༢. ནཱ་ལ་ནྡ་ཝ་གྒོ
༡. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སུ་ཏྟཾ
༣༧༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཁྭཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ནོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི. ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཁྭཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ནོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ནཱ་ལ་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༣༧༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ལ་ནྡཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི! ན ཙཱ་ཧུ, ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏི ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོ, ཡ་དི་དཾ – ས་མྦོ་དྷི་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཁོ ཏྱཱ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ས་བྷཱི ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ, ཨེ་ཀཾ་སོ ག་ཧི་ཏོ, སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ན་དི་ཏོ – ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི! ན ཙཱ་ཧུ, ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན ཙེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏི ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོ, ཡ་དི་དཾ – ས་མྦོ་དྷི་ཡ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡེ ཏེ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ས་བྦེ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’!
‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡེ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ས་བྦེ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྱཱ་ཧཾ [ཀིཾ པ་ན ཏེ (སཱི.)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙོ བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ [ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ (བ་ཧཱུ་སུ)] ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཏྱཱ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཨཱ་ས་བྷཱི ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ, ཨེ་ཀཾ་སོ ག་ཧི་ཏོ, སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ན་དི་ཏོ – ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི! ན ཙཱ་ཧུ, ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏི ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’ བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོ, ཡ་དི་དཾ – ས་མྦོ་དྷི་ཡ’’ནྟི?
‘‘ན ཁོ མེ [ན ཁོ མེ ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)], བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་པི ཙ མེ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ ཝི་དི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ད་ལ༹ྷུ་དྡྷཱ་པཾ [ད་ལ༹ྷུ་དྡཱ་པཾ (སཱི. པཱི. ཀ.), ད་ལ༹ྷ་དྡྷཱ་པཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ད་ལ༹ྷ་པཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རཾ. ཏ་ཏྲ་སྶ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱ ཉཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱ. སོ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་མཱ་ནོ ན པ་སྶེ་ཡྻ པཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡྷིཾ ཝཱ པཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཝ་རཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ བི་ལཱ༹་ར་ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ པཱ་ཎཱ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ ཝི་དི་ཏོ – ‘ཡེ་པི ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ས་བྦེ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ, ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཡེ་པི ཏེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ས་བྦེ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ, ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ, ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་སི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ. ཡེ་ས་མྤི ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ, ཏེ་ས་མྤི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ སཱ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཙུ་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༣༧༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ག་དྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མ་ཀེ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཙུ་ནྡོ ཙ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ ཨི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཙུ་ནྡ, ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ཝུ་སོ ཙུ་ནྡ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཙུ་ནྡོ ཙ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ; ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ, དི་སཱ་པི མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི སུ་ཏྭཱ’’.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ན ཙ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀོ ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ས་མཱ་ད་པ་ཀོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ཀོ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཀོ, ཨ་ཀི་ལཱ་སུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ, ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཏཾ མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨོ་ཛཾ དྷ་མྨ་བྷོ་གཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་མཱ’’ཏི.
