༣. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་མྦ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ
༣༦༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ས་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༣༦༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་སི་ཏེ པཱི་ཏེ ཁཱ་ཡི་ཏེ སཱ་ཡི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ག་ཏེ ཋི་ཏེ ནི་སི་ནྣེ སུ་ཏྟེ ཛཱ་ག་རི་ཏེ བྷཱ་སི་ཏེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ས་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟཾ
༣༦༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ, ཡ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ནི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ མ་ཉྩེ་ཝ [མ་མེ་ཝ (སཱི.)] ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི, དྷ་མྨེ ཙ བྷཱ་སི་ཏེ མ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ ཨ་སྶ’’ནྟི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ? སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ. ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཝི་དྷེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི.
ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟེ…པེ… བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཙི་ཏྟེ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ…པེ… བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷེ་ན བྷཱ་ཝེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑུ, ཡཱ ར་ཏྟི ཝཱ དི་ཝ་སོ ཝཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. སཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༣༧༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སཱ་ལཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ཡ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ཡ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ཡ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ཡ. ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཁཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་པི ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ.
‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ་པི ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ.
‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི་སུ་ཏྟཾ
༣༧༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ.
‘‘‘ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ‘ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི་སུ་ཏྟཾ
༣༧༢. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་པོ ས་ཀུ་ཎོ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི་ཡཱ ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ པ་རི་དེ་ཝ་སི – ‘མ་ཡ་མེ་ཝ་མྷ [མ་ཡ་མེ་ཝཱ་མྷ (ཀ.)] ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཱ, མ་ཡཾ ཨ་པྤ་པུ་ཉྙཱ, ཡེ མ་ཡཾ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་མྷ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ. ས་ཙེ་ཛྫ མ་ཡཾ གོ་ཙ་རེ ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ, ན མྱཱ་ཡཾ [ན ཙཱ་ཡཾ (སཱི.)], ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི, ཨ་ལཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ཡ་དི་དཾ – ཡུ་དྡྷཱ་ཡཱ’ཏི. ‘ཀོ པ་ན ཏེ, ལཱ་པ, གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ’ཏི? ‘ཡ་དི་དཾ – ན་ངྒ་ལ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎཾ ལེ་ཌྜུ་ཊྛཱ་ན’’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་སཾ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ [ཨ་ཝ་ཙ་མཱ་ནཱ (སཱི.)] ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ པ་མུ་ཉྩི – ‘ག་ཙྪ ཁོ ཏྭཾ, ལཱ་པ, ཏ་ཏྲ་པི མེ ག་ནྟྭཱ ན མོ་ཀྑ་སཱི’’’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་པོ ས་ཀུ་ཎོ ན་ངྒ་ལ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎཾ ལེ་ཌྜུ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ལེ་ཌྜུཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷིཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི – ‘ཨེ་ཧི ཁོ དཱ་ནི མེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི, ཨེ་ཧི ཁོ དཱ་ནི མེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་སཾ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་བྷོ པ་ཀྑེ ས་ནྣ་ཡ྄ཧ [ས་ནྡྷཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ.)] ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟཱ. ཡ་དཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཱ་སི ལཱ་པོ ས་ཀུ་ཎོ ‘བ་ཧུ་ཨཱ་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷཱི’ཏི, ཨ་ཐ ཏ་སྶེ་ཝ ལེ་ཌྜུ་སྶ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཙྩུ་པཱ་དི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་རཾ པ་ཙྩ་ཏཱ་ལེ༹་སི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ [ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏཾ (སཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི ཡོ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཏི པ་ར་ཝི་ས་ཡེ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་ཏྠ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ. ཨ་གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཏཾ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ…པེ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ – ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ.
