༥. པ་པཱ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཡེ་ན སུ་མཱ་ག་དྷཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ནི་སཱི་དི ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ པུ་རི་སོ སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནིཾ སེ་ནཾ [ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་སེ་ནཾ (ཀ.)] བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལཾ [བྷི་ས་མཱུ་ལཱ་ལཾ (པཱི. ཀ.)] པ་ཝི་ས་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨུ་མྨ་ཏྟོ་སྨི ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཝི་ཙེ་ཏོ་སྨི ནཱ་མཱ་ཧཾ! ཡཾ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཏཾ མ་ཡཱ དི་ཊྛ’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘ཨུ་མྨ་ཏྟོ་སྨི ནཱ་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཙེ་ཏོ་སྨི ནཱ་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཾ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཏཾ མ་ཡཱ དི་ཊྛ’’’ནྟི. ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨུ་མྨ་ཏྟོ ཀ་ཐཾ ཝི་ཙེ་ཏོ? ཀི་ཉྩ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཡཾ ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཡེ་ན སུ་མཱ་ག་དྷཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ནི་སཱི་དིཾ ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ. ཨ་དྡ་སཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནིཾ སེ་ནཾ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་མྨ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙེ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྩ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཡཾ མ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི. ‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨུ་མྨ་ཏྟོ ཏ་གྒྷ ཝི་ཙེ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྩ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི ཡཾ ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི.
‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ པུ་རི་སོ བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྡ་ས, ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒཱ་མེ དེ་ཝཱ ཛི་ནིཾ་སུ, ཨ་སུ་རཱ པ་རཱ་ཛི་ནིཾ་སུ. པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་རཱ བྷཱི་ཏཱ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལེ་ན ཨ་སུ་ར་པུ་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ དེ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ མོ་ཧ་ཡ་མཱ་ནཱ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཾ ཙི་ནྟེ་ཐ – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནྟཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ནཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཙི་ནྟེ་ནྟཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནྟཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ཨེ་སཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ཨེ་སཱ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་པཱ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཀཱུ་ཊོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཀཱུ་ཊོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཀཱུ་ཊེ མ་ཧ་ནྟཾ པ་པཱ་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, པ་པཱ་ཏོ སུ་བྷ་ཡཱ་ན་ཀོ, བྷ་ནྟེ, པ་པཱ་ཏོ. ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་མྷཱ པ་པཱ་ཏཱ ཨ་ཉྙོ པ་པཱ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མ་མྷཱ པ་པཱ་ཏཱ ཨ་ཉྙོ པ་པཱ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་མྷཱ པ་པཱ་ཏཱ ཨ་ཉྙོ པ་པཱ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི, ཛ་རཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི, མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི. ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ ཛ་རཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི, ཛ་རཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི, མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི. ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཛ་རཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་པ་པཱ་ཏ་མྤི པ་པ་ཏ་ནྟི, ཛ་རཱ་པ་པཱ་ཏ་མྤི པ་པ་ཏ་ནྟི, མ་ར་ཎ་པ་པཱ་ཏ་མྤི པ་པ་ཏ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་པ་པཱ་ཏ་མྤི པ་པ་ཏ་ནྟི. ཏེ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ‘ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནཱ་བྷི་ར་མ་ནྟི, ཛ་རཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནཱ་བྷི་ར་མ་ནྟི, མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནཱ་བྷི་ར་མ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནཱ་བྷི་ར་མ་ནྟི. ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ, ཛ་རཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ, མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ, ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི, ཛ་རཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི, མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི. ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ཛ་རཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ཛཱ་ཏི་པ་པཱ་ཏ་མྤི ན་པྤ་པ་ཏ་ནྟི, ཛ་རཱ་པ་པཱ་ཏ་མྤི ན་པྤ་པ་ཏ་ནྟི, མ་ར་ཎ་པ་པཱ་ཏ་མྤི ན་པྤ་པ་ཏ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་པ་པཱ་ཏ་མྤི ན་པྤ་པ་ཏ་ནྟི. ཏེ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ‘པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡༣. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ནཱ་མ ནི་ར་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པ་ཉྙེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ནོ ཨི་ཊྛ་རཱུ་པཾ; ཨ་ཀ་ནྟ་རཱུ་པ་ཉྙེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ནོ ཀ་ནྟ་རཱུ་པཾ; ཨ་མ་ནཱ་པ་རཱུ་པ་ཉྙེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ནོ མ་ནཱ་པ་རཱུ་པཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི…པེ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་ས་ཏི…པེ… ཡཾ ཀི་ཉྩི མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པ་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནོ ཨི་ཊྛ་རཱུ་པཾ; ཨ་ཀ་ནྟ་རཱུ་པ་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནོ ཀ་ནྟ་རཱུ་པཾ; ཨ་མ་ནཱ་པ་རཱུ་པ་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནོ མ་ནཱ་པ་རཱུ་པ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏ སོ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, སུ་མ་ཧཱ ཝ་ཏ སོ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ལཱ༹་ཧོ! ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་མྷཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཨ་ཉྙོ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཏ་མྷཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཨ་ཉྙོ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་མྷཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཨ་ཉྙོ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི…པེ… ཨ་བྷི་ར་ཏཱ…པེ… ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི…པེ… ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན་པི པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཛ་རཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན་པི པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི, མ་ར་ཎ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན་པི པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན་པི པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཏེ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ‘ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནཱ་བྷི་ར་མ་ནྟི…པེ… ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ…པེ… ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི…པེ… ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན་པི ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཛ་རཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན་པི ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི, མ་ར་ཎ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན་པི ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན་པི ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཏེ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ‘པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡༤. ‘‘ཡོ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ [ཡོ ཙ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ (སྱཱ. ཀ.)], ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཙྩ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སྶ ཧེ་ཊྛི་མཾ གྷ་རཾ ཨ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མཾ གྷ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཙྩ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སྶ ཧེ་ཊྛི་མཾ གྷ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མཾ གྷ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཝཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ས་ནྠཱ་གཱ་རེ ཨུ་པཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ, དཱུ་ར་ཏོ་ཝ སུ་ཁུ་མེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཨ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ནྟེ, པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ [པོ་ཁཱ་ནུ་པོ་ཁཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ; ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ སུ་ཁུ་མེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཨ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་སྶ་ནྟི པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཨ་དྡ་སཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ས་ནྠཱ་གཱ་རེ ཨུ་པཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ སུ་ཁུ་མེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཨ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ནྟེ པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏཾ’. དི་སྭཱ་ན མེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ; ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ སུ་ཁུ་མེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཨ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་སྶ་ནྟི པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏ’’ནྟི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རཾ ཝཱ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏ་རཾ ཝཱ – ཡོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ སུ་ཁུ་མེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཨ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཡྻ པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏཾ, ཡོ ཝཱ ས་ཏྟ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, དུ་ཀྐ་ར་ཏ་ར་ཉྩེ་ཝ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏ་ར་ཉྩ ཡོ ཝཱ [ཡོ (སཱི.)] ས་ཏྟ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ [ཨ་ཐ ཁོ ཏེ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཨཱ་ན་ནྡ, དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཡེ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡༦. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ, ཡ་ཏྠ་མི་མེ་སཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏ སོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ, སུ་མ་ཧཱ ཝ་ཏ སོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ! ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་མྷཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཉྙོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཏ་མྷཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཉྙོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་མྷཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཉྙོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི…པེ… ཨ་བྷི་ར་ཏཱ…པེ… ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི…པེ… ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྤི པ་པ་ཏ་ནྟི, ཛ་ར་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྤི པ་པ་ཏ་ནྟི, མ་ར་ཎ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྤི པ་པ་ཏ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྤི པ་པ་ཏ་ནྟི. ཏེ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ‘ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཛཱ་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནཱ་བྷི་ར་མ་ནྟི…པེ… ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ…པེ… ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི…པེ… ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྤི ན་པྤ་པ་ཏ་ནྟི, ཛ་ར་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྤི ན་པྤ་པ་ཏ་ནྟི, མ་ར་ཎ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྤི ན་པྤ་པ་ཏ་ནྟི, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྤི ན་པྤ་པ་ཏ་ནྟི. ཏེ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ‘པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. པ་ཋ་མ་ཚི་གྒ་ལ༹་ཡུ་ག་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡༧. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨེ་ཀ་ཙྪི་གྒ་ལ༹ཾ ཡུ་གཾ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཏ་ཏྲཱ་པི་སྶ ཀཱ་ཎོ ཀ་ཙྪ་པོ. སོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀིཾ ས་ཀིཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཁོ ཀཱ་ཎོ ཀ་ཙྪ་པོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀིཾ ས་ཀིཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་མུ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪི་གྒ་ལེ༹ ཡུ་གེ གཱི་ཝཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་དི ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ’’ཏི.