‘‘ན་ནུ ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ [པ་ཊི་ག་ཙྩེ་ཝ (སཱི. པཱི.)] ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ – ‘ས་བྦེ་ཧི པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, ཨཱ་ན་ནྡ, ལ་བྦྷཱ! ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ ཡོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཁ་ནྡྷོ སོ པ་ལུ་ཛྫེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, ཨཱ་ན་ནྡ, ལ་བྦྷཱ! ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ མ་མ་ཙྩ་ཡེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ; ཏ་མ་ཏ་གྒེ མེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཡེ ཀེ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨུ་ཀྐ་ཙེ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཛྫཱི་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཙེ་ལཱ་ཡཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཙི་ར་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་སུ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་པི མྱཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ སུ་ཉྙཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་སུ. ཨ་སུ་ཉྙཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཏ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཡ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཡེ ཧི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་པྤ་ར་མཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ [ཨེ་ཏ་པ་ར་མཾ་ཡེ་ཝ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཧོ་སི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ. ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་པྤ་ར་མཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ. ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ! ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ! ས་ཏྠུ ཙ ནཱ་མ སཱ་ས་ན་ཀ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རཱ, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ པ་རི་སཱ་ནཾ པི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མ་ནཱ་པཱ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ ཙ! ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ! ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སོ་ཀོ ཝཱ པ་རི་དེ་ཝོ ཝཱ! ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལ་བྦྷཱ! ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ ཡེ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཱ ཁ་ནྡྷཱ ཏེ པ་ལུ་ཛྫེ་ཡྻུཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལ་བྦྷཱ! ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ མ་མ་ཙྩ་ཡེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ; ཏ་མ་ཏ་གྒེ མེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཡེ ཀེ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. བཱ་ཧི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ, ཡ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ? སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཡཱ ར་ཏྟི ཝཱ དི་ཝ་སོ ཝཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨུ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ, ཡ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ? སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏེ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ག་མི་སྶ་སི མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻ་སྶ པཱ་ར’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀཱ་ཡེ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ…པེ… ཙི་ཏྟེ ཝཱ བྷི་ཀྑུ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, སུ་ག་ཏ! ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀཱ་ཡེ ཝཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ…པེ… ཙི་ཏྟེ ཝཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི, མ་གྒཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི;
ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཏ་རིཾ་སུ པུ་བྦེ, ཏ་རི་སྶ་ནྟི ཡེ ཙ ཏ་ར་ནྟི ཨོ་གྷ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ;
༩. སེ་ད་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སུ་མྦྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སེ་ད་ཀཾ ནཱ་མ སུ་མྦྷཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སི་ཀོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ མ་མ ཨུ་པ་རི་ཁ་ནྡྷེ ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སི་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི་ཁ་ནྡྷེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སི་ཀོ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཏྭཾ, ས་མྨ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀེ, མ་མཾ ར་ཀྑ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གུ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ར་ཀྑི་ཏཱ སི་པྤཱ་ནི ཙེ་ཝ ད་སྶེ་སྶཱ་མ, ལཱ་བྷ་ཉྩ [ལཱ་བྷེ ཙ (སཱི.)] ལ་ཙྪཱ་མ, སོ་ཏྠི་ནཱ ཙ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཱ ཨོ་རོ་ཧི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏྭཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་གུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ སི་པྤཱ་ནི ཙེ་ཝ ད་སྶེ་སྶཱ་མ, ལཱ་བྷ་ཉྩ ལ་ཙྪཱ་མ, སོ་ཏྠི་ནཱ ཙ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཱ ཨོ་རོ་ཧི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི. ‘‘སོ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཡོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ, ‘‘ཡ་ཐཱ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; པ་རཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཀྑ་ནྟོ པ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི’’.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟོ པ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི? ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨེ་ན – ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟོ པ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི? ཁ་ནྟི་ཡཱ, ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ – ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; པ་རཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཀྑ་ནྟོ པ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་སུ་ཏྟཾ
༣༨༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སུ་མྦྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སེ་ད་ཀཾ ནཱ་མ སུ་མྦྷཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི, ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻ. ‘སཱ ཁོ པ་ན་སྶ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི པ་ར་མ་པཱ་སཱ་ཝི་ནཱི ན་ཙྩེ, པ་ར་མ་པཱ་སཱ་ཝི་ནཱི གཱི་ཏེ. ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི ན་ཙྩ་ཏི གཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ ཏེ་ལ་པ་ཏྟོ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཙ མ་ཧཱ་ས་མ་ཛྫཾ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཙ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. པུ་རི་སོ ཙ ཏེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་སྶ་ཏི. ཡ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ཐོ་ཀ་མྤི ཚ་ཌྜེ་སྶ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ སི་རོ པཱ་ཏེ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ སོ པུ་རི་སོ ཨ་མུཾ ཏེ་ལ་པ་ཏྟཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨུ་པ་མཱ ཁོ མྱཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཙེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ ཏེ་ལ་པ་ཏྟོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ས་ཏི ནོ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
ནཱ་ལ་ནྡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ནཱ་ལ་ནྡཾ, ཙུ་ནྡོ ཙེ་ལ་ཉྩ བཱ་ཧི་ཡོ;
ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཨ་རི་ཡོ བྲ་ཧྨཱ, སེ་ད་ཀཾ ཛ་ན་པ་དེ་ན ཙཱ་ཏི.