རཱུ་པ་ས་མུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ས་ས་མྦྷཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༨༤). ཨ་ཐ་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན, ཨ་ནེ་ཀཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་བྦྷུ་ཏཱ་ནི, ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཏེ་ཧི ས་མཱ་ནཱ ས་ཡཾ ཨ་ནཱི་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝ ནཱི་ལཱ་དི་ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཏོ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ. མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཉྩི་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མ་ནཱ་པ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཉྩ་ཀ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ –
‘‘མ་ཧ་ནྟཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་མཱ་ཏི ཝཱ;
ཝ་ཉྩ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’ཏི ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི. (ཨ་བྷི་དྷ. ༦༢༦);
ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི, བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏྱཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༥༣) ཨེ་ཀེ་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ སེ་ས་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཏཱ་པ་ས་ངྒོ་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཡ་ཉྷི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ན ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ. ཡཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏེ་ཝ, ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ནྟི ན་ཏྠི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་པྤ་ས་ངྒོ. ཨ་པི་ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ན་ཏྠི ཏ་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཏི.
༤. པ་ཐ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཐ་ཝཱི, ཏ་རུ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཏོ ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན ས་རཱི་ར་སེ་ལཱ་ཝ་ཡ་ཝ་དྷཱ་ཏུ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་པེ་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཏྠ་ར་ཏི, ཨཱ་པཱ་ཡ་ཏི ཝཱ བྲཱུ་ཧེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པོ. ཏེ་ཛེ་ཏི པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི, ནི་སེ་ཏི ཝཱ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་སྨཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ཛོ. ཝཱ་ཡ་ཏི དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཡོ. ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་ནེ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཀ་ཐི་ན་ཏྟ་ད་ཝ་ཏྟ་ཨུ་ཎྷ་ཏྟ་ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༥. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏོ་ཝ. པ་སཱ་ད་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ. ཏཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་གྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་སཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཕུ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ ཏཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་པྤ་མཱ་ཎེ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་པ་དེ་སེ ཏེ་ལ་མི་ཝ པི་ཙུ་པ་ཊ་ལཱ་ནི ས་ཏྟ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་ནི བྱཱ་པེ་ཏྭཱ དྷཱ་ར་ཎ་ན་ཧཱ་པ་ན་མ་ཎྜ་ན་བཱི་ཛ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷཱ་ཏཱི་ཧི ཝི་ཡ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ནཱ པ་རི་པཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ས་དྷེ་ནྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ‘‘ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ་ཏཱ་ད་ཡོ་པི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སོ་ཏ་བི་ལ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཝེ་དྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏ་ནུ་ཏ་མྦ་ལོ་མཾ, ནཱ་སི་ཀ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཛ་པ་ད་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པྤ་ལ་ད་ལ་གྒ་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་དེ་སཾ ཨ་བྷི་བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀེ་ས་གྒ་ལོ་མ་གྒ་ན་ཁ་གྒ་སུ་ཀྑ་ཙ་མྨཱ་ནི ཙ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཏ་སྶ ས་ངྐ་རོ ན ཧོ་ཏི བྷི་ནྣ་ནི་སྶ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི་པི ཧི རཱུ་པ་ར་སཱ་དཱི་ནི ལ་ཀྑ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ་ཏི ཀིཾ པ་ན བྷི་ནྣ་ནི་སྶ་ཡཱ པ་སཱ་དཱ.
༦. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕུ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ’’ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི སཱི་ཏ་ཏཱ ཕུ་སི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, སཱ པ་ན ཏེ་ཛོ་ཡེ་ཝ. མ་ནྡེ ཧི ཨུ་ཎྷ་ཏྟེ སཱི་ཏ་བུ་དྡྷི སཱི་ཏ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི གུ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཡི་དཾ སཱི་ཏ་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི པཱ་རཱ་པཱ་རེ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི གྷ་མྨ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཏ་པེ ཋ་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ སཱི་ཏ་བུ་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཎྷ་བུ་དྡྷི. ཡ་དི ཙ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ སཱི་ཏ་ཏཱ སི་ཡཱ, ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ན ཙེ་ཝཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ན ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ སཱི་ཏ་ཏཱ’’ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘ད་ཝ་ཏཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ, སཱ ཙ ཕུ་སི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ད་ཝ་ཏཱ ནཱ་མ ཕུ་སི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མཱ་ན་མ་ཏྟཾ ས་ཎྛཱ་ནེ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ད་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་ཝུ་ཏྟཱི་ནི, ཏཱི་ཎི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་མྥུ་སཾ;
ད་ཝ་ཏཾ ས་མྥུ་སཱ་མཱི་ཏི, ལོ་ཀོ་ཡ་མ་བྷི་མ་ཉྙ་ཏི.
