༢. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ [ཀ་བ་ལི༹ཾ་ཀཱ་རོ (སཱི. པཱི.), ཀ་ཝ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ཧཱ་རོ – ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱ, ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ’’.
‘‘ཨི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ? ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་བྷ་ཝཱ. ཏ་ཎྷཱ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ? ཏ་ཎྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ་པ་བྷ་ཝཱ. ཝེ་ད་ནཱ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ? ཝེ་ད་ནཱ ཕ་སྶ་ནི་དཱ་ནཱ ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཕ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཕ་སྶ་པ་བྷ་ཝཱ. ཕ་སྶོ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནོ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡོ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝོ? ཕ་སྶོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་དཱ་ནོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ས་མུ་ད་ཡོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་བྷ་ཝོ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཾ? ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་བྷ་ཝཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཾ? ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་དཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་བྷ་ཝཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཾ? ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་དཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ས་ངྑཱ་ར་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ས་ངྑཱ་ར་པ་བྷ་ཝཾ. ས་ངྑཱ་རཱ ཙི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ? ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་བྷ་ཝཱ.
‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ …པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ – ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱ, ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀི་སྶ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ’ཏི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨིཾ བྷཱུ་ཏེ ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’’ཏི.
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཕུ་ས་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཕུ་ས་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཕུ་ས་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཕ་སྶོ’ཏི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’’ཏི.
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི [ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི (སཱི. པཱི. ཀ.)]? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ད་ནཱ’ཏི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’’ཏི.
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ས་ཏཱི’’ཏི [ཏ་ཎྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)]? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཏ་ས་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཏ་ས་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ས་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཎྷཱ’ཏི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’’ནྟི.
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན’ནྟི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’ཏི…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཚ་ནྣཾ ཏྭེ་ཝ, ཕ་གྒུ་ན, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ; ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ; ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ; ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ; བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ; ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཛཱ་ཏིཾ…པེ… བྷ་ཝཾ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ཕ་སྶཾ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཝཱ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ; ན ཙ པ་ན ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ [བྲཱ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ (སྱཱ. ཀཾ.) མོ་གྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ] ཝཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཛཱ་ཏིཾ…པེ… བྷ་ཝཾ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ཕ་སྶཾ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ; ཏེ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི’’?
‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཛཱ་ཏིཾ…པེ… བྷ་ཝཾ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ཕ་སྶཾ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨི་མེ དྷ་མྨེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི. ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཝཱ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ན ཙ པ་ན ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་མེ དྷ་མྨེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི?
‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཛཱ་ཏིཾ…པེ… བྷ་ཝཾ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ཕ་སྶཾ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨི་མེ དྷ་མྨེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ. ཏེ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘དྭ་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ ཁྭཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན – ཨ་ཏྠི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་ཏྠི་ཏ་ཉྩ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི་ཏཱ སཱ ན ཧོ་ཏི. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྠི་ཏཱ སཱ ན ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ [ཨུ་པཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཁྭཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན. ཏ་ཉྩཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ‘དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’ཏི ན ཀ་ངྑ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ཨ་པ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ་སྶ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི.
‘‘‘ས་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ. ‘ས་བྦཾ ན་ཏྠཱི’ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ. ཨེ་ཏེ ཏེ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ …པེ… ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ‘དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙེ བྷི་ཀྑུ…པེ… བྷ་ཝ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཕ་སྶ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ‘དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
༧. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟཾ
༡༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ [ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ (ཀ.)] དེ་སཾ, ས་ཙེ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ, ཀ་སྶ་པ, པ་ཉྷ་སྶ; ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ, ས་ཙེ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ, ཀ་སྶ་པ, པ་ཉྷ་སྶ; ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ…པེ… ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན ཁོ པ་ན མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ བ་ཧུ་དེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཙྪ, ཀ་སྶ་པ, ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱི’’ཏི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ པ་ན བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཏྠི དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘ན ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ན་ཏྠི དུ་ཀྑཾ. ཨ་ཏྠི ཁོ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑ’ནྟི. ‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑཾ; པ་སྶཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑ’’’ནྟི.
‘‘ཀི ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཏྠི དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ན ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ན་ཏྠི དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཏྠི ཁོ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑཾ; པ་སྶཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏུ ཙ [ཨ་ཡཾ ཙ་ཀཱ་རོ སཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི] མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཀྑཾ. དེ་སེ་ཏུ ཙ [ཨ་ཡཾ ཙ་ཀཱ་རོ སཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི] མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཀྑ’’ནྟི.
‘‘‘སོ ཀ་རོ་ཏི སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི [པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ཨཱ་དི་ཏོ ས་ཏོ ‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི ཝ་དཾ ས་སྶ་ཏཾ ཨེ་ཏཾ པ་རེ་ཏི. ‘ཨ་ཉྙོ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ཝེ་ད་ནཱ་བྷི་ཏུ་ནྣ་སྶ ས་ཏོ ‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི ཝ་དཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཨེ་ཏཾ པ་རེ་ཏི. ཨེ་ཏེ ཏེ, ཀ་སྶ་པ, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ…པེ… ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི.
‘‘ཡོ ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ, སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ས་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན [ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ཝུ་ཊྛ་པ་རི་ཝཱ་སཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] (པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སཾ) ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ [བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨ་པི ཙ མ་ཡཱ པུ་གྒ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་དི་ཏཱ’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ས་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན [ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ཝུ་ཊྛ་པ་རི་ཝཱ་སཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] (པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སཾ) ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ [བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨ་ཧཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་ཝ་སི་སྶཱ་མི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན [ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ཝུ་ཊྛ་པ་རི་ཝཱ་སཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] (པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སཾ) ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟུ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟུ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཏི་མྦ་རུ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏི་མྦ་རུ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཏི་མྦ་རུ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཏྠི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘ན ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ན་ཏྠི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ; ཨ་ཏྠི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི. ‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི? ‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ; པ་སྶཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’’ནྟི.
‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཏྠི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ན ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ན་ཏྠི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ; ཨ་ཏྠི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ; པ་སྶཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏུ ཙ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ. དེ་སེ་ཏུ ཙ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི.
‘‘‘སཱ ཝེ་ད་ནཱ, སོ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ཨཱ་དི་ཏོ ས་ཏོ ‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཨ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཉྙོ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ཝེ་ད་ནཱ་བྷི་ཏུ་ནྣ་སྶ ས་ཏོ ‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཏེ ཏེ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཏི་མྦ་རུ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨི་ཏྠེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ, དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་སྶོ ས་ལེ༹་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི [ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི (ཀ.)], ཡེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ བཱ་ལོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན’’.
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨི་ཏྠེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ, དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་སྶོ ས་ལེ༹་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཡེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ པ་ཎྜི་ཏོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན’’.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ ཝི་སེ་སོ ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ [ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ (སཱི. པཱི. ཀ.), ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སོ (སྱཱ. ཀཾ.) ཨ་དྷི + པ + ཡ་སུ + ཎ + སཱི = ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ] ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ, བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ, བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡཱ་ཡ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏ་སྶ བཱ་ལ་སྶ ཡཱ་ཡ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ, སཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ བཱ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ སཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་ཙ་རི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ བཱ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ས་མཱ་ནོ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡཱ་ཡ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཡཱ་ཡ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ, སཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནཱ, སཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཙ་རི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ པ་ཎྜི་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ན ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ས་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ, ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བཱ་ལེ་ན ཡ་དི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཙ དྷ་མྨེ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ? ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ, ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི དེ་སེ་ཏི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི. ‘པ་སྶ་ཐཱ’ཏི ཙཱ་ཧ – ‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ’’’.
‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏི…པེ… ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝོ… ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ… ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶོ… ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ, ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི དེ་སེ་ཏི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི. ‘པ་སྶ་ཐཱ’ཏི ཙཱ་ཧ ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ’. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཐ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ? ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཾ. ཛཱ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ. བྷ་ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩོ ས་ངྑ་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཁ་ཡ་དྷ་མྨོ ཝ་ཡ་དྷ་མྨོ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨོ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཏ་ཎྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཝེ་ད་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཕ་སྶོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ངྑཱ་རཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ‘ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ, ཨི་མེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ’ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཝ་ཏ པུ་བྦ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཊི་དྷཱ་ཝི་སྶ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ [ནུ ཁྭཱ་ཧཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན་ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’ནྟི; ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་སྶ་ཏི [ཨ་པ་དྷཱ་ཝི་སྶ་ཏི (ཀ.)] – ‘བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན་ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’ནྟི; ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨི, ནོ ནུ ཁོ་སྨི, ཀིཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ ས་ཏྟོ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨི་མེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཕ་གྒུ་ནོ ཙེ་ཝ, དྭེ ཙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;
ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཾ, ཨ་ཙེ་ལཾ ཏི་མྦ་རུ་ཀེ་ན ཙ;
བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ ཙེ་ཝ, ད་ས་མོ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི.