༣. གོ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༥༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་མ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཕུ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཏ་མྷཱ སཱ་མ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་མ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཕུ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཏ་མྷཱ སཱ་མ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་མ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཕུ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཏ་མྷཱ…པེ… པ་རི་ཧཱ་ཡི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ…པེ… ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཕུ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཏ་མྷཱ…པེ… པ་རི་ཧཱ་ཡི. པ་ཉྩ་མ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ…པེ… ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཕུ་སི. པ་ཉྩ་མ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ…པེ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི. ཚ་ཊྛ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་མ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཕུ་སི. ཚ་ཊྛ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཏ་མྷཱ སཱ་མ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི. ས་ཏྟ་མ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ གོ་དྷི་ཀོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་མ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཕུ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ གོ་དྷི་ཀ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཱ་ཝ ཚ་ཊྛཾ ཁྭཱ་ཧཾ སཱ་མ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ གོ་དྷི་ཀ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘མ་ཧཱ་ཝཱི་ར མ་ཧཱ་པ་ཉྙ, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལ;

ས་བྦ་ཝེ་ར་བྷ་ཡཱ་ཏཱི་ཏ, པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་མི ཙ་ཀྑུ་མ.

‘‘སཱ་ཝ་ཀོ ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, མ་ར་ཎཾ མ་ར་ཎཱ་བྷི་བྷཱུ;

ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཙེ་ཏ་ཡ་ཏི, ཏཾ ནི་སེ་དྷ ཛུ་ཏི་ནྡྷ་ར.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, སཱ་ཝ་ཀོ སཱ་ས་ནེ ར་ཏོ;

ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ སེ་ཀྑོ, ཀཱ་ལཾ ཀ་ཡི་རཱ ཛ་ནེ་སུ་ཏཱ’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ གོ་དྷི་ཀེ་ན ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མཱ་རོ ཨ་ཡཾ པཱ་པི་མཱ’’ ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ མཱ་རཾ པཱ་པི་མ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི དྷཱི་རཱ ཀུ་བྦ་ནྟི, ནཱ་ཝ་ཀ་ངྑ་ནྟི ཛཱི་ཝི་ཏཾ;

ས་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྷ་མ་བྦུ་ཡ྄ཧ, གོ་དྷི་ཀོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ ཡ་ཏྠ གོ་དྷི་ཀེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶཾ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ གོ་དྷི་ཀཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ མ་ཉྩ་ཀེ ཝི་ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཾ སེ་མཱ་ནཾ [སེ་ཡྻ་མཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ.), སོ་པྤ་མཱ་ནཾ (ཀ.)]. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཏི་མི་རཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ པུ་རི་མཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི པ་ཙྪི་མཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨ་དྷོ, ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་དི་སཾ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཏི་མི་རཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ པུ་རི་མཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི པ་ཙྪི་མཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཾ དི་སཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨ་དྷོ, ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་དི་ས’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་སོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ གོ་དྷི་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏི – ‘ཀ་ཏྠ གོ་དྷི་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ’ནྟི? ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན གོ་དྷི་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ བེ་ལུ་ཝ་པ་ཎྜུ་ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཙ ཏི་རི་ཡཾ, དི་སཱ ཨ་ནུ་དི་སཱ སྭ་ཧཾ;

ཨ་ནྭེ་སཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪཱ་མི, གོ་དྷི་ཀོ སོ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ’’ཏི.

‘‘ཡོ [སོ (སཱི. པཱི.)] དྷཱི་རོ དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ, ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ན་ར་ཏོ ས་དཱ;

ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫཾ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ནི་ཀཱ་མ་ཡཾ.

‘‘ཛེ་ཏྭཱ་ན མ་ཙྩུ་ནོ [བྷེ་ཏྭཱ ན་མུ་ཙི་ནོ (སཱི.)] སེ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ;

ས་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྷ་མ་བྦུ་ཡ྄ཧ, གོ་དྷི་ཀོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི.

‘‘ཏ་སྶ སོ་ཀ་པ་རེ་ཏ་སྶ, ཝཱི་ཎཱ ཀ་ཙྪཱ ཨ་བྷ་སྶ་ཐ;

ཏ་ཏོ སོ དུ་མྨ་ནོ ཡ་ཀྑོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི [ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་ཐཱ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.), ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི་ཏི (ཀ.)].