༤. མ་ཧ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༤༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཙྪི་ཀཱ་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟུ མེ, བྷ་ནྟེ ཐེ་རཱ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ གོ་ཀུ་ལེ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སུཾ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ གོ་ཀུ་ལཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ས་པྤི་པཱ་ཡཱ་སེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནོ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎི་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཙི་ཏྟོ་པི ཁོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘སེ་ས་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་ཎྷཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ཐི་ཏཾ [ཀུ་ཊྛི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]; ཏེ ཙ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཝེ་ལི་ཡ་མཱ་ནེ་ན མ་ཉྙེ ཀཱ་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནོ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧ་ཀོ ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ས་བྦ་ན་ཝ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཐེ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ ཁྭ་སྶ, བྷ་ནྟེ ཐེ་ར, སཱི་ཏ་ཀོ ཙ ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་བྦྷ་ས་མྤི་ལཱ་པོ [ཨ་བྦྷ་སཾ་བི་ལཱ་པོ (སཱི.), ཨ་བྦྷ་སཾ་ཝི་ལཱ་པོ (པཱི.)] ཙ ཨ་སྶ, དེ་ཝོ ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཕུ་སཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ ཁྭ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧ་ཀ, ཡཾ སཱི་ཏ་ཀོ ཙ ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་བྦྷ་ས་མྤི་ལཱ་པོ ཙ ཨ་སྶ, དེ་ཝོ ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཕུ་སཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧ་ཀོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི [ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སི (སཱི.)] ཡ་ཐཱ སཱི་ཏ་ཀོ ཙ ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡི, ཨ་བྦྷ་ས་མྤི་ལཱ་པོ ཙ ཨ་སྶ [ཨཱ་སི (?)], དེ་ཝོ ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཕུ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡོ ཁོ ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ས་བྦ་ན་ཝ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧ་ཀོ ཨཱ་རཱ་མཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཐེ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, བྷ་ནྟེ ཐེ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧ་ཀ! ཀ་ཏ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧ་ཀ! པཱུ་ཛི་ཏ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧ་ཀཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི མ་ཧ་ཀོ ས་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧ་ཀཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཧ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ལི་ནྡེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀ་ལཱ་པཾ ཨོ་ཀཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨཱ་ལི་ནྡེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀ་ལཱ་པཾ ཨོ་ཀཱ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་གྷ་ཊི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི ཡ་ཐཱ ཏཱ་ལ་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཙ ཨ་གྒ་ལ༹་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཙ ཨ་ཙྩི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཎཱ་ནི ཛྷཱ་པེ་སི, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ན ཛྷཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, བྷ་ནྟེ མ་ཧ་ཀ! ཀ་ཏ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧ་ཀ! པཱུ་ཛི་ཏ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, བྷ་ནྟེ མ་ཧ་ཀ! ཨ་བྷི་ར་མ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཧ་ཀོ མ་ཙྪི་ཀཱ་ས་ཎྜེ. ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཝ་ནཾ. ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ མ་ཧ་ཀ་སྶ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧ་ཀོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཙྪི་ཀཱ་ས་ཎྜ་མྷཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཡཾ མ་ཙྪི་ཀཱ་ས་ཎྜ་མྷཱ པ་ཀྐཱ་མི, ཏ་ཐཱ པ་ཀྐ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི; ན པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪཱི་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.