༡. ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༡༡༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཡེ་ན སུ་མཱ་ག་དྷཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ནི་སཱི་དི ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ པུ་རི་སོ སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནིཾ སེ་ནཾ [ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་སེ་ནཾ (ཀ.)] བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལཾ [བྷི་ས་མཱུ་ལཱ་ལཾ (པཱི. ཀ.)] པ་ཝི་ས་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨུ་མྨ་ཏྟོ་སྨི ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཝི་ཙེ་ཏོ་སྨི ནཱ་མཱ་ཧཾ! ཡཾ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཏཾ མ་ཡཱ དི་ཊྛ’’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘ཨུ་མྨ་ཏྟོ་སྨི ནཱ་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཙེ་ཏོ་སྨི ནཱ་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཾ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཏཾ མ་ཡཱ དི་ཊྛ’’’ནྟི. ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨུ་མྨ་ཏྟོ ཀ་ཐཾ ཝི་ཙེ་ཏོ? ཀི་ཉྩ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཡཾ ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཡེ་ན སུ་མཱ་ག་དྷཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ནི་སཱི་དིཾ ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ. ཨ་དྡ་སཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནིཾ སེ་ནཾ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་མྨ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙེ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྩ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཡཾ མ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི. ‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨུ་མྨ་ཏྟོ ཏ་གྒྷ ཝི་ཙེ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྩ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཡཾ ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི.

‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ པུ་རི་སོ བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྡ་ས, ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒཱ་མེ དེ་ཝཱ ཛི་ནིཾ་སུ, ཨ་སུ་རཱ པ་རཱ་ཛི་ནིཾ་སུ. པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་རཱ བྷཱི་ཏཱ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལེ་ན ཨ་སུ་ར་པུ་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ དེ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ མོ་ཧ་ཡ་མཱ་ནཱ.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་ཐ – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནྟཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ནཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཙི་ནྟེ་ནྟཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནྟཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ཨེ་སཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ཨེ་སཱ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.