༦. རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི རཱུ་པཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏྱཱ་དི. ས་པྤ་བྷེ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧི པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟོ, པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན དྭཱི་ཧི པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ནྟོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཧི པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཧི ཡ་སྨཱ, ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏྠཾ མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ‘‘ས་མུ་དྡེ་སཱ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨུ་དྡི་ས་ནཾ ས་མུ་དྡེ་སོ. ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཝི་བྷཱ་གོ, ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་ནྟི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་མྨཱ་ད་ཡོ རཱུ་པ་ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་ད་ཡོ ཀ་ལཱ་པཱ. པ་ཝ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ཏོ ཙེཏི བྷ་ཝ་ཀཱ་ལ་ས་ཏྟ་བྷེ་དེ་ན རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ཏོ.
རཱུ་པ་ས་མུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ས་ས་མྦྷཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༨༤). ཨ་ཐ་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན, ཨ་ནེ་ཀཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་བྦྷུ་ཏཱ་ནི, ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཏེ་ཧི ས་མཱ་ནཱ ས་ཡཾ ཨ་ནཱི་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝ ནཱི་ལཱ་དི་ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཏོ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ. མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཉྩི་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མ་ནཱ་པ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཉྩ་ཀ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ –
‘‘མ་ཧ་ནྟཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་མཱ་ཏི ཝཱ;
ཝ་ཉྩ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’ཏི ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི. (ཨ་བྷི་དྷ. ༦༢༦);
ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི, བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏྱཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༥༣) ཨེ་ཀེ་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ སེ་ས་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཏཱ་པ་ས་ངྒོ་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཡ་ཉྷི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ན ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ. ཡཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏེ་ཝ, ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ནྟི ན་ཏྠི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་པྤ་ས་ངྒོ. ཨ་པི་ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ན་ཏྠི ཏ་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཏི.
༤. པ་ཐ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཐ་ཝཱི, ཏ་རུ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཏོ ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན ས་རཱི་ར་སེ་ལཱ་ཝ་ཡ་ཝ་དྷཱ་ཏུ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་པེ་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཏྠ་ར་ཏི, ཨཱ་པཱ་ཡ་ཏི ཝཱ བྲཱུ་ཧེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པོ. ཏེ་ཛེ་ཏི པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི, ནི་སེ་ཏི ཝཱ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་སྨཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ཛོ. ཝཱ་ཡ་ཏི དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཡོ. ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་ནེ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཀ་ཐི་ན་ཏྟ་ད་ཝ་ཏྟ་ཨུ་ཎྷ་ཏྟ་ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༥. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏོ་ཝ. པ་སཱ་ད་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ. ཏཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་གྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་སཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཕུ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ ཏཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་པྤ་མཱ་ཎེ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་པ་དེ་སེ ཏེ་ལ་མི་ཝ པི་ཙུ་པ་ཊ་ལཱ་ནི ས་ཏྟ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་ནི བྱཱ་པེ་ཏྭཱ དྷཱ་ར་ཎ་ན་ཧཱ་པ་ན་མ་ཎྜ་ན་བཱི་ཛ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷཱ་ཏཱི་ཧི ཝི་ཡ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ནཱ པ་རི་པཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ས་དྷེ་ནྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ‘‘ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ་ཏཱ་ད་ཡོ་པི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སོ་ཏ་བི་ལ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཝེ་དྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏ་ནུ་ཏ་མྦ་ལོ་མཾ, ནཱ་སི་ཀ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཛ་པ་ད་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པྤ་ལ་ད་ལ་གྒ་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་དེ་སཾ ཨ་བྷི་བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀེ་ས་གྒ་ལོ་མ་གྒ་ན་ཁ་གྒ་སུ་ཀྑ་ཙ་མྨཱ་ནི ཙ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཏ་སྶ ས་ངྐ་རོ ན ཧོ་ཏི བྷི་ནྣ་ནི་སྶ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི་པི ཧི རཱུ་པ་ར་སཱ་དཱི་ནི ལ་ཀྑ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ་ཏི ཀིཾ པ་ན བྷི་ནྣ་ནི་སྶ་ཡཱ པ་སཱ་དཱ.
