༡༢. ས་ཙྩ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ས་མཱ་དྷི་ཝ་གྒོ
༡. ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ. ས་མཱ་ཧི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀི་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ. ས་མཱ་ཧི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧༢. ‘‘པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ག་མཱ་པ་ཛྫ་ཐ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀི་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ག་མཱ་པ་ཛྫ་ཐ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ཋ་མ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧༣. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ…པེ… པ་བྦ་ཛི་སྶ་ནྟི…པེ… པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧༤. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་སུཾ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་སུཾ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་སྶ་ནྟི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་སུཾ …པེ… ཨ་བྷི་ས་མེ་སྶ་ནྟི…པེ… ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧༥. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ…པེ… ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི…པེ… ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧༦. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ཀཱ་སེ་སུཾ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ཀཱ་སེ་སུཾ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ནྟི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ཀཱ་སེ་སུཾ…པེ… པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ནྟི…པེ… པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཝི་ཏ་ཀྐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧༧. ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཡྻཱ་ཐ [ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ནཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟཱ ཙ ཁོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཏེ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ཨེ་ཏེ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཙི་ནྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧༨. ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐ [ཙི་ནྟེ་ཐ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནྟཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ནཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཙི་ནྟེ་ནྟཱ ཙ ཁོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནྟཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ, ཨེ་སཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ, ཨེ་སཱ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧༩. ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ [ཀ་ཐེ་ཐ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] – ‘ན ཏྭཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཀིཾ ཏྭཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶ་སི! མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ཏྭ་མ་སི, ཨ་ཧ་མ་སྨི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ. ས་ཧི་ཏཾ མེ, ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཏེ. པུ་རེ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ པ་ཙྪཱ ཨ་ཝ་ཙ, པ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ པུ་རེ ཨ་ཝ་ཙ. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ [ཨ་ཙི་ཎྞཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཏེ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟཾ. ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཏེ ཝཱ་དོ, ཙ་ར ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ཡ. ནི་གྒ་ཧི་ཏོ་སི, ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི ཝཱ ས་ཙེ པ་ཧོ་སཱི’ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ནཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཙ ཁོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ…པེ… ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༠. ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ཛ་ཀ་ཐཾ ཙོ་ར་ཀ་ཐཾ མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ སེ་ནཱ་ཀ་ཐཾ, བྷ་ཡ་ཀ་ཐཾ ཡུ་དྡྷ་ཀ་ཐཾ, ཨ་ནྣ་ཀ་ཐཾ པཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ས་ཡ་ན་ཀ་ཐཾ མཱ་ལཱ་ཀ་ཐཾ ག་ནྡྷ་ཀ་ཐཾ, ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཡཱ་ན་ཀ་ཐཾ གཱ་མ་ཀ་ཐཾ ནི་ག་མ་ཀ་ཐཾ ན་ག་ར་ཀ་ཐཾ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ཐཾ ཨི་ཏྠི་ཀ་ཐཾ [ཨི་ཏྠི་ཀ་ཐཾ པུ་རི་ས་ཀ་ཐཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] སཱུ་ར་ཀ་ཐཾ ཝི་སི་ཁཱ་ཀ་ཐཾ ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཾ, པུ་བྦ་པེ་ཏ་ཀ་ཐཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཾ, ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཾ ས་མུ་དྡ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཾ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཾ ཨི་ཏི ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ནཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཙ ཁོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ, ཨེ་སཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ, ཨེ་སཱ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ས་མཱ་དྷི་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ས་མཱ་དྷི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨ་པ་རེ དུ་ཝེ;
ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝི་ཏ་ཀྐཾ, ཙི་ནྟཱ ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ཀ་ཐཱ་ཏི.
༢. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་གྒོ
༡. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཧཱི་ནོ ག་མྨོ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀོ ཨ་ན་རི་ཡོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོ དུ་ཀྑོ ཨ་ན་རི་ཡོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཏེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི ཉཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱི ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི ཉཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱི ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་མྨཱ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨ་ཡཾ ཁོ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི ཉཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱི ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ, ཛ་རཱ་པི དུ་ཀྑཱ, བྱཱ་དྷི་པི དུ་ཀྑོ, མ་ར་ཎ་མྤི དུ་ཀྑཾ, ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གོ དུ་ཀྑོ, པི་ཡེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡོ་གོ དུ་ཀྑོ, ཡ་མྤི་ཙྪཾ ན ལ་བྷ་ཏི ཏ་མྤི དུ་ཀྑཾ – སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ [པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་པི (པཱི. ཀ.)] དུ་ཀྑཱ. ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ [པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ (སཱི. པཱི.)] ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ [སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ཙཱ་གོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ. ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ན’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝི་ཏ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ [ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)].
‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟི [ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི (སཱི. པཱི.)], ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.
ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྨིཾ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི.
པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཙ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ བྷུ་མྨཱ དེ་ཝཱ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུཾ – ‘‘ཨེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. བྷུ་མྨཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུཾ – ‘‘ཨེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ དེ་ཝཱ…པེ… ཡཱ་མཱ དེ་ཝཱ…པེ… ཏུ་སི་ཏཱ དེ་ཝཱ…པེ… ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི དེ་ཝཱ…པེ… པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝཱ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུཾ – ‘‘ཨེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི.
ཨི་ཏི་ཧ ཏེ་ན ཁ་ཎེ་ན (ཏེ་ན ལ་ཡེ་ན) [( ) ན་ཏྠི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪི. ཨ་ཡ་ཉྩ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ས་ངྐ་མྤི ས་མྤ་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཝེ་དྷི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཙ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ, ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ’’ཏི! ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ‘ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ’ ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༢. ‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ན’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ…པེ. … ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝི་ཏ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཁ་ནྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ [དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ (སྱཱ.)] དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ‘པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ [ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ཙཱ་གོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ‘ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ཙཱ་གོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་དྷཱ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༥. ‘‘དྷཱ་རེ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་སི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་སི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི; དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ [དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི; དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ [དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི; དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ [དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཾ (པཱི.), དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ (ཀ.)] ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་ཧི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་དྷཱ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༦. ‘‘དྷཱ་རེ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་སི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་སི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་ཧི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༧. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ’ཏི བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ; ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༨. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫཱ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཛྫཱ; ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཛྫཱ; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ས་ངྐཱ་ས་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༩. ‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཝ་ཎྞཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ – ‘ཨི་ཏི་པི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི; ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ…པེ… ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ…པེ… ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཝ་ཎྞཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ – ‘ཨི་ཏི་པི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཏ་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏཾ; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏཾ; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏཾ; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ, ཁ་ནྡྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཙ;
དྷཱ་ར་ཎཱ ཙ དྭེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫཱ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ ཏ་ཐཱ་ཏི.
༣. ཀོ་ཊི་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཀོ་ཊི་གཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཛྫཱི་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀོ་ཊི་གཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཨེ་ཝ་མི་དཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? དུ་ཀྑ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཨེ་ཝ་མི་དཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཨེ་ཝ་མི་དཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ. ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ; ཨུ་ཙྪི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཁཱི་ཎཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི; ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ད་སྶ་ནཱ;
སཾ་སི་ཏཾ [སཾ་ས་རི་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) དཱི. ནི. ༢.༡༥༥] དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཏཱ་སུ ཏཱ་སྭེ་ཝ ཛཱ་ཏི་སུ.
‘‘ཏཱ་ནི [ཡཱ་ནི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཨེ་ཏཱ་ནི དི་ཊྛཱ་ནི, བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
ཨུ་ཙྪི་ནྣཾ མཱུ་ལཾ དུ་ཀྑ་སྶ, ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊི་གཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༢. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཝཱ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ན ཙ པ་ནེ་ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ཏེ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘ཡེ དུ་ཀྑཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཐོ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ;
ཡ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་སོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ཏ་ཉྩ མ་གྒཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ;
ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཧཱི་ནཱ ཏེ, ཨ་ཐོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ;
ཨ་བྷ་བྦཱ ཏེ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏེ ཝེ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱུ་པ་གཱ.
‘‘ཡེ ཙ དུ་ཀྑཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཐོ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ;
ཡ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་སོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ཏ་ཉྩ མ་གྒཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ;
ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱ, ཨ་ཐོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ;
ས་བྦཱ ཏེ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ན ཏེ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱུ་པ་གཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;
༣. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ‘ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཡེ ཧི [ཡེ་པི ཧི (བ་ཧཱུ་སུ)] ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཡེ ཧི, ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ…པེ… ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི…པེ… ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༥. ‘‘ཛཱ་ན་ཏོ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་སྶ་ཏོ. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. མི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༦. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ – མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ – ཏེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ – མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཏེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཏ་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༧. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི; ཏ་སྨཱ ‘ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༨. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ; ཏ་སྨཱ ‘ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༩. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ? དུ་ཀྑཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.