༡༠. ཀི་མི་ལ་སུ་ཏྟཾ
༩༨༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་མི་ལཱ་ཡཾ [ཀི་མྦི་ལཱ་ཡཾ (སཱི. པཱི.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཀི་མི་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ནུ ཁོ, ཀི་མི་ལ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི?
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་མི་ལོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཀི་མི་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ནུ ཁོ, ཀི་མི་ལ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི? ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་མི་ལོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ; ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ! ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་སེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏི, ས་ཏོ་ཝ པ་སྶ་ས་ཏི…པེ… ‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི, ‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ’’.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, དཱི་གྷཾ ཝཱ པ་སྶ་ས་ནྟོ ‘དཱི་གྷཾ པ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ར་སྶཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ‘ར་སྶཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་སྶཾ ཝཱ པ་སྶ་ས་ནྟོ ‘ར་སྶཾ པ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི, ‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི, ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི – ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཀཱ་ཡ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏཾ ཝ་དཱ་མི ཡ་དི་དཾ – ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ‘པཱི་ཏི་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི, ‘པཱི་ཏི་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི, ‘སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི, ‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི – ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཝེ་ད་ནཱ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏཾ ཝ་དཱ་མི, ཡ་དི་དཾ – ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ [ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ (པཱི. ཀ.) མ. ནི. ༣.༡༤༥] སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ‘ཙི་ཏྟ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི, ‘ཙི་ཏྟ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ས་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ‘ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི, ‘ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི – ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝ་དཱ་མི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ.
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི…པེ… ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི…པེ… ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི…པེ… ‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི, ‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི – དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. སོ ཡཾ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་པ་ཐེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] མ་ཧཱ་པཾ་སུ་པུ་ཉྫོ. པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་ཀ་ཊཾ ཝཱ ར་ཐོ ཝཱ, ཨུ་པ་ཧ་ན་ཏེ་ཝ ཏཾ པཾ་སུ་པུ་ཉྫཾ; པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ…པེ… ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ…པེ… ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་ཀ་ཊཾ ཝཱ ར་ཐོ ཝཱ, ཨུ་པ་ཧ་ན་ཏེ་ཝ ཏཾ པཾ་སུ་པུ་ཉྫཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ་པི ཨུ་པ་ཧ་ན་ཏེ་ཝ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ་པི ཨུ་པ་ཧ་ན་ཏེ་ཝ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ཙ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, སུ་དྡྷི་ཀ་ཉྩ དུ་ཝེ ཕ་ལཱ;
ཨ་རི་ཊྛོ ཀ་པྤི་ནོ དཱི་པོ, ཝེ་སཱ་ལཱི ཀི་མི་ལེ་ན ཙཱ་ཏི.