༡༩. ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༣༨. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཱ གྷོ་ར་ཝི་སཱ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཨི་མེ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཱ གྷོ་ར་ཝི་སཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ, ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ནྷཱ་པེ་ཏ་བྦཱ, ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ བྷོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ སཾ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ [པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)]. ཡ་དཱ ཙ ཁོ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཱ་ནཾ གྷོ་ར་ཝི་སཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ཀུ་པྤི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪ་སི, མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ བྷཱི་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཱ་ནཾ གྷོ་ར་ཝི་སཱ་ནཾ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ པ་ལཱ་ཡེ་ཐ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཨི་མེ ཁོ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, པ་ཉྩ ཝ་དྷ་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ, ཡ་ཏྠེ་ཝ ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ བྷཱི་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཱ་ནཾ གྷོ་ར་ཝི་སཱ་ནཾ, བྷཱི་ཏོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་དྷ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ པ་ལཱ་ཡེ་ཐ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཚ་ཊྛོ ཨ་ནྟ་ར་ཙ་རོ ཝ་དྷ་ཀོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ ཡ་ཏྠེ་ཝ ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མི ཏ་ཏྠེ་ཝ སི་རོ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ བྷཱི་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཱ་ནཾ གྷོ་ར་ཝི་སཱ་ནཾ, བྷཱི་ཏོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་དྷ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ, བྷཱི་ཏོ ཚ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་སྶ ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀ་སྶ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ པ་ལཱ་ཡེ་ཐ. སོ པ་སྶེ་ཡྻ སུ་ཉྙཾ གཱ་མཾ. ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ གྷ་རཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ རི་ཏྟ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པ་ཝི་སེ་ཡྻ ཏུ་ཙྪ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པ་ཝི་སེ་ཡྻ སུ་ཉྙ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་རི་མ་སེ་ཡྻ རི་ཏྟ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་མ་སེ་ཡྻ ཏུ་ཙྪ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་མ་སེ་ཡྻ སུ་ཉྙ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་མ་སེ་ཡྻ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཨི་དཱ་ནི, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨི་མཾ སུ་ཉྙཾ གཱ་མཾ ཙོ་རཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ པ་ཝི་ས་ནྟི [ཝ་དྷི་སྶ་ནྟི (སཱི. པཱི.)]. ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ བྷཱི་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཱ་ནཾ གྷོ་ར་ཝི་སཱ་ནཾ, བྷཱི་ཏོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་དྷ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ, བྷཱི་ཏོ ཚ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་སྶ ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀ་སྶ, བྷཱི་ཏོ ཙོ་རཱ་ནཾ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ པ་ལཱ་ཡེ་ཐ. སོ པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀ་ཎྞ་ཝཾ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ སཱ་ས་ངྐཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཁེ་མཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ. ན ཙ་སྶ ནཱ་ཝཱ ས་ནྟཱ་ར་ཎཱི ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏུ ཝཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ཎྞ་ཝོ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ སཱ་ས་ངྐཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཁེ་མཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, ན་ཏྠི ཙ [ན ཙ་སྶ (སཱི. ཀ.), ན་ཏྠ་སྶ (སྱཱ. ཀཾ.)] ནཱ་ཝཱ ས་ནྟཱ་ར་ཎཱི ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏུ ཝཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ལླཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ལླཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ [པཱ་ར་ག་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ.
‘‘ཨུ་པ་མཱ ཁོ མྱཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ [ཨ་ཡཾ ཙེ་ཝེ་ཏྠ (སཱི.)] ཨ་ཏྠོ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཱ གྷོ་ར་ཝི་སཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣེ་ཏཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ – པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ.
‘‘པ་ཉྩ ཝ་དྷ་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ, ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ.
‘‘ཚ་ཊྛོ ཨ་ནྟ་ར་ཙ་རོ ཝ་དྷ་ཀོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡཱི་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘སུ་ཉྙོ གཱ་མོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི རི་ཏྟ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཏུ་ཙྪ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི, སུ་ཉྙ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… མ་ན་ཏོ ཙེ་པི ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི རི་ཏྟ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཏུ་ཙྪ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི, སུ་ཉྙ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཙོ་རཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཉྙ་ཏི མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་སུ རཱུ་པེ་སུ; སོ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… གྷཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཉྙ་ཏི མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་སུ ར་སེ་སུ; ཀཱ་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… མ་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཉྙ་ཏི མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ.
‘‘མ་ཧཱ ཨུ་ད་ཀ་ཎྞ་ཝོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣེ་ཏཾ ཨོ་གྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ – ཀཱ་མོ་གྷ་སྶ, བྷ་ཝོ་གྷ་སྶ, དི་ཊྛོ་གྷ་སྶ, ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷ་སྶ.
