ ཝཱི་རི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༣) –
བ་ལ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བ་ལཱ་ནི དྭེ དྭི་ཙི་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ བ་ལ་རཱ་སི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་སྶ མ་གྒ་རཱ་སི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ.
༨༧. ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཧ་ད་ཡེ་ཧཱིཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི. ཧ་ད་ཡཾ མ་ནོ མཱ་ན་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ་བྷ་ནཾ ག་ཏཾ ག་མ་ན་མ་སྶཱ་ཏི སུ་ག་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཏེ་སཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ སོ་བྷ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ དྷུ་ཏ་ཝི་ལ་མྦི་ཏཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་སི་ཏ་རཱ་ཛ་ཧཾ་ས་ཝ་ས་བྷ་ཝཱ་ར་ཎ་མི་ག་རཱ་ཛ་ག་མ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ག་མ་ནཾ, ཉཱ་ཎ་ག་མ་ན་ཉྩ ནི་མྨ་ལ་ཝི་པུ་ལ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཏི་ཝཱི་རི་ཡཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏ་མ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ སོ་བྷ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཀ་ལ་མྤི ལོ་ཀཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ས་མྨཱ ག་ཏོ ཨ་ཝ་ག་ཏོ་ཏི སུ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟོ ས་མྨཱ ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི སུ་ག་ཏོ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི སུ་ག་ཏོ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ ག་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི སུ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྨཱ ག་ད་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ ག་ད་ཏཱི་ཏི ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ནྡ་རཾ ཋཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ག་ཏོ་ཏི སུ་ག་ཏོ, ཏེ་ན སུ་ག་ཏེ་ན.
༨༨. ‘‘ཨ་ཝ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ནཱུ་ནཾ སུ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ར་མཾ ཝི་སི་ཊྛཾ ཨི་མཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་རཾ ནཱ་མ པ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ས་མྨཱ་ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ར་མ་ན་ཡ་དཱི་པ་ན་ཏོ པ་ར་མཾ ཨི་མཾ པ་ཀ་ར་ཎཾ ཡོ ཨ་ནཱུ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ག་ཙྪ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ག་ཙྪ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ མ་ན་ན་ཏོ མ་ཏིས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཉྙཱ དུ་རཱ་ས་དེ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ར་མཱ་ཎུ ཝི་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན དུ་རཱ་ས་དེ དུ་རཱ་དྷི་ག་ནྟ་བྦེ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རེ, ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ རཱ་ཧུ་ཨཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡེ་ཧི་པི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཝི་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི་པི མ་ཧཱ་ཉཱ་ཎེ་ཧི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་རཱུ་པེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡེ ཝི་ཛ་མྦྷ་ཏེ ཧེ་མ་ནྟ་སཱ་ལ་པ་ནྟི ཝི་ཡ པ་ཏྠ་ར་ཏི, ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ
ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.