‘‘གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཐ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ. གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཏཾ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ ན ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ – ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. མ་ཀྐ་ཊ་སུ་ཏྟཾ
༣༧༣. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་མ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ དུ་གྒཱ ཝི་ས་མཱ དེ་སཱ, ཡ་ཏྠ ནེ་ཝ མ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཙཱ་རཱི ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་མ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ དུ་གྒཱ ཝི་ས་མཱ དེ་སཱ, ཡ་ཏྠ མ་ཀྐ་ཊཱ་ན་ཉྷི ཁོ ཙཱ་རཱི, ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་མ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ ས་མཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ, ཡ་ཏྠ མ་ཀྐ་ཊཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཙཱ་རཱི མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལུ་དྡཱ མ་ཀྐ་ཊ་ཝཱི་ཐཱི་སུ ལེ་པཾ ཨོ་ཌྜེ་ནྟི མ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ བཱ་དྷ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཏེ མ་ཀྐ་ཊཱ ཨ་བཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ལོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཏེ ཏཾ ལེ་པཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནྟི. ཡོ པ་ན སོ ཧོ་ཏི མ་ཀྐ་ཊོ བཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ལོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀོ, སོ ཏཾ ལེ་པཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘ཧ་ཏྠཾ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’ཏི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པཱ་དེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ མོ་ཙེ་སྶཱ་མི པཱ་ད་ཉྩཱ’ཏི དུ་ཏི་ཡེ་ན པཱ་དེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ མོ་ཙེ་སྶཱ་མི པཱ་དེ ཙཱ’ཏི ཏུ་ཎྜེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཀྐ་ཊོ པ་ཉྩོ་ཌྜི་ཏོ ཐུ་ནཾ སེ་ཏི ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ལུ་དྡ་སྶ. ཏ་མེ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལུ་དྡོ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཊྛ་ཀ་ཏ་ངྒཱ་རེ [ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཀྐ་ཊཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ.)] ཨ་ཝ་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི ཡོ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཏི པ་ར་ཝི་ས་ཡེ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་ཏྠ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ. ཨ་གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཏཾ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ…པེ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ.
‘‘གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཐ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ. གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཏཾ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ ན ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. སཱུ་ད་སུ་ཏྟཾ
༣༧༤. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ [རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ (སཱི.)] ནཱ་ན་ཙྩ་ཡེ་ཧི སཱུ་པེ་ཧི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་སྶ – ཨ་མྦི་ལ་གྒེ་ཧི་པི, ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒེ་ཧི་པི, ཀ་ཊུ་ཀ་གྒེ་ཧི་པི, མ་དྷུ་ར་གྒེ་ཧི་པི, ཁཱ་རི་ཀེ་ཧི་པི, ཨ་ཁཱ་རི་ཀེ་ཧི་པི, ལོ་ཎི་ཀེ་ཧི་པི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀེ་ཧི་པི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ས་ཀ་སྶ བྷ་ཏྟུ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི – ‘ཨི་དཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཀ་ཊུ་ཀ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཁཱ་རི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཨ་ཁཱ་རི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ལོ་ཎི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཨ་ལོ་ཎི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ན ཙེ་ཝ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཙྪཱ་ད་ན་སྶ, ན ལཱ་བྷཱི ཝེ་ཏ་ན་སྶ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་བྷི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ས་ཀ་སྶ བྷ་ཏྟུ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི …པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ན ཙེ་ཝ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ, ན ལཱ་བྷཱི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ས་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ནཱ་ན་ཙྩ་ཡེ་ཧི སཱུ་པེ་ཧི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་སྶ – ཨ་མྦི་ལ་གྒེ་ཧི་པི, ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒེ་ཧི་པི, ཀ་ཊུ་ཀ་གྒེ་ཧི་པི, མ་དྷུ་ར་གྒེ་ཧི་པི, ཁཱ་རི་ཀེ་ཧི་པི, ཨ་ཁཱ་རི་ཀེ་ཧི་པི, ལོ་ཎི་ཀེ་ཧི་པི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀེ་ཧི་པི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ས་ཀ་སྶ བྷ་ཏྟུ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི – ‘ཨི་དཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཀ་ཊུ་ཀ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཁཱ་རི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཨ་ཁཱ་རི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ལོ་ཎི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཨ་ལོ་ཎི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ལཱ་བྷཱི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ཙྪཱ་ད་ན་སྶ, ལཱ་བྷཱི ཝེ་ཏ་ན་སྶ, ལཱ་བྷཱི ཨ་བྷི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ས་ཀ་སྶ བྷ་ཏྟུ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷཱི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ, ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ས་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༣༧༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ [བེ་ལུ་ཝ་གཱ་མ་ཀེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ནྟཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྡི་ཊྛཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཏྟཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་ཐ. ཨི་དྷེ་ཝཱ་ཧཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྡི་ཊྛཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཏྟཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪུཾ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི [ཨུ་པ་ག་ཉྪི (སཱི. པཱི.)].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཁ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, བཱ་ལ༹ྷཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ མེ ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡོ་ཧཾ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. (ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི) [( ) དཱི. ནི. ༢.༡༦༤ དི་སྶ་ཏི].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ [གི་ལཱ་ན་ཝུ་ཊྛི་ཏོ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི)] ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ [ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྪཱ་ཚཱ་ཡཱ་ཡཾ (བ་ཧཱུ་སུ)] པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དི་ཊྛོ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཕཱ་སུ; དི་ཊྛཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ; དི་ཊྛཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ, དི་སཱ་པི མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ གེ་ལ་ཉྙེ་ན. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧོ་སི ཀཱ་ཙི་དེ་ཝ ཨ་སྶཱ་ས་མ་ཏྟཱ – ‘ན ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ན ཡཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཀིཾ པ་ན དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ མ་ཡི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི [པ་ཙྩཱ་སིཾ་ས་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]? དེ་སི་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བཱ་ཧི་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ. ན་ཏྠཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝཱ, ‘མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’ཏི ཝཱ, སོ ནཱུ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝཱ, ‘མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’ཏི ཝཱ. ས ཀིཾ [སོ ནཱུ་ན (སཱི. པཱི.)], ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏི! ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛི་ཎྞོ ཝུ་དྡྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ མེ ཝ་ཡོ ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛ་ཛྫ་ར་ས་ཀ་ཊཾ [ཛ་ར་ས་ཀ་ཊཾ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཝེ་ལ༹་མི་སྶ་ཀེ་ན [ཝེ་ག་མི་སྶ་ཀེ་ན (སཱི.), ཝེ་ལུ༹་མི་སྶ་ཀེ་ན (སྱཱ. ཀཾ.), ཝེ་དྷ་མི་སྶ་ཀེ་ན (པཱི. ཀ.), ཝེ་ཁ་མི་སྶ་ཀེ་ན (ཀ.)] ཡཱ་པེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་དྷ་མི་སྶ་ཀེ་ན མ་ཉྙེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཡཱ་པེ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མ་ཡེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཕཱ་སུ་ཏ་རོ [ཕཱ་སུ་ཏ་རཾ (ས་བྦ་ཏྠ)], ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི [ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧོ་ཏི (བ་ཧཱུ་སུ)]. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ མ་མ་ཙྩ་ཡེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ; ཏ་མ་ཏ་གྒེ མེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཡེ ཀེ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༧༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –
‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ [སུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཝི་ཧ་ར་ནྟི་ཡོ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི [ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི (ཀ.)]. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་གི་ནི་ཡོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་གི་ནི་ཡོ! ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷ་གི་ནི་ཡོ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དིཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི་ཡོ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་གི་ནི་ཡོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་གི་ནི་ཡོ! ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷ་གི་ནི་ཡོ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ! ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏི’’’ [ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏཱི་ཏི (བ་ཧཱུ་སུ)].
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་ཡ་སྨིཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, ཙེ་ཏ་སོ ཝཱ ལཱི་ན་ཏྟཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ན་ནྡ [ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ (སཱི.)], བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི [ཝེ་དི་ཡ་ཏི (སཱི.)]. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡ་སྶ ཁྭཱ་ཧཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧིཾ, སོ མེ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ. ཧ་ནྡ, དཱ་ནི པ་ཊི་སཾ་ཧ་རཱ་མཱི’ཏི. སོ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ན ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ན ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི. ‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་མྷི ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་ཡ་སྨིཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, ཙེ་ཏ་སོ ཝཱ ལཱི་ན་ཏྟཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡ་སྶ ཁྭཱ་ཧཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧིཾ, སོ མེ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ. ཧ་ནྡ, དཱ་ནི པ་ཊི་སཾ་ཧ་རཱ་མཱི’ཏི. སོ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ན ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ན ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི. ‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་མྷི ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི? བ་ཧི་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ ‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ མེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ ‘ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ ‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ མེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ ‘ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ‘ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ ‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ མེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ ‘ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ‘ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ ‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ མེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ ‘ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ‘དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, དེ་སི་ཏཱ མ་ཡཱ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ, དེ་སི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀ་ཏཾ ཝོ ཏཾ མ་ཡཱ. ཨེ་ཏཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི! ཛྷཱ་ཡ་ཐཱ་ན་ནྡ, མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ; མཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ! ཨ་ཡཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨ་མྦ་པཱ་ལི ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ, སཱ་ལཱ ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི ཙ;
ས་ཀུ་ཎ་གྡྷི མ་ཀྐ་ཊོ སཱུ་དོ, གི་ལཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ་ཏི.
༢. ནཱ་ལ་ནྡ་ཝ་གྒོ
༡. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སུ་ཏྟཾ
༣༧༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཁྭཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ནོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི. ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཁྭཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ནོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ནཱ་ལ་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༣༧༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ལ་ནྡཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི! ན ཙཱ་ཧུ, ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏི ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོ, ཡ་དི་དཾ – ས་མྦོ་དྷི་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཁོ ཏྱཱ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ས་བྷཱི ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ, ཨེ་ཀཾ་སོ ག་ཧི་ཏོ, སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ན་དི་ཏོ – ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི! ན ཙཱ་ཧུ, ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན ཙེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏི ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོ, ཡ་དི་དཾ – ས་མྦོ་དྷི་ཡ’’’ནྟི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡེ ཏེ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ས་བྦེ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’!
‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡེ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ས་བྦེ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི’ ཨི་ཏི ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྱཱ་ཧཾ [ཀིཾ པ་ན ཏེ (སཱི.)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙོ བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ [ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ (བ་ཧཱུ་སུ)] ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཏྱཱ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཨཱ་ས་བྷཱི ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ, ཨེ་ཀཾ་སོ ག་ཧི་ཏོ, སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ན་དི་ཏོ – ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི! ན ཙཱ་ཧུ, ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏི ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’ བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོ, ཡ་དི་དཾ – ས་མྦོ་དྷི་ཡ’’ནྟི?
‘‘ན ཁོ མེ [ན ཁོ མེ ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)], བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་པི ཙ མེ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ ཝི་དི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ད་ལ༹ྷུ་དྡྷཱ་པཾ [ད་ལ༹ྷུ་དྡཱ་པཾ (སཱི. པཱི. ཀ.), ད་ལ༹ྷ་དྡྷཱ་པཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ད་ལ༹ྷ་པཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རཾ. ཏ་ཏྲ་སྶ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱ ཉཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱ. སོ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་མཱ་ནོ ན པ་སྶེ་ཡྻ པཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡྷིཾ ཝཱ པཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཝ་རཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ བི་ལཱ༹་ར་ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ པཱ་ཎཱ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་ས་ནྟི ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ ཝི་དི་ཏོ – ‘ཡེ་པི ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ས་བྦེ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ, ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཡེ་པི ཏེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ས་བྦེ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ, ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ, ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་སི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ. ཡེ་ས་མྤི ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ, ཏེ་ས་མྤི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ སཱ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཙུ་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༣༧༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ག་དྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མ་ཀེ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཙུ་ནྡོ ཙ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ ཨི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཙུ་ནྡ, ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ཝུ་སོ ཙུ་ནྡ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཙུ་ནྡོ ཙ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ; ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ, དི་སཱ་པི མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི སུ་ཏྭཱ’’.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ན ཙ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀོ ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ས་མཱ་ད་པ་ཀོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ཀོ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཀོ, ཨ་ཀི་ལཱ་སུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ, ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཏཾ མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨོ་ཛཾ དྷ་མྨ་བྷོ་གཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་མཱ’’ཏི.
