༩. སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ
༤༦༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཡ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི – ‘ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཏྠཱི ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧཱི’ཏི. ཀཾ ནུ ཁྭ་ཛྫ ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་སྶཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ག་ཧ་ཊྛོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཾ, ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལ’ནྟི. ཨི་དྷ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཀི་མཱ་ཧཱ’’ཏི?
༤༦༣. ‘‘ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དོ ཁོ ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ, མཱ་ཎ་ཝ; ནཱ་ཧ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ་ས་ཝཱ་དོ. གི་ཧི་སྶ ཝཱ་ཧཾ, མཱ་ཎ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ན ཝ་ཎྞེ་མི. གི་ཧཱི ཝཱ ཧི, མཱ་ཎ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ན ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཾ. གི་ཧི་སྶ ཝཱ་ཧཾ, མཱ་ཎ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝ་ཎྞེ་མི. གི་ཧཱི ཝཱ ཧི, མཱ་ཎ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི.
‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘མ་ཧ་ཊྛ་མི་དཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི; ཨ་པྤ་ཊྛ་མི་དཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི. ཨི་དྷ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཀི་མཱ་ཧཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཏྠཱ་པི ཁོ ཨ་ཧཾ, མཱ་ཎ་ཝ, ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དོ; ནཱ་ཧ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ་ས་ཝཱ་དོ. ཨ་ཏྠི, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྠི, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྠི, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྠི, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི? ཀ་སི ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི? ཀ་སི་ཡེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི? ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི? ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི.
༤༦༤. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་སི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, ཀ་སི་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, པ་བྦ་ཛྫཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, པ་བྦ་ཛྫཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཡེ ཏེ, མཱ་ཎ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ – ས་ཙེ ཏེ ཨ་ག་རུ – སཱ་དྷུ ཏེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨི་མ་སྨིཾ པ་རི་ས་ཏི བྷཱ་ས་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘ན ཁོ མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ག་རུ ཡ་ཏྠ་སྶུ བྷ་ཝ་ནྟོ ཝཱ ནི་སི་ནྣོ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པོ ཝཱ’’ཏི [ནི་སི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱུ་པཱ ཝཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ‘‘ཏེ་ན ཧི, མཱ་ཎ་ཝ, བྷཱ་ས་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘ས་ཙྩཾ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ. ཏ་པཾ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དུ་ཏི་ཡཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་ཏི་ཡཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནཾ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ. ཙཱ་གཾ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཉྩ་མཾ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡཱ་ཏི. ཨི་དྷ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཀི་མཱ་ཧཱ’’ཏི?
༤༦༥. ‘‘ཀིཾ པ་ན, མཱ་ཎ་ཝ, ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི ཡོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཧཾ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཝེ་དེ་མཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཀིཾ པ་ན, མཱ་ཎ་ཝ, ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཨེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ་པི ཡོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཧཾ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཝེ་དེ་མཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཀིཾ པ་ན, མཱ་ཎ་ཝ, ཡེ་པི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ མ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ་རོ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་རོ ཡེ་ས་མི་དཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པོ་རཱ་ཎཾ མ་ནྟ་པ་དཾ གཱི་ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མི་ཧི་ཏཾ ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ་མ་ཀོ ཝཱ་མ་དེ་ཝོ ཝེ་སྶཱ་མི་ཏྟོ ཡ་མ་ཏ་གྒི ཨ་ངྒཱི་ར་སོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཝཱ་སེ་ཊྛོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་གུ, ཏེ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘མ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཝེ་དེ་མཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར, མཱ་ཎ་ཝ, ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི ཡོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཧཾ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཝེ་དེ་མཱི’ཏི; ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཨེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ་པི ཡོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཧཾ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཝེ་དེ་མཱི’ཏི; ཡེ་པི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ མ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ་རོ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་རོ, ཡེ་ས་མི་དཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པོ་རཱ་ཎཾ མ་ནྟ་པ་དཾ གཱི་ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མི་ཧི་ཏཾ, ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ་མ་ཀོ ཝཱ་མ་དེ་ཝོ ཝེ་སྶཱ་མི་ཏྟོ ཡ་མ་ཏ་གྒི ཨ་ངྒཱི་ར་སོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཝཱ་སེ་ཊྛོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་གུ. ཏེ་པི ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘མ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཝེ་དེ་མཱ’ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, ཨ་ནྡྷ་ཝེ་ཎི པ་ར་མྤ་རཱ་སཾ་ས་ཏྟཱ པུ་རི་མོ་པི ན པ་སྶ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་པི ན པ་སྶ་ཏི པ་ཙྪི་མོ་པི ན པ་སྶ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཨ་ནྡྷ་ཝེ་ཎཱུ་པ་མཾ མ་ཉྙེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི – པུ་རི་མོ་པི ན པ་སྶ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་པི ན པ་སྶ་ཏི པ་ཙྪི་མོ་པི ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༤༦༦. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཝེ་ཎཱུ་པ་མེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁུཾ་སེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཝ་མྦྷེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ད་མཱ་ནོ – ‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པཱ་པི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨོ་པ་མ་ཉྙོ སུ་བྷ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ནི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ [པ་ནི་མེ་ཀེ (ས་བྦ་ཏྠ)] ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ་ས་མི་དཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ཧ་སྶ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་མ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, རི་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏུ་ཙྪ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’’ཏི?
‘‘ཀིཾ པ་ན, མཱ་ཎ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨོ་པ་མ་ཉྙོ སུ་བྷ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཀཱ་ཡ་པི ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, པུ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ དཱ་སི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨོ་པ་མ་ཉྙོ སུ་བྷ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ན པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་ན ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ པུ་རི་སོ ན པ་སྶེ་ཡྻ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ པཱི་ཏ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ ས་མ་ཝི་ས་མཾ, ན པ་སྶེ་ཡྻ ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན་ཏྠི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ན་ཏྠི ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི ནཱི་ལ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ན་ཏྠི པཱི་ཏ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི པཱི་ཏ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ན་ཏྠི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ན་ཏྠི མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ན་ཏྠི ས་མ་ཝི་ས་མཾ, ན་ཏྠི ས་མ་ཝི་ས་མ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི; ན་ཏྠི ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ན་ཏྠི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ, ན་ཏྠི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ན པ་སྶཱ་མི; ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་ཏྠཱི’ཏི. ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི?
‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ. ཨ་ཏྠི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྠི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ཨ་ཏྠི ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྠི ནཱི་ལ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ཨ་ཏྠི པཱི་ཏ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྠི པཱི་ཏ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ཨ་ཏྠི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྠི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ཨ་ཏྠི མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྠི མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ཨ་ཏྠི ས་མ་ཝི་ས་མཾ, ཨ་ཏྠི ས་མ་ཝི་ས་མ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི; ཨ་ཏྠི ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྠི ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི; ཨ་ཏྠི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ‘ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ན པ་སྶཱ་མི; ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་ཏྠཱི’ཏི; ན ཧི སོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨོ་པ་མ་ཉྙོ སུ་བྷ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ཨ་ནྡྷོ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ. སོ ཝ་ཏ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི’’.
༤༦༧. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མཱ་ཎ་ཝ, ཡེ ཏེ ཀོ་ས་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཙ་ངྐཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱ་རུ་ཀྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པི་ཏཱ ཙ [ཝཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཏེ ཏོ་དེ་ཡྻོ, ཀ་ཏ་མཱ ནེ་སཾ སེ་ཡྻོ [སེ་ཡྻཱ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཡཾ ཝཱ ཏེ ས་མྨུ་ཙྩཱ [ས་མྨུ་སཱ (སཱི. པཱི.)] ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ ཡཾ ཝཱ ཨ་ས་མྨུ་ཙྩཱ’’ཏི? ‘‘ས་མྨུ་ཙྩཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ནེ་སཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ ཝཱ ཏེ མ་ནྟཱ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ ཡཾ ཝཱ ཨ་མ་ནྟཱ’’ཏི? ‘‘མ་ནྟཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ནེ་སཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ ཝཱ ཏེ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ ཡཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ནེ་སཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ ཝཱ ཏེ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ ཡཾ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མཱ་ཎ་ཝ, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ནཱ ཨོ་པ་མ་ཉྙེ་ན སུ་བྷ་ག་ཝ་ནི་ཀེ་ན ས་མྨུ་ཙྩཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཨ་ས་མྨུ་ཙྩཱ’’ཏི [ཨ་ས་མྨུ་སཱ ཝཱ་ཏི (པཱི.) ཨེ་ཝ་མི་ཏ་ར་པ་ཉྷ་ཏྟ་ཡེ་པི ཝཱ་ས་དྡེ་ན ས་ཧ དི་སྶ་ཏི]? ‘‘ཨ་ས་མྨུ་ཙྩཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘མ་ནྟཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཨ་མ་ནྟཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་མ་ནྟཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, མཱ་ཎ་ཝ, ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཐཱི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ – ཨི་མེ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ མཱ་ཎ་ཝ, པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨོ་པ་མ་ཉྙོ སུ་བྷ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ཨཱ་ཝུ་ཏོ ནི་ཝུ་ཏོ ཨོ་ཕུ་ཊོ [ཨོ་ཝུ་ཏོ (སཱི.), ཨོ་ཕུ་ཏོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. སོ ཝ་ཏ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
༤༦༨. ‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, མཱ་ཎ་ཝ, ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ…པེ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ – ཨི་མེ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨོ་པ་མ་ཉྙོ སུ་བྷ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ག་ཐི་ཏོ མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. སོ ཝ་ཏ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མཱ་ཎ་ཝ, ཡཾ ཝཱ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཡྻ ཡཾ ཝཱ ནི་སྶ་ཊྛ་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཡྻ, ཀ་ཏ་མོ ནུ ཁྭཱ་སྶ ཨ་གྒི ཨ་ཙྩི་མཱ ཙེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཝཱ ཙ པ་བྷ་སྶ་རོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཋཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཊྛ་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏུཾ, སྭཱ་སྶ ཨ་གྒི ཨ་ཙྩི་མཱ ཙེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཝཱ ཙ པ་བྷ་སྶ་རོ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, མཱ་ཎ་ཝ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ནི་སྶ་ཊྛ་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་གྒི ཛ་ལ་ཏི ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, མཱ་ཎ་ཝ, ཨི་མཾ པཱི་ཏིཾ ཝ་དཱ་མི ཡཱ་ཡཾ པཱི་ཏི པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་ཊི་ཙྩ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, ནི་སྶ་ཊྛ་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནོ [ནི་སྶ་ཊྛ་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཨ་གྒི ཛ་ལ་ཏི ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, མཱ་ཎ་ཝ, ཨི་མཾ པཱི་ཏིཾ ཝ་དཱ་མི ཡཱ་ཡཾ པཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, མཱ་ཎ་ཝ, པཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི? ཨི་དྷ, མཱ་ཎ་ཝ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, པཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མཱ་ཎ་ཝ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, པཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི.
༤༦༩. ‘‘ཡེ ཏེ, མཱ་ཎ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ, ཀ་ཏ་མེ་ཏྠ [ཀ་མེ་ཏྠ (ཀ. སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དྷ་མྨཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཡེ་མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ, ཙཱ་ག་མེ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དྷ་མྨཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀི མ་ཉྙ་སི, མཱ་ཎ་ཝ, ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་སྶ. ཨ་ཐ དྭེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཏ་ཏྲེ་ཀ་སྶ [ཏ་ཏྠེ་ཀ་སྶ (པཱི.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ! ཨ་ཧ་མེ་ཝ ལ་བྷེ་ཡྻཾ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜཾ, ན ཨ་ཉྙོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ལ་བྷེ་ཡྻ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’ནྟི. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, མཱ་ཎ་ཝ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཨ་ཉྙོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ལ་བྷེ་ཡྻ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜཾ, ན སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ལ་བྷེ་ཡྻ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜཾ. ‘ཨ་ཉྙོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ལ་བྷ་ཏི བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜཾ, ནཱ་ཧཾ ལ་བྷཱ་མི བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’ནྟི – ཨི་ཏི སོ ཀུ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ. ཨི་མ་སྶ པ་ན, མཱ་ཎ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཀིཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི – ‘ཨི་མི་ནཱ པ་རོ ཀུ་པི་ཏོ ཧོ་ཏུ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭེ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ་ཡེ་ཝ [ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ་ཡེ་ཝ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] དཱ་ནཾ དེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨི་དཾ ཚ་ཊྛཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི – ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཛཱ་ཏི་ཀ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨི་དཾ ཚ་ཊྛཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི – ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཛཱ་ཏི་ཀ’’ནྟི.
‘‘ཡེ ཏེ, མཱ་ཎ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ, ཨི་མེ ཏྭཾ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཀ་ཏྠ བ་ཧུ་ལཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སི – ག་ཧ་ཊྛེ་སུ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཡེ་མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ, ཨི་མཱ་ཧཾ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ བ་ཧུ་ལཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨ་པྤཾ ག་ཧ་ཊྛེ་སུ. ག་ཧ་ཊྛོ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཧ་ཊྛོ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩོ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎོ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷོ, ན ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི; པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཁོ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་པྤ་ཊྛོ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩོ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎོ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷོ, ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི. ག་ཧ་ཊྛོ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཧ་ཊྛོ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩོ མ་ཧཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎོ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ར་མྦྷོ ན ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཏ་པ་སྶཱི ཧོ་ཏི… བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི… ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི… ཙཱ་ག་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི; པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཁོ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་པྤ་ཊྛོ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩོ ཨ་པྤཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎོ ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷོ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཏ་པ་སྶཱི ཧོ་ཏི… བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི… ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི… ཙཱ་ག་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི. ཡེ་མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ, ཨི་མཱ་ཧཾ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ བ་ཧུ་ལཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨ་པྤཾ ག་ཧ་ཊྛེ་སཱུ’’ཏི.
‘‘ཡེ ཏེ, མཱ་ཎ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཝ་དཱ་མི – ཡ་དི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝེ་རཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཨི་དྷ, མཱ་ཎ་ཝ, བྷི་ཀྑུ ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི. སོ ‘ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི་མྷཱི’ཏི ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཡཾ ཏཾ ཀུ་ས་ལཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི – ཡ་དི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝེ་རཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཨི་དྷ, མཱ་ཎ་ཝ, བྷི་ཀྑུ ཏ་པ་སྶཱི ཧོ་ཏི…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི…པེ… ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི…པེ… ཙཱ་ག་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི. སོ ‘ཙཱ་ག་བ་ཧུ་ལོ་མྷཱི’ཏི ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཡཾ ཏཾ ཀུ་ས་ལཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི – ཡ་དི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝེ་རཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཡེ ཏེ མཱ་ཎ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ, ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཝ་དཱ་མི – ཡ་དི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝེ་རཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
༤༧༠. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ – ‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ མ་གྒཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མཱ་ཎ་ཝ, ཨཱ་ས་ནྣེ ཨི་ཏོ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མོ, ན ཡི་ཏོ དཱུ་རེ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མོ’’ཏི?
‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ, ཨཱ་ས་ནྣེ ཨི་ཏོ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མོ, ན ཡི་ཏོ དཱུ་རེ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མོ’’ཏི.
‘‘ཏཾ, ཀིཾ མ་ཉྙ་སི མཱ་ཎ་ཝ, ཨི་དྷ་སྶ པུ་རི་སོ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མེ ཛཱ་ཏ་ཝ་དྡྷོ [ཛཱ་ཏ་ཝ་ཌྜྷོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)]; ཏ་མེ་ནཾ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མ་ཏོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ཝ་ས་ཊཾ [ཨ་པ་ས་ཀྐཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མ་སྶ མ་གྒཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ; སི་ཡཱ ནུ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མེ ཛཱ་ཏ་ཝ་དྡྷ་སྶ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མ་སྶ མ་གྒཾ པུ་ཊྛ་སྶ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི?
‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’?
‘‘ཨ་མུ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, པུ་རི་སོ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མེ ཛཱ་ཏ་ཝ་དྡྷོ. ཏ་སྶ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མ་སྶ མ་གྒཱ་ནི སུ་ཝི་དི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མེ ཛཱ་ཏ་ཝ་དྡྷ་སྶ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་གཱ་མ་སྶ མ་གྒཾ པུ་ཊྛ་སྶ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ་ཏི, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་ནིཾ ཝཱ པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཊྛ་སྶ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ. བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩཱ་ཧཾ, མཱ་ཎ་ཝ, པ་ཛཱ་ནཱ་མི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ; ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ – ‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ མ་གྒཾ དེ་སེ་ཏཱི’ཏི. སཱ་དྷུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ མ་གྒཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི.
‘‘ཏེ་ན ཧི, མཱ་ཎ་ཝ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷོ’’ཏི ཁོ སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
༤༧༡. ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, མཱ་ཎ་ཝ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ མ་གྒོ? ཨི་དྷ, མཱ་ཎ་ཝ, བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཡཾ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, བ་ལ་ཝཱ ས་ངྑ་དྷ་མོ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ [ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ མཱ་ཎ་ཝ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. དཱི. ནི. ༡.༥༥༦) ཏ་ཐཱ་པི ཨི་དྷ པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི]; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ…པེ… ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, མེ་ཏྟཱ་ཡ [ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ མཱ་ཎ་ཝ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. དཱི. ནི. ༡.༥༥༦) ཏ་ཐཱ་པི ཨི་དྷ པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི] ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཡཾ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ མ་གྒོ. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མཱ་ཎ་ཝ, བྷི་ཀྑུ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ…པེ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཡཾ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ཎ་ཝ, བ་ལ་ཝཱ ས་ངྑ་དྷ་མོ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ…པེ… ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཡཾ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ མ་གྒོ’’ཏི.
༤༧༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཾ. ཧ་ནྡ, ཙ དཱ་ནི མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ག་ཙྪཱ་མ; བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཡཾ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, མཱ་ཎ་ཝ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་བྦ་སེ་ཏེ་ན ཝ་ལ༹་ཝཱ་བྷི་ར་ཐེ་ན [ཝ་ལ༹་བྷཱི་ར་ཐེ་ན (སཱི.)] སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སུ་བྷཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན སུ་བྷཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ, ཀུ་ཏོ ནུ བྷ་ཝཾ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་ཏོ ཧི ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷོ, ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྷ་ཝཾ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཉྙེ་ཏི’’? ‘‘ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོ, ཀོ ཙ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི? སོ་པི ནཱུ་ན་སྶ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཡོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཁ་ལུ, བྷ་ཝཾ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སཱ་ཡ པ་སཾ་ས་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོ, ཀོ ཙ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སི་སྶཱ་མི? པ་ས་ཏྠ་པ་ས་ཏྠོ་ཝ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཡེ ཙི་མེ, བྷོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པུ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ; ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཝ་དེ་ཏི – ཡ་དི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝེ་རཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་བྦ་སེ་ཏཱ ཝ་ལ༹་ཝཱ་བྷི་ར་ཐཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘ལཱ་བྷཱ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ, སུ་ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཱ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཡ་སྶ ཝི་ཛི་ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི.
སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ན་ཝ་མཾ.