‘‘ཁི་པྤ་ཏ་རཾ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཎོ ཀ་ཙྪ་པོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀིཾ ས་ཀིཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་མུ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪི་གྒ་ལེ༹ ཡུ་གེ གཱི་ཝཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻ, ན ཏྭེ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ག་ཏེ་ན བཱ་ལེ་ན [ཝི་ནཱི་ཏ་ག་ཏེ་ན བ་ཧུ་ལེ་ན (ཀ.)] མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ཝ་དཱ་མི’’.
ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན ཧེ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ, ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ, ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ, པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཁཱ་དི་ཀཱ ཨེ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཏྟ་ཏི དུ་བྦ་ལ་ཁཱ་དི་ཀཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་ཚི་གྒ་ལ༹་ཡུ་ག་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡༨. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨེ་ཀོ་ད་ཀཱ ཨ་སྶ. ཏ་ཏྲ པུ་རི་སོ ཨེ་ཀ་ཙྪི་གྒ་ལ༹ཾ ཡུ་གཾ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཏ་མེ་ནཾ པུ་ར་ཏྠི་མོ ཝཱ་ཏོ པ་ཙྪི་མེ་ན སཾ་ཧ་རེ་ཡྻ, པ་ཙྪི་མོ ཝཱ་ཏོ པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན སཾ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨུ་ཏྟ་རོ ཝཱ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎེ་ན སཾ་ཧ་རེ་ཡྻ, ད་ཀྑི་ཎོ ཝཱ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན སཾ་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏ་ཏྲ་སྶ ཀཱ་ཎོ ཀ་ཙྪ་པོ. སོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀིཾ ས་ཀིཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཁོ ཀཱ་ཎོ ཀ་ཙྪ་པོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀིཾ ས་ཀིཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་མུ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪི་གྒ་ལེ༹ ཡུ་གེ གཱི་ཝཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་དྷི་ཙྩ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ སོ ཀཱ་ཎོ ཀ་ཙྪ་པོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀིཾ ས་ཀིཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་མུ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪི་གྒ་ལེ༹ ཡུ་གེ གཱི་ཝཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ལོ་ཀེ དི་བྦ་ཏི. ཏ་སྶི་དཾ [ཏ་ཡི་དཾ (?)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལ་དྡྷཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏོ ཙ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ལོ་ཀེ དི་བྦ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡༩. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ སི་ནེ་རུ་སྶ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ཏྟ མུ་གྒ་མ་ཏྟི་ཡོ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ – ཡཱ ཝཱ [ཡཱ ཙ] ས་ཏྟ མུ་གྒ་མ་ཏྟི་ཡོ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཡོ ཝཱ [ཡོ ཙ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.) སཾ. ནི. ༢.༨༤] སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བ་ཧུ་ཏ་རཾ, ཡ་དི་དཾ – སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ; ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟ མུ་གྒ་མ་ཏྟི་ཡོ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཱ. ས་ངྑ་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཨུ་པ་ནི་དྷ་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ས་ཏྟ མུ་གྒ་མ་ཏྟི་ཡོ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱ་ཝི་ནོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཾ དུ་ཀྑཾ ཡ་དི་དཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཾ; ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ. ས་ངྑ་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཨུ་པ་ནི་དྷ་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, པུ་རི་མཾ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཡ་དི་དཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་ཏཱ; ཡོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༢༠. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ཡཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ མུ་གྒ་མ་ཏྟི་ཡོ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ – ཡཾ ཝཱ སི་ནེ་རུ་སྶ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཾ, ཡཱ ཝཱ ས་ཏྟ མུ་གྒ་མ་ཏྟི་ཡོ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བ་ཧུ་ཏ་རཾ སི་ནེ་རུ་སྶ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ ཡ་དི་དཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཾ; ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟ མུ་གྒ་མ་ཏྟི་ཡོ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ. ས་ངྑ་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཨུ་པ་ནི་དྷ་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི སི་ནེ་རུ་སྶ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ས་ཏྟ མུ་གྒ་མ་ཏྟི་ཡོ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱ་ཝི་ནོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཾ དུ་ཀྑཾ ཡ་དི་དཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཾ; ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ. ས་ངྑ་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཨུ་པ་ནི་དྷ་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, པུ་རི་མཾ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཡ་དི་དཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་ཏཱ; ཡོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
པ་པཱ་ཏ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཙི་ནྟཱ པ་པཱ་ཏོ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, ཀཱུ་ཊཾ ཝཱ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཙ;
ཚི་གྒ་ལེ༹་ན ཙ དྭེ ཝུ་ཏྟཱ, སི་ནེ་རུ ཨ་པ་རེ དུ་ཝེ་ཏི.