‘‘ན་ནུ ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ [པ་ཊི་ག་ཙྩེ་ཝ (སཱི. པཱི.)] ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ – ‘ས་བྦེ་ཧི པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, ཨཱ་ན་ནྡ, ལ་བྦྷཱ! ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ ཡོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཁ་ནྡྷོ སོ པ་ལུ་ཛྫེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, ཨཱ་ན་ནྡ, ལ་བྦྷཱ! ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ མ་མ་ཙྩ་ཡེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ; ཏ་མ་ཏ་གྒེ མེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཡེ ཀེ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨུ་ཀྐ་ཙེ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཛྫཱི་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཙེ་ལཱ་ཡཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཙི་ར་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་སུ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་པི མྱཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ སུ་ཉྙཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་སུ. ཨ་སུ་ཉྙཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཏ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཡ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཡེ ཧི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་པྤ་ར་མཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ [ཨེ་ཏ་པ་ར་མཾ་ཡེ་ཝ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཧོ་སི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ. ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་པྤ་ར་མཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ. ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ! ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ! ས་ཏྠུ ཙ ནཱ་མ སཱ་ས་ན་ཀ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རཱ, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ པ་རི་སཱ་ནཾ པི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མ་ནཱ་པཱ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ ཙ! ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ! ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སོ་ཀོ ཝཱ པ་རི་དེ་ཝོ ཝཱ! ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལ་བྦྷཱ! ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ ཡེ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཱ ཁ་ནྡྷཱ ཏེ པ་ལུ་ཛྫེ་ཡྻུཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལ་བྦྷཱ! ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ མ་མ་ཙྩ་ཡེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ; ཏ་མ་ཏ་གྒེ མེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཡེ ཀེ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. བཱ་ཧི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ, ཡ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ? སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཡཱ ར་ཏྟི ཝཱ དི་ཝ་སོ ཝཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཧི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨུ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ, ཡ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ? སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏེ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ག་མི་སྶ་སི མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻ་སྶ པཱ་ར’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀཱ་ཡེ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ…པེ… ཙི་ཏྟེ ཝཱ བྷི་ཀྑུ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, སུ་ག་ཏ! ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀཱ་ཡེ ཝཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ…པེ… ཙི་ཏྟེ ཝཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི, མ་གྒཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི;
ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཏ་རིཾ་སུ པུ་བྦེ, ཏ་རི་སྶ་ནྟི ཡེ ཙ ཏ་ར་ནྟི ཨོ་གྷ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ;
༩. སེ་ད་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སུ་མྦྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སེ་ད་ཀཾ ནཱ་མ སུ་མྦྷཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སི་ཀོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ མ་མ ཨུ་པ་རི་ཁ་ནྡྷེ ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སི་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི་ཁ་ནྡྷེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སི་ཀོ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཏྭཾ, ས་མྨ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀེ, མ་མཾ ར་ཀྑ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གུ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ར་ཀྑི་ཏཱ སི་པྤཱ་ནི ཙེ་ཝ ད་སྶེ་སྶཱ་མ, ལཱ་བྷ་ཉྩ [ལཱ་བྷེ ཙ (སཱི.)] ལ་ཙྪཱ་མ, སོ་ཏྠི་ནཱ ཙ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཱ ཨོ་རོ་ཧི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏྭཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་གུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ སི་པྤཱ་ནི ཙེ་ཝ ད་སྶེ་སྶཱ་མ, ལཱ་བྷ་ཉྩ ལ་ཙྪཱ་མ, སོ་ཏྠི་ནཱ ཙ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝཾ་སཱ ཨོ་རོ་ཧི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི. ‘‘སོ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཡོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ, ‘‘ཡ་ཐཱ མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; པ་རཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཀྑ་ནྟོ པ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི’’.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟོ པ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི? ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨེ་ན – ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟོ པ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི? ཁ་ནྟི་ཡཱ, ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ – ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; པ་རཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཀྑ་ནྟོ པ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་སུ་ཏྟཾ
༣༨༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སུ་མྦྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སེ་ད་ཀཾ ནཱ་མ སུ་མྦྷཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི, ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻ. ‘སཱ ཁོ པ་ན་སྶ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི པ་ར་མ་པཱ་སཱ་ཝི་ནཱི ན་ཙྩེ, པ་ར་མ་པཱ་སཱ་ཝི་ནཱི གཱི་ཏེ. ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི ན་ཙྩ་ཏི གཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ ཏེ་ལ་པ་ཏྟོ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཙ མ་ཧཱ་ས་མ་ཛྫཾ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཙ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. པུ་རི་སོ ཙ ཏེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་སྶ་ཏི. ཡ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ཐོ་ཀ་མྤི ཚ་ཌྜེ་སྶ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ སི་རོ པཱ་ཏེ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ སོ པུ་རི་སོ ཨ་མུཾ ཏེ་ལ་པ་ཏྟཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨུ་པ་མཱ ཁོ མྱཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཙེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ ཏེ་ལ་པ་ཏྟོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ས་ཏི ནོ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
ནཱ་ལ་ནྡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ནཱ་ལ་ནྡཾ, ཙུ་ནྡོ ཙེ་ལ་ཉྩ བཱ་ཧི་ཡོ;
ཨུ་ཏྟི་ཡོ ཨ་རི་ཡོ བྲ་ཧྨཱ, སེ་ད་ཀཾ ཛ་ན་པ་དེ་ན ཙཱ་ཏི.
༣. སཱི་ལ་ཊྛི་ཏི་ཝ་གྒོ
༡. སཱི་ལ་སུ་ཏྟཾ
༣༨༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ བྷ་དྡོ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་མཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཀི་མ་ཏྠི་ཡཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི?
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ! བྷ་དྡ་ཀོ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ, ཨུ་མྨ་ངྒོ [ཨུ་མྨ་གྒོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], བྷ་དྡ་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱི པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ, པུ་ཙྪ་སི – ‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་མཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཀི་མ་ཏྠི་ཡཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་མཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཡཱ་ནི་མཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་མཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༣༨༨. ཏཾ་ཡེ་ཝ ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི? ཀོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ! བྷ་དྡ་ཀོ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ, ཨུ་མྨ་ངྒོ, བྷ་དྡ་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱི པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ, པུ་ཙྪ་སི – ‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི? ཀོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་རི་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༣༨༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ བྷ་དྡོ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི? ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ! བྷ་དྡ་ཀོ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ, ཨུ་མྨ་ངྒོ, བྷ་དྡ་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱི པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ, པུ་ཙྪ་སི – ‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི? ཀོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་དྡྷ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་དྡྷ་མྨ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་དྡྷ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་དྡྷ་མྨ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. སུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༣༩༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ …པེ… ཙི་ཏྟེ …པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༣༩༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི? ཀོ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པ་དེ་ས་སུ་ཏྟཾ
༣༩༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ སཱ་ཀེ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཀ་ཎྜ་ཀཱི་ཝ་ནེ [ཀ་ཎྚ་ཀཱི་ཝ་ནེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནི་རུ་དྡྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘སེ་ཁོ, སེ་ཁོ’ཏི [སེ་ཀྑོ སེ་ཀྑོ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པ་དེ་སཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ སེ་ཁོ ཧོ་ཏི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པ་དེ་སཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ས་མ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༣༩༣. ཏཾ་ཡེ་ཝ ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨ་སེ་ཁོ, ཨ་སེ་ཁོ’ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཁོ ཧོ་ཏི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༣༩༤. ཏཾ་ཡེ་ཝ ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཾ [མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཾ (པཱི.)] པ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཾ པ་ཏྟོ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ་སཾ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཾ པ་ཏྟོ. ཨི་མེ་ས་ཉྩ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཧ་སྶཾ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་སུ་ཏྟཾ
༣༩༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སི་རི་ཝ་ཌྜྷོ [སི་རཱི་ཝ་ཌྜྷོ (ཀ.)] ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ སི་རི་ཝ་ཌྜྷོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ – ‘སི་རི་ཝ་ཌྜྷོ, བྷ་ནྟེ, ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ པུ་རི་སོ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སི་རི་ཝ་ཌྜྷོ, བྷ་ནྟེ, ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ, སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སི་རི་ཝ་ཌྜྷཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
‘‘ཡེ་མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ དེ་སི་ཏཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏེ དྷ་མྨཱ [སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟེ ར་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ (སཱི.)] མ་ཡི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་ནྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཡཱ་ནི ཙི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི, ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི! ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ཏ་ཡཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.