༧. ག་ཎ་ཀ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༧༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཨ་ཐ ཁོ ག་ཎ་ཀ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ [ག་ཎ་ཀ་མོ་གྒ་ལཱ་ནོ (ཀ.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ག་ཎ་ཀ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མ་སྶ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་ད་སྶ དི་སྶ་ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ ཡ་དི་དཾ – ཡཱ་ཝ པ་ཙྪི་མ་སོ་པཱ་ན་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཱः ཨི་མེ་ས་མྤི ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ དི་སྶ་ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ ཡ་དི་དཾ – ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེः ཨི་མེ་ས་མྤི ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་སྶཱ་སཱ་ནཾ དི་སྶ་ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ ཡ་དི་དཾ – ཨི་སྶ་ཏྠེ [ཨི་སྶ་ཏྟེ (ཀ.)]. ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ག་ཎ་ཀཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ དི་སྶ་ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ ཡ་དི་དཾ – ས་ངྑཱ་ནེ. མ་ཡ་ཉྷི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཎཱ་པེ་མ – ‘ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ, དྭེ དུ་ཀཱ, ཏཱི་ཎི ཏི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ, པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀཱ, ཚ ཚ་ཀྐཱ, ས་ཏྟ ས་ཏྟ་ཀཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་ཊྛ་ཀཱ, ན་ཝ ན་ཝ་ཀཱ, ད་ས ད་ས་ཀཱ’ཏི; ས་ཏ་མྤི མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ག་ཎཱ་པེ་མ, བྷི་ཡྻོ་པི ག་ཎཱ་པེ་མ. ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མ་སྨི་མྤི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏུ’’ནྟི?
༧༥. ‘‘ས་ཀྐཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་མ་སྨི་མྤི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ད་ཀྑོ ཨ་སྶ་ད་མྨ་ཀོ བྷ་དྡཾ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཋ་མེ་ནེ་ཝ མུ་ཁཱ་དྷཱ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཐ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་ས་ད་མྨཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཧི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་སྶུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུ’’’ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ, ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཧི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ མཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཧི མཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧི; ར་ཀྑཱ་ཧི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱ་ཧི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ མཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཧི མཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧི; ར་ཀྑཱ་ཧི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’’ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཧི. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཡྻཱ་སི – ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ ན མ་དཱ་ཡ ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ར་ཏི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ – ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ངྑཱ་མི, ན་ཝ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཏྲཱ ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཀྑུ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི, དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཧི, ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཧི, ར་ཏྟི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཡཱ་མཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻཱ་སི པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ, ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མཾ ཡཱ་མཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཧཱི’’’ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཧི, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི, ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི, ཨ་སི་ཏེ པཱི་ཏེ ཁཱ་ཡི་ཏེ སཱ་ཡི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི, ག་ཏེ ཋི་ཏེ ནི་སི་ནྣེ སུ་ཏྟེ ཛཱ་ག་རི་ཏེ བྷཱ་སི་ཏེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི’’’ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛཱ་ཧི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫ’ནྟི. སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པྤ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. སོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ, ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ, པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; ཐི་ན་མི་དྡྷཾ [ཐཱི་ན་མི་དྡྷཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི.
༧༦. ‘‘སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
‘‘ཡེ ཁོ ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཀྑཱ [སེ་ཁཱ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཨ་པ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ་སུ མེ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི ཧོ་ཏི. ཡེ པ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ག་ཎ་ཀ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་བྦེ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟི ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནཱ་རཱ་དྷེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནཱ་རཱ་དྷེ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏི་ཊྛ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མཱི མ་གྒོ, ཏི་ཊྛ་ཏི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནཱ་རཱ་དྷེ་ནྟཱི’’ཏི?
༧༧. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀུ་ས་ལོ ཏྭཾ རཱ་ཛ་ག་ཧ་གཱ་མི་སྶ མ་གྒ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ, ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཧཾ རཱ་ཛ་ག་ཧ་གཱ་མི་སྶ མ་གྒ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་དྷ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ. སོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟུཾ; ཏ་སྶ མེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ མ་གྒཾ ཨུ་པ་དི་སཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨེ་ཧ་མྦྷོ [ཨེ་ཝཾ བྷོ (སཱི. པཱི.)] པུ་རི་ས, ཨ་ཡཾ མ་གྒོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ, ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི ཨ་མུ་ཀཾ ནཱ་མ གཱ་མཾ, ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ, ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི ཨ་མུ་ཀཾ ནཱ་མ ནི་ག་མཾ; ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ, ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’ནྟི. སོ ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་མྨ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་མུ་ཁོ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ. སོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟུཾ; ཏ་སྶ མེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ མ་གྒཾ ཨུ་པ་དི་སཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨེ་ཧ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨ་ཡཾ མ་གྒོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ, ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི ཨ་མུ་ཀཾ ནཱ་མ གཱ་མཾ; ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ, ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི ཨ་མུ་ཀཾ ནཱ་མ ནི་ག་མཾ; ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཙྪ, ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་སྶ་སི རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’ནྟི. སོ ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཡ་མཱ་ནོ སོ་ཏྠི་ནཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཀོ ནུ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ, ཏི་ཊྛ་ཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་གཱ་མཱི མ་གྒོ, ཏི་ཊྛ་སི ཏྭཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨུ་མྨ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་མུ་ཁོ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨེ་ཀོ སོ་ཏྠི་ནཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏྠ ཀྱཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཀ་རོ་མི? མ་གྒ་ཀྑཱ་ཡཱི་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏི་ཊྛ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མཱི མ་གྒོ, ཏི་ཊྛཱ་མ་ཧཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནཱ་རཱ་དྷེ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཀྱཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་རོ་མི? མ་གྒ་ཀྑཱ་ཡཱི་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
༧༨. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ག་ཎ་ཀ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡེ་མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པུ་གྒ་ལཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ ན ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ཋཱ མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཀེ་ཏ་བི་ནོ [ཀེ་ཊུ་བྷི་ནོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ན ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ [བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ ཀུ་སཱི་ཏཱ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ དུ་པྤ་ཉྙཱ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ན ཏེ་ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་ས་ཏི’’.
‘‘ཡེ པ་ན ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ས་ཋཱ ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཀེ་ཏ་བི་ནོ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ ཨ་ནུ་ནྣ་ལཱ༹ ཨ་ཙ་པ་ལཱ ཨ་མུ་ཁ་རཱ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ ན་བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ན་སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཏེ་ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་ས་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཡེ ཀེ་ཙི མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ, ཀཱ་ལཱ་ནུ་སཱ་རི ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི; ཡེ ཀེ་ཙི སཱ་ར་ག་ནྡྷཱ, ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི; ཡེ ཀེ་ཙི པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ, ཝ་སྶི་ཀཾ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དོ པ་ར་མ་ཛྫ་དྷ་མྨེ་སུ.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
ག་ཎ་ཀ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ས་ཏྟ་མཾ.