‘‘ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ སཱ་ས་ངྐཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཁེ་མཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཀུ་ལླ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ར་ཐོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༣༩. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡོ་ནི ཙ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི, ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི; ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ; ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི; ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ; མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ ཡུ་ཏྟོ ཨ་སྶ ཋི་ཏོ ཨོ་དྷ་སྟ་པ་ཏོ་དོ [ཨོ་དྷ་ཏ་པ་ཏོ་དོ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨོ་དྷ་ས་ཏ་པ་ཏོ་དོ (པཱི.)]. ཏ་མེ་ནཾ ད་ཀྑོ ཡོ་གྒཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ར་སྨི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏོ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ སཱ་རེ་ཡྻ་པི པ་ཙྩཱ་སཱ་རེ་ཡྻ་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ་སཾ ཚ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི, སཾ་ཡ་མཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི, ད་མཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ, ན མ་དཱ་ཡ, ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ, ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ, ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ, ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ར་ཏི་ཡཱ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ, ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ངྑཱ་མི, ན་ཝ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཏྲཱ ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཝ་ཎཾ ཨཱ་ལི་མྤེ་ཡྻ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ རོ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ [རོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ (སཱི. པཱི.), སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ (སྱཱ. ཀཾ.), གོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ (ཀ.)], སེ་ཡྻ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཨ་ཀྑཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫེ་ཡྻ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷཱ་ར་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ; ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ, ན མ་དཱ་ཡ, ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ, ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ, ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ, ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ར་ཏི་ཡཱ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ, ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ངྑཱ་མི, ན་ཝ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཏྲཱ ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ར་ཏྟི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཡཱ་མཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ. ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མཾ ཡཱ་མཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡོ་ནི ཙ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཀུ་མྨོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༠. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྨོ ཀ་ཙྪ་པོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ནུ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ གོ་ཙ་ར་པ་སུ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. སི་ངྒཱ་ལོ་པི [སི་གཱ་ལོ་པི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ནུ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ གོ་ཙ་ར་པ་སུ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྨོ ཀ་ཙྪ་པོ སི་ངྒཱ་ལཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ གོ་ཙ་ར་པ་སུ་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན སོ་ཎྜི་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ས་ཀེ ཀ་པཱ་ལེ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ས་ངྐ་སཱ་ཡ་ཏི. སི་ངྒཱ་ལོ་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡ་ས ཀུ་མྨཾ ཀ་ཙྪ་པཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ གོ་ཙ་ར་པ་སུ་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན ཀུ་མྨོ ཀ་ཙྪ་པོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀུ་མྨཾ ཀ་ཙྪ་པཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི – ‘ཡ་དཱ་ཡཾ ཀུ་མྨོ ཀ་ཙྪ་པོ སོ་ཎྜི་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་ངྒཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡཱ་ལི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཡ་དཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྨོ ཀ་ཙྪ་པོ སོ་ཎྜི་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་ངྒཾ ན ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མི, ཨ་ཐ སི་ངྒཱ་ལོ ཀུ་མྨ་མྷཱ ནི་བྦི་ཛྫ པ་ཀྐཱ་མི, ཨོ་ཏཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ་པི མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ – ‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཝཱ ཨོ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷེ་ཡྻཾ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏོ ཝཱ ཨོ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷེ་ཡྻཾ…པེ… མ་ན་ཏོ ཝཱ ཨོ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷེ་ཡྻ’ནྟི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ མཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ, མཱ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧི་ནོ. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ, ར་ཀྑ་ཐ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཐ. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ མཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ, མཱ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧི་ནོ. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ, ར་ཀྑ་ཐ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཐ. ཡ་ཏོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐ, ཨ་ཐ ཏུ་མྷེ་ཧི་པི མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ནི་བྦི་ཛྫ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཨོ་ཏཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ – ཀུ་མྨ་མྷཱ་ཝ སི་ངྒཱ་ལོ’’ཏི.
‘‘ཀུ་མྨོ ཨ་ངྒཱ་ནི ས་ཀེ ཀ་པཱ་ལེ,
ས་མོ་ད་ཧཾ བྷི་ཀྑུ མ་ནོ་ཝི་ཏ་ཀྐེ;
ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཧེ་ཋ་ཡཱ་ནོ,
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ནཱུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻ ཀ་ཉྩཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;
༤. པ་ཋ་མ་དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ. དི་སྭཱ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མུཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ས་ཙེ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ ན ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ན པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, ན ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱི་དི་སྶ་ཏི, ན མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མུ་དྡ་ནི་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་མུ་དྡ་པོ་ཎོ ས་མུ་དྡ་པ་བྦྷཱ་རོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ས་མུ་དྡ་ནི་ནྣོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏོ ས་མུ་དྡ་པོ་ཎོ ས་མུ་དྡ་པ་བྦྷཱ་རོ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཙེ ཏུ་མྷེ་པི ན ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཐ, ན པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཐ; ན མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཐ, ན ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱི་དི་སྶ་ཐ, ན མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཐ; ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཐ ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཀིཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཀོ མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱ་དོ [སཾ་སཱི་དོ (ཀ.), སཾ་སཱི་དི་ཏོ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཀོ ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱ་དོ, ཀོ མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ, ཀོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ, ཀོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ, ཀོ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི?
‘‘‘ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་ར’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱ་དོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ན་ནྡཱི་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱ་དོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་སྨི་མཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑུ, མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, གི་ཧཱི་ཧི སཾ་ས་ཊྛོ [གི་ཧི་སཾ་ས་ཊྛོ (ཀ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་ཧ་ན་ནྡཱི ས་ཧ་སོ་ཀཱི, སུ་ཁི་ཏེ་སུ སུ་ཁི་ཏོ, དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ དུ་ཀྑི་ཏོ, ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏེ་སུ ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི – ‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ. ‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ, ‘ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ’’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ནྡོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ནྡོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ན ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མི, ན པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མི, ན མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱི་དི་སྶཱ་མི, ན ཐ་ལེ ཨུ་སྶཱི་དི་སྶཱ་མི, ན མཾ མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་མ་ནུ་སྶ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་གྒཱ་ཧོ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི. ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ན་ནྡ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝོ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི [ནཱི་ཡྻཱ་དེ་ཧཱི་ཏི (སཱི.), ནི་ཡྻཱ་དེ་ཧཱི་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ‘‘ག་མི་སྶ་ནྟི, བྷ་ནྟེ, གཱ་ཝོ ཝ་ཙྪ་གི་དྡྷི་ནི་ཡོ’’ཏི. ‘‘ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཏྭཾ, ན་ནྡ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ནྡོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝོ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏཱ [ནི་ཡྻཱ་ཏཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ. སཱི. ཨ་ཊྛ.)], བྷ་ནྟེ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཝོ. ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི. ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ན་ནྡོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ…པེ… ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་མི་ལཱ་ཡཾ [ཀི་མྦི་ལཱ་ཡཾ (སཱི. པཱི.), ཀི་མྨི་ལཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ. དི་སྭཱ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མུཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་མི་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ…པེ… ཀ་ཏ་མོ ཙ, ཀི་མི་ལ, ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ, ཀི་མི་ལ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀི་མི་ལ, ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝཱ་ནཾ ས་ཀྱཱ་ནཾ ན་ཝཾ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ [ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ (ཀ.)] ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཊྛཾ [ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝཱ ས་ཀྱཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝཱ ས་ཀྱཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝཱ་ནཾ ས་ཀྱཱ་ནཾ ན་ཝཾ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་རི་ཏཾ [ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི (ཀ.)] ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཊྛཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏུ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝཱ ས་ཀྱཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟི. ཏ་ད་སྶ ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝཱ་ནཾ ས་ཀྱཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝཱ ས་ཀྱཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན ན་ཝཾ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ [ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ ས་ནྠ་ཏཾ (ཀ.)] ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ས་བྦ་ས་ནྠ་རི་ས་ནྠ་ཏཾ [ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ ས་ནྠ་ཏཾ (སཱི. པཱི. ཀ.)], བྷ་ནྟེ, ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི, ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ, ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཡ་སྶ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན ན་ཝཾ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཐ་མྦྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཁོ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མཾ བྷི་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ. ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝཱ ས་ཀྱཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མཾ བྷི་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝེ ས་ཀྱེ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ ཁོ, གོ་ཏ་མཱ, ར་ཏྟི. ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝཱ ས་ཀྱཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝེ་སུ ས་ཀྱེ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ. པི་ཊྛི མེ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏི; ཏ་མ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སི, པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡ, ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཉྩ ཝོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཐཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི …པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ པི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ རཱུ་པེ་སུ…པེ… ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ ར་སེ་སུ…པེ… ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ལ་བྷ་ཏེ་ཝ མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ལ་བྷ་ཏེ་ཝ [ལ་བྷེ་ཐ (ཀ.)] མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་བྷ་ཏི [ལ་བྷེ་ཐ (ཀ.)] མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ…པེ… མ་ན་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ལ་བྷ་ཏེ་ཝ མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ ཝཱ ཏི་ཎཱ་གཱ་རཾ ཝཱ སུ་ཀྑཾ ཀོ་ལཱ་པཾ ཏེ་རོ་ཝ་སྶི་ཀཾ. པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཙེ་པི ནཾ དི་སཱ་ཡ པུ་རི་སོ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ལ་བྷེ་ཐེ་ཝ [ལ་བྷེ་ཐ (ཀ.)] ཨ་གྒི ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ; པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཙེ་པི ནཾ དི་སཱ་ཡ པུ་རི་སོ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ…པེ… ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཙེ་པི ནཾ དི་སཱ་ཡ…པེ… ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཙེ་པི ནཾ དི་སཱ་ཡ…པེ… ཧེ་ཊྛི་མ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ…པེ… ཨུ་པ་རི་མ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ… ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཙེ་པི ནཾ པུ་རི་སོ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ལ་བྷེ་ཐེ་ཝ ཨ་གྒི ཨོ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ལ་བྷ་ཏེ་ཝ མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི…པེ… མ་ན་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ལ་བྷ་ཏེ་ཝ མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུཾ རཱུ་པཱ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ, ན བྷི་ཀྑུ རཱུ་པེ ཨ་དྷི་བྷོ་སི; ས་དྡཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ, ན