༣. དུ་ཏི་ཡ་ཨི་སི་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༣༤༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཙྪི་ཀཱ་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟུ མེ, བྷ་ནྟེ ཐེ་རཱ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སུཾ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཐེ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ ཨི་མཱ, བྷ་ནྟེ ཐེ་ར, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ. ཡཱ་ནི ཙི་མཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ བྷ་ཎི་ཏཱ་ནི; ཨི་མཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་ཡོ ཀི་སྨིཾ ས་ཏི ཧོ་ནྟི, ཀི་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི?
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཐེ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཐེ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ ཨི་མཱ, བྷ་ནྟེ ཐེ་ར, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི – ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ. ཡཱ་ནི ཙི་མཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ བྷ་ཎི་ཏཱ་ནི; ཨི་མཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་ཡོ ཀི་སྨིཾ ས་ཏི ཧོ་ནྟི, ཀི་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི? ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཐེ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨི་སི་ད་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ས་བྦ་ན་ཝ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨི་སི་ད་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཐེ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྱཱ་ཀ་རོ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ཐེ་ར, ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷ’’ནྟི? ‘‘བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་སི་ད་ཏྟ, ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པུ་ཙྪ་སི – ‘ཡཱ ཨི་མཱ, བྷ་ནྟེ ཐེ་ར, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི – ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ…པེ…; ཨི་མཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་ཡོ ཀི་སྨིཾ ས་ཏི ཧོ་ནྟི, ཀི་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཱ ཨི་མཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ. ཡཱ་ནི ཙི་མཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ བྷ་ཎི་ཏཱ་ནི; ཨི་མཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, དི་ཊྛི་ཡོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི ཧོ་ནྟི, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ནྟཱི’’’ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི…པེ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, ན རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཝེ་ད་ནཾ… ན ས་ཉྙཾ… ན ས་ངྑཱ་རེ… ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀུ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨི་སི་ད་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཝ་ནྟི་ཡཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཝ་ནྟི་ཡཱ ཨི་སི་ད་ཏྟོ ནཱ་མ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཧཱ་ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ? དི་ཊྛོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨི་སི་ད་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ཨ་ཡྻོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨི་སི་ད་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ར་མ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨི་སི་ད་ཏྟོ མ་ཙྪི་ཀཱ་ས་ཎྜེ. ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཝ་ནཾ. ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཨི་སི་ད་ཏྟ་སྶ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨི་སི་ད་ཏྟ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནོ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎི་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཐེ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨི་སི་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ ཁོ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་སི་ད་ཏྟ, ཨེ་སོ པ་ཉྷོ པ་ཊི་བྷཱ་སི. ནེ་སོ པ་ཉྷོ མཾ པ་ཊི་བྷཱ་སི. ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ ཨི་སི་ད་ཏྟ, ཡ་དཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ཉྷོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨི་སི་ད་ཏྟོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཙྪི་ཀཱ་ས་ཎྜ་མྷཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཡཾ མ་ཙྪི་ཀཱ་ས་ཎྜ་མྷཱ པ་ཀྐཱ་མི, ཏ་ཐཱ པ་ཀྐ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ན པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.