༤. པ་ཋ་མ་དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ

༢༤༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ. དི་སྭཱ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མུཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ས་ཙེ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ ན ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ན པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, ན ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱི་དི་སྶ་ཏི, ན མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མུ་དྡ་ནི་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་མུ་དྡ་པོ་ཎོ ས་མུ་དྡ་པ་བྦྷཱ་རོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ས་མུ་དྡ་ནི་ནྣོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏོ ས་མུ་དྡ་པོ་ཎོ ས་མུ་དྡ་པ་བྦྷཱ་རོ.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཙེ ཏུ་མྷེ་པི ན ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཐ, ན པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཐ; ན མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཐ, ན ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱི་དི་སྶ་ཐ, ན མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཐ; ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཐ ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཀིཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཀོ མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱ་དོ [སཾ་སཱི་དོ (ཀ.), སཾ་སཱི་དི་ཏོ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཀོ ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱ་དོ, ཀོ མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ, ཀོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ, ཀོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ, ཀོ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི?

‘‘‘ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་ར’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱ་དོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ན་ནྡཱི་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱ་དོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་སྨི་མཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑུ, མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, གི་ཧཱི་ཧི སཾ་ས་ཊྛོ [གི་ཧི་སཾ་ས་ཊྛོ (ཀ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་ཧ་ན་ནྡཱི ས་ཧ་སོ་ཀཱི, སུ་ཁི་ཏེ་སུ སུ་ཁི་ཏོ, དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ དུ་ཀྑི་ཏོ, ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏེ་སུ ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི – ‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ. ‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ’’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ནྡོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ནྡོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ན ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མི, ན པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མི, ན མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱི་དི་སྶཱ་མི, ན ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱི་དི་སྶཱ་མི, ན མཾ མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི. ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ན་ནྡ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝོ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི [ནཱི་ཡྻཱ་དེ་ཧཱི་ཏི (སཱི.), ནི་ཡྻཱ་དེ་ཧཱི་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ‘‘ག་མི་སྶ་ནྟི, བྷ་ནྟེ, གཱ་ཝོ ཝ་ཙྪ་གི་དྡྷི་ནི་ཡོ’’ཏི. ‘‘ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཏྭཾ, ན་ནྡ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ནྡོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝོ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏཱ [ནི་ཡྻཱ་ཏཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ. སཱི. ཨ་ཊྛ.)], བྷ་ནྟེ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝོ. ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི. ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ན་ནྡོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ…པེ… ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.