བྷི་ཀྑུ ས་དྡེ ཨ་དྷི་བྷོ་སི; ག་ནྡྷཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ, ན བྷི་ཀྑུ ག་ནྡྷེ ཨ་དྷི་བྷོ་སི; ར་སཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ, ན བྷི་ཀྑུ ར་སེ ཨ་དྷི་བྷོ་སི; ཕོ་ཊྛ་བྦཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ, ན བྷི་ཀྑུ ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཨ་དྷི་བྷོ་སི; དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ, ན བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་བྷོ་སི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པཱ་དྷི་བྷཱུ་ཏོ, ས་དྡཱ་དྷི་བྷཱུ་ཏོ, ག་ནྡྷཱ་དྷི་བྷཱུ་ཏོ, ར་སཱ་དྷི་བྷཱུ་ཏོ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་དྷི་བྷཱུ་ཏོ, དྷ་མྨཱ་དྷི་བྷཱུ་ཏོ, ཨ་དྷི་བྷཱུ་ཏོ, ཨ་ན་དྷི་བྷཱུ, [ཨ་ན་དྷི་བྷཱུ་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ ནཾ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ པི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ རཱུ་པེ་སུ…པེ… ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ནེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི…པེ… མ་ན་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ནེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཝཱ སཱ་ལཱ ཝཱ བ་ཧ་ལ་མ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་དྡཱ་ཝ་ལེ་པ་ནཱ. པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཙེ་པི ནཾ དི་སཱ་ཡ པུ་རི་སོ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ནེ་ཝ ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ…པེ… པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཙེ་པི ནཾ… ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཙེ་པི ནཾ… ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཙེ་པི ནཾ… ཧེ་ཊྛི་མ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ… ཨུ་པ་རི་མ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ… ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཙེ་པི ནཾ པུ་རི་སོ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ནེ་ཝ ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ནེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ…པེ… མ་ན་ཏོ ཙེ་པི ནཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ནེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ན ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཙཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པེ ཨ་དྷི་བྷོ་སི, ན རཱུ་པཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ; ས་དྡེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་བྷོ་སི, ན ས་དྡཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ; ག་ནྡྷེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་བྷོ་སི, ན ག་ནྡྷཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ; ར་སེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་བྷོ་སི, ན ར་སཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ; ཕོ་ཊྛ་བྦེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་བྷོ་སི, ན ཕོ་ཊྛ་བྦཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ; དྷ་མྨེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་བྷོ་སི, ན དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྷི་བྷཾ་སུ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པཱ་དྷི་བྷཱུ, ས་དྡཱ་དྷི་བྷཱུ, ག་ནྡྷཱ་དྷི་བྷཱུ, ར་སཱ་དྷི་བྷཱུ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་དྷི་བྷཱུ, དྷ་མྨཱ་དྷི་བྷཱུ, ཨ་དྷི་བྷཱུ, ཨ་ན་དྷི་བྷཱུ་ཏོ [ཨ་ན་དྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀེ་ཧི་ཙི ཀི་ལེ་སེ་ཧི (ཀ.)], ཨ་དྷི་བྷོ་སི ཏེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀེ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀེ ས་ད་རེ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀེ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡེ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་བྷཱ་སཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ. ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. དུ་ཀྑ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༤. ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཁོ པ་ན་སྶ ཀཱ་མཱ དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་སྶ ཀཱ་མེ པ་སྶ་ཏོ, ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཀཱ་མ་སྣེ་ཧོ ཀཱ་མ་མུ་ཙྪཱ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, སོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཁོ པ་ན་སྶ ཙཱ་རོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ ཙ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་ནུ་སེ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ… ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ… ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ… ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’ཏི – ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་མཱ དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི? ཡ་ཐཱ་སྶ ཀཱ་མེ པ་སྶ་ཏོ, ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཀཱ་མ་སྣེ་ཧོ ཀཱ་མ་མུ་ཙྪཱ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, སོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ སཱ་དྷི་ཀ་པོ་རི་སཱ པུ་ཎྞཱ ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནཾ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཀཱ་ནཾ ཝཱི་ཏ་དྷཱུ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལོ. ཏ་མེ་ནཾ དྭེ བ་ལ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ ནཱ་ནཱ་བཱ་ཧཱ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཏཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ ཨུ་པ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ. སོ ཨི་ཏི་ཙཱི་ཏི་ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣཱ་མེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཉཱ་ཏ [ཉཱ་ཎཾ (ཀ.)] ཉྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ [པུ་རི་ས་སྶ ཧོ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), པུ་རི་ས་སྶ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི (ཀ.) མ. ནི. ༢.༤༥] ཨི་མཾ ཙཱ་ཧཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ པ་པ་ཏི་སྶཱ་མི, ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪི་སྶཱ་མི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་སྶ ཀཱ་མེ པ་སྶ་ཏོ, ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཀཱ་མ་སྣེ་ཧོ ཀཱ་མ་མུ་ཙྪཱ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, སོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱ་རོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ ཙ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་ནུ་སྶ་ཝ་ནྟི [ནཱ་ནུ་སེ་ནྟི (ཀ.)]? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ བ་ཧུ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ དཱ་ཡཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཎྚ་ཀོ, པ་ཙྪ་ཏོ་པི ཀ་ཎྚ་ཀོ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཎྚ་ཀོ, ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ་པི ཀ་ཎྚ་ཀོ, ཧེ་ཊྛ་ཏོ་པི ཀ་ཎྚ་ཀོ, ཨུ་པ་རི་ཏོ་པི ཀ་ཎྚ་ཀོ. སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་བྷི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ས་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མེ་ཡྻ – ‘མཱ མཾ ཀ་ཎྚ་ཀོ’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཀ་ཎྚ་ཀོ’’ཏི. ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ [ཀ་ཎྜ་ཀོ. ཏཾ ཀ་ཎྜ་ཀོ་ཏི ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ (སཱི.)] སཾ་ཝ་རོ ཙ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ པི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ པི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ, ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ དི་ཝ་སཾ་ས་ནྟ་ཏྟེ [དི་ཝ་ས་ས་ནྟ་ཏྟེ (སཱི.)] ཨ་ཡོ་ཀ་ཊཱ་ཧེ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནི ནི་པཱ་ཏེ་ཡྻ. ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ, ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱ་རོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ ཙ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི; ཡ་ཐཱ ཙ་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་ནུ་སྶ་ཝ་ནྟི. ཏ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཝཱ མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ, བྷོ་གེ་ཧི ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻུཾ – ‘ཨེ་ཧི [ཨེ་ཝཾ (སཱི.)], བྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ ཏེ ཨི་མེ ཀཱ་སཱ་ཝཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ནྟི, ཀིཾ མུ་ཎྜོ ཀ་པཱ་ལ་མ་ནུ་ཙ་ར་སི, ཨེ་ཧི ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫ་སྶུ, པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི. སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ངྒཱ ན་དཱི པཱ་ཙཱི་ན་ནི་ནྣཱ པཱ་ཙཱི་ན་པོ་ཎཱ པཱ་ཙཱི་ན་པ་བྦྷཱ་རཱ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཀུ་དྡཱ་ལ-པི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ – ‘མ་ཡཾ ཨི་མཾ ག་ངྒཾ ན་དིཾ པ་ཙྪཱ་ནི་ནྣཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ པ་ཙྪཱ་པོ་ཎཾ པ་ཙྪཱ་པ་བྦྷཱ་ར’ནྟི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ག་ངྒཾ ན་དིཾ པ་ཙྪཱ་ནི་ནྣཾ ཀ་རེ་ཡྻ པ་ཙྪཱ་པོ་ཎཾ པ་ཙྪཱ་པ་བྦྷཱ་ར’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’? ‘‘ག་ངྒཱ, བྷ་ནྟེ, ན་དཱི པཱ་ཙཱི་ན་ནི་ནྣཱ པཱ་ཙཱི་ན་པོ་ཎཱ པཱ་ཙཱི་ན་པ་བྦྷཱ་རཱ; སཱ ན སུ་ཀ་རཱ པ་ཙྪཱ་ནི་ནྣཱ ཀཱ་ཏུཾ པ་ཙྪཱ་པོ་ཎཱ པ་ཙྪཱ་པ་བྦྷཱ་རཱ. ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ པ་ན སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མ་ཐ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་སྶ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཝཱ མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ བྷོ་གེ་ཧི ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻུཾ – ‘ཨེ་ཧི, བྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ ཏེ ཨི་མེ ཀཱ་སཱ་ཝཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ནྟི, ཀིཾ མུ་ཎྜོ ཀ་པཱ་ལ་མ་ནུ་ཙ་ར་སི, ཨེ་ཧི ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫ་སྶུ, པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི. སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡ་ཉྷི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣཾ ཝི་ཝེ་ཀ་པོ་ཎཾ ཝི་ཝེ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ, ཏ་ཐཱ [ཀ་ཉྩ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཀིཾ་སུ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༥. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན [པ་ཉྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)], ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, སོ བྷི་ཀྑུ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, སོ བྷི་ཀྑུ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ ( ) [(ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ) (ཀ.)]. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑུ, པུ་རི་ས་སྶ ཀིཾ་སུ་ཀོ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦོ ཨ་སྶ. སོ ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ཀིཾ་སུ་ཀ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀཱི་དི་སོ, བྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ་སུ་ཀོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀཱ་ལ༹་ཀོ ཁོ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ་སུ་ཀོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཛྷཱ་མ་ཁཱ་ཎཱུ’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཡེ་ན ཏཱ་དི་སོ་ཝ་སྶ ཀིཾ་སུ་ཀོ ཡ་ཐཱ་པི [ཡ་ཐཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.) དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་པི’’ཏྭེ་ཝ དི་སྶ་ཏི] ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ, སོ བྷི་ཀྑུ, པུ་རི་སོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ཀིཾ་སུ་ཀ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀཱི་དི་སོ, བྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ་སུ་ཀོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ལོ་ཧི་ཏ་ཀོ ཁོ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ་སུ་ཀོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མཾ་ས་པེ་སཱི’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཡེ་ན ཏཱ་དི་སོ་ཝ་སྶ ཀིཾ་སུ་ཀོ ཡ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་སོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ཀིཾ་སུ་ཀ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀཱི་དི་སོ, བྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ་སུ་ཀོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨོ་ཙཱི་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ [ཨོ་ཛཱི་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ (སཱི.), ཨོ་དཱི་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ (པཱི.)] ཁོ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ་སུ་ཀོ ཨཱ་དི་ནྣ་སི་པཱ་ཊི་ཀོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སི་རཱི་སོ’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཡེ་ན ཏཱ་དི་སོ་ཝ་སྶ ཀིཾ་སུ་ཀོ, ཡ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་སོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་ཉྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ཀིཾ་སུ་ཀ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀཱི་དི་སོ, བྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ་སུ་ཀོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘བ་ཧ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སོ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡོ [ས་ཎྜ་ཙྪཱ་ཡོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཁོ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀིཾ་སུ་ཀོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནི་གྲོ་དྷོ’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཡེ་ན ཏཱ་དི་སོ་ཝ་སྶ ཀིཾ་སུ་ཀོ, ཡ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཁོ ཏེ་ཧི ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི བྱཱ་ཀ་ཏཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑུ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ད་ལ༹ྷུ་དྡྷཱ་པཾ [ད་ལ༹ྷུ་དྡཱ་པཾ (སཱི. པཱི.)] ད་ལ༹ྷ་པཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ར་ཎཾ ཚ་དྭཱ་རཾ. ཏ་ཏྲ་སྶ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱ, ཉཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱ. པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་གཾ ཏཾ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀ་ཧཾ, བྷོ པུ་རི་ས, ཨི་མ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ན་ག་ར་སྶཱ་མཱི’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨེ་སོ, བྷ་ནྟེ, མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏཾ སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་གཾ ན་ག་ར་སྶཱ་མི་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻ. པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་གཾ…པེ… ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ… ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་གཾ ཏཾ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀ་ཧཾ, བྷོ པུ་རི་ས, ཨི་མ་སྶ ན་ག་ར་སྶཱ་མཱི’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨེ་སོ, བྷ་ནྟེ, མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏཾ སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་གཾ ན་ག་ར་སྶཱ་མི་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻ.
