༡. བྲ་ཧྨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་སུ་ཏྟཾ

༡༧༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རོ ནི་པུ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ. ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ཛཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ར་ཏཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ. ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ་ཡ ཁོ པ་ན པ་ཛཱ་ཡ ཨཱ་ལ་ཡ་ར་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ་ཡ དུ་དྡ་སཾ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཨི་ད་མྤི ཁོ ཋཱ་ནཾ དུ་དྡ་སཾ ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཾ; པ་རེ ཙ མེ ན ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ; སོ མ་མ་སྶ ཀི་ལ་མ་ཐོ, སཱ མ་མ་སྶ ཝི་ཧེ་སཱ’’ཏི. ཨ་པི་སྶུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨི་མཱ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ པ་ཊི་བྷཾ་སུ པུ་བྦེ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཱ –

‘‘ཀི་ཙྪེ་ན མེ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ཧ་ལཾ དཱ་ནི པ་ཀཱ་སི་ཏུཾ;

རཱ་ག་དོ་ས་པ་རེ་ཏེ་ཧི, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ སུ་ས་མྦུ་དྷོ.

‘‘པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མིཾ ནི་པུ་ཎཾ, ག་མྦྷཱི་རཾ དུ་དྡ་སཾ ཨ་ཎུཾ;

རཱ་ག་ར་ཏྟཱ ན ད་ཀྑ་ནྟི, ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཊཱ’’ཏི [ཏ་མོ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཏཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)].

ཨི་ཏི་ཧ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏོ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ.

ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཧ་མྤ་ཏི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ བྷོ ལོ་ཀོ, ཝི་ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ བྷོ ལོ་ཀོ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི [ན་མི་སྶ་ཏི (?)], ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དེ་སེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ. ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི, ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི མ་ག་དྷེ་སུ པུ་བྦེ,

དྷ་མྨོ ཨ་སུ་དྡྷོ ས་མ་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏོ;

ཨ་པཱ་པུ་རེ་ཏཾ [ཨ་ཝཱ་པུ་རེ་ཏཾ (སཱི.)] ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རཾ,

སུ་ཎ་ནྟུ དྷ་མྨཾ ཝི་མ་ལེ་ནཱ་ནུ་བུ་དྡྷཾ.

‘‘སེ་ལེ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོ,

ཡ་ཐཱ་པི པ་སྶེ ཛ་ན་ཏཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ;

ཏ་ཐཱུ་པ་མཾ དྷ་མྨ་མ་ཡཾ སུ་མེ་དྷ,

པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ;

སོ་ཀཱ་ཝ་ཏི་ཎྞཾ [སོ་ཀཱ་ཝ་ཀི་ཎྞཾ (སཱི.)] ཛ་ན་ཏ་མ་པེ་ཏ་སོ་ཀོ,

ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ.

‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི ཝཱི་ར ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མ,

ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ ཨ་ན་ཎ [ཨ་ཎ་ཎ (རཱུ་པ་སི་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ)] ཝི་ཙ་ར ལོ་ཀེ;

དེ་ས་སྶུ [དེ་སེ་ཏུ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ,

ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྟེ་སུ ཙ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ཏྟེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑེ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡེ སྭཱ་ཀཱ་རེ དྭཱ་ཀཱ་རེ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ན པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནེ [ད་སྶཱ་ཝི་ནོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝི་ཧ་ར་ནྟེ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ལི་ནི་ཡཾ ཝཱ པ་དུ་མི་ནི་ཡཾ ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀི་ནི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཝཱ པ་དུ་མཱ་ནི ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནི, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཝཱ པ་དུ་མཱ་ནི ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ་ནི ས་མོ་ད་ཀཾ ཋི་ཏཱ་ནི, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཝཱ པ་དུ་མཱ་ནི ཝཱ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཋི་ཏཱ་ནི [ཏི་ཊྛ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ་ན; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ས་ཏྟེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑེ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡེ སྭཱ་ཀཱ་རེ དྭཱ་ཀཱ་རེ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ན པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ. དི་སྭཱ་ན བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ཧ་མྤ་ཏིཾ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཙྩ་བྷཱ་སི –

‘‘ཨ་པཱ་རུ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རཱ,

ཡེ སོ་ཏ་ཝ་ནྟོ པ་མུ་ཉྩ་ནྟུ ས་དྡྷཾ;

ཝི་ཧིཾ་ས་ས་ཉྙཱི པ་གུ་ཎཾ ན བྷཱ་སིཾ,

དྷ་མྨཾ པ་ཎཱི་ཏཾ མ་ནུ་ཛེ་སུ བྲ་ཧྨེ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ‘‘ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ཁོ་མྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི་ཏི.