‘‘བྷཱུ་ཏེ ཕུ་སི་ཏྭཱ ས་ཎྛཱ་ནཾ, མ་ན་སཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཡ་ཐཱ;
པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཕུ་སཱ་མཱི་ཏི, ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ད་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ’’ཏི.
གོ་ཙ་ར་རཱུ་པཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. གཱ་ཝོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཙ་ར་ནྟི ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ.
༧. ཨི་ཏྠི་ཡཱ བྷཱ་ཝོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༦༣༢). པུ་རི་ས་སྶ བྷཱ་ཝོ པུ་རི་ས་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ཏྟཱ་ཀ་པྤ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ, པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པུ་རི་ས་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ. ས་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་ས་ད་ཋཱ་ན་ག་མ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དི ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱ་ཀ་པྤོ. པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནི. ཏཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི –
‘‘ལི་ངྒཾ ཧ་ཏྠཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ནི་མི་ཏྟཾ མི་ཧི་ཏཱ་དི་ཀཾ;
ཀུ་ཏྟཾ སུ་པྤཱ་དི་ནཱ ཀཱི་ལཱ༹, ཨཱ་ཀ་པྤོ ག་མ་ནཱ་དི་ཀ’’ནྟི.
བྷཱ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨི་ཏྠཱ་དི་ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ, བུ་དྡྷི ཙཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི.
༨. ཧ་ད་ཡ་མེ་ཝ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ ཙཱ་ཏི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཉྩ ཧ་ད་ཡ་ཀོ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཌྜྷ་པ་ས་ཏ་མ་ཏྟཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶ་པི པ་ནེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ཏོ, ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ, ཏཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཙ ཝ་ཏྟ་ནྟི ‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༨) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་མོ. ཡུ་ཏྟི པ་ནེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཱ –
‘‘ནི་པྥ་ནྣ་བྷཱུ་ཏི་ཀཱ་དྷཱ་རཱ, དྭེ དྷཱ་ཏཱུ ཀཱ་མ་རཱུ་པི་ནཾ;
རཱུ་པཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ.
‘‘ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཏཱ, ཏ་སྶ་ཉྙཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ;
ནཱ་པི རཱུ་པཱ་དི་ཀེ ཏེ་སཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ.
‘‘ན ཙཱ་པི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏ་སྶ, ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་ནི་ཡུ་ཏྟི་ཏོ;
ན ཙ བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ, ཨ་ས་ནྟེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ ཏཾ, བྷཱུ་ཏི་ཀ་ནྟི ཝི་ཛཱ་ནི་ཡཾ;
ཝ་ཏྠཱ་ལ་མྦ་དུ་ཀཱ་ན་ནྟུ, དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཨི་དཾ;
དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎིཔཱ་ཋ་སྨིཾ, ན ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ’’ཏི.
༩. ཛཱི་ཝ་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་རི་པཱ་ལ་ནེ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡོ་ག་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་རི་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཁ་ཎ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡཱི་ན་མྤི ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཾ. ན ཧི ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི ཝི་ཡ ཀ་མྨ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཾ པ་ན ས་ཧ པཱ་ཙ་ན་གྒི་ནཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཱ་ཡཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༠. ཀ་བ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཨི་ད་ཉྩ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ནྡྲི་ཡ་ཀཱ་ཡོ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ན ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་སཱ་རཱི ར་ས་ཧ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཧཱ་ར་སི་ནེ་ཧ་བྷཱུ་ཏཱ ཨོ་ཛཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ཧཱ་ར་རཱུ་པཾ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏཾ སེ་ནྡྲི་ཡ་ཀཱ་ཡོ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ.
༡༡. ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ. ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་ཧི་ཏ་ནྟི ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ. པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ནི་པྥ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ. རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པཾ, ཏེ་ན ཡུ་ཏྟ་མྤི རཱུ་པཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་རི་ས་སོ, ནཱི་ལུ་པྤ་ལ’’ནྟི, སྭཱ་ཡཾ རཱུ་པ-ས་དྡོ རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ་ན རཱུ་པ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ’’ནྟི. པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཱ་རོ་པ་ནེ་ན ས་མྨ་སི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ས་མྨ་ས་ན་རཱུ་པཾ.
༡༢. ན ཀ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་སོ. ཨ་ཀཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སོ, ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ. ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་རེ་ཧི ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཾ, ཏེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་མ་ཏྟཾ ཝཱ རཱུ་པཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་རཱུ་པཾ. ཏ་ཉྷི ཏཾ ཏཾ རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཙ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ ཏཾ་ཏཾ་རཱུ་པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ རཱུ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ. ཡེ་ས་ཉྩ སོ པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏེ་ཧི ས་ཡཾ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ ན སི་ཡཱ ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་ནཾ བྱཱ་པཱི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་བྱཱ་པི་ཏཱ ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ས་མྥུ་ཊྛཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༣༧).