‘‘ཨུ་པ་མཱ ཁོ མྱཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑུ, ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘ན་ག་ར’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མ་སྶེ་ཏཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶ. ‘ཚ དྭཱ་རཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘དོ་ཝཱ་རི་ཀོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་ག’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘ན་ག་ར་སྶཱ་མཱི’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཙ་ཏུ་ནྣེ་ཏཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ – པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཙ་ན’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཝཱི་ཎོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༦. ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ དོ་སོ ཝཱ མོ་ཧོ ཝཱ པ་ཊི་གྷཾ ཝཱ་པི [པ་ཊི་གྷཾ ཝཱ (སཱི.)] ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻ. ས་བྷ་ཡོ ཙེ་སོ མ་གྒོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ ཙ ས་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཙ ས་ག་ཧ་ནོ ཙ ཨུ་མྨ་གྒོ ཙ ཀུ་མྨ་གྒོ ཙ དུ་ཧི་ཏི་ཀོ ཙ. ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ ཙེ་སོ མ་གྒོ, ན ཙེ་སོ མ་གྒོ ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི སེ་ཝི་ཏོ. ན ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་སཱི་ཏི. ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ར་ཡེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི…པེ… ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ ར་སེ་སུ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ དོ་སོ ཝཱ མོ་ཧོ ཝཱ པ་ཊི་གྷཾ ཝཱ་པི ཙེ་ཏ་སོ ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻ. ས་བྷ་ཡོ ཙེ་སོ མ་གྒོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ ཙ ས་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཙ ས་ག་ཧ་ནོ ཙ ཨུ་མྨ་གྒོ ཙ ཀུ་མྨ་གྒོ ཙ དུ་ཧི་ཏི་ཀོ ཙ. ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ ཙེ་སོ མ་གྒོ, ན ཙེ་སོ མ་གྒོ ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི སེ་ཝི་ཏོ. ན ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་སཱི་ཏི. ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ར་ཡེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀི་ཊྛཾ ས་མྤ་ནྣཾ. ཀི་ཊྛཱ་ར་ཀྑོ [ཀི་ཊྛཱ་ར་ཀྑ་ཀོ (སཱི.)] ཙ པ་མ་ཏྟོ, གོ་ཎོ ཙ ཀི་ཊྛཱ་དོ ཨ་དུཾ ཀི་ཊྛཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ མ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཚ་སུ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཀཱ་རཱི པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ མ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀི་ཊྛཾ ས་མྤ་ནྣཾ ཀི་ཊྛཱ་ར་ཀྑོ ཙ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ གོ་ཎོ ཙ ཀི་ཊྛཱ་དོ ཨ་དུཾ ཀི་ཊྛཾ ཨོ་ཏ་རེ་ཡྻ. ཏ་མེ་ནཾ ཀི་ཊྛཱ་ར་ཀྑོ ནཱ་སཱ་ཡཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ནཱ་སཱ་ཡཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་གྷ་ཊཱ་ཡཾ སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཨུ་པ་རི་གྷ་ཊཱ་ཡཾ སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཎྜེ་ན སུ་ཏཱ་ལི༹་ཏཾ ཏཱ་ལེ༹་ཡྻ. ད་ཎྜེ་ན སུ་ཏཱ་ལི༹་ཏཾ ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ ཨོ་ས་ཛྫེ་ཡྻ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ …པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གོ་ཎོ ཀི་ཊྛཱ་དོ ཨ་དུཾ ཀི་ཊྛཾ ཨོ་ཏ་རེ་ཡྻ. ཏ་མེ་ནཾ ཀི་ཊྛཱ་ར་ཀྑོ ནཱ་སཱ་ཡཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ནཱ་སཱ་ཡཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་གྷ་ཊཱ་ཡཾ སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཨུ་པ་རི་གྷ་ཊཱ་ཡཾ སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཎྜེ་ན སུ་ཏཱ་ལི༹་ཏཾ ཏཱ་ལེ༹་ཡྻ. ད་ཎྜེ་ན སུ་ཏཱ་ལི༹་ཏཾ ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ ཨོ་ས་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གོ་ཎོ ཀི་ཊྛཱ་དོ གཱ་མ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ, ཋཱ་ན་བ་ཧུ་ལོ ཝཱ ཨ་སྶ ནི་ས་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ ཝཱ ན ཏཾ ཀི་ཊྛཾ པུ་ན ཨོ་ཏ་རེ་ཡྻ – ཏ་མེ་ཝ པུ་རི་མཾ ད་ཎྜ་ས་མྥ་སྶཾ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཏོ ཁོ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཚ་སུ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དུ་ཛི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་དུ་ཛི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏི, ཨེ་ཀོ་དི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཝཱི་ཎཱ་ཡ ས་དྡོ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦོ ཨ་སྶ. སོ ཝཱི་ཎཱ་ས་དྡཾ སུ་ཎེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་མྦྷོ, ཀ་སྶ [ཀི་སྶ (སཱི. པཱི.)] ནུ ཁོ ཨེ་སོ ས་དྡོ ཨེ་ཝཾ་ར་ཛ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་ཀ་མ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མ་ད་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མུ་ཙྪ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ’ཏི? ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཨེ་སཱ, ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝཱི་ཎཱ ནཱ་མ, ཡ་སྶཱ ཨེ་སོ ས་དྡོ ཨེ་ཝཾ་ར་ཛ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་ཀ་མ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མ་ད་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མུ་ཙྪ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ག་ཙྪ་ཐ མེ, བྷོ, ཏཾ ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ སཱ, བྷ་ནྟེ, ཝཱི་ཎཱ ཡ་སྶཱ ཨེ་སོ ས་དྡོ ཨེ་ཝཾ་ར་ཛ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་ཀ་མ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མ་ད་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མུ་ཙྪ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ལཾ མེ, བྷོ, ཏཱ་ཡ ཝཱི་ཎཱ་ཡ, ཏ་མེ་ཝ མེ ས་དྡཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝཱི་ཎཱ ནཱ་མ ཨ་ནེ་ཀ་ས་མྦྷཱ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མྦྷཱ་རཱ. ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་མཱ་ར་དྡྷཱ ཝ་ད་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དོ་ཎི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཙ་མྨ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ད་ཎྜ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ནྟི་ཡོ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཀོ་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ པུ་རི་ས་སྶ ཙ ཏ་ཛྫཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཝཱི་ཎཱ ནཱ་མ ཨ་ནེ་ཀ་ས་མྦྷཱ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མྦྷཱ་རཱ. ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་མཱ་ར་དྡྷཱ ཝ་ད་ཏཱི’ཏི. སོ ཏཾ ཝཱི་ཎཾ ད་ས་དྷཱ ཝཱ ས་ཏ་དྷཱ ཝཱ ཕཱ་ལེ་ཡྻ, ད་ས་དྷཱ ཝཱ ས་ཏ་དྷཱ ཝཱ ཏཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ས་ཀ་ལི་ཀཾ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཧེ་ཡྻ, ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཧི་ཏྭཱ མ་སིཾ ཀ་རེ་ཡྻ. མ་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ ཝཱ ཨོ་ཕུ་ནེ་ཡྻ [ཨོ་པུ་ནེ་ཡྻ (སཱི. པཱི.), ཨོ་ཕུ་ཎེ་ཡྻ (?)], ན་དི་ཡཱ ཝཱ སཱི་གྷ་སོ་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ཧེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ས་ཏཱི ཀི་རཱ་ཡཾ, བྷོ, ཝཱི་ཎཱ ནཱ་མ, ཡ་ཐེ་ཝཾ ཡཾ [ཡ་ཐེ་ཝཱ་ཡཾ (སཱི.), ཡ་ཐེ་ཝ་ཡཾ (པཱི.)] ཀི་ཉྩི ཝཱི་ཎཱ ནཱ་མ ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ ཛ་ནོ [ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ་ཡཾ ཛ་ནོ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ (པཱི. ཀ.)] ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ པ་མ་ཏྟོ པ་ལ་ལི༹་ཏོ’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏི [ས་མ་ནྣེ་ས་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.), ས་མ་ནེ་ས་ཏི (པཱི.)] ཡཱ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ ག་ཏི, ཝེ་ད་ནཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ག་ཏི, ས་ཉྙཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ག་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ག་ཏི. ཏ་སྶ རཱུ་པཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ ག་ཏི, ཝེ་ད་ནཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏོ…པེ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ག་ཏི. ཡ་མྤི་སྶ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཏ་མྤི ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༧. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨ་རུ་ག་ཏྟོ པ་ཀྐ་ག་ཏྟོ ས་ར་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. ཏ་སྶ ཀུ་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཱ ཙེ་ཝ པཱ་དེ ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུཾ, ས་ར་པ་ཏྟཱ་ནི ཙ ག་ཏྟཱ་ནི [ས་ར་པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཀྐ་ག་ཏྟཱ་ནི (སྱཱ. ཀཾ.), ཨ་རུ་པ་ཀྐཱ་ནི ག་ཏྟཱ་ནི (པཱི. ཀ.)] ཝི་ལེ་ཁེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཐ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ གཱ་མ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི ཝ་ཏྟཱ་རཾ – ‘ཨ་ཡ་ཉྩ སོ [ཨ་ཡ་ཉྩ ཁོ (པཱི. ཀ.), ཨ་ཡཾ སོ (?)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ཀཱ་རཱི ཨེ་ཝཾ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་སུ་ཙི་གཱ་མ་ཀ་ཎྚ་ཀོ’ཏི. ཏཾ ཀ་ཎྚ་ཀོ་ཏི [ཏཾ ‘‘ཨ་སུ་ཙི་གཱ་མ་ཀ་ཎྜ་ཏོ’’ཏི (ཀ.)] ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ སཾ་ཝ་རོ ཙ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ. ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ པི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡེ ནཱ་ནཱ་གོ་ཙ་རེ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཨ་ཧིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. སུ་སུ་མཱ་རཾ [སུཾ་སུ་མཱ་རཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. པ་ཀྑིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཀུ་ཀྐུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. སི་ངྒཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. མ་ཀྐ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ཎྛིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨོ་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཁོ, ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡཱ ནཱ་ནཱ་གོ་ཙ་རཱ ས་ཀཾ ས་ཀཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻུཾ [ཨཱ་ཝི་ཉྫེ་ཡྻུཾ (སཱི.)] – ཨ་ཧི ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཝ་མྨི་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, སུ་སུ་མཱ་རོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, པ་ཀྑཱི ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཌེ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ཀུ་ཀྐུ་རོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘གཱ་མཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, སི་ངྒཱ་ལོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘སཱི་ཝ་ཐི་ཀཾ [སི་ཝ་ཐི་ཀཾ (ཀ.)] པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, མ་ཀྐ་ཊོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཝ་ནཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི. ཡ་དཱ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀཱ ཛྷ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ ཀི་ལ་ནྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཡོ ནེ་སཾ པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ཨ་སྶ ཏ་སྶ ཏེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ ཝ་སཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ, ཏཾ ཙ་ཀྑུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ རཱུ་པེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི…པེ… མ་ནོ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡཱ དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ པི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡེ ནཱ་ནཱ་གོ་ཙ་རེ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཨ་ཧིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. སུ་སུ་མཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. པ་ཀྑིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ…པེ… ཀུ་ཀྐུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ… སི་ངྒཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ… མ་ཀྐ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷེ ཁཱི་ལེ ཝཱ ཐ་མྦྷེ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡཱ ནཱ་ནཱ་གོ་ཙ་རཱ ས་ཀཾ ས་ཀཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻུཾ – ཨ་ཧི ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཝ་མྨི་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, སུ་སུ་མཱ་རོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, པ་ཀྑཱི ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཌེ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ཀུ་ཀྐུ་རོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘གཱ་མཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, སི་ངྒཱ་ལོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘སཱི་ཝ་ཐི་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, མ་ཀྐ་ཊོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཝ་ནཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི. ཡ་དཱ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀཱ ཛྷ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ ཀི་ལ་ནྟཱ, ཨ་ཐ ཏ་མེ་ཝ ཁཱི་ལཾ ཝཱ ཐ་མྦྷཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻུཾ, ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻུཾ, ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ, ཏཾ ཙ་ཀྑུ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ རཱུ་པེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ ན་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ ར་སེ་སུ…པེ… མ་ནོ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ན་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘‘ད་ལ༹ྷེ ཁཱི་ལེ ཝཱ ཐ་མྦྷེ ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ནོ ས་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
༡༡. ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པི་སུ་ཏྟཾ
༢༤༨. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པཱི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨ་སྶ. ཨ་ཐ ཚ པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ བྱཱ་བྷ་ངྒི་ཧ་ཏྠཱ. ཏེ ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པིཾ ཚ་ཧི བྱཱ་བྷ་ངྒཱི་ཧི ཧ་ནེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པཱི སུ་ཧ་ཏཱ ཨ་སྶ ཚ་ཧི བྱཱ་བྷ་ངྒཱི་ཧི ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཐ ས་ཏྟ་མོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྱཱ་བྷ་ངྒི་ཧ་ཏྠོ. སོ ཏཾ ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པིཾ ས་ཏྟ་མཱ་ཡ བྱཱ་བྷ་ངྒི་ཡཱ ཧ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པཱི སུ་ཧ་ཏ་ཏ་རཱ ཨ་སྶ, ས་ཏྟ་མཱ་ཡ བྱཱ་བྷ་ངྒི་ཡཱ ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ཧ་ཉྙ་ཏི མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཧ་ཉྙ་ཏི མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་ཧི ར་སེ་ཧི…པེ… མ་ན་སྨིཾ ཧ་ཉྙ་ཏི མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ས་ཙེ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྷ་པུ་རི་སོ སུ་ཧ་ཏ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སཱ ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པཱི ས་ཏྟ་མཱ་ཡ བྱཱ་བྷ་ངྒི་ཡཱ ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཱ.
