༥. ཝ་ཀྐ་ལི་སུ་ཏྟཾ
༨༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཐ – ‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ, སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཐ – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཝ་ཀྐ་ལི བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ; ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ, སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་དེ་ཏི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཝ་ཀྐ་ལི བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ; ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན མ་ཉྩ་ཀེ ས་མ་དྷོ་སི [ས་མ་ཉྩོ་སི (སཱི.), ས་མ་ཉྩོ་པི (སྱཱ. ཀཾ.) སཾ + དྷཱུ + ཨཱི = ས་མ་དྷོ་སི]. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, མཱ ཏྭཾ མ་ཉྩ་ཀེ ས་མ་དྷོ་སི. ས་ནྟི་མཱ་ནི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི; ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ; བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ན ཀི་ཉྩི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ན ཀོ་ཙི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི? ‘‘ཏ་གྒྷ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ན་པྤ་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཨ་ན་པྤ་ཀོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི པ་ན ཏཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ནོ ཙེ ཀི་ར ཏཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི; ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀོ ཙ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི? ‘‘ཙི་ར་པ་ཊི་ཀཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན་ཏྠི ཙ མེ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བ་ལ་མ་ཏྟཱ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཧཾ [ཡཱ་ཧཾ (སཱི.), ཡཱ་ཡཱ་ཧཾ (པཱི.)] བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི.
‘‘ཨ་ལཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཀིཾ ཏེ ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན? ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི སོ མཾ པ་སྶ་ཏི; ཡོ མཾ པ་སྶ་ཏི སོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི. དྷ་མྨ་ཉྷི, ཝ་ཀྐ་ལི, པ་སྶ་ནྟོ མཾ པ་སྶ་ཏི; མཾ པ་སྶ་ནྟོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཝ་ཀྐ་ལི, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊོ པ་བྦ་ཏོ ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མཱ་དི་སོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཉྩ དི་ཝཱ་ཝ་སེ་སཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ དྭེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སོ ཧི ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, སུ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙུཾ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན ཝ་ཀྐ་ལི བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཀྐ་ལིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཐ –
‘‘‘སུ་ཎཱ་ཝུ་སོ ཏྭཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ དྭི་ནྣ་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ. ཨི་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ར་ཏྟིཾ དྭེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – སོ ཧི ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, སུ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝ་ཀྐ་ལི, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – མཱ བྷཱ་ཡི, ཝ་ཀྐ་ལི; མཱ བྷཱ་ཡི, ཝ་ཀྐ་ལི! ཨ་པཱ་པ་ཀཾ ཏེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་པཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘སུ་ཎཱ་ཝུ་སོ ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ དྭི་ནྣ་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཉྩ་ཀཱ ཨོ་རོ་པེ་ཐ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མཱ་དི་སོ ཨུ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི! ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ མ་ཉྩ་ཀཱ ཨོ་རོ་པེ་སུཾ. ‘‘ཨི་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ར་ཏྟིཾ དྭེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’ཏི. ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘སོ ཧི ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, སུ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝ་ཀྐ་ལི, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘མཱ བྷཱ་ཡི, ཝ་ཀྐ་ལི; མཱ བྷཱ་ཡི, ཝ་ཀྐ་ལི! ཨ་པཱ་པ་ཀཾ ཏེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་པཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ཝུ་སོ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཐ – ‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཐ – ‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ … ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱི’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ; ཡ་ཏྠ ཝ་ཀྐ་ལི་ནཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ས་ཏྠ་མཱ་ཧ་རི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ མ་ཉྩ་ཀེ ཝི་ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཾ སེ་མཱ་ནཾ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཏི་མི་རཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ པུ་རི་མཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི པ་ཙྪི་མཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨ་དྷོ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་དི་སཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཏི་མི་རཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ པུ་རི་མཾ དི་སཾ…པེ… ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་དི་ས’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་སོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏི [ས་མ་ནྣེ་ས་ཏི (ཀ. སཱི. པཱི.)] – ‘ཀ་ཏྠ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ’ནྟི? ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝ་ཀྐ་ལི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.