༢. ཀ་ངྑེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ
༩༨༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ལོ་མ་ས་ཀཾ་བྷི་ཡོ [ལོ་མ་ས་ཝ་ངྒི་སོ (སཱི. པཱི.)] ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ལོ་མ་ས་ཀཾ་བྷི་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ལོ་མ་ས་ཀཾ་བྷི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ལོ་མ་ས་ཀཾ་བྷི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སོ ཨེ་ཝ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སེ་ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙོ་ཝ [ཨ་ཉྙོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] སེ་ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཉྙོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི?
‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སྭེ་ཝ སེ་ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ, སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཨ་ཉྙོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, སེ་ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཨ་ཉྙོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཡེ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཁཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ…པེ… ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ…པེ… ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ…པེ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘ཡེ་པི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཁཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ [ཨ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏཱ (སཱི. པཱི.)] ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཾ; བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཧཱི་ནཾ…པེ… ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ…པེ… ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ…པེ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཾ.
‘‘ཡེ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཏ་ད་མི་ནཱ་པེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ – ཨ་ཉྙོ་ཝ སེ་ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཨ་ཉྙོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ.
‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏ་ཏྲ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ. ནཱ་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀེ་ནཱ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ནཱ་སྶུ་དྷ ཀོ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀེ་ན.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཏེ་མཱ་ས་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ས་ཙེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ཀ་ཏ་མེ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧཱ་སཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧཱ་སཱི་ཏི. ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏོ ཨ་སྶ་སཱ་མི, ས་ཏོ པ་སྶ་སཱ་མི. དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི, དཱི་གྷཾ པ་སྶ་ས་ནྟོ དཱི་གྷཾ པ་སྶ་སཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི…པེ… པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མི’’.
‘‘ཡ་ཉྷི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷིཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི.
‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཁཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ཡ ཙ.
‘‘ཡ་ཉྷི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷིཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏི་པཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ – ཨ་ཉྙོ་ཝ སེ་ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཨ་ཉྙོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.