༢. གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ

༡. པཱ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༡༩༢. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཀེ་ཙི པཱ་ཎཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཀ་པྤེ་ནྟི – ཀཱ་ལེ་ན ག་མ་ནཾ, ཀཱ་ལེ་ན ཋཱ་ནཾ, ཀཱ་ལེ་ན ནི་ས་ཛྫཾ, ཀཱ་ལེ་ན སེ་ཡྻཾ, ས་བྦེ ཏེ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཀ་པྤེ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. པ་ཋ་མ་སཱུ་རི་ཡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༩༣. ‘‘སཱུ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཡ་ཏོ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. དུ་ཏི་ཡ་སཱུ་རི་ཡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༩༤. ‘‘སཱུ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཡ་ཏོ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. པ་ཋ་མ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༡༩༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ པི་པྤ་ལི་གུ་ཧཱ་ཡཾ [ཝི་པྥ་ལི་གུ་ཧཱ་ཡཾ (སཱི.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཀ་སྶ་པ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ? ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི.

‘‘ས་ཏྟི་མེ, ཀ་སྶ་པ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, ཀ་སྶ་པ, མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, ཀ་སྶ་པ, མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ, བྷ་ག་ཝཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ; ཏ་གྒྷ, སུ་ག་ཏ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི. ཝུ་ཊྛ་ཧི ཙཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ. ཏ་ཐཱ་པ་ཧཱི་ནོ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. དུ་ཏི་ཡ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༡༩༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ? ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི.

‘‘ས་ཏྟི་མེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ, བྷ་ག་ཝཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ; ཏ་གྒྷ, སུ་ག་ཏ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི. ཝུ་ཊྛ་ཧི ཙཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ. ཏ་ཐཱ་པ་ཧཱི་ནོ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ཏ་ཏི་ཡ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༡༩༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷ་ནྟུ ཏཾ, ཙུ་ནྡ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི.

‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷ་ནྟེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ, ཙུ་ནྡ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ; ཏ་གྒྷ, ཙུ་ནྡ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་ནྡོ. ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི. ཝུ་ཊྛ་ཧི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ. ཏ་ཐཱ་པ་ཧཱི་ནོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. པཱ་ར་ངྒ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༩༨. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་པྤ་ཀཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ;

ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ, ཏཱི་ར་མེ་ཝཱ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏི.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏེ, དྷ་མྨེ དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ;

ཏེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་མེ་སྶ་ནྟི, མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་རཾ.

‘‘ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ, སུ་ཀྐཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོ;

ཨོ་ཀཱ ཨ་ནོ་ཀ་མཱ་ག་མྨ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཡ་ཏྠ དཱུ་ར་མཾ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ར་ཏི་མི་ཙྪེ་ཡྻ, ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ;

པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཀླེ་སེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ.

‘‘ཡེ་སཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ངྒེ་སུ, ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ;

ཨཱ་དཱ་ན་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡེ ར་ཏཱ;

ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཛུ་ཏི་མ་ནྟོ, ཏེ ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;

༨. ཝི་ར་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ

༡༩༩. ‘‘ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཝི་ར་དྡྷཱ, ཝི་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི. ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨཱ་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཝི་ར་དྡྷཱ, ཝི་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི. ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨཱ་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ཨ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༢༠༠. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནཱི་ཡ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནཱི་ཡ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ནི་བྦི་དཱ་སུ་ཏྟཾ

༢༠༡. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.

གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

པཱ་ཎཱ སཱུ་རི་ཡཱུ་པ་མཱ དྭེ, གི་ལཱ་ནཱ ཨ་པ་རེ ཏ་ཡོ;

པཱ་ར་ངྒཱ་མཱི ཝི་ར་དྡྷོ ཙ, ཨ་རི་ཡོ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཙཱ་ཏི.