༡༣. ཙ་ལ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཏེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ས་དྡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དི་ཛ་ན་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་ཙ་ལི་ཏེ་སུ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ཕ་ནྡ་ན་ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་ཝི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཕ་ནྡ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཀཱ་རོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. སཱ ཧི ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི. ན ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ་སུ རུ་ཀྑ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ དི་ཊྛ་ནྟི. ཧ་ཏྠ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རེ་ཧི མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ ས་ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཀ་ཐཾ པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠ་ཙ་ལ་ནཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ས་ཏྟ་སུ ཛ་ཝ་ནེ་སུ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཧི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ལ་དྡྷོ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ལ་ཡ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཛཾ, པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དི་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ པ་ན ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀ་རཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཡུ་གེ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦ་ས་ཀ་ཊེ ས་ཏྟ་མ་ཡུ་ག་ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ གོ་ཎཱ ཧེ་ཊྛཱ ཚ་སུ ཡུ་གེ་སུ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎེ་ཧི ལ་དྡྷཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ ས་ཀ་ཊཾ ཙཱ་ལེ་ནྟི, པ་ཋ་མ་ཡུ་གཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ སཱ་དྷེ་ནྟཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཙ་ལ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་དེ་ས་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྐ་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ནེ་སཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཀ་ཏཱ, ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ ཙ ན སི་ཡཱ. དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཧི ས་ཧ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙི་ཏྟ་ཛེ ཙ་ལི་ཏེ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཨི་ཏ་ར་མྤི ཙ་ལ་ཏི ན་དཱི་སོ་ཏེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སུ་ཀྑ་གོ་མ་ཡ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཙ་ལ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟི ཡོ་པི པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཀྑ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པེ་ཧི ས་ཧ གྷ་ཊྚ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཝི་ཀཱ་རོ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ‘‘སུ་ཡྻ་མཱ་ན་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ ཙ ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཏྱཱ་དི་ན་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. གྷ་ཊྚ་ན་ཉྩ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་གོ་སཱི་ས་ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནི དི་སྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ གོ་སཱི་སཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྩཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ས་དྡེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ཡ སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ དྭི་ནྣཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པ་མཱ.
༡༤. ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཧུ་ཏཱ. མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ མུ་དུ་ཏཱ. ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མ་ཉྩེ་ཏཱ ཨ་རོ་གི་ནོ ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ག་རུ་ཏཱ སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ཙ་མྨ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་ཐི་ན་ཏཱ སུ་དྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝི་ཡ ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶ་པི ཧི ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དྷི་ཀ་རཱུ་པེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ད་ནྡྷ་ཏྟ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཧི རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་རོ ལ་ཧུ་ཏཱ. ཐ་དྡྷ་ཏྟ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ མུ་དུ་ཏཱ. ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི.
༡༥. ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, པ་ཋ་མ་ཙ་ཡོ་ཏྱ་ཏྠོ ‘‘ཨུ་པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨུ་པ-ས་དྡ་སྶ པ་ཋ་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏོ. ས་ནྟཱ་ནོ ས་ནྟ་ཏི, པ་བ་ནྡྷོ་ཏྱ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དི་ད་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ རཱུ་པུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ནྟ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཁ་ཎ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཛཱི་ར་ཎཾ ཛ་རཱ, སཱ་ཡེ་ཝ ཛ་ར་ཏཱ, ནི་ཙྩ་དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཨི་ཙྩཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ, རཱུ་པ་པ་རི་བྷེ་དོ. ལ་ཀྑ་ཎ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ.
༡༦. ཛཱ་ཏི་རཱུ་པ་མེ་ཝཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ནཾ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ རཱུ་པ་ས་མྨ་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཋ་མུ་པ་རི་ནི་ཙྩ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༤༢) ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་ཡོ, སོ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ. ཡོ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, སཱ རཱུ་པ་སྶ ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༤༡-༦༤༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་མྤཱིཏི ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི.
༡༧. ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷཱུ་ཏཱ, པ་ཉྩ པ་སཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་ས་ཡཱ, དུ་ཝི་དྷོ བྷཱ་ཝོ, ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་མི་ཙྩ་པི ཨི་དཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཧཱ་ར་རཱུ་པེ་ཧི དྭཱི་ཧི ས་ཧ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཾ, ཏ་ཐཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཙ དུ་ཝི་དྷཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏི་ཝི་དྷོ ཝི་ཀཱ་རོ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི རཱུ་པཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་མེ ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ ད་ས ཙེ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ བྷ་ཝེ.
རཱུ་པ་ས་མུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.