༡. ནི་དཱ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ

༡. བུ་དྡྷ་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟཾ

༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི; ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ; ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ; ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ; ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ; ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ; ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ; བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི; ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ.

‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ; ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ; ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ; ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ; ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ; ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ; བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ; ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ

༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཝི་བྷ་ཛི་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ? ཡཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་མྷི ཏ་མྷི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཛ་རཱ ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱ ཁ་ཎྜི་ཙྩཾ པཱ་ལི་ཙྩཾ ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱ ཨཱ་ཡུ་ནོ སཾ་ཧཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀོ; ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཛ་རཱ. ཡཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཱ ཙུ་ཏི ཙ་ཝ་ན་ཏཱ བྷེ་དོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ མ་ཙྩུ མ་ར་ཎཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ ( ) [(ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དོ) (སྱཱ. ཀཾ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ན དི་སྶ་ཏི], ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཛ་རཱ, ཨི་ད་ཉྩ མ་ར་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏི? ཡཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་མྷི ཏ་མྷི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཛཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏི ཨོ་ཀྐ་ནྟི ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝོ? ཏ་ཡོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝཱ – ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ, རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝོ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ? ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི – ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ, དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ, སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡཱ – རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ, ས་དྡ་ཏ་ཎྷཱ, ག་ནྡྷ་ཏ་ཎྷཱ, ར་ས་ཏ་ཎྷཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ, དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡཱ – ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, གྷཱ་ན་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶོ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶ་ཀཱ་ཡཱ – ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ, སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶོ, གྷཱ་ན་ས་མྥ་སྶོ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ས་མྥ་སྶོ, ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶོ, མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶོ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ? ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་མ་རཱུ་པཾ? ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྙཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ, ཕ་སྶོ, མ་ན་སི་ཀཱ་རོ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནཱ་མཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི རཱུ་པཾ. ཨི་ཏི ཨི་ད་ཉྩ ནཱ་མཾ, ཨི་ད་ཉྩ རཱུ་པཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་མ་རཱུ་པཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ – ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ? ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ – ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ, ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ? ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ.

‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. པ་ཊི་པ་དཱ་སུ་ཏྟཾ

༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ད་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ད་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་དཱ? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ཝི་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟཾ

༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཝི་པ་སྶི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་ཙྪཾ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཛཱ་ཡ་ཏི ཙ ཛཱི་ཡ་ཏི ཙ མཱི་ཡ་ཏི ཙ ཙ་ཝ་ཏི ཙ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ. ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶཱ’’’ཏི?

‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཛཱ་ཏི ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱི’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘བྷ་ཝེ ཁོ ས་ཏི ཛཱ་ཏི ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི བྷ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ ཁོ ས་ཏི བྷ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཁོ ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཏ་ཎྷཱ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཁོ ས་ཏི ཏ་ཎྷཱ ཧོ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཕ་སྶེ ཁོ ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ཁོ ས་ཏི ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཁོ ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཁོ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཁོ ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཁོ ས་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’’ཏི.

‘‘ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ‘ས་མུ་ད་ཡོ, ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘བྷ་ཝེ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི ན ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི བྷ་ཝོ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ ཁོ ཨ་ས་ཏི བྷ་ཝོ ན ཧོ་ཏི, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཏ་ཎྷཱ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཏ་ཎྷཱ ན ཧོ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཕ་སྶེ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཕ་སྶོ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཕ་སྶོ ན ཧོ་ཏི, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཁོ ཨ་ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཁོ ཨ་ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ན ཧོ་ནྟི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཁོ ཨ་ས་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘ནི་རོ་དྷོ, ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶི་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི’’. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

(ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ).

༥. སི་ཁཱི་སུ་ཏྟཾ

༥. སི་ཁི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ…པེ….

༦. ཝེ་སྶ་བྷཱུ་སུ་ཏྟཾ

༦. ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ…པེ….

༧. ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སུ་ཏྟཾ

༧. ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ…པེ….

༨. ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སུ་ཏྟཾ

༨. ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ…པེ….

༩. ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟཾ

༩. ཀ་སྶ་པ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ…པེ….

༡༠. གོ་ཏ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༠. ‘‘པུ་བྦེ་ཝ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་ཙྪཾ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཛཱ་ཡ་ཏི ཙ ཛཱི་ཡ་ཏི ཙ མཱི་ཡ་ཏི ཙ ཙ་ཝ་ཏི ཙ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ. ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶཱ’’’ཏི?

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’ནྟི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’’ནྟི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཛཱ་ཏི ཧོ་ཏི…པེ… བྷ་ཝོ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཱ… ཝེ་ད་ནཱ… ཕ་སྶོ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཁོ ས་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’’ཏི.

