༨. བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༣༥༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན པུ་བྦཱ་རཱ་མོ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨེ་ཀ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཾ ནཱ་གཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན སི་རི་ཝ་ཌྜྷཾ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནོ ཨེ་སོ, ས་མྨ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ, ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་སོ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡཱ་ཧི – ‘རཱ་ཛཱ, བྷ་ནྟེ, པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘ས་ཙེ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨཱ་ག་མེ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ སོ པུ་རི་སོ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ སོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘རཱ་ཛཱ, བྷ་ནྟེ, པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘ས་ཙེ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨཱ་ག་མེ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ནཱ་ག་སྶ བྷཱུ་མི ནཱ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ནཱ་གཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.

༣༥༩. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ནཱ་ག་སྶ བྷཱུ་མི ནཱ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ནཱ་གཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རེ ནི་སཱི་ད་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ. ནི་སཱི་ད ཏྭཾ; ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཧཾ ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ’’ཏི. ནི་སཱི་དི ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་ཙ་རེ་ཡྻ, ཡྭཱ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧཱི’’ཏི [བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ]? ‘‘ན ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་ཙ་རེ་ཡྻ, ཡྭཱ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ…པེ… མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་ཙ་རེ་ཡྻ, ཡྭཱ་སྶ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧཱི’’ཏི [བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ]? ‘‘ན ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་ཙ་རེ་ཡྻ, ཡྭཱ་སྶ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡ་ཉྷི མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ས་ཀྑི་མྷཱ པ་ཉྷེ་ན པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུཾ ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་རི་པཱུ་རི་ཏཾ. ཡེ ཏེ, བྷ་ནྟེ, བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ བྷཱ་ས་ནྟི, ན མ་ཡཾ ཏཾ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪཱ་མ; ཡེ པ་ན [ཡེ ཙ ཁོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཏེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎྜི་ཏཱ ཝི་ཡ་ཏྟཱ [བྱ་ཏྟཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ བྷཱ་ས་ནྟི, མ་ཡཾ ཏཾ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪཱ་མ’’.

༣༦༠. ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སཱ་ཝ་ཛྫོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སཱ་ཝ་ཛྫོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ’’ [ས་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ས་བྱཱ་པ་ཛྫོ (ཀ.)].

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ…པེ… མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སཱ་ཝ་ཛྫོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སཱ་ཝ་ཛྫོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ཎྞེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་ཧཱི་ནོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི.

༣༦༡. ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ནོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཀུ་ས་ལོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཀུ་ས་ལོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’’?

‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ནོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ…པེ… མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ནོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཀུ་ས་ལོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཀུ་ས་ལོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’’? ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ནོ་པཱ་ར་མྦྷོ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཝ་ཎྞེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་ཧཱི་ནོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི.

༣༦༢. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ [སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ (སཱི.)], བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན. ཨི་མི་ནཱ ཙ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ་བྷི་ར་དྡྷཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ་བྷི་ར་དྡྷཱ ཙ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན. ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ན་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ད་དེ་ཡྻཱ་མ. ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཨ་སྶ་ར་ཏ་ན་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ད་དེ་ཡྻཱ་མ. ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ, གཱ་མ་ཝ་ར་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ད་དེ་ཡྻཱ་མ. ཨ་པི ཙ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ་མྤེ་ཏཾ [མ་ཡ་མེ་ཝ ཏཾ (སཱི.), མ་ཡ་མྤ་ནེ་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཛཱ་ནཱ་མ – ‘ནེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཡཾ མེ, བྷ་ནྟེ, བཱ་ཧི་ཏི་ཀཱ ར་ཉྙཱ མཱ་ག་དྷེ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟེ་ན ཝ་ཏྠ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ [ཚ་ཏྟ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཧི་ཏཱ སོ་ལ༹་ས་ས་མཱ ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན, ཨ་ཊྛ་ས་མཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན. ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རི་པུ་ཎྞཾ མེ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ན་དཱི དི་ཊྛཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ཙ. ཡ་དཱ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་བྷི་པྤ་ཝུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ན་དཱི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀཱུ་ལཱ་ནི སཾ་ཝི་སྶ་ནྡ་ནྟཱི ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མཱ་ཡ བཱ་ཧི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཡཾ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པུ་རཱ་ཎཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཱ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་ཀྑི་ཎཱ སཾ་ཝི་སྶ་ནྡ་ནྟཱི མ་ཉྙེ ག་མི་སྶ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བཱ་ཧི་ཏི་ཀ’’ནྟི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བཱ་ཧི་ཏི་ཀཾ.

ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ ཙ དཱ་ནི མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ག་ཙྪཱ་མ; བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཡཾ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.

༣༦༣. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ར་ཉྙཱ པ་སེ་ན་དི་ནཱ ཀོ་ས་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏ་ཉྩ བཱ་ཧི་ཏི་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ལཱ་བྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ, སུ་ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ; ཡཾ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ལ་བྷ་ཏི ཨཱ་ན་ནྡཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ལ་བྷ་ཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.

བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཊྛ་མཾ.