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ [ས་མུ་པ་བྦཱུ་ལ༹ྷོ (སཱི. པཱི.)] ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཨ་སུ་རེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ས་ཙེ, མཱ་རི་སཱ, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མེ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷེ ཨ་སུ་རཱ ཛི་ནེ་ཡྻུཾ དེ་ཝཱ པ་རཱ་ཛི་ནེ་ཡྻུཾ, ཡེ་ན ནཾ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ ཨ་སུ་ར་པུ་ར’ནྟི. ས་ཀྐོ་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ས་ཙེ, མཱ་རི་སཱ, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མེ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷེ དེ་ཝཱ ཛི་ནེ་ཡྻུཾ ཨ་སུ་རཱ པ་རཱ་ཛི་ནེ་ཡྻུཾ, ཡེ་ན ནཾ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ སུ་དྷ་མྨཾ དེ་ཝ་ས་བྷ’ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒཱ་མེ དེ་ཝཱ ཛི་ནིཾ་སུ, ཨ་སུ་རཱ པ་རཱ་ཛི་ནིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ནེ་སུཾ སུ་དྷ་མྨཾ དེ་ཝ་ས་བྷཾ. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ [བ་ནྡྷོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་སྶ ཨ་སུ་རི་ནྡ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘དྷ་མྨི་ཀཱ ཁོ དེ་ཝཱ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཨ་སུ་རཱ, ཨི་དྷེ་ཝ དཱ་ནཱ་ཧཾ དེ་ཝ་པུ་རཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི མུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, དི་བྦེ་ཧི ཙ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏི. ཡ་དཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་སྶ ཨ་སུ་རི་ནྡ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘དྷ་མྨི་ཀཱ ཁོ ཨ་སུ་རཱ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ དེ་ཝཱ, ཏ་ཏྠེ་ཝ དཱ་ནཱ་ཧཾ ཨ་སུ་ར་པུ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི, ཨ་ཐ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. དི་བྦེ་ཧི ཙ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཁུ་མཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཾ. མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་དྡྷོ མཱ་ར་སྶ, ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ མུ་ཏྟོ པཱ་པི་མ་ཏོ.
‘‘‘ཨ་སྨཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ན བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏཾ. མ་ཉྙི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་གོ, མ་ཉྙི་ཏཾ ག་ཎྜོ, མ་ཉྙི་ཏཾ ས་ལླཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནེ་ན [ཨ་མ་ཉྙི་ཏ་མཱ་ནེ་ན (པཱི. ཀ.)] ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
‘‘‘ཨ་སྨཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཉྫི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཨི་ཉྫི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ན བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏ་མེ་ཏཾ. ཨི་ཉྫི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་གོ, ཨི་ཉྫི་ཏཾ ག་ཎྜོ, ཨི་ཉྫི་ཏཾ ས་ལླཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨ་ནི་ཉྫ་མཱ་ནེ་ན [ཨ་ནི་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནེ་ན (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
‘‘‘ཨ་སྨཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་ནྡི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཕ་ནྡི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི…པེ… ‘ན བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘ཨ་རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘ཨ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི ཕ་ནྡི་ཏ་མེ་ཏཾ. ཕ་ནྡི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་གོ, ཕ་ནྡི་ཏཾ ག་ཎྜོ, ཕ་ནྡི་ཏཾ ས་ལླཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨ་ཕ་ནྡ་མཱ་ནེ་ན [ཨ་ཕ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནེ་ན (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
‘‘‘ཨ་སྨཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་པ་ཉྩི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི པ་པ་ཉྩི་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི…པེ… ‘ན བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘ཨ་རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘ཨ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི པ་པ་ཉྩི་ཏ་མེ་ཏཾ. པ་པ་ཉྩི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་གོ, པ་པ་ཉྩི་ཏཾ ག་ཎྜོ, པ་པ་ཉྩི་ཏཾ ས་ལླཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ནི་པྤ་པ་ཉྩེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
‘‘‘ཨ་སྨཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ན་ག་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི མཱ་ན་ག་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མཱ་ན་ག་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ན བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མཱ་ན་ག་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མཱ་ན་ག་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མཱ་ན་ག་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མཱ་ན་ག་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ཨ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མཱ་ན་ག་ཏ་མེ་ཏཾ, ‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི མཱ་ན་ག་ཏ་མེ་ཏཾ. མཱ་ན་ག་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་གོ, མཱ་ན་ག་ཏཾ ག་ཎྜོ, མཱ་ན་ག་ཏཾ ས་ལླཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ཝ་གྒོ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ར་ཐོ ཀུ་མྨོ, དྭེ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ;
དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ ཀིཾ་སུ་ཀཱ ཝཱི་ཎཱ, ཚ་པྤཱ་ཎཱ ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པཱི་ཏི.
ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝ་གྒེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ ས་མ་ཏྟོ.
ཏ་སྶ ཝ་གྒུ་དྡཱ་ནཾ –
ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ ས་ཊྛི་ན་ཡོ, ས་མུ་དྡོ ཨུ་ར་གེ་ན ཙ;
ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཱ ཨེ་ཏེ, ནི་པཱ་ཏེ་སུ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི.
ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ.