ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་མཱ་ཏི་ཀ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ – པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཾ. ཏཾ ཧི ཡོ ནཾ པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏི མོ་ཙེ་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་ཎཾ, སཾ་ཝ་ར་ནྟི ཝཱ ཏེ་ནཱ་ཏི སཾ་ཝ་རོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་རཱུ་པ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ པི་ཧི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རི་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ཙཱ་རོ, གཱ་ཝོ ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཙ་རོ, གུ་ནྣཾ ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་བྦོ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ གོ་ཙ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གོ ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ནི་དྡེ་སེ ཧི –
‘‘ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཙཱ་རོ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ? ཀཱ་ཡི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ, ས་བྦ་མྤི དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཏྟ…པེ… པུ་པྥ་ཕ་ལ་སི་ནཱ་ན་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ མུ་གྒ་སུ་པྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པཱ་རི་བྷ་ཊུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝཱ བུ་དྡྷ་པ་ཏི་ཀུ་ཊྛེ་ན མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་ཙཱ་རོ? ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༡༣) –
ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཙཱ་རོ ནི་དྡི་ཊྛོ.
‘‘གོ་ཙ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠི གོ་ཙ་རོ, ཨ་ཏྠི ཨ་གོ་ཙ་རོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་གོ་ཙ་རོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝི་དྷ་ཝཱ…པེ… ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རཱི་པ་ཎྜ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པཱ་ནཱ་གཱ་ར་གོ་ཙ་རོ ཝཱ, སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ན, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ནི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི…པེ… ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི སེ་ཝ་ཏི བྷ་ཛ་ཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་གོ་ཙ་རོ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ གོ་ཙ་རོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ན ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༡༤) –
ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན གོ་ཙ་རོ ནི་དྡི་ཊྛོ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ག་མ་ན་ནི་སཱི་ད་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་གྷ་ཊྚ་ནཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐ་ན་ཁུཾ་ས་ནཱ་དི་ཝཱ་ཙ་སི་ཀཱ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ བྷི་ཀྑུ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་པྤ་ཏི་སྶོ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ནི་ཝ་ཏྠོ སུ་པཱ་རུ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དི་ནཱ ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣོ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་རོ. གོ་ཙ་རོ པ་ན ཏི་ཝི་དྷོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་རོ ཨཱ་ར་ཀྑ་གོ་ཙ་རོ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་གོ་ཙ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གོ་ཙ་རོ ནཱ་མ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཱ་དཱི་སུ ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ་ཏཱ་དཱི་ཧི དི་སཱ ཝི་དི་སཱ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་གོ་ཙ་རོ ནཱ་མ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་གོ་ཙ་རོ ནཱ་མ. ཡ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷོ་པེ་ཏྠ གོ་ཙ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན, གོ་ཙ་རེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་མ.
ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སཱུཏི ཨ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ དོ་སེ་སུ. བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི བྷ་ཡ་ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཾ རེ་ཎུཾ སི་ནེ་རུ་ས་དི་སཾ པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་བྦ་ལ་ཧུ་ཀ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཛྫ་ཏོ བྷ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ སུ་ཊྛུ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ཀྑ་ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོཏི མ་ན་ཙྪ་ཊྛེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་ཏི་སཾ་ཝ་རེ་ན པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ. བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ མ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦེ པུ་བྦ་ར་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མ་ཉྩེ་ཝ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི. ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪཱ ཨ་པ་ར་ར་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཉྩེ་ཝ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མོ པ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་དྡཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ཝི་ནོ་ད་ནོ་ཀཱ་སོ་ཏི ན ག་ཧི་ཏོ.
ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཙ་ངྐ་མ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ཧི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟ་པ་རི་སོ་དྷ་ནེ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ཏ་ཙྩཾ ནེ་པ་ཀྐནྟི ས་ཏ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ སཱ་ཏ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་ཏྟཱ ནེ་པ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ པ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཧི ཡུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་སི་དྡྷཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་ཝ་བོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཀྑེ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ནི་དྡེ་སེ པ་ན་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎེ་ན པ་ན སེ་སཱ་ན་མྤི ཏ་ཏྠ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་ར་ཏོ ག་མ་ནཾ, པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ཡ་ནེ་སུ་པི པུ་ར་ཏོ, པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ག་མ་ན་ཨ་པ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི, ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་རཱི, ས་མྤ་ཛ་ཉྙ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ ས་ཏི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ནཱ་མ པུ་ར་ཏོ པེ་ཀྑ་ནཾ. ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་དི་སཱ་པེ་ཀྑ་ནཾ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ ག་ཧ་ཎེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྪ་ཏོ པེ་ཀྑ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀི་ཏུ་ལློ་ཀི་ཏཱ་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེཏི པ་བྦཱ་ནཾ ས་མི་ཉྫ་ནེ, པ་སཱ་ར་ཎེ ཙ. ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་རི་བྷོ་གོ དྷཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཨ་སི་ཏེཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དི་བྷོ་ཛ་ནེ. པཱི་ཏེཏི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དི་པཱ་ནེ. ཁཱ་ཡི་ཏེཏི པི་ཊྛ་ཁ་ཛྫཱ་དི་ཁཱ་ད་ནེ. སཱ་ཡི་ཏེཏི མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་སཱ་ཡི་ཏེ. ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེཏི ཨུ་ཙྩཱ་ར་སྶ ཙ པ་སྶཱ་ཝ་སྶ ཙ ཀ་ར་ཎེ. ག་ཏེཏི ག་མ་ནེ. ཋི་ཏེཏི ཋཱ་ནེ. ནི་སི་ནྣེཏི ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ. སུ་ཏྟེཏི ས་ཡ་ནེ. ཛཱ་ག་རི་ཏེཏི ཛཱ་ག་ར་ཎེ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ག་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་རེ པ་ན ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དི་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ‘‘ག་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏེཏི ཀ་ཐ་ནེ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་ཀ་ཐ་ནེ.
ས་བྦེ་སུ པ་ན ཏེ་སུ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་མ་ནཱ་དིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ མེ ཏ་ཏྠ ག་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ནོ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མ. སཱ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ནེ་ཏེ་སུ ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ལླེ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀ་རཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་པ་རི་ཀྐི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ ས་བྦེ་སཱ་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་པྤཱ་ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ གོ་ཙ་རཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མ. ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝཱ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་པྥཱ་རཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ཝཱ ས་ཏྟོ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝཱ…པེ… ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ནྟོ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༥༠༨) ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཡ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ གུ་ཎཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ པ་ན མ་ཀྐ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི་སྶ ཛྷཱ་ནཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ས་ནྟི, ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཧི ཏ་ཏྠ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ ཙ ཨུ་པ་སོ་བྷེ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ཉྩ སཱ་ས་ནཾ པ་སཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཡོ་ག་པ་ཐཾ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཏྟནྟི སུ་ཉྙཾ. སེ་ཏི ཙེ་ཝ ཨཱ་ས་ཏི ཙ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ, མ་ཉྩཱ་དི, ཝི་ཧཱ་རཱ་དི ཙ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘མ་ཉྩོ པཱི་ཋ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མྤི་སྶ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙནྟི ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཾ, སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨ་ར་ཉྙ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན གཱ་མ་དྭཱ་ར་སྶ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ བ་ཧི ས་བྦཾ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༢༩) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ནྡ་རནྟི ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏེ་ན ད་རི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན བྷི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏ་པ་དེ་སཾ, ཡཾ ‘‘ནི་ཏུ་མྦ’’ནྟི་པི ‘‘ན་དཱི་ཀུ་ཉྫ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལི་ཀཱ་པུ་ལི་ནེ མ་ཎི་ཝི་ཏཱ་ན་ས་དི་སེ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡེ ཝ་ན་ག་ཧ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སེ ཨུ་ད་ཀེ ས་ནྡ་མཱ་ནེ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན བཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. གི་རི་གུ་ཧནྟི དྭི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏཱ་ན་མ་ནྟ་རཾ, ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཝཱ ཨུ་མ་ངྒ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཝ་རཾ. ཝ་ན་པ་ཏྠནྟི གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ན ཀ་ས་ནྟི ན ཝ་པ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི དཱུ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སནྟི ཨ་ཙྪ་ནྣཾ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ པ་ནེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫནྟི པ་ལཱ་ལ་རཱ་སིཾ. མ་ཧཱ་པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫ་ཏོ ཧི པ་ལཱ་ལཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་བྦྷཱ་ར་ལེ་ཎ་ས་དི་སེ ཨཱ་ལ་ཡེ ཀ་རོ་ནྟི, ག་ཙྪ་གུ་མྦཱ་དཱི་ན་མྤི ཨུ་པ་རི པ་ལཱ་ལཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ས་དྡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ. ན་ག་ར་ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡེ་ན ཙེ་ཝ མི་ག་པ་ཀྑི་ནི་གྒྷོ་སེ་ན ཙ ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ. ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏནྟི ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཀ་ཛ་ན་སྶ ས་རཱི་ར་ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏཾ, ‘‘ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ད’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཛ་ན་ཝཱ་ད་ས་དྡེ་ན ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ར་ཧ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སྶེ་ཡྻ་ཀཾ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཙི་ཏྟ་སྶ ལཱི་ཡ་ན་ཏོ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤཾ. བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་ཉྙཾ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦ་མྤི སེ་ནཱ་ས་ནཾ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ཛུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཧི ཙ་མྨ་མཾ་ས་ན་ཧཱ་རཱུ་ནི ན པ་ཎ་མ་ནྟི, ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་སཾ ཨ་པ་ཎ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ, མུ་ཁ་ས་མཱི་པེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ, ནཱ་སི་ཀ་གྒེ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༣༧) ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཙེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛ་སྶ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་དེ་སོ, ཡ་ཏྠ ནཱ་སི་ཀཱ་ཝཱ་ཏོ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་རཱི་ཏི པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ, མུ་ཁ་ནྟི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ, ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏི’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༤) ཝཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན་པེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ ‘‘པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, རཱ་གོ. ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཏེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན, ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ས་དི་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏ་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏོ. ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ནཾ སཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ན པུ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་ཀུ་མྨཱ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པ་ཀ་ཏིཾ ཛ་ཧཱ་ཏཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ. ཝི་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་དུ་སྶ་ཏི, པ་རཾ ཝཱ པ་དཱུ་སེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི པ་དོ་སོ, ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀོ་དྷ་སྶེ་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏཾ ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དེ་སཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཐི་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ གེ་ལ་ཉྙཾ, མི་དྡྷཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱིཏི ར་ཏྟི་ཡ་མྤི དི་ཝཱ་པི དི་ཊྛ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི.
ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ. ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ་སུ ‘‘ཀ་ཐཾ ཨི་མེ, ཀ་ཐཾ ཨི་མེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཛྷཱ་ནཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཧི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སོཏི ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཱ་དི་ཨ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་ག་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཀུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ན་པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ. པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མེ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱཏི ཝི་ཝི་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡ་མ་ཏྠེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝ-ཀཱ་རེ་ན ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མོ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ནེ་ཝ དཱི་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་པི ཙེ་ས ཨེ་ཝ-ཀཱ་རོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཀཱ་མ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཙྩཱ་པི ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ. པ་ད་དྭ་ཡེ་པི པ་ན ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དཱི་སུ, ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ ཏ་ད་ངྒ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ ས་བྦེ་པི ཝི་ཝེ་ཀཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི པ་ན སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་དི་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ན པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སེ་ས་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་དི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཨོ་གྷཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ན་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ན ཙ ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏི རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ པུ་པྥེ་ན, ཕ་ལེ་ན ཙཱ་ཏི ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཝེ་ཀ་ཛནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཏྟི ཝི་ཝེ་ཀོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ག་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀེ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ. པཱི་ཏི་སུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པཱི་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ ཕ་ར་ཎཱ་པཱི་ཏི, སུ་ཁ་ཉྩ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ པཱི་ཏི ཨི་ད་ཉྩ སུ་ཁཾ ཨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པཱི་ཏི ཙ སུ་ཁ་ཉྩ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ཨ་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཛྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མྤི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནནྟི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ པ་ཋ་མཾ, པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ་པི པ་ཋ་མཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཛྷཱ་པ་ན་ཏོ ཝཱ ཛྷཱ་ནཾ, ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་རི ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ཋེ ན ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཛྷཱ་ན་ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་རོ པཱི་ཏི སུ་ཁཾ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༦༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ངྒ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་སཱི་ཧི ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྣ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཙ དོ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་བྷེ་དོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, པཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ས་ནྟ་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཙ ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་པྤཱ་ད་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝཱུ་པ་ས་མཱཏི ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཛཱ་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་སཱ་ད་ནནྟི ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཡོ་ག་ཏོ ཛྷཱ་ན་མྤི ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ཡོ་ག་ཏོ ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ་དི, ས་མཱ་དྷི. ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཀོ་དི ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏ་སོ, ན ས་ཏྟ་སྶ, ན ཛཱི་ཝ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ས་དྡྷཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀོ་དི་ནཱ་མ་ཀོ ས་མཱ་དྷི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཛྷཱ་ནེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན བ་ལ་ཝ་ཏཱི ས་དྡྷཱ, ས་མཱ་དྷི ཙ, ཏ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྨིཾ, ཨེ་ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་རོ, ན ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི ཝི་ཡ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི ཝི་ཡ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྶ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མཱ་དྷི་ཛནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཏོ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཝཱ ཛཱ་ཏཾ, ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀྑོ་བྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ དུ་ཝ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་ཡུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་པཱི་ཏ་ངྒ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཙ དོ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏ་དོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སེ་ས་ས་ནྟ་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཏ་དེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་པྤཱ་ད་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ ཝི་རཱ་གོ, ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཏ་སྨཱ ཝི་རཱ་གཱ. ཙ-ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི ‘‘པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ཏི ཨ་པ་ཀྑ་པ་ཏི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ. ཏཱ་ཡ ཝི་ས་དཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཝི་རཱ་ག་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀྑོ་བྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ནེ་སཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ ཛཱ་ཏཱ, ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སཱུ་ཏི. ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་ཉྩ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏཾ ཏཾ་པཱི་ཏི་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏཾ སུ་ཁཾ, ཏ་ཏོ ཨ་པ་ནཱི་ཏཾ ཝ་ཙྪོ ཝི་ཡ བ་ནྡྷ་ན་བ་ལེ་ན དྷེ་ནུཾ པཱི་ཏིཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ས་ཏི ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རེ སུ་ཁེ ཡོ་གི་ནོ ན སཱ་ར་ཛྫ་ནྟི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨི་མ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏཾ སུ་ཁཾ, ཏཾ་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏེ་ན རཱུ་པེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ཕུ་ཊྛོ, ཡ་སྶ ཕུ་ཊྛ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ་པི ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡཾ ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡནྟི ཡ་སྨཱ, ཡཾ ཛྷཱ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལཾ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི པ་སཾ་ས་ནྟི. ཀི་ནྟི? ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ དུ་ཝ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ པ་ན ཛྷཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཛྷཱ་ན་ནྟི ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ སུ་ཁཾ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༩༡) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཁ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དུ་ཝ་ངྒི་ཀ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ ཛྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༦༢༤).
ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཏཾ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དོ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁ་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཨུ་པེ་ཀྑེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སེ་ས་ས་ནྟ་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཙ ཏ་དེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་པྤཱ་ད་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ཏཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ སུ་ཁ་སྶ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ. པུ་བྦེ་ཝཱཏི ཏ་ཉྩ ཁོ པུ་བྦེ་ཝ, ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སྶ སུ་ཁ་སྶ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པུ་བྦེ་ཝ པ་ཧཱ་ནཱ. ཀ་དཱ པ་ན ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ. དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶཱ་ནི ཧི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཋ་མཱ་དི་ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཏྠུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཏྠུ་པྤ་ནྣཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༥༡༠) ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནེ་སྭེ་ཝ ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཨ་ཏི་ས་ཡ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ་སུ ཧི ཡོ ནི་རོ་དྷོ, སོ ནི་རོ་དྷོ ཨེ་ཝ, ནཱ་ཏི་ས་ཡ་ནི་རོ་དྷོ, སོ པ་ན ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ན པ་ཧཱི་ནཱ་པི ཨེ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་དི་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ, ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠ་ཉྩ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མཱ་ཧ་ཊཱ, པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ་སྶ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༤༥༨).
ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིནྟི ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཛ་ནི་ཏ་ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ནི་རུ་པ་ཀླེ་ས་ཏཱ་ཡ ཧི ཏཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་ཏི ཨེ་ཝ པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ས་བྦེ་པི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ, ས་ཏི་སཱི་སེ་ན པ་ནཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ དུ་ཝ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་ཡུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡཾ ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཀ་ར་ཛ་རཱུ་པེ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་རོ་གཱ་དི་ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཀ་ར་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་སུ ན་ཝ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་སི་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་རཱུ་པ་མྤི ཀ་ར་ཛ་རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ, ཨ་ར་ཉྙེ ས་པྤཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་སྶ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ཏོ ར་ཛྫུ་ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དིཾ ས་པྤ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ནི་བྦེ་ཛ་ནཱི་ཡ་རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ, ཨཱ་ས་ནྣ་སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ དོ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཨ་ངྒེ་སུ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཝཱ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་སི་ཎཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་སི་ཎཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཝཱ ཏཾ ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སོ’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ས་བྦ་སོཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན, ས་བྦཱ་སཾ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ད་ས་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ. རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཧི ‘‘རཱུ་པེ ས་ཉྙཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་སི་ཎ་མྤི རཱུ་པ་ནྟི ས་ཉྙཱ ནཱ་མ་མ་སྶཱ་ཏི ‘‘རཱུ་པ་ས་ཉྙ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱཏི ཝི་རཱ་གཱ, ནི་རོ་དྷཱ ཙ. ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ས་ཉྙཱ་སུ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༦༠༢) ས་ཉྙཱ་ན་མེ་ཝ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཝི་ར་ཏྟ་སྶ ས་ཉྙཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཝ.
པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ, རཱུ་པཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ་ན ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཉྙཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ, ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱ་པི ན ས་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ན པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ན ས་ནྟི. ན ཧི རཱུ་པ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཝ ཨེ་ཏཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ རཱུ་པ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ནཱ་ན་ཏྟེ གོ་ཙ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ, ནཱ་ན་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ རཱུ་པ་པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་བྷ་ཝེ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ན་ཝ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་པི མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏཱ་སཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནྟོ ཝཱ ཝ་ཡ་ནྟོ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནྟོ. ཨཱ་ཀཱ་སོཏི ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏི…པེ… ཨ་ན་ནྟཾ ཕ་ར་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༦༠༥). ཨི་དཾ པ་ན་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ན་ནྟཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་མེ་ཝ ཨ་ན་ནྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ནྟཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན, ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་སྶ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་སྶ ཏཾ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྣ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ, རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཀཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ དོ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཛྷཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཧི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩ་ཉྩ ཏཾ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་སྶཱ་པི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཏ་ཉྙེ་ཝ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ཏོ ཕ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ནྟཾ. ཝི་བྷ་ངྒེཔི ཧི ‘‘ཨ་ན་ནྟཾ ཕ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༦༡༠) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ན་ཉྩཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཏཾ ཨཱ་ན་ཉྩ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ རུ་ལ༹ྷི་ཏོ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་དུ་ཏི་ཡཱ་རུ་པྤ་སྶ ཏཾ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ དོ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ ‘‘ན་ཏྠི ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘སུ་ཉྙཾ སུ་ཉྙ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཝི་ཝི་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱིཏི ‘‘ན་ཏྠི ན་ཏྠི, སུ་ཉྙཾ སུ་ཉྙཾ, ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཝི་ཝི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་ནྟི ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི་སྶ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་པ་ག་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏ་ཏི་ཡཱ་རུ་པྤ་སྶ ཏཾ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ དོ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ‘‘ས་ནྟཾ ས་ནྟ’’ནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སུ་ཁུ་མཱ་ཡ ཙ བྷཱ་ཝ་ཏོ ནེ་ཝ་སྶ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་ཉྙཱ ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཾ, ཏ་དེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ཉྙཱ, སཱ པ་ཊུ་ས་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ, ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ ཙ སཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་ཝ ཨེ་དི་སཱི, ཨ་པི ཏུ ཕ་སྶོ་པི ནེ་ཝ་ཕ་སྶོ ནཱ་ཕ་སྶོ, ཙི་ཏྟ་མྤི ནེ་ཝ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ཙི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི, ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན པ་ནཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པི་ཎྜ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ – ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་ས་ནེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱི་ལེ་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏི. ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝཾ. ‘‘ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ, ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ ཙ དྷ་མྨེ. ‘‘ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱི་ལེ་ཧི ཨ་ཙ་ཝ་ནཾ, ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ, ས་ནྟོ་སཱ་དི་གུ་ཎ་ཉྩ. ‘‘པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱི་ལ་དྷུ་ཏ་ངྒེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་སྶ ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ དྷ་མྨེ. ‘‘བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཾ. ‘‘སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ས་ཏི་ས་མྤ་ཡོ་གཾ. ‘‘སོ ཝི་ཝི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧཾ. ‘‘སོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷ་པྤ་ཀཱ་རཾ. ‘‘སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གེ་ན པ་ཧཱི་ན་པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ. ‘‘སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ.
དྷ་མྨ་བྷེ་དོ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་བྷ་ངྒ་ན་ཡེ པཱ་ཀ་ཊོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏཱི་སུ ཧི ན་ཡེ་སུ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན སེ་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ཝ ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་ཉྷཱ་པུ་ཙྪ་ཀེ པ་ན སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ, སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ, ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ནཱ་ནི སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, སི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀཱ, སི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་ཛྫི་ཏཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ, ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ, ཝི་ཙཱ་རོ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ, དྭེ ཛྷཱ་ནཱ་ནི པཱི་ཏི་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི, ཏཱི་ཎི སུ་ཁ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ཛྫི་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ སུ་ཁཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཨི་དྷ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ…པེ… སི་ཡཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ, སི་ཡཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ཏཱི་ཎི སི་ཡཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ, སི་ཡཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཏི་དྷཱ་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཉྩ, ཏཱི་ཎི སི་ཡཱ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, སི་ཡཱ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ, སི་ཡཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཏི་དྷཱ་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཉྩ…པེ… པཱི་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཏི་དྷཱ་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཉྩ…པེ… ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ ན ཧེ་ཏཱུ…པེ… ནོ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨ་ར་ཎཱ་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ན་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ.
ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་མཱ་ཏི་ཀ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.