༩. ཐེ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༨༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘པུ་ཎྞོ ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ [མ་ནྟཱ་ནི་པུ་ཏྟོ (ཀ. སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ཏཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་མྷེ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི – ‘ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཀི་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ? རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ’’’.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ ད་ཧ་རོ ཡུ་ཝཱ མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨཱ་དཱ་སེ ཝཱ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ཙྪེ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟེ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སྶེ་ཡྻ, ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ‘རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’’ཏི? ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ … ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’ཏི? ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི. པུ་ཎྞོ ནཱ་མ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ཏཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་མྷེ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པུ་ཎྞ་སྶ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨོ ཨ་བྷི་ས་མི་ཏོ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཏི་སྶ་སུ་ཏྟཾ
༨༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་ཏི – ‘‘ཨ་པི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ; དི་སཱ་པི མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི; དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན པ་ཊི་བྷ་ནྟི; ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ [ཐཱི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] མེ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི; ཧོ་ཏི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་ཏི – ‘ཨ་པི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ; དི་སཱ་པི མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི; དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན པ་ཊི་བྷ་ནྟི; ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ མེ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི; ཧོ་ཏི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏི་སྶཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཏི་སྶཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཏི་སྶ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཏི་སྶཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཏི་སྶ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘ཨ་པི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ…པེ… ཧོ་ཏི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཏི་སྶ, རཱུ་པེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ, ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ རཱུ་པེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ… ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ…པེ… ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ, ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཏི་སྶ, རཱུ་པེ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་སྶ ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་ས་སྶ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ, ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ རཱུ་པེ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ… ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་སྶ ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་ས་སྶ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཏི་སྶ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ … ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཏི་སྶ, དྭེ པུ་རི་སཱ – ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨ་མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ, ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ. ཏ་མེ་ནཾ སོ ཨ་མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ པུ་རི་སོ ཨ་མུཾ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལཾ པུ་རི་སཾ མ་གྒཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨེ་ཧི, བྷོ པུ་རི་ས, ཨ་ཡཾ མ་གྒོ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ, ཏ་ཏྠ ཝཱ་མཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཧི. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི ཏི་བྦཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི མ་ཧ་ནྟཾ ནི་ནྣཾ པ་ལླ་ལཾ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི སོ་བྦྷཾ པ་པཱ་ཏཾ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི ས་མཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ར་མ་ཎཱི་ཡ’’’ནྟི.
‘‘ཨུ་པ་མཱ ཁོ མྱཱ་ཡཾ, ཏི་སྶ, ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཙེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘པུ་རི་སོ ཨ་མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ‘དྭེ་དྷཱ་པ་ཐོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘ཝཱ་མོ མ་གྒོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶེ་ཏཾ མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ…པེ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ. ‘ད་ཀྑི་ཎོ མ་གྒོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཨ་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ. ‘ཏི་བྦོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘མ་ཧ་ནྟཾ ནི་ནྣཾ པ་ལླ་ལ’ནྟི ཁོ, ཏི་སྶ, ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘སོ་བྦྷོ པ་པཱ་ཏོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘ས་མོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ར་མ་ཎཱི་ཡོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་བྷི་ར་མ, ཏི་སྶ, ཨ་བྷི་ར་མ, ཏི་སྶ! ཨ་ཧ་མོ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཧ་མ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ’’ཏི [ཨ་ཧ་མཱ་མི་ས་དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན མ་མོ་ཝཱ་དེ་ན མ་མཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ་ཏི (ཀ.)].
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཡ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༨༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཡ་མ་ཀ་སྶ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི.
ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་མ་ཀ་སྶ ཀི་ར ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་མ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཡ་མ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཡ་མ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –
‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི.
‘‘མཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི. ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་མ་ཀོ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི.
ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཡ་མ་ཀཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ པཱ་པ་ཀཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡ་མ་ཀ་སྶ ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི. སཱ་དྷཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན ཡ་མ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་མ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཡ་མ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཡ་མ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ནི་ཙྩཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, རཱུ་པཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ … ‘‘ཝེ་ད་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’… ‘‘ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, རཱུ་པཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨ་ཡཾ སོ ཨ་རཱུ་པཱི… ཨ་ཝེ་ད་ནོ… ཨ་ས་ཉྙཱི… ཨ་ས་ངྑཱ་རོ… ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ [ཏ་ཐ་ཏོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷི་ཡ་མཱ་ནེ [ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ (?)], ཀ་ལླཾ ནུ ཏེ ཏཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི?
‘‘ཨ་ཧུ ཁོ མེ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་བྦེ ཨ་ཝི་དྡ་སུ་ནོ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ; ཨི་ད་ཉྩ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཉྩེ་ཝ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ, དྷ་མྨོ ཙ མེ ཨ་བྷི་ས་མི་ཏོ’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ‘ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཀི་ནྟི བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ‘ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ – ‘རཱུ་པཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ; ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཾ ཏ་ད་ཏྠ་ངྒ་ཏཾ. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ; ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཾ ཏ་ད་ཏྠ་ངྒ་ཏ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ! ཏེ་ན ཧཱ་ཝུ་སོ, ཡ་མ་ཀ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཉཱ་ཎཱ་ཡ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ; སོ ཙ ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྶ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པུ་རི་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མོ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ; སོ ཙ ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་ནྣོ; ནཱ་ཡཾ [ན ཧཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] སུ་ཀ་རོ པ་ས་ཡ྄ཧ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཾ ཏཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ སོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ. སོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི. ཏ་སྶ སོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ་པི ནཾ ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ [ད་ཧེ་ཡྻ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)]; སུ་ཧ་ཛྫ་ཏོ་པི ནཾ ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ; ཏ་སྨི་ཉྩ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་དཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘སཾ་ཝི་སྶ་ཏྠོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ’ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ར་ཧོ་ག་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏི་ཎྷེ་ན ས་ཏྠེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཡ་དཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ ཨ་མུཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ – ‘ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཾ ཏཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི, ཏ་དཱ་པི སོ ཝ་དྷ་ཀོ་ཝ. ཝ་དྷ་ཀ་ཉྩ པ་ན ས་ནྟཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘ཝ་དྷ་ཀོ མེ’ཏི. ཡ་དཱ་པི སོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི, ཏ་དཱ་པི སོ ཝ་དྷ་ཀོ་ཝ. ཝ་དྷ་ཀ་ཉྩ པ་ན ས་ནྟཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘ཝ་དྷ་ཀོ མེ’ཏི. ཡ་དཱ་པི ནཾ ར་ཧོ་ག་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏི་ཎྷེ་ན ས་ཏྠེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ཏ་དཱ་པི སོ ཝ་དྷ་ཀོ་ཝ. ཝ་དྷ་ཀ་ཉྩ པ་ན ས་ནྟཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘ཝ་དྷ་ཀོ མེ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ’’.
‘‘སོ ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་ད་ནཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ཉྙཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩེ ས་ངྑཱ་རེ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པཾ ‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ… དུ་ཀྑཾ ས་ཉྙཾ… དུ་ཀྑེ ས་ངྑཱ་རེ… དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཨ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟཾ ཝེ་ད་ནཾ… ཨ་ན་ཏྟཾ ས་ཉྙཾ… ཨ་ན་ཏྟེ ས་ངྑཱ་རེ… ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ངྑ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ… ས་ངྑ་ཏཾ ས་ཉྙཾ… ས་ངྑ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ… ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཝ་དྷ་ཀཾ རཱུ་པཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི… ཝ་དྷ་ཀཾ ས་ཉྙཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཱ ས་ཉྙཱ’ཏི… ཝ་དྷ་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ ‘ཝ་དྷ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སོ རཱུ་པཾ ཨུ་པེ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པེ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ཏ་སྶི་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི…པེ… ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པཾ, ན རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ན ཝེ་ད་ནཾ… ན ས་ཉྙཾ… ན ས་ངྑཱ་རེ… ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ.
‘‘སོ ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་ད་ནཾ … ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙཾ… ཨ་ནི་ཙྩེ ས་ངྑཱ་རེ … ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པཾ ‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ… དུ་ཀྑཾ ས་ཉྙཾ… དུ་ཀྑེ ས་ངྑཱ་རེ… དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཨ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟཾ ཝེ་ད་ནཾ… ཨ་ན་ཏྟཾ ས་ཉྙཾ… ཨ་ན་ཏྟེ ས་ངྑཱ་རེ… ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ངྑ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ… ས་ངྑ་ཏཾ ས་ཉྙཾ… ས་ངྑ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ… ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཝ་དྷ་ཀཾ རཱུ་པཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ… ཝ་དྷ་ཀཾ ས་ཉྙཾ… ཝ་དྷ་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ ‘‘ཝ་དྷ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སོ རཱུ་པཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ཏ་སྶི་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནུ་པེ་ཏཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཧོ་ཏི ཡེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཏཱ་དི་སཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀཱ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་སུ་ཏྟཾ
༨༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རཱ་དྷོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རཱ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨ་ནུ་རཱ་དྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རཱ་དྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟོ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི – ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ’’ཏི?
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རཱ་དྷོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡོ སོ ཨཱ་ཝུ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟོ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི – ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རཱ་དྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘སོ ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ན་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཐེ་རོ ཝཱ པ་ན བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རཱ་དྷཾ ན་ཝ་ཝཱ་དེ་ན ཙ བཱ་ལ་ཝཱ་དེ་ན ཙ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་སྶ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཁོ མཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཀ་ཐཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ ནུ ཁྭཱ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི ཙེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་སྶཾ, ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ, ན ཙ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི?
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རཱ་དྷོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རཱ་དྷོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ …པེ… མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟོ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི – ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ན ཧོ་ཏི… ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ’’’ཏི?
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘‘ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟོ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི – ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ…པེ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘སོ ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ན ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཐེ་རོ ཝཱ པ་ན བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ན་ཝ་ཝཱ་དེ་ན བཱ་ལ་ཝཱ་དེ་ན ཙ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ’’.
‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ས་ཙེ ཁོ མཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཀ་ཐཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ ནུ ཁྭཱ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི ཙེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་སྶཾ, ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ, ན ཙ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’’ཏི?
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ, རཱུ་པཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ, རཱུ་པཾ… ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ, ཨ་ཡཾ སོ ཨ་རཱུ་པཱི ཨ་ཝེ་ད་ནོ ཨ་ས་ཉྙཱི ཨ་ས་ངྑཱ་རོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཏེ, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ, དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷི་ཡ་མཱ་ནེ ཀ་ལླཾ ནུ ཏེ ཏཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པུ་རི་སོ པ་ར་མ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟོ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི – ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ! པུ་བྦེ ཙཱ་ཧཾ, ཨ་ནུ་རཱ་དྷ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ དུ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་མི, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ནི་རོ་དྷ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཝ་ཀྐ་ལི་སུ་ཏྟཾ
༨༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཐ – ‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ, སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཐ – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཝ་ཀྐ་ལི བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ; ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ, སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་དེ་ཏི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཝ་ཀྐ་ལི བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ; ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན མ་ཉྩ་ཀེ ས་མ་དྷོ་སི [ས་མ་ཉྩོ་སི (སཱི.), ས་མ་ཉྩོ་པི (སྱཱ. ཀཾ.) སཾ + དྷཱུ + ཨཱི = ས་མ་དྷོ་སི]. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, མཱ ཏྭཾ མ་ཉྩ་ཀེ ས་མ་དྷོ་སི. ས་ནྟི་མཱ་ནི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི; ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ; བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ན ཀི་ཉྩི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ན ཀོ་ཙི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི? ‘‘ཏ་གྒྷ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ན་པྤ་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཨ་ན་པྤ་ཀོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི པ་ན ཏཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ནོ ཙེ ཀི་ར ཏཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི; ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀོ ཙ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི? ‘‘ཙི་ར་པ་ཊི་ཀཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན་ཏྠི ཙ མེ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བ་ལ་མ་ཏྟཱ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཧཾ [ཡཱ་ཧཾ (སཱི.), ཡཱ་ཡཱ་ཧཾ (པཱི.)] བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི.
‘‘ཨ་ལཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཀིཾ ཏེ ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན? ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི སོ མཾ པ་སྶ་ཏི; ཡོ མཾ པ་སྶ་ཏི སོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི. དྷ་མྨ་ཉྷི, ཝ་ཀྐ་ལི, པ་སྶ་ནྟོ མཾ པ་སྶ་ཏི; མཾ པ་སྶ་ནྟོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཝ་ཀྐ་ལི, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊོ པ་བྦ་ཏོ ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མཱ་དི་སོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཉྩ དི་ཝཱ་ཝ་སེ་སཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ དྭེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སོ ཧི ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, སུ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙུཾ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན ཝ་ཀྐ་ལི བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཀྐ་ལིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཐ –
‘‘‘སུ་ཎཱ་ཝུ་སོ ཏྭཾ, ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ དྭི་ནྣ་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ. ཨི་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ར་ཏྟིཾ དྭེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – སོ ཧི ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, སུ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝ་ཀྐ་ལི, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – མཱ བྷཱ་ཡི, ཝ་ཀྐ་ལི; མཱ བྷཱ་ཡི, ཝ་ཀྐ་ལི! ཨ་པཱ་པ་ཀཾ ཏེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་པཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘སུ་ཎཱ་ཝུ་སོ ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ དྭི་ནྣ་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཉྩ་ཀཱ ཨོ་རོ་པེ་ཐ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མཱ་དི་སོ ཨུ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི! ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ མ་ཉྩ་ཀཱ ཨོ་རོ་པེ་སུཾ. ‘‘ཨི་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ར་ཏྟིཾ དྭེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’ཏི. ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘སོ ཧི ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, སུ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝ་ཀྐ་ལི, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘མཱ བྷཱ་ཡི, ཝ་ཀྐ་ལི; མཱ བྷཱ་ཡི, ཝ་ཀྐ་ལི! ཨ་པཱ་པ་ཀཾ ཏེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་པཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ཝུ་སོ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཐ – ‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཐ – ‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཀྐ་ལི ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཝ་ཀྐ་ལི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ … ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཏཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱི’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ; ཡ་ཏྠ ཝ་ཀྐ་ལི་ནཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ས་ཏྠ་མཱ་ཧ་རི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ལིཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ མ་ཉྩ་ཀེ ཝི་ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཾ སེ་མཱ་ནཾ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཏི་མི་རཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ པུ་རི་མཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི པ་ཙྪི་མཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨ་དྷོ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་དི་སཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཏི་མི་རཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ པུ་རི་མཾ དི་སཾ…པེ… ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་དི་ས’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་སོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏི [ས་མ་ནྣེ་ས་ཏི (ཀ. སཱི. པཱི.)] – ‘ཀ་ཏྠ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ’ནྟི? ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝ་ཀྐ་ལི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་སྶ་ཛི་སུ་ཏྟཾ
༨༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་ཛི ཀ་སྶ་པ་ཀཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་ཛི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཐ – ‘ཨ་སྶ་ཛི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཐ – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཨ་སྶ་ཛི བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་སྶ་ཛི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་སྶ་ཛི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ…པེ… སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཨ་སྶ་ཛི བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་ཛི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་ཛི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན མ་ཉྩ་ཀེ ས་མ་དྷོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་སྶ་ཛིཾ [ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་སྶ་ཛི་སྶ (པཱི. ཀ.)] ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, ཨ་སྶ་ཛི, མཱ ཏྭཾ མ་ཉྩ་ཀེ ས་མ་དྷོ་སི. ས་ནྟི་མཱ་ནི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་སྶ་ཛིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཨ་སྶ་ཛི, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ…པེ… པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི?
‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ…པེ… ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཨ་སྶ་ཛི, ན ཀི་ཉྩི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ན ཀོ་ཙི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི? ‘‘ཏ་གྒྷ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ན་པྤ་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ན་པྤ་ཀོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི པ་ན ཏཾ, ཨ་སྶ་ཛི, ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ནོ ཙེ ཀི་ར ཏཾ, ཨ་སྶ་ཛི, ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀོ ཙ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི? ‘‘པུ་བྦེ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, གེ་ལ་ཉྙེ པ་སྶ་མྦྷེ་ཏྭཱ པ་སྶ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ ཝི་ཧ་རཱ་མི, སོ་ཧཾ ས་མཱ་དྷིཾ ན་པྤ་ཊི་ལ་བྷཱ་མི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་བྷ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ནོ ཙ་སྶཱ་ཧཾ པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མཱི’’’ཏི. ‘‘ཡེ ཏེ, ཨ་སྶ་ཛི, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མཱ་དྷི་སཱ་ར་ཀཱ ས་མཱ་དྷི་སཱ་མ་ཉྙཱ ཏེ་སཾ ཏཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ནོ ཙ་སྶུ མ་ཡཾ པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་སྶ་ཛི, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ …པེ… ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི. སོ སུ་ཁཾ ཙེ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི [ཝེ་དི་ཡ་ཏི (སཱི. པཱི.)], སཱ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཙེ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, སཱ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཙེ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, སཱ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ སུ་ཁཾ ཙེ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི; དུ་ཀྑཾ ཙེ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི; ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཙེ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཙེ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ‘ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཙེ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ‘ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་དྡྷཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ ཨི་དྷེ་ཝ ས་བྦ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏཱ་ནི སཱི་ཏཱི་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨ་སྶ་ཛི, ཏེ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ, ཝ་ཊྚི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ, ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻ; ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ་ལ་སྶ ཙ ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་སྶ་ཛི, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ‘ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ‘ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་དྡྷཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ ཨི་དྷེ་ཝ ས་བྦ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏཱ་ནི སཱི་ཏཱི་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཁེ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༨༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ བ་ད་རི་ཀཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ དཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ དཱ་ས་ཀ, ཡེ་ན ཁེ་མ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཁེ་མ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘ཐེ་རཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ཀ་ཙྩི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དཱ་ས་ཀོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཁེ་མ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཐེ་རཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ…པེ… ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’’ཏི? ‘‘ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ…པེ… ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དཱ་ས་ཀོ ཡེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཁེ་མ་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ…པེ… ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ དཱ་ས་ཀ, ཡེ་ན ཁེ་མ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཁེ་མ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘ཐེ་རཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’’ཏི?
‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དཱ་ས་ཀོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ…པེ… ཐེ་རཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ་སུ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དཱ་ས་ཀོ ཡེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཁེ་མ་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ་སུ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ དཱ་ས་ཀ, ཡེ་ན ཁེ་མ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཁེ་མ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘ཐེ་རཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ནོ ཙེ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན་ཧཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དཱ་ས་ཀོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ…པེ… ཐེ་རཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ; ནོ ཙེ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཏེ་ན་ཧཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ་སུ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ན ཙ་མྷི ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ; ཨ་པི ཙ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ན ཙ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དཱ་ས་ཀོ ཡེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཁེ་མ་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ་སུ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ན ཙ་མྷི ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ; ཨ་པི ཙ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ན ཙ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ དཱ་ས་ཀ, ཡེ་ན ཁེ་མ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཁེ་མ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘ཐེ་རཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ཡ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨ་སྨཱི་ཏི ཝ་དེ་སི, ཀི་མེ་ཏཾ ཨ་སྨཱི་ཏི ཝ་དེ་སི? རཱུ་པཾ ཨ་སྨཱི་ཏི ཝ་དེ་སི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ཨ་སྨཱི་ཏི ཝ་དེ་སི, ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་སྨཱི་ཏི ཝ་དེ་སི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཨ་སྨཱི་ཏི ཝ་དེ་སི. ཡ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨ་སྨཱི་ཏི ཝ་དེ་སི. ཀི་མེ་ཏཾ ཨ་སྨཱི་ཏི ཝ་དེ་སཱི’’’ཏི?
‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དཱ་ས་ཀོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཁེ་མ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ཐེ་རཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི, ཀི་མེ་ཏཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི? རཱུ་པཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི? ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི? ཡ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི, ཀི་མེ་ཏཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི’’ཏི? ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ དཱ་ས་ཀ, ཀིཾ ཨི་མཱ་ཡ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡ! ཨཱ་ཧ་རཱ་ཝུ་སོ, ད་ཎྜཾ; ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཡེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ ད་ཎྜ་མོ་ལུ་བྦྷ ཡེ་ན ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཁེ་མ་ཀཾ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི, ཀི་མེ་ཏཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི? རཱུ་པཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི? ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི? ཡ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཁེ་མ་ཀ, ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སི, ཀི་མེ་ཏཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱུ་པཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི; ན་པི ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི. ན ཝེ་ད་ནཾ… ན ས་ཉྙཾ… ན ས་ངྑཱ་རེ… ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི; ན་པི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་པི ཙ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ན ཙ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི’’.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པྤ་ལ་སྶ ཝཱ པ་དུ་མ་སྶ ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་སྶ ཝཱ ག་ནྡྷོ. ཡོ ནུ ཁོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘པ་ཏྟ་སྶ ག་ནྡྷོ’ཏི ཝཱ ‘ཝ་ཎྞ་སྶ [ཝ་ཎྜ་སྶ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] ག་ནྡྷོ’ཏི ཝཱ ‘ཀི་ཉྫ་ཀྑ་སྶ ག་ནྡྷོ’ཏི ཝཱ ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ, པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘‘པུ་པྥ་སྶ ག་ནྡྷོ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན རཱུ་པཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི, ན་པི ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི. ན ཝེ་ད་ནཾ… ན ས་ཉྙཾ… ན ས་ངྑཱ་རེ… ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི, ན་པི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་པི ཙ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ན ཙ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི’’.
‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཧོ་ཏི – ‘ཡོ ཙ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ, ཨ་སྨཱི་ཏི ཚ་ནྡོ, ཨ་སྨཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ… ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ… ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ… ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’ཏི. ཏ་སྶི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཡོ་པི་སྶ ཧོ་ཏི པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི, མཱ་ནོ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི, ཚ་ནྡོ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ, སོ་པི ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ཏྠཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་མི་ཀཱ ར་ཛ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ད་ཛྫུཾ. ཏ་མེ་ནཾ ར་ཛ་ཀོ ཨཱུ་སེ ཝཱ ཁཱ་རེ ཝཱ གོ་མ་ཡེ ཝཱ ས་མྨ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ཙྪེ ཨུ་ད་ཀེ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཏྠཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཧོ་ཏི ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཨཱུ་ས་ག་ནྡྷོ ཝཱ ཁཱ་ར་ག་ནྡྷོ ཝཱ གོ་མ་ཡ་ག་ནྡྷོ ཝཱ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ. ཏ་མེ་ནཾ ར་ཛ་ཀོ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་མི་ཀཱ ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏེ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཡོ་པི་སྶ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཨཱུ་ས་ག་ནྡྷོ ཝཱ ཁཱ་ར་ག་ནྡྷོ ཝཱ གོ་མ་ཡ་ག་ནྡྷོ ཝཱ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ, སོ་པི ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཧོ་ཏི ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི, མཱ་ནོ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི, ཚ་ནྡོ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ… ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ… ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ… ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’ཏི. ཏ་སྶ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཡོ་པི་སྶ ཧོ་ཏི པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི, མཱ་ནོ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི, ཚ་ནྡོ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོ, སོ་པི ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཁེ་མ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ན ཁོ [ན ཁོ པ་ན (ཀ.)] མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཁེ་མ་ཀཾ ཝི་ཧེ་སཱ་པེ་ཁཱ པུ་ཙྪི་མྷ, ཨ་པི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ པ་ཧོ་སི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ དེ་སེ་ཏུཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏུཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀཱ་ཏུཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཁེ་མ་ཀེ་ན ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏཾ དེ་སི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་པི་ཏཾ པ་ཊྛ་པི་ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ’’ནྟི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁེ་མ་ཀོ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁེ་མ་ཀ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྨིཾ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སུ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁེ་མ་ཀ་སྶ ཙཱ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཚ་ནྣ་སུ་ཏྟཾ
༩༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཚ་ནྣོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ [ཨ་པཱ་པུ་ར་ཎཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨོ་ཝ་ད་ནྟུ མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟུ མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ, ཀ་རོ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ, ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཚ་ནྣཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘རཱུ་པཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཚ་ནྣ, ཨ་ནི་ཙྩཾ; ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ; ས་ཉྙཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ; ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ; ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ; ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ; ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཚ་ནྣ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ [མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོ ཨེ་ཝཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཧོ་ཏི – ‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ; རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ … ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐེ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡེ ཝི་རཱ་གེ ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི མཱ་ན་སཾ – ‘ཨ་ཐ ཀོ ཙ་ར་ཧི མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀོ ནུ ཁོ མེ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཚ་ནྣ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ, པ་ཧོ་ཏི ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ; ཨ་ཏྠི ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡེ ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཝི་སྶ་ཊྛི [ཝི་སྶ་ཏྠི (?)]. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཚ་ནྣོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཀོ་ས་མྦཱི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཚ་ནྣོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མ་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨོ་ཝ་ད་ནྟུ མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟུ མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ, ཀ་རོ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘རཱུ་པཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཚ་ནྣ, ཨ་ནི་ཙྩཾ; ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ; རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’’ཏི.
‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐེ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡེ ཝི་རཱ་གེ ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི མཱ་ན་སཾ – ‘ཨ་ཐ ཀོ ཙ་ར་ཧི མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀོ ནུ ཁོ མེ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ་ནྟི!
‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏ་རཱ་མེ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ, པ་ཧོ་ཏི ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ. ཨ་ཏྠི ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡེ ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཝི་སྶ་ཊྛི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. ཨོ་ཝ་ད་ཏུ མཾ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ; ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏུ མཾ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ; ཀ་རོ་ཏུ མེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི.
‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཚ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་པི ནཱ་མ ཏཾ [ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་བྷི་ར་དྡྷཱ, ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཚ་ནྣོ ཨཱ་ཝི ཨ་ཀཱ་སི ཁཱི་ལཾ ཚི་ནྡི [པ་བྷི་ནྡི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨོ་ད་ཧཱ་ཝུ་སོ, ཚ་ནྣ, སོ་ཏཾ; བྷ་བྦོ་སི [བྷ་བྦོ ཏྭཾ (ཀ.)] དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཚ་ནྣ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ [ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ (སཱི.)] ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ‘‘བྷ་བྦོ ཀི་ར་སྨི དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི.
‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཚ་ནྣ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ – དྭ་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ ཁྭཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་ཏྠི་ཏ་ཉྩ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི་ཏཱ, སཱ ན ཧོ་ཏི. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྠི་ཏཱ, སཱ ན ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ ཁྭཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏཾ ཙཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ན ཀ་ངྑ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི. ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ་སྶ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. ས་བྦ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ. ས་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ. ཨེ་ཏེ ཏེ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧོ་ཏི ཡེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཏཱ་དི་སཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་ར་ཡོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀཱ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨོ ཨ་བྷི་ས་མི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༩༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཀཱ་ཡེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་མ་མ་ངྐཱ་ར་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི?
‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི, རཱ་ཧུ་ལ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ … ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ…པེ… ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཀཱ་ཡེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་མ་མ་ངྐཱ་ར་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༩༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཀཱ་ཡེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་མ་མ་ངྐཱ་ར་མཱ་ནཱ་པ་ག་ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་དྷཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ས་ནྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི? ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི, རཱ་ཧུ་ལ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ…པེ… ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཀཱ་ཡེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་མ་མ་ངྐཱ་ར་མཱ་ནཱ་པ་ག་ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་དྷཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ས་ནྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
ཐེ་ར་ཝ་གྒོ ན་ཝ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨཱ་ན་ནྡོ ཏི་སྶོ ཡ་མ་ཀོ, ཨ་ནུ་རཱ་དྷོ ཙ ཝ་ཀྐ་ལི;
ཨ་སྶ་ཛི ཁེ་མ་ཀོ ཚ་ནྣོ, རཱ་ཧུ་ལཱ ཨ་པ་རེ དུ་ཝེ.