༥. ད་ནྟ་བྷཱུ་མི་སུ་ཏྟཾ
༢༡༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏེ་ན ས་མ་ཎུ་དྡེ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན – ‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕུ་སེ་ཡྻ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏ’ནྟི. ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕུ་སེ་ཡྻ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏ’ནྟི. ‘སཱ་དྷུ མེ བྷ་ཝཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’ཏི. ‘ན ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ས་ཀྐོ་མི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ. ཨ་ཧ་ཉྩ ཧི ཏེ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཾ, ཏྭ་ཉྩ མེ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ན ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི; སོ མ་མ་སྶ ཀི་ལ་མ་ཐོ, སཱ མ་མ་སྶ ཝི་ཧེ་སཱ’ཏི. ‘དེ་སེ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ. ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི. ‘དེ་སེ་ཡྻཾ ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ. ས་ཙེ མེ ཏྭཾ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ; ནོ ཙེ མེ ཏྭཾ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་སི, ན མཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. ‘དེ་སེ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ. ས་ཙེ ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི [ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མི (ཀ.)], ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ; ནོ ཙེ ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ ཏི་ཊྛི་སྶཱ་མི [ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་མི (ཀ.)], ནཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི.
༢༡༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕུ་སེ་ཡྻ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏ་སྶ ས་མ་ཎུ་དྡེ་ས་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་ས་ཏ་ཉྩ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཛ་ཡ་སེ་ནེ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཛ་ཡ་སེ་ནེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ལ་བྦྷཱ. ཡཾ ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཏ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ [ཨུ་སྶུ་ཀྐོ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
༢༡༥. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི་སྶུ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ སུ་ད་ནྟཱ སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ, དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་ད་ནྟཱ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཡེ ཏེ དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ སུ་ད་ནྟཱ སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ, ཨ་པི ནུ ཏེ ད་ནྟཱ་ཝ ད་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ད་ནྟཱ་ཝ ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡེ པ་ན ཏེ དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་ད་ནྟཱ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏཱ, ཨ་པི ནུ ཏེ ཨ་ད་ནྟཱ་ཝ ད་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨ་ད་ནྟཱ་ཝ ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏེ དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ སུ་ད་ནྟཱ སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཡཾ ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཏ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
༢༡༦. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, གཱ་མ་སྶ ཝཱ ནི་ག་མ་སྶ ཝཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ཧཱ་པ་བྦ་ཏོ. ཏ་མེ་ནཾ དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཏ་མྷཱ གཱ་མཱ ཝཱ ནི་ག་མཱ ཝཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཝི་ལ་ངྒྷ་ཀེ་ན ཡེ་ན སོ པ་བྦ་ཏོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻུཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཧེ་ཊྛཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨེ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཧེ་ཡྻ. ཏ་མེ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཋི་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ཡྻ – ‘ཡཾ, ས་མྨ, ཀིཾ ཏྭཾ པ་སྶ་སི ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘པ་སྶཱ་མི ཁོ ཨ་ཧཾ, ས་མྨ, ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’’ནྟི.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ས་མྨ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཏྭཾ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’ནྟི. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡཾ, ས་མྨ, ཀིཾ ཏྭཾ པ་སྶ་སི ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘པ་སྶཱ་མི ཁོ ཨ་ཧཾ, ས་མྨ, ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’’ནྟི.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཁོ ཏེ, ས་མྨ, བྷཱ་སི་ཏཾ – མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མ – ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ ས་མྨ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཏྭཾ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’ནྟི. ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཙ པ་ན ཏེ བྷཱ་སི་ཏཾ མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མ – ‘པ་སྶཱ་མི ཁོ ཨ་ཧཾ, ས་མྨ, ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཏ་ཐཱ ཧི པ་ནཱ་ཧཾ, ས་མྨ, ཨི་མི་ནཱ མ་ཧ་ཏཱ པ་བྦ་ཏེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཏོ [ཨཱ་ཝ་ཊོ (སཱི. ཨ་ཊྛ. པཱི.), ཨཱ་ཝུ་ཊོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ད་ཊྛེ་ཡྻཾ ནཱ་དྡ་ས’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རེ་ན, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཁ་ནྡྷེ་ན ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ཝུ་ཏོ ནི་ཝུ་ཏོ [ནི་ཝུ་ཊོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཨོ་ཕུ་ཊོ [ཨོ་ཝུ་ཏོ (སཱི.), ཨོ་ཝུ་ཊོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. སོ ཝ་ཏ ཡཾ ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཏ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཁོ ཏཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨི་མཱ དྭེ ཨུ་པ་མཱ པ་ཊི་བྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ [པ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཏེ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ པ་སཱི་དེ་ཡྻ, པ་ས་ནྣོ ཙ ཏེ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཏོ པ་ན མཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨི་མཱ དྭེ ཨུ་པ་མཱ པ་ཊི་བྷཱ་ཡི་སྶ་ནྟི [པ་ཊི་བྷཱ་སི་སྶ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ པུ་བྦེ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ནྟ’’ནྟི?
༢༡༧. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀ, ར་ཉྙོ ནཱ་གཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་གཾ ཨ་ཏི་པ་སྶི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནཱ་ག་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནཱ་གཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་གཾ ཨ་ཏི་པ་སྶི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནཱ་ག་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ་གེ་དྷཱ [ཨེ་ཏ་གེ་དྷཱ (སཱི. པཱི.)] ཧི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ ནཱ་གཱ ཡ་དི་དཾ – ནཱ་ག་ཝ་ནཾ. ཏ་མེ་ནཾ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ ཁོ [ཁོ ཏེ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)], དེ་ཝ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་གཾ ད་མ་ཡཱ་ཧི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟེ ཨ་བྷི་ར་མཱ་པ་ནཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པ་ནཱ་ཡཱ’’’ཏི [ས་མཱ་དཱ་པ་ནཱ་ཡཱ་ཏི (?)].
‘‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཐ་མྦྷཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ ནཱ་ག་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟེ ཨ་བྷི་ར་མཱ་པ་ནཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པ་ནཱ་ཡ. ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནོ སུ་སྶཱུ་ས་ཏི, སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི; ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཏི་ཎ་གྷཱ་སོ་ད་ཀཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཏི་ཎ་གྷཱ་སོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི ཁོ [ནུ ཁོ (སཱི. ཀ.)] དཱ་ནི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ [ར་ཉྙོ (སཱི. པཱི.)] ནཱ་གོ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི – ‘ཨཱ་དི་ཡ, བྷོ, ནི་ཀྑི་པ, བྷོ’ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པེ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རོ ཧོ་ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རོ, ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི – ‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ, བྷོ, པ་ཊི་ཀྐ་མ, བྷོ’ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་རོ ཧོ་ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རོ, ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི – ‘ཨུ་ཊྛ་ཧ, བྷོ, ནི་སཱི་ད, བྷོ’ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རོ ཧོ་ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རོ, ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཕ་ལ་ཀཾ སོ་ཎྜཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི, ཏོ་མ་ར་ཧ་ཏྠོ ཙ པུ་རི་སོ ཨུ་པ་རི་གཱི་ཝཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ ཏོ་མ་ར་ཧ་ཏྠཱ པུ་རི་སཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཙ དཱི་གྷ་ཏོ་མ་ར་ཡ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ནེ་ཝ པུ་རི་མེ པཱ་དེ ཙོ་པེ་ཏི ན པ་ཙྪི་མེ པཱ་དེ ཙོ་པེ་ཏི, ན པུ་རི་མ་ཀཱ་ཡཾ ཙོ་པེ་ཏི ན པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡཾ ཙོ་པེ་ཏི, ན སཱི་སཾ ཙོ་པེ་ཏི, ན ཀ་ཎྞེ ཙོ་པེ་ཏི, ན ད་ནྟེ ཙོ་པེ་ཏི, ན ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཙོ་པེ་ཏི, ན སོ་ཎྜཾ ཙོ་པེ་ཏི. སོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཁ་མོ ས་ཏྟི་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་སི་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་སུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ས་ར་པ་ཏྟ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ [པ་ར་ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ (སཱི.), པ་ར་ས་ཏྟུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷེ་རི་པ་ཎ་ཝ་ཝཾ་ས་ས་ངྑ་ཌི་ཎྜི་མ་ནི་ནྣཱ་ད་ས་དྡཱ་ནཾ [བྷེ་རི་པ་ཎ་ཝ་ས་ངྑ་ཏི་ཎ་ཝ་ནི་ནྣཱ་ད་ས་དྡཱ་ནཾ (པཱི.)] ས་བྦ་ཝ་ངྐ་དོ་ས་ནི་ཧི་ཏ་ནི་ནྣཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
༢༡༨. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ. སོ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ. ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི.
‘‘སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ་གེ་དྷཱ ཧི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཧི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་སྶུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུ’’’ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ, ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཧི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ མཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི…པེ… (ཡ་ཐཱ ག་ཎ་ཀ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི.)
༢༡༩. ‘‘སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ མ་ཧ་ནྟཾ ཐ་མྦྷཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ ནཱ་ག་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟེ ཨ་བྷི་ར་མཱ་པ་ནཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པ་ནཱ་ཡ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ ཧོ་ནྟི གེ་ཧ་སི་ཏཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གེ་ཧ་སི་ཏཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གེ་ཧ་སི་ཏཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.
༢༢༠. ‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི, མཱ ཙ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སི. ཝེ་ད་ནཱ་སུ… ཙི་ཏྟེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི, མཱ ཙ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སཱི’’’ཏི.
‘‘སོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི.
༢༢༡. ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སོ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ ཁ་མོ སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པི་པཱ་སཱ་ཡ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་རཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ས་བྦ་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ནི་ཧི་ཏ་ནི་ནྣཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.
༢༢༢. ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨ་ད་ནྟོ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ [ཨ་ད་ནྟཾ མ་ར་ཎཾ (ཀ.)] མ་ཧ་ལླ་ཀོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ. ད་ཧ་རོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨ་ད་ནྟོ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ད་ཧ་རོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཐེ་རོ ཙེ་པི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, བྷི་ཀྑུ. ན་ཝོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ན་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སུ་ད་ནྟོ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ… ད་ཧ་རོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སུ་ད་ནྟོ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ད་ཧ་རོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཐེ་རོ ཙེ་པི བྷི་ཀྑུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, བྷི་ཀྑུ. ན་ཝོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, བྷི་ཀྑུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ན་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.
ད་ནྟ་བྷཱུ་མི་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཉྩ་མཾ.