༩. མ་ཧཱ་པུ་ཎྞ་མ་སུ་ཏྟཾ
༨༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པ་ནྣ་ར་སེ པུ་ཎྞཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ, ས་ཙེ མེ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱི’’ཏི.
༨༦. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མེ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི? ‘‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨི་མེ པ་ན, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀིཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཚ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཏཾ་ཡེ་ཝ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཉྩ་ཧུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ, ནཱ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཉྩ་ཧུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཡོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི.
‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ་རཱུ་པོ སི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ་ཝེ་ད་ནོ སི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙོ སི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ་ས་ངྑཱ་རོ སི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཉྙཱ་ཎོ སི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, སི་ཡཱ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི.
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི, བྷི་ཀྑུ, རཱུ་པཾ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ, ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ, ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ – ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཝཱ སུ་ཁུ་མཱ ཝཱ, ཧཱི་ནཱ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཱ ཝཱ, ཡཱ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ – ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ…པེ… ཡཱ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ – ཨ་ཡཾ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཝཱ སུ་ཁུ་མཱ ཝཱ, ཧཱི་ནཱ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཱ ཝཱ, ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ – ཨ་ཡཾ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ, ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ, ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ – ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ? ཀོ ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ? ཀོ ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ? ཀོ ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ? ཀོ ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི?
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧེ་ཏུ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཕ་སྶོ ཧེ་ཏུ, ཕ་སྶོ པ་ཙྩ་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཕ་སྶོ ཧེ་ཏུ, ཕ་སྶོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཕ་སྶོ ཧེ་ཏུ, ཕ་སྶོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཧེ་ཏུ, ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
༨༧. ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ས་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ཉྙཾ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ན རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ ན རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ན ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝེ་ད་ནཾ ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ས་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ན ས་ཉྙཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ཉྙཾ ན ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ན ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༨༨. ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, རཱུ་པེ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཀོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཀོ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཀོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཀོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ རཱུ་པེ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ རཱུ་པེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ རཱུ་པེ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡཾ ཁོ [ཡ་ཉྩ (སྱཱ. ཀཾ.)], བྷི་ཀྑུ, ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ… ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ… ས་ངྑཱ་རེ པ་ཊི་ཙྩ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི.
༨༩. ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཀཱ་ཡེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་མ་མཾ་ཀཱ་ར་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི, བྷི་ཀྑུ, རཱུ་པཾ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ – ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ – ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཀཱ་ཡེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་མ་མཾ་ཀཱ་ར་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
༩༠. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར, བྷོ, རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ས་ཉྙཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ; ཨ་ན་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ [ཀ་ཐ་མ་ཏྟཱ་ནཾ (སཾ. ནི. ༣.༨༢)] ཕུ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ཨ་ཝི་དྭཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻ – ‘ཨི་ཏི ཀི་ར, བྷོ, རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ས་ཉྙཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ; ཨ་ན་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཕུ་སི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. པ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཱ [པ་ཊི་ཙྩ ཝི་ནཱི་ཏཱ (སཱི. པཱི.), པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་མི ཝི་ནཱི་ཏཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཁོ མེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ དྷ་མྨེ་སུ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ རཱུ་པ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི; ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྨིཾ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སཱུ་ཏི.
མ་ཧཱ་པུ་ཎྞ་མ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ན་ཝ་མཾ.