‘‘ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ‘ས་མུ་ད་ཡོ, ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི ན ཧོ་ཏི…པེ… བྷ་ཝོ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཱ… ཝེ་ད་ནཱ… ཕ་སྶོ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རཱ ན ཧོ་ནྟི, ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཁོ ཨ་ས་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ‘ནི་རོ་དྷོ, ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི. ད་ས་མོ.

བུ་དྡྷ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

དེ་ས་ནཱ ཝི་བྷ་ངྒ་པ་ཊི་པ་དཱ ཙ,

ཝི་པ་སྶཱི སི་ཁཱི ཙ ཝེ་སྶ་བྷཱུ;

ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ཀ་སྶ་པོ,

མ་ཧཱ་ས་ཀྱ་མུ་ནི ཙ གོ་ཏ་མོ་ཏི.

༢. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ

༡. ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟཾ

༡༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ [ཀ་བ་ལི༹ཾ་ཀཱ་རོ (སཱི. པཱི.), ཀ་ཝ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ཧཱ་རོ – ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱ, ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ’’.

‘‘ཨི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ? ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་བྷ་ཝཱ. ཏ་ཎྷཱ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ? ཏ་ཎྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ་པ་བྷ་ཝཱ. ཝེ་ད་ནཱ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ? ཝེ་ད་ནཱ ཕ་སྶ་ནི་དཱ་ནཱ ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཕ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཕ་སྶ་པ་བྷ་ཝཱ. ཕ་སྶོ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནོ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡོ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝོ? ཕ་སྶོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་དཱ་ནོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ས་མུ་ད་ཡོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་བྷ་ཝོ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཾ? ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་བྷ་ཝཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཾ? ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་དཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་བྷ་ཝཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཾ? ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་དཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ས་ངྑཱ་ར་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ས་ངྑཱ་ར་པ་བྷ་ཝཾ. ས་ངྑཱ་རཱ ཙི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཱ? ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་བྷ་ཝཱ.

‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ …པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ན་སུ་ཏྟཾ

༡༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ – ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱ, ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀི་སྶ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ’ཏི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨིཾ བྷཱུ་ཏེ ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’’ཏི.

‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཕུ་ས་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཕུ་ས་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཕུ་ས་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཕ་སྶོ’ཏི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’’ཏི.

‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི [ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི (སཱི. པཱི. ཀ.)]? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ད་ནཱ’ཏི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’’ཏི.

‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ས་ཏཱི’’ཏི [ཏ་ཎྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)]? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཏ་ས་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཏ་ས་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ས་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཎྷཱ’ཏི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’’ནྟི.

‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ – ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན’ནྟི, ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ. ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ – ‘ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’ཏི…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཚ་ནྣཾ ཏྭེ་ཝ, ཕ་གྒུ་ན, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ; ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ; ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ; ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ; བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ; ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༡༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཛཱ་ཏིཾ…པེ… བྷ་ཝཾ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ཕ་སྶཾ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཝཱ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ; ན ཙ པ་ན ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ [བྲཱ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ (སྱཱ. ཀཾ.) མོ་གྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ] ཝཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཛཱ་ཏིཾ…པེ… བྷ་ཝཾ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ཕ་སྶཾ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ; ཏེ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༡༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི’’?

‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཛཱ་ཏིཾ…པེ… བྷ་ཝཾ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ཕ་སྶཾ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨི་མེ དྷ་མྨེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི. ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཝཱ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ན ཙ པ་ན ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་མེ དྷ་མྨེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི?

‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཛཱ་ཏིཾ…པེ… བྷ་ཝཾ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཏ་ཎྷཾ… ཝེ་ད་ནཾ… ཕ་སྶཾ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑཱ་རེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨི་མེ དྷ་མྨེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ. ཏེ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ

༡༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི?

‘‘དྭ་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ ཁྭཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན – ཨ་ཏྠི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་ཏྠི་ཏ་ཉྩ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི་ཏཱ སཱ ན ཧོ་ཏི. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྠི་ཏཱ སཱ ན ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ [ཨུ་པཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཁྭཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན. ཏ་ཉྩཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. ‘དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’ཏི ན ཀ་ངྑ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ཨ་པ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ་སྶ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི.

‘‘‘ས་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ. ‘ས་བྦཾ ན་ཏྠཱི’ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ. ཨེ་ཏེ ཏེ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ …པེ… ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?

‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ‘དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ.

‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙེ བྷི་ཀྑུ…པེ… བྷ་ཝ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཕ་སྶ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཙེ བྷི་ཀྑུ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ‘དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

༧. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟཾ

༡༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ [ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ (ཀ.)] དེ་སཾ, ས་ཙེ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ, ཀ་སྶ་པ, པ་ཉྷ་སྶ; ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ, ས་ཙེ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ, ཀ་སྶ་པ, པ་ཉྷ་སྶ; ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ…པེ… ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན ཁོ པ་ན མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ བ་ཧུ་དེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཙྪ, ཀ་སྶ་པ, ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱི’’ཏི.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ པ་ན བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཏྠི དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘ན ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ན་ཏྠི དུ་ཀྑཾ. ཨ་ཏྠི ཁོ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑ’ནྟི. ‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑཾ; པ་སྶཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑ’’’ནྟི.

‘‘ཀི ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཀ་སྶ་པཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཏྠི དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ན ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ན་ཏྠི དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཏྠི ཁོ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑཾ; པ་སྶཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཀ་སྶ་པ, དུ་ཀྑ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏུ ཙ [ཨ་ཡཾ ཙ་ཀཱ་རོ སཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི] མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཀྑཾ. དེ་སེ་ཏུ ཙ [ཨ་ཡཾ ཙ་ཀཱ་རོ སཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི] མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཀྑ’’ནྟི.

‘‘‘སོ ཀ་རོ་ཏི སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི [པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ཨཱ་དི་ཏོ ས་ཏོ ‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི ཝ་དཾ ས་སྶ་ཏཾ ཨེ་ཏཾ པ་རེ་ཏི. ‘ཨ་ཉྙོ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ཝེ་ད་ནཱ་བྷི་ཏུ་ནྣ་སྶ ས་ཏོ ‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི ཝ་དཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཨེ་ཏཾ པ་རེ་ཏི. ཨེ་ཏེ ཏེ, ཀ་སྶ་པ, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ…པེ… ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི.

‘‘ཡོ ཁོ, ཀ་སྶ་པ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ, སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ས་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན [ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ཝུ་ཊྛ་པ་རི་ཝཱ་སཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] (པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སཾ) ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ [བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨ་པི ཙ མ་ཡཱ པུ་གྒ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་དི་ཏཱ’’ཏི.

‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ས་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན [ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ཝུ་ཊྛ་པ་རི་ཝཱ་སཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] (པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སཾ) ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ [བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨ་ཧཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་ཝ་སི་སྶཱ་མི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན [ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ཝུ་ཊྛ་པ་རི་ཝཱ་སཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] (པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སཾ) ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟུ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟུ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ཏི་མྦ་རུ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏི་མྦ་རུ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཏི་མྦ་རུ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཏྠི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི? ‘ན ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ན་ཏྠི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ; ཨ་ཏྠི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི. ‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི? ‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ; པ་སྶཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’’ནྟི.

‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀཱ’ཏི ཝ་དེ་སི. ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཏྠི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ན ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ན་ཏྠི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ; ཨ་ཏྠི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མི. ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ; པ་སྶཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཝ་དེ་སི. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏུ ཙ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ. དེ་སེ་ཏུ ཙ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི.

‘‘‘སཱ ཝེ་ད་ནཱ, སོ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ཨཱ་དི་ཏོ ས་ཏོ ‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ‘ཨ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཉྙོ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི ཁོ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ཝེ་ད་ནཱ་བྷི་ཏུ་ནྣ་སྶ ས་ཏོ ‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཏེ ཏེ, ཏི་མྦ་རུ་ཀ, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཏི་མྦ་རུ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༡༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨི་ཏྠེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ, དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་སྶོ ས་ལེ༹་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི [ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི (ཀ.)], ཡེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ བཱ་ལོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན’’.

‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨི་ཏྠེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ, དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་སྶོ ས་ལེ༹་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཡེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ པ་ཎྜི་ཏོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན’’.

‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ ཝི་སེ་སོ ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ [ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ (སཱི. པཱི. ཀ.), ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སོ (སྱཱ. ཀཾ.) ཨ་དྷི + པ + ཡ་སུ + ཎ + སཱི = ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ] ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ, བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ, བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཡཱ་ཡ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏ་སྶ བཱ་ལ་སྶ ཡཱ་ཡ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ, སཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ བཱ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ སཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་ཙ་རི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ བཱ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ས་མཱ་ནོ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡཱ་ཡ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཡཱ་ཡ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ, སཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནཱ, སཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཙ་རི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ པ་ཎྜི་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ན ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ས་མཱ་ནོ པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ, ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བཱ་ལེ་ན ཡ་དི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༢༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཙ དྷ་མྨེ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ? ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ, ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི དེ་སེ་ཏི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི. ‘པ་སྶ་ཐཱ’ཏི ཙཱ་ཧ – ‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ’’’.

‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏི…པེ… ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝོ… ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ… ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶོ… ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་མ་རཱུ་པཾ… ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ, ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི དེ་སེ་ཏི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི. ‘པ་སྶ་ཐཱ’ཏི ཙཱ་ཧ ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ’. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཐ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ.

‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ? ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཾ. ཛཱ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ. བྷ་ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩོ ས་ངྑ་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཁ་ཡ་དྷ་མྨོ ཝ་ཡ་དྷ་མྨོ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨོ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཏ་ཎྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཝེ་ད་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཕ་སྶོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ངྑཱ་རཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ.

‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ‘ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ, ཨི་མེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ’ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཝ་ཏ པུ་བྦ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཊི་དྷཱ་ཝི་སྶ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ [ནུ ཁྭཱ་ཧཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན་ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’ནྟི; ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་སྶ་ཏི [ཨ་པ་དྷཱ་ཝི་སྶ་ཏི (ཀ.)] – ‘བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན་ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’ནྟི; ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨི, ནོ ནུ ཁོ་སྨི, ཀིཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ ས་ཏྟོ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨི་མེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.

ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཕ་གྒུ་ནོ ཙེ་ཝ, དྭེ ཙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;

ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཾ, ཨ་ཙེ་ལཾ ཏི་མྦ་རུ་ཀེ་ན ཙ;

བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ ཙེ་ཝ, ད་ས་མོ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི.

༣. ད་ས་བ་ལ་ཝ་གྒོ

༡. ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༢༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ད་ས་བ་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི – ཨི་ཏི རཱུ་པཾ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. དུ་ཏི་ཡ་ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༢༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ད་ས་བ་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྟི – ‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི’’’.

‘‘ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟཱ་ནེ ཝི་ཝ་ཊེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀེ ཨ་ལ་མེ་ཝ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏུཾ – ‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ [ན་ཧཱ་རུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏུ, ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ [ཨ་ཝ་སུ་སྶ་ཏུ མ. ནི. ༢.༡༨༤] མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ. ཡཾ ཏཾ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ན པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཏཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་སཱི་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝོ་ཀི་ཎྞོ པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ས་ད་ཏྠཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ས་ད་ཏྠཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧཱི་ནེ་ན ཨ་གྒ་སྶ པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨ་གྒེ་ན ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྒ་སྶ པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. མ་ཎྜ་པེ་ཡྻ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ས་ཏྠཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཐ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ, ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ཝ་ཉྫྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་ཕ་ལཱ ས་ཨུ་དྲ་ཡཱ. ཡེ་ས་ཉྩ [ཡེ་སཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.), ཡེ་སཾ ཧི (པཱི. ཀ.)] མ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་མ ཙཱི་ཝ་ར-པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན-གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཏེ་སཾ ཏེ ཀཱ་རཱ ཨ་མྷེ་སུ མ་ཧ་པྥ་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ; པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ; ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཾ ཝཱ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཨུ་པ་ནི་ས་སུ་ཏྟཾ

༢༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ནོ ཨ་པ་སྶ་ཏོ. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཀིཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི? ཨི་ཏི རཱུ་པཾ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ… ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ… ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི’’.

‘‘ཡ་མྤི་སྶ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཡ་སྨིཾ ཁ་ཡེ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་མྤི ས་ཨུ་པ་ནི་སཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནུ་པ་ནི་སཾ. ཀཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཡེ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སཱ? ‘ཝི་མུ་ཏྟཱི’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཝི་མུ་ཏྟི་མྤཱ་ཧཾ [ཝི་མུ་ཏྟི་མྤ་ཧཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཨུ་པ་ནི་སཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནུ་པ་ནི་སཾ. ཀཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སཱ? ‘ཝི་རཱ་གོ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཝི་རཱ་ག་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཨུ་པ་ནི་སཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནུ་པ་ནི་སཾ. ཀཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་རཱ་ག་སྶ ཨུ་པ་ནི་སཱ? ‘ནི་བྦི་དཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ནི་བྦི་ད་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཨུ་པ་ནི་སཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནུ་པ་ནི་སཾ. ཀཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སཱ? ‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཨུ་པ་ནི་སཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནུ་པ་ནི་སཾ. ཀཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨུ་པ་ནི་སཱ? ‘ས་མཱ་དྷཱི’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ས་མཱ་དྷི་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཨུ་པ་ནི་སཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནུ་པ་ནི་སཾ.