༡. ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་གྒོ

༡. ཨ་མྦ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ

༣༦༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ས་ཏི་སུ་ཏྟཾ

༣༦༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ས་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་སི་ཏེ པཱི་ཏེ ཁཱ་ཡི་ཏེ སཱ་ཡི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ག་ཏེ ཋི་ཏེ ནི་སི་ནྣེ སུ་ཏྟེ ཛཱ་ག་རི་ཏེ བྷཱ་སི་ཏེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ས་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟཾ

༣༦༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ, ཡ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ནི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ མ་ཉྩེ་ཝ [མ་མེ་ཝ (སཱི.)] ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི, དྷ་མྨེ ཙ བྷཱ་སི་ཏེ མ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ ཨ་སྶ’’ནྟི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ? སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ. ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཝི་དྷེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི.

ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟེ…པེ… བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཙི་ཏྟེ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ…པེ… བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷེ་ན བྷཱ་ཝེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑུ, ཡཱ ར་ཏྟི ཝཱ དི་ཝ་སོ ཝཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. སཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༣༧༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སཱ་ལཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ཡ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ཡ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ཡ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཱ་ཡ. ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཁཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་པི ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ.

‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ་པི ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ, དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ.

‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི་སུ་ཏྟཾ

༣༧༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ.

‘‘‘ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ‘ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི་སུ་ཏྟཾ

༣༧༢. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་པོ ས་ཀུ་ཎོ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི་ཡཱ ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ པ་རི་དེ་ཝ་སི – ‘མ་ཡ་མེ་ཝ་མྷ [མ་ཡ་མེ་ཝཱ་མྷ (ཀ.)] ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཱ, མ་ཡཾ ཨ་པྤ་པུ་ཉྙཱ, ཡེ མ་ཡཾ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་མྷ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ. ས་ཙེ་ཛྫ མ་ཡཾ གོ་ཙ་རེ ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ, ན མྱཱ་ཡཾ [ན ཙཱ་ཡཾ (སཱི.)], ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི, ཨ་ལཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ཡ་དི་དཾ – ཡུ་དྡྷཱ་ཡཱ’ཏི. ‘ཀོ པ་ན ཏེ, ལཱ་པ, གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ’ཏི? ‘ཡ་དི་དཾ – ན་ངྒ་ལ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎཾ ལེ་ཌྜུ་ཊྛཱ་ན’’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་སཾ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ [ཨ་ཝ་ཙ་མཱ་ནཱ (སཱི.)] ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ པ་མུ་ཉྩི – ‘ག་ཙྪ ཁོ ཏྭཾ, ལཱ་པ, ཏ་ཏྲ་པི མེ ག་ནྟྭཱ ན མོ་ཀྑ་སཱི’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་པོ ས་ཀུ་ཎོ ན་ངྒ་ལ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎཾ ལེ་ཌྜུ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ལེ་ཌྜུཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷིཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི – ‘ཨེ་ཧི ཁོ དཱ་ནི མེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི, ཨེ་ཧི ཁོ དཱ་ནི མེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་སཾ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་བྷོ པ་ཀྑེ ས་ནྣ་ཡ྄ཧ [ས་ནྡྷཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ.)] ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟཱ. ཡ་དཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཱ་སི ལཱ་པོ ས་ཀུ་ཎོ ‘བ་ཧུ་ཨཱ་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷཱི’ཏི, ཨ་ཐ ཏ་སྶེ་ཝ ལེ་ཌྜུ་སྶ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཙྩུ་པཱ་དི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་རཾ པ་ཙྩ་ཏཱ་ལེ༹་སི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ [ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏཾ (སཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི ཡོ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཏི པ་ར་ཝི་ས་ཡེ.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་ཏྠ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ. ཨ་གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཏཾ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ…པེ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ – ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ.

‘‘གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཐ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ. གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཏཾ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ ན ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ – ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. མ་ཀྐ་ཊ་སུ་ཏྟཾ

༣༧༣. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་མ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ དུ་གྒཱ ཝི་ས་མཱ དེ་སཱ, ཡ་ཏྠ ནེ་ཝ མ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཙཱ་རཱི ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་མ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ དུ་གྒཱ ཝི་ས་མཱ དེ་སཱ, ཡ་ཏྠ མ་ཀྐ་ཊཱ་ན་ཉྷི ཁོ ཙཱ་རཱི, ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་མ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ ས་མཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ, ཡ་ཏྠ མ་ཀྐ་ཊཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཙཱ་རཱི མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལུ་དྡཱ མ་ཀྐ་ཊ་ཝཱི་ཐཱི་སུ ལེ་པཾ ཨོ་ཌྜེ་ནྟི མ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ བཱ་དྷ་ནཱ་ཡ.

‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཏེ མ་ཀྐ་ཊཱ ཨ་བཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ལོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཏེ ཏཾ ལེ་པཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནྟི. ཡོ པ་ན སོ ཧོ་ཏི མ་ཀྐ་ཊོ བཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ལོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀོ, སོ ཏཾ ལེ་པཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘ཧ་ཏྠཾ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’ཏི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པཱ་དེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ མོ་ཙེ་སྶཱ་མི པཱ་ད་ཉྩཱ’ཏི དུ་ཏི་ཡེ་ན པཱ་དེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ མོ་ཙེ་སྶཱ་མི པཱ་དེ ཙཱ’ཏི ཏུ་ཎྜེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཀྐ་ཊོ པ་ཉྩོ་ཌྜི་ཏོ ཐུ་ནཾ སེ་ཏི ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ལུ་དྡ་སྶ. ཏ་མེ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལུ་དྡོ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཊྛ་ཀ་ཏ་ངྒཱ་རེ [ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཀྐ་ཊཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ.)] ཨ་ཝ་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི ཡོ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཏི པ་ར་ཝི་ས་ཡེ.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་ཏྠ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ. ཨ་གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཏཾ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ…པེ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ.

‘‘གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཐ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ. གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཏཾ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ ན ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. སཱུ་ད་སུ་ཏྟཾ

༣༧༤. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ [རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ (སཱི.)] ནཱ་ན་ཙྩ་ཡེ་ཧི སཱུ་པེ་ཧི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་སྶ – ཨ་མྦི་ལ་གྒེ་ཧི་པི, ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒེ་ཧི་པི, ཀ་ཊུ་ཀ་གྒེ་ཧི་པི, མ་དྷུ་ར་གྒེ་ཧི་པི, ཁཱ་རི་ཀེ་ཧི་པི, ཨ་ཁཱ་རི་ཀེ་ཧི་པི, ལོ་ཎི་ཀེ་ཧི་པི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀེ་ཧི་པི.

‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ས་ཀ་སྶ བྷ་ཏྟུ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི – ‘ཨི་དཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཀ་ཊུ་ཀ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཁཱ་རི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཨ་ཁཱ་རི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ལོ་ཎི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཨ་ལོ་ཎི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ན ཙེ་ཝ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཙྪཱ་ད་ན་སྶ, ན ལཱ་བྷཱི ཝེ་ཏ་ན་སྶ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་བྷི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ས་ཀ་སྶ བྷ་ཏྟུ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི …པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.

‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ན ཙེ་ཝ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ, ན ལཱ་བྷཱི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ས་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ནཱ་ན་ཙྩ་ཡེ་ཧི སཱུ་པེ་ཧི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་སྶ – ཨ་མྦི་ལ་གྒེ་ཧི་པི, ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒེ་ཧི་པི, ཀ་ཊུ་ཀ་གྒེ་ཧི་པི, མ་དྷུ་ར་གྒེ་ཧི་པི, ཁཱ་རི་ཀེ་ཧི་པི, ཨ་ཁཱ་རི་ཀེ་ཧི་པི, ལོ་ཎི་ཀེ་ཧི་པི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀེ་ཧི་པི.

‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ས་ཀ་སྶ བྷ་ཏྟུ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི – ‘ཨི་དཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་མྦི་ལ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་མྦི་ལ་གྒ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཏི་ཏྟ་ཀ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཀ་ཊུ་ཀ་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… མ་དྷུ་ར་གྒཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཁཱ་རི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཨ་ཁཱ་རི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ལོ་ཎི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ… ཨ་ལོ་ཎི་ཀཾ ཝཱ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟུ སཱུ་པེ་ཡྻཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ལོ་ཎི་ཀ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ལཱ་བྷཱི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ཙྪཱ་ད་ན་སྶ, ལཱ་བྷཱི ཝེ་ཏ་ན་སྶ, ལཱ་བྷཱི ཨ་བྷི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ས་ཀ་སྶ བྷ་ཏྟུ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.

‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷཱི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ, ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ས་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༣༧༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ [བེ་ལུ་ཝ་གཱ་མ་ཀེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ནྟཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྡི་ཊྛཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཏྟཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་ཐ. ཨི་དྷེ་ཝཱ་ཧཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྡི་ཊྛཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཏྟཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪུཾ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི [ཨུ་པ་ག་ཉྪི (སཱི. པཱི.)].

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཁ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, བཱ་ལ༹ྷཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ མེ ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡོ་ཧཾ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. (ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི) [( ) དཱི. ནི. ༢.༡༦༤ དི་སྶ་ཏི].

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ [གི་ལཱ་ན་ཝུ་ཊྛི་ཏོ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི)] ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ [ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྪཱ་ཚཱ་ཡཱ་ཡཾ (བ་ཧཱུ་སུ)] པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དི་ཊྛོ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཕཱ་སུ; དི་ཊྛཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ; དི་ཊྛཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ, དི་སཱ་པི མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ གེ་ལ་ཉྙེ་ན. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧོ་སི ཀཱ་ཙི་དེ་ཝ ཨ་སྶཱ་ས་མ་ཏྟཱ – ‘ན ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ན ཡཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘ཀིཾ པ་ན དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ མ་ཡི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི [པ་ཙྩཱ་སིཾ་ས་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]? དེ་སི་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བཱ་ཧི་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ. ན་ཏྠཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི. ཡ་སྶ ནཱུ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝཱ, ‘མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’ཏི ཝཱ, སོ ནཱུ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝཱ, ‘མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’ཏི ཝཱ. ས ཀིཾ [སོ ནཱུ་ན (སཱི. པཱི.)], ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏི! ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛི་ཎྞོ ཝུ་དྡྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ མེ ཝ་ཡོ ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛ་ཛྫ་ར་ས་ཀ་ཊཾ [ཛ་ར་ས་ཀ་ཊཾ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཝེ་ལ༹་མི་སྶ་ཀེ་ན [ཝེ་ག་མི་སྶ་ཀེ་ན (སཱི.), ཝེ་ལུ༹་མི་སྶ་ཀེ་ན (སྱཱ. ཀཾ.), ཝེ་དྷ་མི་སྶ་ཀེ་ན (པཱི. ཀ.), ཝེ་ཁ་མི་སྶ་ཀེ་ན (ཀ.)] ཡཱ་པེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་དྷ་མི་སྶ་ཀེ་ན མ་ཉྙེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཡཱ་པེ་ཏི.

‘‘ཡ་སྨིཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མ་ཡེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཕཱ་སུ་ཏ་རོ [ཕཱ་སུ་ཏ་རཾ (ས་བྦ་ཏྠ)], ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི [ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧོ་ཏི (བ་ཧཱུ་སུ)]. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ, དྷ་མྨ་དཱི་པོ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ མ་མ་ཙྩ་ཡེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ; ཏ་མ་ཏ་གྒེ མེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཡེ ཀེ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༣༧༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ [སུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཝི་ཧ་ར་ནྟི་ཡོ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི [ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི (ཀ.)]. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་གི་ནི་ཡོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་གི་ནི་ཡོ! ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷ་གི་ནི་ཡོ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དིཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི་ཡོ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་གི་ནི་ཡོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་གི་ནི་ཡོ! ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷ་གི་ནི་ཡོ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ! ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏི’’’ [ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏཱི་ཏི (བ་ཧཱུ་སུ)].

‘‘ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་ཡ་སྨིཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, ཙེ་ཏ་སོ ཝཱ ལཱི་ན་ཏྟཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ན་ནྡ [ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ (སཱི.)], བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི [ཝེ་དི་ཡ་ཏི (སཱི.)]. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡ་སྶ ཁྭཱ་ཧཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧིཾ, སོ མེ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ. ཧ་ནྡ, དཱ་ནི པ་ཊི་སཾ་ཧ་རཱ་མཱི’ཏི. སོ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ན ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ན ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི. ‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་མྷི ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་ཡ་སྨིཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, ཙེ་ཏ་སོ ཝཱ ལཱི་ན་ཏྟཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡ་སྶ ཁྭཱ་ཧཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧིཾ, སོ མེ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ. ཧ་ནྡ, དཱ་ནི པ་ཊི་སཾ་ཧ་རཱ་མཱི’ཏི. སོ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ན ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ན ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི. ‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་མྷི ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི? བ་ཧི་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ ‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ མེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ ‘ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ ‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ མེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ ‘ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ‘ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ ‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ མེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ ‘ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ‘ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ ‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ མེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ ‘ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ‘དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, དེ་སི་ཏཱ མ་ཡཱ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ, དེ་སི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀ་ཏཾ ཝོ ཏཾ མ་ཡཱ. ཨེ་ཏཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི! ཛྷཱ་ཡ་ཐཱ་ན་ནྡ, མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ; མཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ! ཨ་ཡཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི. ད་ས་མཾ.

ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

ཨ་མྦ་པཱ་ལི ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ, སཱ་ལཱ ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི ཙ;

ས་ཀུ་ཎ་གྡྷི མ་ཀྐ་ཊོ སཱུ་དོ, གི་ལཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ་ཏི.