༢. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་གྒོ
༡. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཧཱི་ནོ ག་མྨོ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀོ ཨ་ན་རི་ཡོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོ དུ་ཀྑོ ཨ་ན་རི་ཡོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཏེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི ཉཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱི ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི’’.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི ཉཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱི ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་མྨཱ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨ་ཡཾ ཁོ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི ཉཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱི ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ, ཛ་རཱ་པི དུ་ཀྑཱ, བྱཱ་དྷི་པི དུ་ཀྑོ, མ་ར་ཎ་མྤི དུ་ཀྑཾ, ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གོ དུ་ཀྑོ, པི་ཡེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡོ་གོ དུ་ཀྑོ, ཡ་མྤི་ཙྪཾ ན ལ་བྷ་ཏི ཏ་མྤི དུ་ཀྑཾ – སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ [པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་པི (པཱི. ཀ.)] དུ་ཀྑཱ. ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ [པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ (སཱི. པཱི.)] ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ [སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ཙཱ་གོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ. ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ – ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ན’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝི་ཏ’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ [ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)].
‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟི [ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི (སཱི. པཱི.)], ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.
ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྨིཾ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི.
པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཙ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ བྷུ་མྨཱ དེ་ཝཱ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུཾ – ‘‘ཨེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. བྷུ་མྨཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུཾ – ‘‘ཨེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ དེ་ཝཱ…པེ… ཡཱ་མཱ དེ་ཝཱ…པེ… ཏུ་སི་ཏཱ དེ་ཝཱ…པེ… ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི དེ་ཝཱ…པེ… པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝཱ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུཾ – ‘‘ཨེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི.
ཨི་ཏི་ཧ ཏེ་ན ཁ་ཎེ་ན (ཏེ་ན ལ་ཡེ་ན) [( ) ན་ཏྠི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪི. ཨ་ཡ་ཉྩ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ས་ངྐ་མྤི ས་མྤ་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཝེ་དྷི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཙ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ, ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ’’ཏི! ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ‘ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ’ ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༢. ‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ན’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ…པེ. … ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ…པེ… ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝི་ཏ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཁ་ནྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ [དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ (སྱཱ.)] དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ‘པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ [ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ཙཱ་གོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ‘ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ཙཱ་གོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་དྷཱ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༥. ‘‘དྷཱ་རེ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་སི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་སི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི; དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ [དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི; དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ [དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི; དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ [དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཾ (པཱི.), དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ (ཀ.)] ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་ཧི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་དྷཱ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༦. ‘‘དྷཱ་རེ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་སི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་སི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷཱ་རེ་ཧི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༧. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ’ཏི བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ; ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༨. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫཱ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཛྫཱ; ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཛྫཱ; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ས་ངྐཱ་ས་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨༩. ‘‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཝ་ཎྞཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ – ‘ཨི་ཏི་པི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི; ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ…པེ… ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ…པེ… ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཝ་ཎྞཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ – ‘ཨི་ཏི་པི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’ནྟི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཏ་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏཾ; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏཾ; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏཾ; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ, ཁ་ནྡྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཙ;
དྷཱ་ར་ཎཱ ཙ དྭེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫཱ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ ཏ་ཐཱ་ཏི.