༦. ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཀེ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨཱ་རཱ་མ་ནི་སྶ་ཡཱི [ཨཱ་རཱ་མ་ནི་སཱ་དཱི (སཱི.), ཨཱ་རཱ་མ་ནི་ཡཱ་དཱི (སྱཱ.)] པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་ས་སྶ ཨ་ཡ་མཱ་ཙཱ་རོ [ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ (སྱཱ. ཀ.)] ཧོ་ཏི – ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཨཱ་རཱ་མཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མཱ་མི ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རཱ་མི. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ – ‘བྷ་ཝཾ པ་ན གོ་ཏ་མོ ཀི་མཱ་ནི་སཾ་སོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཏྟ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ, བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཏཱི་ཎི ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི? ཨི་དྷ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ མ་ནཱ་པཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱ་བྷི་ཧཾ་ས་ཏི, ན རཱ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཁོ པ་ནེ་ཝ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་དཱི་ན་མཱ་ན་སོ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙེ་ཏ་སོ. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ མ་ནཱ་པཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱ་བྷི་ཧཾ་ས་ཏི, ན རཱ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. མ་ན་སཱ ཁོ པ་ནེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་དཱི་ན་མཱ་ན་སོ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙེ་ཏ་སོ. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི? ཨི་དྷ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི? ཨི་དྷ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི? ཨི་དྷ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.