༣. ཀོ་ཊི་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཀོ་ཊི་གཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཛྫཱི་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀོ་ཊི་གཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཨེ་ཝ་མི་དཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? དུ་ཀྑ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཨེ་ཝ་མི་དཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཨེ་ཝ་མི་དཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ. ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ; ཨུ་ཙྪི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཁཱི་ཎཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི; ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ད་སྶ་ནཱ;
སཾ་སི་ཏཾ [སཾ་ས་རི་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) དཱི. ནི. ༢.༡༥༥] དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཏཱ་སུ ཏཱ་སྭེ་ཝ ཛཱ་ཏི་སུ.
‘‘ཏཱ་ནི [ཡཱ་ནི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཨེ་ཏཱ་ནི དི་ཊྛཱ་ནི, བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
ཨུ་ཙྪི་ནྣཾ མཱུ་ལཾ དུ་ཀྑ་སྶ, ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊི་གཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༢. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཝཱ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ན ཙ པ་ནེ་ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ཏེ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘ཡེ དུ་ཀྑཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཐོ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ;
ཡ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་སོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ཏ་ཉྩ མ་གྒཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ;
ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཧཱི་ནཱ ཏེ, ཨ་ཐོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ;
ཨ་བྷ་བྦཱ ཏེ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏེ ཝེ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱུ་པ་གཱ.
‘‘ཡེ ཙ དུ་ཀྑཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཐོ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ;
ཡ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་སོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ཏ་ཉྩ མ་གྒཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ;
ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱ, ཨ་ཐོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ;
ས་བྦཱ ཏེ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ན ཏེ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱུ་པ་གཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;
༣. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ‘ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཡེ ཧི [ཡེ་པི ཧི (བ་ཧཱུ་སུ)] ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཡེ ཧི, ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ…པེ… ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི…པེ… ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༥. ‘‘ཛཱ་ན་ཏོ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་སྶ་ཏོ. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. མི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༦. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ – མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ – ཏེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ – མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཏེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཏ་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༧. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི; ཏ་སྨཱ ‘ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༨. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ; ཏ་སྨཱ ‘ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༩. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ? དུ་ཀྑཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ག་ཝ་མྤ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༡༡༠༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཙེ་ཏེ་སུ [ཙེ་ཏི་ཡེ་སུ (སྱཱ.)] ཝི་ཧ་ར་ནྟི ས་ཧ་ཉྩ་ནི་ཀེ [ས་ཧ་ཛ་ནི་ཡེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)]. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་མྤི པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་ད་མྤི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ག་ཝ་མྤ་ཏི ཐེ་རོ [ག་ཝ་མྤ་ཏི་ཏྠེ་རོ (སྱཱ. ཀཾ.)] བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་མྤི པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་ད་མྤི པ་སྶ་ཏི. ཡོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི དུ་ཀྑ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་མྤི པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་ད་མྤི པ་སྶ་ཏི. ཡོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ པ་སྶ་ཏི དུ་ཀྑ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་ད་མྤི པ་སྶ་ཏི. ཡོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་སྶ་ཏི དུ་ཀྑ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་མྤི པ་སྶ་ཏཱི’’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཀོ་ཊི་གཱ་མ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དྭེ ཝ་ཛྫཱི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨ་ར་ཧཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ;
མི་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ ག་ཝ་མྤ་ཏཱི་ཏི.