༦. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕུ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ’’ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི སཱི་ཏ་ཏཱ ཕུ་སི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, སཱ པ་ན ཏེ་ཛོ་ཡེ་ཝ. མ་ནྡེ ཧི ཨུ་ཎྷ་ཏྟེ སཱི་ཏ་བུ་དྡྷི སཱི་ཏ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི གུ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཡི་དཾ སཱི་ཏ་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི པཱ་རཱ་པཱ་རེ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི གྷ་མྨ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཏ་པེ ཋ་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ སཱི་ཏ་བུ་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཎྷ་བུ་དྡྷི. ཡ་དི ཙ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ སཱི་ཏ་ཏཱ སི་ཡཱ, ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ན ཙེ་ཝཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ན ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ སཱི་ཏ་ཏཱ’’ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘ད་ཝ་ཏཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ, སཱ ཙ ཕུ་སི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ད་ཝ་ཏཱ ནཱ་མ ཕུ་སི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མཱ་ན་མ་ཏྟཾ ས་ཎྛཱ་ནེ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ད་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་ཝུ་ཏྟཱི་ནི, ཏཱི་ཎི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་མྥུ་སཾ;
ད་ཝ་ཏཾ ས་མྥུ་སཱ་མཱི་ཏི, ལོ་ཀོ་ཡ་མ་བྷི་མ་ཉྙ་ཏི.
‘‘བྷཱུ་ཏེ ཕུ་སི་ཏྭཱ ས་ཎྛཱ་ནཾ, མ་ན་སཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཡ་ཐཱ;
པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཕུ་སཱ་མཱི་ཏི, ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ད་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ’’ཏི.
གོ་ཙ་ར་རཱུ་པཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. གཱ་ཝོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཙ་ར་ནྟི ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ.
༧. ཨི་ཏྠི་ཡཱ བྷཱ་ཝོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༦༣༢). པུ་རི་ས་སྶ བྷཱ་ཝོ པུ་རི་ས་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ཏྟཱ་ཀ་པྤ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ, པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པུ་རི་ས་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ. ས་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་ས་ད་ཋཱ་ན་ག་མ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དི ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱ་ཀ་པྤོ. པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནི. ཏཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི –
‘‘ལི་ངྒཾ ཧ་ཏྠཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ནི་མི་ཏྟཾ མི་ཧི་ཏཱ་དི་ཀཾ;
ཀུ་ཏྟཾ སུ་པྤཱ་དི་ནཱ ཀཱི་ལཱ༹, ཨཱ་ཀ་པྤོ ག་མ་ནཱ་དི་ཀ’’ནྟི.
བྷཱ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨི་ཏྠཱ་དི་ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ, བུ་དྡྷི ཙཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི.
༨. ཧ་ད་ཡ་མེ་ཝ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ ཙཱ་ཏི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཉྩ ཧ་ད་ཡ་ཀོ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཌྜྷ་པ་ས་ཏ་མ་ཏྟཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶ་པི པ་ནེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ཏོ, ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ, ཏཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཙ ཝ་ཏྟ་ནྟི ‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༨) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་མོ. ཡུ་ཏྟི པ་ནེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཱ –
‘‘ནི་པྥ་ནྣ་བྷཱུ་ཏི་ཀཱ་དྷཱ་རཱ, དྭེ དྷཱ་ཏཱུ ཀཱ་མ་རཱུ་པི་ནཾ;
རཱུ་པཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ.
‘‘ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཏཱ, ཏ་སྶ་ཉྙཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ;
ནཱ་པི རཱུ་པཱ་དི་ཀེ ཏེ་སཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ.
‘‘ན ཙཱ་པི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏ་སྶ, ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་ནི་ཡུ་ཏྟི་ཏོ;
ན ཙ བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ, ཨ་ས་ནྟེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ ཏཾ, བྷཱུ་ཏི་ཀ་ནྟི ཝི་ཛཱ་ནི་ཡཾ;
ཝ་ཏྠཱ་ལ་མྦ་དུ་ཀཱ་ན་ནྟུ, དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཨི་དཾ;
དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎིཔཱ་ཋ་སྨིཾ, ན ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ’’ཏི.
༩. ཛཱི་ཝ་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་རི་པཱ་ལ་ནེ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡོ་ག་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་རི་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཁ་ཎ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡཱི་ན་མྤི ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཾ. ན ཧི ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི ཝི་ཡ ཀ་མྨ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཾ པ་ན ས་ཧ པཱ་ཙ་ན་གྒི་ནཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཱ་ཡཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༠. ཀ་བ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཨི་ད་ཉྩ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ནྡྲི་ཡ་ཀཱ་ཡོ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ན ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་སཱ་རཱི ར་ས་ཧ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཧཱ་ར་སི་ནེ་ཧ་བྷཱུ་ཏཱ ཨོ་ཛཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ཧཱ་ར་རཱུ་པཾ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏཾ སེ་ནྡྲི་ཡ་ཀཱ་ཡོ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ.
༡༡. ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ. ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་ཧི་ཏ་ནྟི ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ. པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ནི་པྥ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ. རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པཾ, ཏེ་ན ཡུ་ཏྟ་མྤི རཱུ་པཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་རི་ས་སོ, ནཱི་ལུ་པྤ་ལ’’ནྟི, སྭཱ་ཡཾ རཱུ་པ-ས་དྡོ རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ་ན རཱུ་པ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ’’ནྟི. པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཱ་རོ་པ་ནེ་ན ས་མྨ་སི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ས་མྨ་ས་ན་རཱུ་པཾ.
