༡༠. ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་སུ་ཏྟཾ
༡༣༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཀཱ་མ་ཎྜཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏོ་དེ་ཡྻ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་དཱ་ཡི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཏཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་དཱ་ཡི་ནཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་གྒྷེ, བྷོ་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི [བྷོ་ཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ (སཱི. པཱི. ཀ.), བྷོ་ཏཱི ཛཱ་ནེ་ཡྻ (སྱཱ. ཀཾ.)]! ས་མ་ཎོ ཨུ་དཱ་ཡཱི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ནི་མ་ནྟེ་ཧི སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཁོ སོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ཝཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ པཱ་དུ་ཀཱ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཨོ་གུ་ཎྛི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ཎ, ས་མ་ཎ, དྷ་མྨ’’ནྟི. ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བྷ་གི་ནི, ས་མ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མི [པ་ཀྐཱ་མི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)].
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་དཱ་ཡི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཏཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་དཱ་ཡི་ནཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་གྒྷེ, བྷོ་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི! ས་མ་ཎོ ཨུ་དཱ་ཡཱི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ན ཏྭཾ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀ, ས་མ་ཎ་སྶ ཨུ་དཱ་ཡི་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་སི. ས་མ་ཎོ པ་ནུ་དཱ་ཡཱི ‘བྷ་ཎ, ས་མ་ཎ, དྷ་མྨ’ནྟི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བྷ་གི་ནི, ས་མ་ཡོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན ཏྭཾ, བྷོ་ཏི, པཱ་དུ་ཀཱ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཨོ་གུ་ཎྛི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘བྷ་ཎ, ས་མ་ཎ, དྷ་མྨ’ནྟི. དྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ ཧི ཏེ བྷ་ཝ་ནྟོ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ནི་མ་ནྟེ་ཧི སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཁོ སོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཀི་ར བྷ་ཝཾ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ པཱ་དུ་ཀཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ནཱི་ཙེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཀི་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི?
‘‘ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ཁོ, བྷ་གི་ནི, ས་ཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི…པེ…. མ་ན་སྨིཾ ས་ཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, མ་ན་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ; ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཡྻེ་ན ཨུ་དཱ་ཡི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ ཨུ་དཱ་ཡི, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དྷ་མྨ་ཉྩ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ མཾ ཨ་ཡྻོ ཨུ་དཱ་ཡཱི དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒོ ཏེ་ར་ས་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཝེ་སཱ་ལཱི ཝ་ཛྫི ནཱ་ལ༹་ནྡཱ, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ སོ་ཎོ ཙ གྷོ་སི་ཏོ;
ཧཱ་ལི་དྡི་ཀོ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ, ལོ་ཧི་ཙྩོ ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི.