༣. ཡ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༨༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཡ་མ་ཀ་སྶ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི.

ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་མ་ཀ་སྶ ཀི་ར ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་མ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཡ་མ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཡ་མ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི.

‘‘མཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི. ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་མ་ཀོ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི.

ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཡ་མ་ཀཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ པཱ་པ་ཀཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡ་མ་ཀ་སྶ ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི. སཱ་དྷཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན ཡ་མ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་མ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཡ་མ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཡ་མ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ནི་ཙྩཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, རཱུ་པཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ … ‘‘ཝེ་ད་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’… ‘‘ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, རཱུ་པཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨ་ཡཾ སོ ཨ་རཱུ་པཱི… ཨ་ཝེ་ད་ནོ… ཨ་ས་ཉྙཱི… ཨ་ས་ངྑཱ་རོ… ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ [ཏ་ཐ་ཏོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷི་ཡ་མཱ་ནེ [ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ (?)], ཀ་ལླཾ ནུ ཏེ ཏཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི?

‘‘ཨ་ཧུ ཁོ མེ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་བྦེ ཨ་ཝི་དྡ་སུ་ནོ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ; ཨི་ད་ཉྩ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཉྩེ་ཝ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ, དྷ་མྨོ ཙ མེ ཨ་བྷི་ས་མི་ཏོ’’ཏི.

‘‘ས་ཙེ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ‘ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཀི་ནྟི བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ‘ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ – ‘རཱུ་པཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ; ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཾ ཏ་ད་ཏྠ་ངྒ་ཏཾ. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ; ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཾ ཏ་ད་ཏྠ་ངྒ་ཏ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི.

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ! ཏེ་ན ཧཱ་ཝུ་སོ, ཡ་མ་ཀ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཉཱ་ཎཱ་ཡ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ; སོ ཙ ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྶ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པུ་རི་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མོ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ; སོ ཙ ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་ནྣོ; ནཱ་ཡཾ [ན ཧཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] སུ་ཀ་རོ པ་ས་ཡ྄ཧ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཾ ཏཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ སོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ. སོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི. ཏ་སྶ སོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ་པི ནཾ ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ [ད་ཧེ་ཡྻ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)]; སུ་ཧ་ཛྫ་ཏོ་པི ནཾ ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ; ཏ་སྨི་ཉྩ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་དཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘སཾ་ཝི་སྶ་ཏྠོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ’ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ར་ཧོ་ག་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏི་ཎྷེ་ན ས་ཏྠེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་མ་ཀ, ཡ་དཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ ཨ་མུཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ – ‘ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཾ ཏཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི, ཏ་དཱ་པི སོ ཝ་དྷ་ཀོ་ཝ. ཝ་དྷ་ཀ་ཉྩ པ་ན ས་ནྟཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘ཝ་དྷ་ཀོ མེ’ཏི. ཡ་དཱ་པི སོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི, ཏ་དཱ་པི སོ ཝ་དྷ་ཀོ་ཝ. ཝ་དྷ་ཀ་ཉྩ པ་ན ས་ནྟཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘ཝ་དྷ་ཀོ མེ’ཏི. ཡ་དཱ་པི ནཾ ར་ཧོ་ག་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏི་ཎྷེ་ན ས་ཏྠེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ཏ་དཱ་པི སོ ཝ་དྷ་ཀོ་ཝ. ཝ་དྷ་ཀ་ཉྩ པ་ན ས་ནྟཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘ཝ་དྷ་ཀོ མེ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ’’.

‘‘སོ ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་ད་ནཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ཉྙཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩེ ས་ངྑཱ་རེ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པཾ ‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ… དུ་ཀྑཾ ས་ཉྙཾ… དུ་ཀྑེ ས་ངྑཱ་རེ… དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཨ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟཾ ཝེ་ད་ནཾ… ཨ་ན་ཏྟཾ ས་ཉྙཾ… ཨ་ན་ཏྟེ ས་ངྑཱ་རེ… ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ངྑ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ… ས་ངྑ་ཏཾ ས་ཉྙཾ… ས་ངྑ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ… ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཝ་དྷ་ཀཾ རཱུ་པཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི… ཝ་དྷ་ཀཾ ས་ཉྙཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཱ ས་ཉྙཱ’ཏི… ཝ་དྷ་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ ‘ཝ་དྷ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘སོ རཱུ་པཾ ཨུ་པེ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པེ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ཏ་སྶི་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.

‘‘སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི…པེ… ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པཾ, ན རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ན ཝེ་ད་ནཾ… ན ས་ཉྙཾ… ན ས་ངྑཱ་རེ… ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ.

‘‘སོ ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་ད་ནཾ … ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙཾ… ཨ་ནི་ཙྩེ ས་ངྑཱ་རེ … ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པཾ ‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ… དུ་ཀྑཾ ས་ཉྙཾ… དུ་ཀྑེ ས་ངྑཱ་རེ… དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཨ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟཾ ཝེ་ད་ནཾ… ཨ་ན་ཏྟཾ ས་ཉྙཾ… ཨ་ན་ཏྟེ ས་ངྑཱ་རེ… ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ངྑ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ… ས་ངྑ་ཏཾ ས་ཉྙཾ… ས་ངྑ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ… ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཝ་དྷ་ཀཾ རཱུ་པཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ… ཝ་དྷ་ཀཾ ས་ཉྙཾ… ཝ་དྷ་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ ‘‘ཝ་དྷ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་དྷ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཝ་དྷ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘སོ རཱུ་པཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ཏ་སྶི་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནུ་པེ་ཏཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཧོ་ཏི ཡེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཏཱ་དི་སཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀཱ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.