༥. ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ

༤༡༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘པ་རི་པ་ཀྐཱ ཁོ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཝི་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧི, རཱ་ཧུ་ལ, ནི་སཱི་ད་ནཾ; ཡེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི – ‘‘ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཝི་ནེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

༤༡༧. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཧུ་ལ, ཙ་ཀྑུ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཧུ་ལ, རཱུ་པཱ ནི་ཙྩཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཧུ་ལ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཧུ་ལ, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ ནི་ཙྩོ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཧུ་ལ, ཡ་མི་དཾ [ཡ་མྤི་དཾ (སཱི. ཀ.)] ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

༤༡༨. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི རཱ་ཧུ་ལ, སོ་ཏཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… གྷཱ་ནཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ ནི་ཙྩཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཀཱ་ཡོ ནི་ཙྩོ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ, བྷ་ནྟེ…པེ… མ་ནོ ནི་ཙྩོ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ –‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི རཱ་ཧུ་ལ, དྷ་མྨཱ ནི་ཙྩཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི རཱ་ཧུ་ལ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི རཱ་ཧུ་ལ, མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ནི་ཙྩོ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཧུ་ལ, ཡ་མི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ, ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

༤༡༩. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, རཱ་ཧུ་ལ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ [ཙ་ཀྑུ་སྨི་མྤི (སྱཱ. ཀཾ.) ཨེ་ཝ་མི་ཏ་རེ་སུ་པི] ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, རཱུ་པེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཡ་མི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ ཏ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. སོ་ཏ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་དྡེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི…པེ…, གྷཱ་ན་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ག་ནྡྷེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ར་སེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི… ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཕོ་ཊྛ་བྦེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི… མ་ན་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, མ་ནོ་ས་མྥ་སྶེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཡ་མི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ ཏ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྨིཾ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི. ཏཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི.

ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཉྩ་མཾ.