༢. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. པ་བྦ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནཱ་གཱ ཀཱ་ཡཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི, བ་ལཾ གཱ་ཧེ་ནྟི; ཏེ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ བ་ལཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་སོ་བྦྷེ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི, ཀུ་སོ་བྦྷེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སོ་བྦྷེ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི, མ་ཧཱ་སོ་བྦྷེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི, ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི, མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སཱ་ག་རཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི; ཏེ ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ཀཱ་ཡེ་ན; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི དྷ་མྨེ་སུ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ; དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཀཱ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ ནོ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ ནོ ཏི་ཊྛ་ནྟི.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཏི ཏ་ནྡི ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཱ བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དོ ཙེ་ཏ་སོ ཙ ལཱི་ན་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ ནོ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ ནོ ཏི་ཊྛ་ནྟི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ ནོ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ ནོ ཏི་ཊྛ་ནྟི.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ དྷ་མྨཱ, ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ [ཨཱ་ར་བྦྷ་དྷཱ་ཏུ (སྱཱ. ཀ.)] ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི, ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ [ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ (སྱཱ.)] ཨ་བྱ་གྒ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ.
‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ – ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ ནོ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ ནོ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སཱི་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༤. ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, ད་སྶ་ན་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རཾ [བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ (སྱཱ.)] ཝ་དཱ་མི; ས་ཝ་ན་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི; པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ན་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི; ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི; ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫ་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ དྭ་ཡེ་ན ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ [དྭ་ཡེ་ན ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ (སཱི. སྱཱ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཀཱ་ཡ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ཙ ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ཙ. སོ ཏ་ཐཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི; ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝེ་ཏི; ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ས་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝི་ཙི་ན་ཏི པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ ས་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝི་ཙི་ན་ཏི པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི; དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝེ་ཏི; དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝི་ཙི་ན་ཏོ པ་ཝི་ཙ་ར་ཏོ པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏོ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝི་ཙི་ན་ཏོ པ་ཝི་ཙ་ར་ཏོ པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏོ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི; ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝེ་ཏི; ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པཱི་ཏི ནི་རཱ་མི་སཱ.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པཱི་ཏི ནི་རཱ་མི་སཱ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི; པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝེ་ཏི; པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ་པི པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཙི་ཏྟ་མྤི པ་སྶ་མྦྷ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ་པི པ་སྶ་མྦྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི; པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝེ་ཏི; པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་སྶ སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་སྶ སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི; ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝེ་ཏི; ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི; ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝེ་ཏི; ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་སུ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ ས་ཏྟ ཕ་ལཱ ས་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ ཕ་ལཱ ས་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ? དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཨ་ཐ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ནོ ཙེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཨ་ཐ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ནོ ཙེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ནོ ཙེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ནོ ཙེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ནོ ཙེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་སུ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ ཨི་མེ ས་ཏྟ ཕ་ལཱ ས་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི! ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཏྟི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཨི་མེ་སཾ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཡེ་ན ཡེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི; ཡེ་ན ཡེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི; ཡེ་ན ཡེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨི་ཏི ཙེ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧོ་ཏི, ‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ’ཏི མེ ཧོ་ཏི, ‘སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ’ཏི མེ ཧོ་ཏི, ཏི་ཊྛ་ནྟ་ཉྩ ནཾ ‘ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ས་ཙེ་པི མེ ཙ་ཝ་ཏི, ‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ མེ ཙ་ཝ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨི་ཏི ཙེ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧོ་ཏི, ‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ’ཏི མེ ཧོ་ཏི, ‘སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ’ཏི མེ ཧོ་ཏི, ཏི་ཊྛ་ནྟ་ཉྩ ནཾ ‘ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ས་ཙེ་པི མེ ཙ་ཝ་ཏི, ‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ མེ ཙ་ཝ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ར་ཉྙོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ར་ཏྟཱ་ནཾ དུ་སྶཱ་ནཾ དུ་སྶ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོ པཱུ་རོ ཨ་སྶ. སོ ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ པཱ་རུ་པེ་ཡྻ; ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ ས་མ་ཡཾ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ ས་མ་ཡཾ པཱ་རུ་པེ་ཡྻ; ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པཱ་རུ་པེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཡེ་ན ཡེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི; ཡེ་ན ཡེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི; ཡེ་ན ཡེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨི་ཏི