༡༢. ན ཀ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་སོ. ཨ་ཀཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སོ, ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ. ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་རེ་ཧི ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཾ, ཏེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་མ་ཏྟཾ ཝཱ རཱུ་པཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་རཱུ་པཾ. ཏ་ཉྷི ཏཾ ཏཾ རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཙ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ ཏཾ་ཏཾ་རཱུ་པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ རཱུ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ. ཡེ་ས་ཉྩ སོ པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏེ་ཧི ས་ཡཾ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ ན སི་ཡཱ ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་ནཾ བྱཱ་པཱི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་བྱཱ་པི་ཏཱ ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ས་མྥུ་ཊྛཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༣༧).
༡༣. ཙ་ལ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཏེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ས་དྡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དི་ཛ་ན་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་ཙ་ལི་ཏེ་སུ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ཕ་ནྡ་ན་ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་ཝི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཕ་ནྡ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཝི་ཀཱ་རོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. སཱ ཧི ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི. ན ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ་སུ རུ་ཀྑ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ དི་ཊྛ་ནྟི. ཧ་ཏྠ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རེ་ཧི མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ ས་ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཀ་ཐཾ པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠ་ཙ་ལ་ནཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ས་ཏྟ་སུ ཛ་ཝ་ནེ་སུ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཧི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ལ་དྡྷོ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ལ་ཡ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཛཾ, པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དི་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ པ་ན ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀ་རཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཡུ་གེ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦ་ས་ཀ་ཊེ ས་ཏྟ་མ་ཡུ་ག་ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ གོ་ཎཱ ཧེ་ཊྛཱ ཚ་སུ ཡུ་གེ་སུ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎེ་ཧི ལ་དྡྷཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ ས་ཀ་ཊཾ ཙཱ་ལེ་ནྟི, པ་ཋ་མ་ཡུ་གཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ སཱ་དྷེ་ནྟཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཙ་ལ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་དེ་ས་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྐ་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ནེ་སཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཀ་ཏཱ, ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ ཙ ན སི་ཡཱ. དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཧི ས་ཧ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙི་ཏྟ་ཛེ ཙ་ལི་ཏེ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཨི་ཏ་ར་མྤི ཙ་ལ་ཏི ན་དཱི་སོ་ཏེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སུ་ཀྑ་གོ་མ་ཡ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཙ་ལ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟི ཡོ་པི པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཀྑ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པེ་ཧི ས་ཧ གྷ་ཊྚ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཝི་ཀཱ་རོ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ‘‘སུ་ཡྻ་མཱ་ན་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ ཙ ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཏྱཱ་དི་ན་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. གྷ་ཊྚ་ན་ཉྩ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་གོ་སཱི་ས་ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནི དི་སྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ གོ་སཱི་སཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྩཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ས་དྡེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ཡ སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ དྭི་ནྣཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པ་མཱ.
༡༤. ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཧུ་ཏཱ. མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ མུ་དུ་ཏཱ. ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མ་ཉྩེ་ཏཱ ཨ་རོ་གི་ནོ ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ག་རུ་ཏཱ སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ཙ་མྨ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་ཐི་ན་ཏཱ སུ་དྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝི་ཡ ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶ་པི ཧི ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དྷི་ཀ་རཱུ་པེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ད་ནྡྷ་ཏྟ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཧི རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་རོ ལ་ཧུ་ཏཱ. ཐ་དྡྷ་ཏྟ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ མུ་དུ་ཏཱ. ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི.
༡༥. ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, པ་ཋ་མ་ཙ་ཡོ་ཏྱ་ཏྠོ ‘‘ཨུ་པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨུ་པ-ས་དྡ་སྶ པ་ཋ་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏོ. ས་ནྟཱ་ནོ ས་ནྟ་ཏི, པ་བ་ནྡྷོ་ཏྱ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དི་ད་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ རཱུ་པུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ནྟ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཁ་ཎ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཛཱི་ར་ཎཾ ཛ་རཱ, སཱ་ཡེ་ཝ ཛ་ར་ཏཱ, ནི་ཙྩ་དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཨི་ཙྩཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ, རཱུ་པ་པ་རི་བྷེ་དོ. ལ་ཀྑ་ཎ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ.
༡༦. ཛཱ་ཏི་རཱུ་པ་མེ་ཝཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ནཾ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ རཱུ་པ་ས་མྨ་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཋ་མུ་པ་རི་ནི་ཙྩ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༤༢) ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་ཡོ, སོ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ. ཡོ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, སཱ རཱུ་པ་སྶ ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༤༡-༦༤༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་མྤཱིཏི ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི.
༡༧. ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷཱུ་ཏཱ, པ་ཉྩ པ་སཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་ས་ཡཱ, དུ་ཝི་དྷོ བྷཱ་ཝོ, ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་མི་ཙྩ་པི ཨི་དཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཧཱ་ར་རཱུ་པེ་ཧི དྭཱི་ཧི ས་ཧ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཾ, ཏ་ཐཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཙ དུ་ཝི་དྷཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏི་ཝི་དྷོ ཝི་ཀཱ་རོ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི རཱུ་པཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་མེ ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ ད་ས ཙེ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ བྷ་ཝེ.
རཱུ་པ་ས་མུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྩ པ་ནེ་ཏ’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ཧི ས་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ས་ཝཾ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ ལོ་ཀེ ནི་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡཾ. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ནཱ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི-ས་དྡོ པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟྱཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་ན་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༡༩. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀཱ་མཾ ཨ་ཉྙེ་པི ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཙ་ཀྑཱ་དི་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཡ་དི མ་ཡཾ ན ཧོ་མ, ཏྭཾ ཀ་ཊྛ་ཀ་ལི་ངྒ་རཱུ་པ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཏ་སྶ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ. ཏ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རཾ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ བཱ་ཧི་ར་རཱུ་པཾ.
༢༠. ཨི་ཏ་རཾ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ.
༢༢. ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་མྤི ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱུ་པཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ལི་ངྒཱ་དཱི་སུ ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པ་པ་རི་པཱ་ལ་ནེ ཙ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡོ་ག་ཏོ. པ་སཱ་ད་རཱུ་པ་སྶ ཧི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊུ་མ་ནྡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་ས་མྤི པ་ཊུ་མ་ནྡཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ. བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡ་སྶཱ་པི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏཾ་ཏ་དཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ན པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ ཀ་མྨ་ཛ་པ་རི་པཱ་ལ་ནེ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཁ་ཎ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ. ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཋ་པི་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་ཝི་ཀོ ཝི་ཡ.
༢༣. ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཐཱུ་ལ་ཏྟཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་རཱུ་པཾ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་སྶ སུ་ཀ་ར་ཏྟཱ ས་ནྟི་ཀེ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ས་ནྣ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ. ཡོ ས་ཡཾ, ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཏ་ནཾ, སོ པ་ཊི་གྷོ ཝི་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་གྷོ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ ས་ཏི དུ་བྦ་ལ་སྶ ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཨ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ དུ་བྦ་ལ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྷོ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི ཏཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི ཕོ་ཊྛ་བྦ་སྶ, ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཏྟི གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ནཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ས་མྤ་ཏྟི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་རཱུ་པ་ས་དྡཱ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཱདི་ཀཾ.
༢༤. ཀ་མྨ་ཏོ ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨུ་པེ་ཏེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པཾ.
༢༥. ད་ཊྛ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝོ ཧི ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་སྶ ཙ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟེ་པི ཨ་ཉྙེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཏཾ ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ཧ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི. དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཧི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་རོ ཝི་སེ་སོ, སོ ཨ་ཉྙོ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཧོ་ཏི.
༢༦. ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་སྶ གོ་ཙ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ས་ཡ་པྤ་དེ་སཾ ཝཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན. ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནི ཧི རཱུ་པ་ས་དྡེ་ཧི ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནི, ས་ཡཾ ཝཱ ཏཱ་ནི ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཾ པ་ནེ་ཏེ་སུ, ཧོ་ཏཱ་ས་མྤ་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཀཾ;
ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ, ས་ནྟ་རཱ་དྷི་ཀ་གོ་ཙ་རེ.
‘‘ཏ་ཐཱ ཧི དཱུ་ར་དེ་ས་ཊྛཾ, ཕ་ལི་ཀཱ་དི་ཏི་རོ་ཧི་ཏཾ;
མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ན་གཱ་དཱི་ནཾ, ཝ་ཎྞཾ ཙ་ཀྑུ ཨུ་དི་ཀྑ་ཏི.
‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་དི་ག་ཏོ ཀུ་ཙྪི-ཙ་མྨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀོ་པི ཙ;
མ་ཧ་ནྟོ ཙ གྷ་ཎྚཱ་དཱི་ནཾ, ས་དྡོ སོ་ཏ་སྶ གོ་ཙ་རོ.
‘‘ག་ནྟྭཱ ཝི་ས་ཡ་དེ་སཾ ཏཾ, ཕ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ;
ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ་པི, ཏ་སྶ སོ གོ་ཙ་རོ སི་ཡཱ.
‘‘བྷཱུ་ཏ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཏོ སོ ཙེ, ཡཱ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ནྣི་དྷིཾ;
ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟོ་ཛ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ, ཝ་ཎྞོ ས་དྡོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཛོ.
‘‘ན ཏེ་སཾ གོ་ཙ་རཱ ཧོ་ནྟི, ན ཧི ས་མྦྷོ་ནྟི ཏེ བ་ཧི;
ཝུ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན, པཱ་ཋེ ཏཾ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝ ཏེ.
‘‘ཡ་དི ཙེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ས་མཱི་པཾ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷ་ཏི;
ཨ་ཀྑི་ཝ་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ མཱུ་ལཾ, པ་སྶེ་ཡྻ བྷ་མུ་ཀ་སྶ ཙ.
‘‘དི་སཱ་དེ་ས་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ས་དྡ་སྶ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ ཙ;
སི་ཡཱ ཙ ས་ར་ཝེ་དྷི་སྶ, ས་ཀ་ཎྞེ ས་ར་པཱ་ཏ་ན’’ནྟི.
གོ་ཙ་ར་གྒཱ་ཧི་ཀ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ་ཏཾ་གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རཾ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ ཨ་གོ་ཙ་ར་གྒཱ་ཧི་ཀ་རཱུ་པཾ གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༢༧. ཝ་ཎྞི་ཏ་བྦོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཝ་ཎྞོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ད་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ རཱུ་པཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ཛཱ. ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ནི་བྷུ་ཉྫ་ན་སྶ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. རཱུ་པ་ལོ་ཀེ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་དི་མ་ཏ་མྤི ཧི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ (ཝི་བྷ. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༢༢༧; ཝི་བྷ. ཨ་ནུ་ཊཱི. ༢༢༧) ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ.
༢༨. ཨི་ཙྩེ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ་པི ཨི་ཏི-ས་དྡོ པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ས་བྦཾ དུ་ཀ་ཏི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ཀཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི, ཀ་ཐཾ, ཀ་ཏྠ, ཀ་དཱ ཙ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏྱཱ་དི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཁ་ཎེ ཁ་ཎེཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱི་སུ ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ, ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎཾ (ཝི་བྷ. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༢༠ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ), བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཙ རཱུ་པུ་པྤཱ་དཾ (ཝི་བྷ. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༢༠ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཙེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཉྩ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ, ཨི་དྷཱ་པི པ་ན བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པུ་པྤཱ་དཱ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦེ་ན ཙ ས་ཧ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི, ཝི་བྷ་ངྒེ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཾ;
བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ནོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀཾ.
‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མུ་པྤཱ་དེ, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ;
བྷ་ངྒུ་པྤཱ་དཱ་ཝ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ, ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎོ.
‘‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ ཙ ཝ་ཡོ ཙེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཋི་ཏ་སྶ ཙ;
པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༤༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཋི་ཏི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ མ་ཏཾ.
‘‘ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ, དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷི་ཏོ;
པ་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཱ ཙེ་ཝ, པ་བ་ནྡྷ་ཊྛི་ཏི ཏ་ཏྠ་པི.
‘‘ཝུ་ཏྟཱ ཏ་སྨཱ ན ཙི་ཏྟ་སྶ, ཋི་ཏི དི་སྶ་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ;
ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷཱ་ཝོ་པི, ནི་སེ་དྷོ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ཐཱ.
‘‘ཡ་དཱ ས་མུ་ད་ཡོ ཡ་སྶ, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏ་དཱ་སྶ ཀིཾ;
དུ་ཀྑ་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏྱེ་ཏྠ, པ་ཉྷེ ནོ་ཏི ནི་སེ་དྷ་ཏོ.
‘‘རཱུ་པུ་པྤཱ་དོ ན བྷ་ངྒ་སྨིཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ;
ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ, རཱུ་པ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཀེ་ཙ་ན.
‘‘ཝུ་ཙྩ་ཏེ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྨིཾ, དྷ་མྨེ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ མ་ཏཱ;
ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཏྠ་ཏོ བྷི་ནྣཱ, བྷ་ངྒཱ་ཝ་ཏྠཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཏུ.
‘‘བྷ་ངྒ་སྶཱ་བྷི་མུ་ཁཱ་ཝ་ཏྠཱ, ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཡཾ ཋི་ཏི;
ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨེ་སཱ, ཝི་བྷ་ངྒེ ན ཏུ དེ་སི་ཏཱ.
‘‘ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ངྑ་ཏ་སྶེ་ཝ, ཝ་ཏྟུ་མུ་པྤཱ་ད་ཨཱ་དི་ནཾ;
དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ན ཏ་ཏྠཱ་པི, པ་བ་ནྡྷ་སྶ ཋི་ཏཱི་རི་ཏཱ.
‘‘ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ དྷཱ་ཏཱུ་ན་མ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ;
པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏ་སྶ, ཨ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ ཨི་ཏི.
‘‘བྷ་ངྒེ རཱུ་པ་སྶ ནུ་པྤཱ་དོ, ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝཱ;
ཨཱ་རུ་པྤཾ་ཝཱ་བྷི་ས་ནྡྷཱ་ཡ, བྷཱ་སི་ཏོ ཡ་མ་ཀ་སྶ ཧི.
‘‘ས་བྷཱ་ཝོ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ-ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི ཏ་ཏོ ན་ཧི;
ན ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི བྷ་ངྒེ ཙ, ན རཱུ་པ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི.
༣༡. རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧེ་ཏུ་ནོ ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་རཱུ་པ་ཝི་པཱ་ཀཱ, རཱུ་པ་ཛ་ན་ནེ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཛྷཱ་ན་ངྒེ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཙུ་དྡ་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་རུ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ, པ་ན ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི བྷ་ཝ་ངྒ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ནྟ་རཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ཝ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཀ་ཏཾ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ར་ཧི་ཏཾ, པ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་དྡྷཾ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི. ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༦༣༦; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༦ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ) ཏཱ་ཝ ‘‘ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཝ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༦༣༦) ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཙ་རི་ཡཱད་ཡོ པ་ན ‘‘ས་བྦེ་ས་མྤི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ན ནེ་སཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ་དཱི་སུ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་སི་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཋ་མ་བྷ་ཝ་ངྒ་མུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཋ་མ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཛཱ་ཡ་ནྟ་མེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ན པ་ན ཋི་ཏཾ, བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཛ་ན་ཀ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཡོ་ག་ཏོ.
༣༢. ཨི་རི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, ག་མ་ནཱ་དི, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏི ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞེ བྷ་ཝ་ངྒེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨོ་སཱི་ད་ནྟི, ན ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷེ་སུ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ ཙ ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ག་ར་ཎ་ཙི་ཏྟེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ. ཏ་དཱ པ་ན ཨ་ངྒཱ་ནི ཨུ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
༣༣. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མྤི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱུ་པི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་པི པ་ནེ་ཏྠ མ་ནོ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཧཱ་ས་ཛ་ན་ཀཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ རཱུ་པ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ན ས་བྦཾ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ཛ་ན་ཀ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཾ, ཏཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཉྩ རཱུ་པ་ཛ་ན་ཀ་ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ རཱུ་པ་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ.
༣༤. ཏེ་ར་སཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི, ཀི་རི་ཡ་ཏོ པ་ཉྩཱ་ཏི ཏེ་ར་ས. ཏེ་སུ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི, སེ་ཀྑཱ དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏ་ཝ་ཛྫི་ཏེ་ཧི, ཨ་སེ་ཀྑཱ པ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི, ཏ་ཏྠཱ་པི བུ་དྡྷཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧེ་ཝ ཧ་ས་ནྟི, ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཏྭཱ ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ནི. ༦༩; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. མ. ༣.༥). ན ཧི ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་ད་སྶ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ སི་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༦༨) ‘‘ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཙི་ཎྞ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཧཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ཏ་སྶ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ.
༣༥. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ལཱ་བྷེ་ན ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཨོ་ཛཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟཱ’’ཏྱཱ་དི.
༣༧. ཏ་ཏྠ ཧ་ད་ཡ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱུ་པཱ་ནི ན་ཝ ཀ་མྨ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཛཱ་ནེ་ཝ. ཡ་ཉྷི ཛཱ་ཏཾ, ཛཱ་ཡ་ཏི, ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི ཙ, ཏཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ དུ་དྡྷ་ནྟི.
༤༠. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཛཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ས་བྦ་དཱ་བྷཱ་ཝཱི་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ས་མྦྷོ་ཏཱི’’ཏི.
༤༣. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ཛཱ་ནི ན་ཝ, ཙ་ཏུ་ཛེ་སུ ཀ་མྨ་ཛཱ་ནི ན་ཝཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཀ་མྨ་ཛཱ་ནི, པ་ཉྩ་ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པ་ས་དྡ་ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་རཱུ་པ་ཨཱ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ནྣ་ར་ས ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ནི, ས་དྡོ, ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ, ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་ཀཱ་ས་རཱུ་པཱ་ནི ན་ཝཱ་ཏི ཏེ་ར་ས ཨུ་ཏུ་ཛཱ་ནི, ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡ་ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛཱ་ནི.
༤༤. ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནཾ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་པ་རི་པ་ཙྩ་མཱ་ན་བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཀེ་ཧི་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན ཛཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི པ་ཀཱ་སི་ཏཾ. ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཝི་ཛྫ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཡ་དི ཏེ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སི་ཡུཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡཾ པ་ན ‘‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏྱཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༢༠༡) ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཀུ་ཏོ་ཙི་ཛཱ་ཏ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་མྤི རཱུ་པ་ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ནཾ པ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ར་ཏ་བྱཱ་པཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཀྑ་ཎེ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་མྤི ‘‘ཛཱ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ (སཾ. ནི. ༢.༢༠), ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་བྷི་ས་ནྡྷི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘པཱ་ཋེ ཀུ་ཏོ་ཙི ཛཱ་ཏ་ཏྟཾ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ;
ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཏཱི་སུ ས་ངྑ་ཏ་ཏོ་དི་ཏཱ’’ཏི.
རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀ་ལཱ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི་པི ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ པི་ཎྜ་ཏོ་ཝ. ཏ་སྨཱ པི་ཎྜཱ་ནཾ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ས་རཱུ་པ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ་ཝུ་ཏྟི་ནོཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཝུ་ཏྟི་ནོ, ན ས་བྦ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན.
༤༦. ད་ས པ་རི་མཱ་ཎཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་ས་ཀཾ, ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ, ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ད་ས་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.
༤༧. ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་དྡོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཏ་སྶཱ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ད་ས་ཀ’’ནྟི.
༥༠. ཀིཾ པ་ནེ་ཏེ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི ཀ་ལཱ་པཱ ས་བྦེ་པི ས་བྦ་ཏྠ ཧོ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀེ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏྱཱ་དི.
ཀ་ལཱ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན, པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན, ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦཱ་ནི་པི པ་ནེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ.
༥༣. ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཧ་ར་ག་བྦྷ་མ་ལཱ་དི་སཾ་སེ་ད་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཛཱ་ཏཱ སཾ་སེ་ད་ཛཱ. ཨུ་པ་པཱ་ཏོ ནེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཝི་སི་ཊྛ་ཨུ་པ་པཱ་ཏོ ག་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པ་སྶ ཀ་ཉྙཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ས་ཏྟ ད་ས་ཀཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཀ་དཱ་ཙི ན ལ་བྦྷ་ནྟི ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཛ་ཙྩ་བ་དྷི་ར་ཛ་ཙྩཱ་གྷཱ་ན་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཨཱ་དི་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ སུ་ག་ཏི་ཡཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ནཱ་ལཱ་བྷོ སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ནཾ, བྷཱ་ཝཱ་ལཱ་བྷོ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན་པི. དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ པ་ན ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ལཱ་བྷོ དྭི་ནྣ་མྤི ཝ་སེ་ན, གྷཱ་ནཱ་ལཱ་བྷོ སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་སེ་ན, ན ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཀ་སྶ་ཙི ད་ས, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ད་ས, ཀ་སྶ་ཙི ན་ཝ, ཀ་སྶ་ཙི ས་ཏྟཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༠༠༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ནྡྷ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ད་ས, ཏ་ཐཱ བ་དྷི་ར་སྶ སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི, ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་ར་སྶ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ན་ཝ, ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི་ས་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཡ་དི པ་ན ཨ་གྷཱ་ན་ཀོ་པི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ སི་ཡཱ, ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་རཱ་གྷཱ་ན་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ད་ས, ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་ར་ཨ་ནྡྷཱ་གྷཱ་ན་ཀ་བ་དྷི་རཱ་གྷཱ་ན་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ན་ཝ, ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་རཱ་གྷཱ་ན་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཊྛ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི སི་ཡུཾ, ན པ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ གྷཱ་ན་ཝེ་ཀ་ལླ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་མ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་གྷཱ་ན་ཀོ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ན་ཏྠི. ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི (ཡ་མ. ཨ་ཊྛ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀ. ༡༨-༢༡).
སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ནཾ པ་ན གྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ’’ཏྱཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ (ཝི་བྷ. ༡༠༠༧) ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཡོ་ནི་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ས་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡཾ པ་ན ‘‘སཾ་སེ་ད་ཛ་ཡོ་ནི་ཀཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་མྤི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ་ཡེ་ཝ སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ནཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀེ་སུ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ཡ་མ་ཀེ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ནཾ ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཛི་ཝ྄ཧ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་གྷཱ་ན་ཀ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནི རཱུ་པ་བྷ་ཝེ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཧི ཝི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དྭི་ནྣ་མྤི རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ན ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི.
༥༤. ག་བྦྷེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ སེ་ནྟཱི་ཏི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཏི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་ས་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ. ཏཱི་ཎི ད་ས་ཀཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཡཱ་ནི ‘‘ཀ་ལ་ལ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, པ་རི་པི་ཎྜི་ཏཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཨུ་ཎྞཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཾ་སུ་ནོ པ་ས་ནྣ་ཏི་ལ་ཏེ་ལེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་སྶ པ་གྒྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒེ ཋི་ཏ་བི་ནྡུ་མ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་ནི ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི. ཀ་དཱ་ཙི ན ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏོ པ་རནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་རཾ. པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེཏི ས་ཏྟ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ, ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རམ་ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཝཱ. ཀ་མེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན སོ་ཏ་ད་ས་ཀཾ, ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན གྷཱ་ན་ད་ས་ཀཾ, ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཛི་ཝ྄ཧཱ་ད་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཧི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ.
༥༥. ཋི་ཏི་ཀཱ་ལནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ་ལཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཧི ཨུ་ཏུ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་ཏྱཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་ཏུ རཱུ་པཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨོ་ཛཱ་ཕ་ར་ཎ་མུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ མཱ་ཏུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊཱ་ཧཱ་ར་ཏོ སཾ་སེ་ད་ཛོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྩ མུ་ཁ་ག་ཏ་སེ་མྷཱ་དི་ཏོ ཨོ་ཛཱ་ཡ ར་ས་ཧ་ར་ཎཱི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་རཱི་རེ ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
༥༦. ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་རི་མཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟོ་པ་རི. ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཏ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ མ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་ཝི་ཙྪེ་དེ ཧི ‘‘མ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨཱ་ཡུ ཨུ་སྨཱ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཡ་དཱ ཀཱ་ཡཾ ཛ་ཧ་ནྟི་མཾ;
ཨ་པ་ཝི་དྡྷོ ཏ་དཱ སེ་ཏི, ནི་ར་ཏྠཾ་ཝ ཀ་ལི་ངྒ་ར’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༣.༩༥ ཐོ་ཀཾ ཝི་ས་དི་སཾ);
པུ་རེ་ཏ་རནྟི ས་ཏྟ་ར་ས་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ. ཏ་ཏོ་པ་རཾ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཛཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་ཉྩ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཎྞེ་ནྟི.
༥༨. རཱུ་པ་ལོ་ཀེ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡཾ པ་ན བ་ཧ་ལ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནི ཙ ན ལ་བྦྷ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊཱ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་རཱི་ར་ག་ཏ་སྶ་པི ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བཱ་ཧི་ར་ཉྷི ཨུ་ཏུཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཉྩ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀནྟི ཀཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀཾ.
༥༩. ཨ་ཏི་རི་ཙྪ་ཏི སེ་ས་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ, པ་ཝ་ཏྟེ ཙ ཨུ་པ་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ནི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ ས་ཧེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
༦༡. རཱུ་པེ་སུ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡ་མྤི ཏེ་སུ ན་ཏྠི ད་ནྡྷ་ཏྟ་ཀ་རཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ན ཧི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཱ་པེ་ཀྑཱ ཏ་བྦི་རོ་དྷི་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཏ་ཐཱ ས་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་སུ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ‘‘ས་དྡོ ཝི་ཀཱ་རོ’’ཏྱཱ་དི ས་བྦེ་ས་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་བྦཱ་ན་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏྱཱ་དི. ‘‘ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ན་མཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མཱ་ན་སི་དྡྷ་ཏཾ. ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྷི, པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ, ཨ་ཏྠི ཙ ལོ་ཀེ ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠི ས་ངྑ་ཏ་ས་མྨུ་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཀ་རཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ་ཏི སི་དྡྷཾ. པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནུ་མཱ་ན་སི་དྡྷ་ཏཱ་ས་ནྡ་སྶ་ནེ་ན ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ་དཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ལ་མ་ཏི་པྤ་པ་ཉྩེ་ན. ཁ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ན་ན་ཏོ སཾ་སི་བྦ་ན་ཏོ ཝཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཝི་ས་ཡཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ.
༦༣. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན. ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དི, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དི་ཡེ་ཝ སེ་སོ ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ, ཏེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ, སཱ ཨེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ལེ་སེ་ན.
༦༤. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏྟཱ སུ་ཉྙཾ, སུ་ཉྙ་མེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ རཱ་གཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ. རཱ་གཱ་དི་པ་ཎི་དྷི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝཱ སུ་ཉྙ་ཏྟཱ སུ་ཉྙ་ཏཾ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཎྷཱ་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ.
༦༥. ཙ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྩུ་ཏཾ. ཨ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཝཱ་ན་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཏོ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་སོ ཨ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ་ན་མུ་ཏྟཱ. མ་ཧ་ནྟེ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཨེ་ས་ནྟི ག་ཝེ་ས་ནྟཱི་ཏི མ་ཧེ་ས་ཡོ. ‘‘ཨི་ཏི ཙི་ཏྟ’’ནྟྱཱ་དི ཚ་ཧི པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ནི་ག་མ་ནཾ.
ནི་བྦཱ་ན་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.