༢. ཏི་སྶ་སུ་ཏྟཾ
༨༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་ཏི – ‘‘ཨ་པི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ; དི་སཱ་པི མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི; དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན པ་ཊི་བྷ་ནྟི; ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ [ཐཱི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] མེ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི; ཧོ་ཏི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་ཏི – ‘ཨ་པི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ; དི་སཱ་པི མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི; དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན པ་ཊི་བྷ་ནྟི; ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ མེ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི; ཧོ་ཏི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏི་སྶཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཏི་སྶཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཏི་སྶ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཏི་སྶཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཏི་སྶ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘ཨ་པི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ…པེ… ཧོ་ཏི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཏི་སྶ, རཱུ་པེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ, ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ རཱུ་པེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ… ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ…པེ… ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ, ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཏི་སྶ, རཱུ་པེ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་སྶ ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་ས་སྶ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ, ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ རཱུ་པེ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ… ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་སྶ ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་ས་སྶ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཏི་སྶ! ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏི་སྶ, ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཏི་སྶ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ … ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…པེ… ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཏི་སྶ, དྭེ པུ་རི་སཱ – ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨ་མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ, ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ. ཏ་མེ་ནཾ སོ ཨ་མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ པུ་རི་སོ ཨ་མུཾ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལཾ པུ་རི་སཾ མ་གྒཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨེ་ཧི, བྷོ པུ་རི་ས, ཨ་ཡཾ མ་གྒོ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ, ཏ་ཏྠ ཝཱ་མཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཧི. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི ཏི་བྦཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི མ་ཧ་ནྟཾ ནི་ནྣཾ པ་ལླ་ལཾ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི སོ་བྦྷཾ པ་པཱ་ཏཾ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི ས་མཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ར་མ་ཎཱི་ཡ’’’ནྟི.
‘‘ཨུ་པ་མཱ ཁོ མྱཱ་ཡཾ, ཏི་སྶ, ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཙེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘པུ་རི་སོ ཨ་མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ‘དྭེ་དྷཱ་པ་ཐོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘ཝཱ་མོ མ་གྒོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶེ་ཏཾ མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ…པེ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ. ‘ད་ཀྑི་ཎོ མ་གྒོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཨ་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ. ‘ཏི་བྦོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘མ་ཧ་ནྟཾ ནི་ནྣཾ པ་ལླ་ལ’ནྟི ཁོ, ཏི་སྶ, ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘སོ་བྦྷོ པ་པཱ་ཏོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘ས་མོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ར་མ་ཎཱི་ཡོ’ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་བྷི་ར་མ, ཏི་སྶ, ཨ་བྷི་ར་མ, ཏི་སྶ! ཨ་ཧ་མོ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཧ་མ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ’’ཏི [ཨ་ཧ་མཱ་མི་ས་དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན མ་མོ་ཝཱ་དེ་ན མ་མཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ་ཏི (ཀ.)].
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.