ཙེ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧོ་ཏི, ‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ’ཏི མེ ཧོ་ཏི, ‘སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ’ཏི མེ ཧོ་ཏི, ཏི་ཊྛ་ནྟ་ཉྩ ནཾ ‘ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ས་ཙེ་པི མེ ཙ་ཝ་ཏི, ‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ མེ ཙ་ཝ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨི་ཏི ཙེ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧོ་ཏི, ‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ’ཏི མེ ཧོ་ཏི, ‘སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ’ཏི མེ ཧོ་ཏི, ཏི་ཊྛ་ནྟ་ཉྩ ནཾ ‘ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ས་ཙེ་པི མེ ཙ་ཝ་ཏི, ‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ མེ ཙ་ཝ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ ‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཏ་སྶི་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ ‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཀེ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨཱ་རཱ་མ་ནི་སྶ་ཡཱི [ཨཱ་རཱ་མ་ནི་སཱ་དཱི (སཱི.), ཨཱ་རཱ་མ་ནི་ཡཱ་དཱི (སྱཱ.)] པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་ས་སྶ ཨ་ཡ་མཱ་ཙཱ་རོ [ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ (སྱཱ. ཀ.)] ཧོ་ཏི – ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཨཱ་རཱ་མཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མཱ་མི ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རཱ་མི. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ – ‘བྷ་ཝཾ པ་ན གོ་ཏ་མོ ཀི་མཱ་ནི་སཾ་སོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཏྟ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ, བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཏཱི་ཎི ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི? ཨི་དྷ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ མ་ནཱ་པཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱ་བྷི་ཧཾ་ས་ཏི, ན རཱ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཁོ པ་ནེ་ཝ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་དཱི་ན་མཱ་ན་སོ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙེ་ཏ་སོ. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ མ་ནཱ་པཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱ་བྷི་ཧཾ་ས་ཏི, ན རཱ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. མ་ན་སཱ ཁོ པ་ནེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་དཱི་ན་མཱ་ན་སོ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙེ་ཏ་སོ. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི? ཨི་དྷ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི? ཨི་དྷ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི? ཨི་དྷ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༨༨. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སྶ ཡཱ ཀཱ་ཙི གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ, ས་བྦཱ ཏཱ ཀཱུ་ཊ་ནི་ནྣཱ ཀཱུ་ཊ་པོ་ཎཱ ཀཱུ་ཊ་པ་བྦྷཱ་རཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎོ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎོ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎོ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨུ་པ་ཝཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༨༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨུ་པ་ཝཱ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཛཱ་ནེ་ཡྻ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པ་ཝཱ་ན, བྷི་ཀྑུ ‘པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཝཾ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ‘པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཝཾ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’’ཏི.
‘‘ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་བྦྷ་མཱ་ནོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཙི་ཏྟ་ཉྩ མེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ མེ སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཉྩ མེ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཾ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཉྩ མེ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་ཊྛིཾ་ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་མི, ནོ ཙ ལཱི་ན’ནྟི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་བྦྷ་མཱ་ནོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཙི་ཏྟ་ཉྩ མེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ མེ སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཉྩ མེ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཾ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཉྩ མེ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་ཊྛིཾ་ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་མི, ནོ ཙ ལཱི་ན’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ‘པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཝཾ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་ཨུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༠. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནཱ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནཱ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༡. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནཱ་ཉྙ་ཏྲ སུ་ག་ཏ་ཝི་ན་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནཱ་ཉྙ་ཏྲ སུ་ག་ཏ་ཝི་ན་ཡཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
པ་བྦ་ཏ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ཀཱ་ཡཾ སཱི་ལཾ, ཝ་ཏྠཾ བྷི་ཀྑུ ཙ ཀུ་ཎྜ་ལི;
ཀཱུ་ཊ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝཱ་ན་ཉྩ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་པ་རེ དུ་ཝེ་ཏི.
༢. གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ
༡. པཱ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༢. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཀེ་ཙི པཱ་ཎཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཀ་པྤེ་ནྟི – ཀཱ་ལེ་ན ག་མ་ནཾ, ཀཱ་ལེ་ན ཋཱ་ནཾ, ཀཱ་ལེ་ན ནི་ས་ཛྫཾ, ཀཱ་ལེ་ན སེ་ཡྻཾ, ས་བྦེ ཏེ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཀ་པྤེ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་ཋ་མ་སཱུ་རི་ཡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༣. ‘‘སཱུ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཡ་ཏོ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. དུ་ཏི་ཡ་སཱུ་རི་ཡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༤. ‘‘སཱུ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཡ་ཏོ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པ་ཋ་མ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༩༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ པི་པྤ་ལི་གུ་ཧཱ་ཡཾ [ཝི་པྥ་ལི་གུ་ཧཱ་ཡཾ (སཱི.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཀ་སྶ་པ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ? ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི.
‘‘ས་ཏྟི་མེ, ཀ་སྶ་པ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, ཀ་སྶ་པ, མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, ཀ་སྶ་པ, མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ, བྷ་ག་ཝཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ; ཏ་གྒྷ, སུ་ག་ཏ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི. ཝུ་ཊྛ་ཧི ཙཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ. ཏ་ཐཱ་པ་ཧཱི་ནོ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༩༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ? ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི.
‘‘ས་ཏྟི་མེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་ཡཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ, བྷ་ག་ཝཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ; ཏ་གྒྷ, སུ་ག་ཏ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི. ཝུ་ཊྛ་ཧི ཙཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ. ཏ་ཐཱ་པ་ཧཱི་ནོ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཏ་ཏི་ཡ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༩༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷ་ནྟུ ཏཾ, ཙུ་ནྡ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི.
‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷ་ནྟེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ, ཙུ་ནྡ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ; ཏ་གྒྷ, ཙུ་ནྡ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་ནྡོ. ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི. ཝུ་ཊྛ་ཧི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ. ཏ་ཐཱ་པ་ཧཱི་ནོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. པཱ་ར་ངྒ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༨. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་པྤ་ཀཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ;
ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ, ཏཱི་ར་མེ་ཝཱ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏེ, དྷ་མྨེ དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ;
ཏེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་མེ་སྶ་ནྟི, མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་རཾ.
‘‘ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ, སུ་ཀྐཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨོ་ཀཱ ཨ་ནོ་ཀ་མཱ་ག་མྨ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཡ་ཏྠ དཱུ་ར་མཾ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ར་ཏི་མི་ཙྪེ་ཡྻ, ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ;
པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཀླེ་སེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ.
‘‘ཡེ་སཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ངྒེ་སུ, ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ;
ཨཱ་དཱ་ན་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡེ ར་ཏཱ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཛུ་ཏི་མ་ནྟོ, ཏེ ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;
༨. ཝི་ར་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༩. ‘‘ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཝི་ར་དྡྷཱ, ཝི་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི. ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨཱ་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཝི་ར་དྡྷཱ, ཝི་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི. ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨཱ་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༠. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནཱི་ཡ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནཱི་ཡ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ནི་བྦི་དཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༡. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
པཱ་ཎཱ སཱུ་རི་ཡཱུ་པ་མཱ དྭེ, གི་ལཱ་ནཱ ཨ་པ་རེ ཏ་ཡོ;
པཱ་ར་ངྒཱ་མཱི ཝི་ར་དྡྷོ ཙ, ཨ་རི་ཡོ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཙཱ་ཏི.
༣. ཨུ་དཱ་ཡི་ཝ་གྒོ
༡. བོ་དྷཱ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༢. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘‘བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ‘བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ ‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་དེ་ས་ནཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༣. ‘‘ས་ཏྟ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ དེ་སེ་སྶཱ་མི; ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཋཱ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༤. ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ, [ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ (སཱི.)] བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. བྱཱ་པཱ་ད་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ བྱཱ་པཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ བྱཱ་པཱ་དོ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༢༠༥. ‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ བྱཱ་པཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ བྱཱ་པཱ་དོ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ཡོ་ནི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ བྱཱ་པཱ་དོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ བྱཱ་པཱ་དོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི.
‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༦. ‘‘ས་ཏྟ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མི; ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ? ཡ་དི་དཾ – ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༧. ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ མ་གྒཾ ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཀ་ཏ་མཱ ཙ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཡ་དི་དཾ – ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷ, ཨུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ ཝི་པུ་ལཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ [ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)]. ཏ་སྶ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ ཝི་པུ་ལཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ ཀ་མྨཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཀ་མྨ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ ཝི་པུ་ལཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ. ཏ་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ ཝི་པུ་ལཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ ཀ་མྨཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཀ་མྨ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཨི་ཏི ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ, ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༨. ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ མ་གྒཾ ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཀ་ཏ་མཱ ཙ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཡ་དི་དཾ – ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ, ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི?
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༩. ‘‘ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི; ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡོ མ་གྒོ? ཡ་དི་དཾ – ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ནི་བྦེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷ, ཨུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ ཝི་པུ་ལཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ. སོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏི; ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ དོ་ས་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏི; ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ ཝི་པུ་ལཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ. སོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏི; ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ དོ་ས་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏི; ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ནི་བྦེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༠. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡོ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི?
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ? ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡོ དྷ་མྨོ. ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ…པེ… མ་ནོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡོ དྷ་མྨོ. ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟཾ
༢༡༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སུ་མྦྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སེ་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ སུ་མྦྷཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ བ་ཧུ་ཀ་ཏ་ཉྩ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝོ ཙ ཧི་རཱི ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ. ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བ་ཧུ་ཀ་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ དྷ་མྨེ་ན [དྷ་མྨེ (?)] ཨ་བ་ཧུ་ཀ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན. སོ ཁྭཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝ་ཉྩ ཧི་རི་ཉྩ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཏ་སྶ མེ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི – ‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ… ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ… ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’ཏི.
‘‘སོ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫཱ་ཝ་ཀུ་ཛྫཾ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ. དྷ་མྨོ ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ས་མི་ཏོ, མ་གྒོ ཙ མེ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ; ཡོ མེ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཧཾ – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི.
‘‘ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ མེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཊི་ལ་དྡྷོ, ཡོ མེ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཧཾ – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ མེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཊི་ལ་དྡྷོ, ཡོ མེ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཧཾ – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་གྒོ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ, ཡོ མེ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཧཾ – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨུ་དཱ་ཡི! ཨེ་སོ ཧི ཏེ, ཨུ་དཱ་ཡི, མ་གྒོ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ, ཡོ ཏེ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏྭཾ – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨུ་དཱ་ཡི་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
བོ་དྷཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ ཋཱ་ནཱ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙཱ་པ་རི་ཧཱ་ནཱི;
ཁ་ཡོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦེ་དྷོ, ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ཨུ་དཱ་ཡི་ནཱ་ཏི.
༤. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཀུ་ས་ལ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༢. ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཀཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ; ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏི.