༤. རཱ་ཛ་ཝ་གྒོ

༡. གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ

༢༨༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་དེ་སེ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་ཀ་མྨཱ་ཡ? ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན [ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ (སཱི.)] ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ [ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་ཀ་མྨཱ་ཡ? ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝེ་ག་ལི༹་ངྒཾ [ཝེ་ཧ་ལི་ངྒཾ (སཱི.), ཝེ་བྷ་ལི་གཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཝེ་བྷ་ལི་ངྒཾ (པཱི.)] ནཱ་མ གཱ་མ་ནི་ག་མོ ཨ་ཧོ་སི ཨི་དྡྷོ ཙེ་ཝ ཕཱི་ཏོ ཙ བ་ཧུ་ཛ་ནོ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶོ. ཝེ་ག་ལི༹་ངྒཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གཱ་མ་ནི་ག་མཾ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. ཨི་དྷ སུ་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་དྷ སུ་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ནི་སི་ནྣ་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏུ ཨེ་ཏྠ. ཨ་ཡཾ བྷཱུ་མི་པ་དེ་སོ དྭཱི་ཧི ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –

‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝེ་ག་ལི༹་ངྒཾ ནཱ་མ གཱ་མ་ནི་ག་མོ ཨ་ཧོ་སི ཨི་དྡྷོ ཙེ་ཝ ཕཱི་ཏོ ཙ བ་ཧུ་ཛ་ནོ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶོ. ཝེ་ག་ལི༹་ངྒཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གཱ་མ་ནི་ག་མཾ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. ཨི་དྷ སུ་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་དྷ སུ་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ནི་སི་ནྣ་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི.

༢༨༣. ‘‘ཝེ་ག་ལི༹་ངྒེ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གཱ་མ་ནི་ག་མེ གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ [གྷ་ཊཱི་ཀཱ་རོ (སཱི. པཱི.)] ནཱ་མ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ. གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏ་ཉྷི མེ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར. ཀིཾ པ་ན ཏེ་ན མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎ་ཀེ་ན དི་ཊྛེ་ནཱ’ཏི? དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏ་ཉྷི མེ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར. ཀིཾ པ་ན ཏེ་ན མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎ་ཀེ་ན དི་ཊྛེ་ནཱ’ཏི? ‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, སོ་ཏྟི་སི་ནཱ་ནིཾ [སོ་ཏྟིཾ སི་ནཱ་ནིཾ (སཱི. པཱི.), སོ་ཏྟི་སི་ནཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཨཱ་དཱ་ཡ [ཨཱ་ཧ་ར (ཀ.)] ན་དིཾ ག་མི་སྶཱ་མ སི་ནཱ་ཡི་ཏུ’ནྟི. ‘ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཙ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ཙ མཱ་ཎ་ཝོ སོ་ཏྟི་སི་ནཱ་ནིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་དིཾ ཨ་ག་མཾ་སུ སི་ནཱ་ཡི་ཏུཾ’.

༢༨༤. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨ་ཡཾ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨཱ་རཱ་མོ. ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏ་ཉྷི མེ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར. ཀིཾ པ་ན ཏེ་ན མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎ་ཀེ་ན དི་ཊྛེ་ནཱ’ཏི? དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཡཾ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨཱ་རཱ་མོ. ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏ་ཉྷི མེ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར. ཀིཾ པ་ན ཏེ་ན མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎ་ཀེ་ན དི་ཊྛེ་ནཱ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཱ་ཡཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཡཾ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨཱ་རཱ་མོ. ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏ་ཉྷི མེ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ [ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར. ཀིཾ པ་ན ཏེ་ན མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎ་ཀེ་ན དི་ཊྛེ་ནཱ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏཾ [ས་སཱི་སཾ ན་ཧཱ་ཏཾ (སཱི.), སཱི་ས་ནྷཱ་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཀེ་སེ་སུ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཡཾ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨཱ་རཱ་མོ. ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏ་ཉྷི མེ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ! ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱ་ཡཾ གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཨི་ཏྟ་ར་ཛ་ཙྩོ ས་མཱ་ནོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏཱ་ནཾ ཀེ་སེ་སུ པ་རཱ་མ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ཏི; ན ཝ་ཏི་དཾ ཀི་ར ཨོ་ར་ཀཾ མ་ཉྙེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི; གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ་དོ་ཧི་པི [ཡཱ་ཝེ་ཏ་དོ་ཧི་པི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ས་མྨ གྷ་ཊི་ཀཱ་རཱ’ཏི? ‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ་དོ་ཧི་པི, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན མེ སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’ཏི. ‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར, མུ་ཉྩ; ག་མི་སྶཱ་མཱ’ཏི.

༢༨༥. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཙ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ཙ མཱ་ཎ་ཝོ ཡེ་ན ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ པ་ན མཱ་ཎ་ཝོ ཀ་སྶ་པེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཡཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ ས་ཧཱ་ཡོ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡོ. ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་ཉྩ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཙ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ཙ མཱ་ཎ་ཝོ ཀ་སྶ་པེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏཱ ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏཱ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.

༢༨༦. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨི་མཾ ནུ ཏྭཾ, ས་མྨ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར, དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཨ་ཐ ཙ པ་ན ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ ན པ་བྦ་ཛི་སྶ་སཱི’ཏི? ‘ན་ནུ མཾ, ས་མྨ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ནྡྷེ ཛི་ཎྞེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པོ་སེ་མཱི’ཏི? ‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར, ཨ་ཧཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཙ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ཙ མཱ་ཎ་ཝོ ཡེ་ན ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཡཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ ས་ཧཱ་ཡོ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡོ. ཨི་མཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏཱུ’ཏི. ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ.

༢༨༧. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཛོ་ཏི་པཱ་ལེ མཱ་ཎ་ཝེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཝེ་ག་ལི༹་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སཱི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སཱི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཨ་སྶོ་སི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ – ‘ཀ་སྶ་པོ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ བྷ་དྲཱ་ནི བྷ་དྲཱ་ནི ཡཱ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་དྲཾ [བྷ་དྲཾ བྷ་དྲཾ (ཀ.)] ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བྷ་དྲེ་ཧི བྷ་དྲེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་སི མ་ཧ་ཙྩ་རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན [མ་ཧ་ཙྩཱ རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན (སཱི.), མ་ཧ་ཏཱ རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན (པཱི.)] ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཡེ་ན ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀིཾ ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་པེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀེ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎྜུ་པུ་ཊ་ཀ་སྶ [པ་ཎྜུ་མུ་ཊཱི་ཀ་སྶ (སཱི. པཱི.), པ་ཎྜུ་མུ་དི་ཀ་སྶ (སྱཱ. ཀཾ.)] སཱ་ལི་ནོ ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པཾ ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི – ‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’ནྟི.

༢༨༨. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནཱི་ཙཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ. ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠོ མེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སོ’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ. ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠོ མེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སོ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ ‘ན མེ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས’ནྟི ཨ་ཧུ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, ཨ་ཧུ དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི མ་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཏ་རོ’ཏི?

‘‘‘ཨ་ཏྠི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་ག་ལི༹་ངྒཾ ནཱ་མ གཱ་མ་ནི་ག་མོ. ཏ་ཏྠ གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ; སོ མེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ. ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན མེ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠེ་ཝ [ཨ་ཏྠི (སཱི. པཱི.)] ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠི དོ་མ་ན་སྶཾ. ཏ་ཡི་དཾ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ [གྷ་ཊི་ཀཱ་རེ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ན་ཏྠི ཙ ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ. གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ. གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ དུ་ཀྑེ ནི་ཀྐ་ངྑོ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ནི་ཀྐ་ངྑོ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ནི་ཀྐ་ངྑོ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ནི་ཀྐ་ངྑོ. གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ. གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཎི་སུ་ཝ་ཎྞོ ཨ་པེ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏོ. གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ པ་ནྣ་མུ་ས་ལོ ན ས་ཧ་ཏྠཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎ་ཏི [ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ན མུ་ས་ལེ་ན ན ས་ཧ་ཏྠཱ པ་ཋ་ཝིཾ ཁ་ཎ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ན མུ་ས་ལེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ པ་ཐ་ཝི་ཉྩ ཁ་ཎ་ཏི (ཀ.)]. ཡཾ ཧོ་ཏི ཀཱུ་ལ་པ་ལུ་གྒཾ ཝཱ མཱུ་སི་ཀུ་ཀྐ་རོ [མཱུ་སི་ཀུ་ཀྐུ་རོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ ཏཾ ཀཱ་ཛེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏྠ ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་པ་ཊི་བྷ་སྟཱ་ནི [ཏ་ཎྜུ་ལ པ་བྷི་ཝ་ཏྟཱ་ནི (སཱི. པཱི.)] ཝཱ མུ་གྒ་པ་ཊི་བྷ་སྟཱ་ནི ཝཱ ཀ་ལཱ༹་ཡ་པ་ཊི་བྷ་སྟཱ་ནི ཝཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཧ་ར་ཏཱུ’’ཏི. གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྡྷེ ཛི་ཎྞེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པོ་སེ་ཏི. གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ.

༢༨༩. ‘‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་མ་ཡཾ ཝེ་ག་ལི༹་ངྒེ ནཱ་མ གཱ་མ་ནི་ག་མེ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘‘ཧ་ནྡ, ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ བྷ་གྒ་ཝོ ག་ཏོ’’ཏི? ‘‘ནི་ཀྑ་ནྟོ ཁོ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ནྟོ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨོ་ད་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་གཱ སཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨོ་ད་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་གཱ སཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ [པ་ཀྐཱ་མིཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཡེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨོ་ད་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་གཱ སཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི? ‘‘ཀ་སྶ་པོ, ཏཱ་ཏ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨོ་ད་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་གཱ སཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཝི་སྶ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི [ན ཝི་ཛ་ཧི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ.

༢༩༠. ‘‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་མ་ཡཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝེ་ག་ལི༹་ངྒེ ནཱ་མ གཱ་མ་ནི་ག་མེ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘‘ཧ་ནྡ, ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ བྷ་གྒ་ཝོ ག་ཏོ’’ཏི? ‘‘ནི་ཀྑ་ནྟོ ཁོ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ནྟོ ཀ་ལོ༹་པི་ཡཱ ཀུ་མྨཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་གཱ སཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ལོ༹་པི་ཡཱ ཀུ་མྨཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་གཱ སཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཡེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ཀ་ལོ༹་པི་ཡཱ ཀུ་མྨཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་གཱ སཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི? ‘‘ཀ་སྶ་པོ, ཏཱ་ཏ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀ་ལོ༹་པི་ཡཱ ཀུ་མྨཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་གཱ སཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཝི་སྶ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ.

༢༩༡. ‘‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་མ་ཡཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝེ་ག་ལི༹་ངྒེ ནཱ་མ གཱ་མ་ནི་ག་མེ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀུ་ཊི [ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི (སཱི.)] ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སིཾ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཏི་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ན་ཏྠི ཁོ, བྷ་ནྟེ, གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཏི་ཎཾ, ཨ་ཏྠི ཙ ཁྭཱ་སྶ ཨཱ་ཝེ་ས་ནེ [ཨཱ་ཝེ་ས་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཏི་ཎ་ཙྪ་ད་ན’’ [ན་ཝ་ཙྪ་ད་ནཾ (སཱི.)] ནྟི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་ཝེ་ས་ནཾ ཨུ་ཏྟི་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷི་ཀྑཱུ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་ཝེ་ས་ནཾ ཨུ་ཏྟི་ཎ་མ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀེ ཨཱ་ཝེ་ས་ནཾ ཨུ་ཏྟི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘བྷི་ཀྑཱུ, བྷ་གི་ནི, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཀུ་ཊི ཨོ་ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཧ་ར་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ར་ཐ, བྷ་དྲ་མུ་ཁཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཡེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀེ ཨཱ་ཝེ་ས་ནཾ ཨུ་ཏྟི་ཎ་མ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི? ‘‘བྷི་ཀྑཱུ, ཏཱ་ཏ, ཀ་སྶ་པ་སྶ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཀུ་ཊི ཨོ་ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཝི་སྶ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཝེ་ས་ནཾ ས་བྦ་ནྟཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙྪ་ད་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་སི, ན དེ་ཝོ་ཏི་ཝ་སྶི [ན ཙཱ་ཏི་ཝ་སྶི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ’ཏི. ‘ལཱ་བྷཱ, བྷ་ནྟེ, གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ, སུ་ལ་དྡྷཱ, བྷ་ནྟེ, གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཡ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཝི་སྶ་ཏྠོ’’’ཏི.

༢༩༢. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ཏ་ཎྜུ་ལ་ཝཱ་ཧ་ས་ཏཱ་ནི པཱ་ཧེ་སི པ་ཎྜུ་པུ་ཊ་ཀ་སྶ སཱ་ལི་ནོ ཏ་དུ་པི་ཡ་ཉྩ སཱུ་པེ་ཡྻཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ གྷ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ཏ་ཎྜུ་ལ་ཝཱ་ཧ་ས་ཏཱ་ནི ཀི་ཀི་ནཱ ཀཱ་སི་རཱ་ཛེ་ན པ་ཧི་ཏཱ་ནི པ་ཎྜུ་པུ་ཊ་ཀ་སྶ སཱ་ལི་ནོ ཏ་དུ་པི་ཡ་ཉྩ སཱུ་པེ་ཡྻཾ. ཏཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’ཏི [པ་ཏི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱུ་ཏི (སཱི. པཱི.), པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱུ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)]. ‘རཱ་ཛཱ ཁོ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩོ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨ་ལཾ མེ! ར་ཉྙོ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’ཏི. སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཉྙོ ནཱུ་ན ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཋ་མཾ.

༢. ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༢༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་རཱུ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ [ཐཱུ་ལ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ནཱ་མ ཀུ་རཱུ་ནཾ ནི་ག་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀཱ [ཐཱུ་ལ་ཀོ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ, བྷོ, གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀུ་རཱུ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ; ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ, ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ; ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ; ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ; ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི.

༢༩༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ནཱ་མ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ ཨ་གྒ་ཀུ་ལ་སྶ [ཨ་གྒ་ཀུ་ལི་ཀ་སྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པུ་ཏྟོ ཏི་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁྭཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི [ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི (སཱི.)], ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏཱ ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི [ཨེ་ཏྠ ‘‘ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ’’ཏི ཝཱ་ཀྱ་དྭ་ཡཾ ས་བྦེ་སུ་པི མཱུ་ལ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ དི་སྶ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན སུ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཏཾ ན་ཏྠི. ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཝཱ་ཀྱཾ མ་ར་མྨ་པོ་ཏྠ་ཀེ ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྩ ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཏྠི]. ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི པ་ན ཏྭཾ, ར་ཊྛ་པཱ་ལ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ན ཁོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ན ཁོ, ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པུ་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘སྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི ཡ་ཐཱ མཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི.

༢༩༥. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐ མཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོ [སུ་ཁ་པ་རི་ཧ་ཏོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) (ཨེ་ཧི ཏྭཾ ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ བྷུ་ཉྫ ཙ པི་ཝ ཙ པ་རི་ཙཱ་རེ ཧི ཙ, བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པི་ཝ་ནྟོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ར་མ་སྶུ, ན ཏཾ མ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ,) ས་བྦ་ཏྠ དི་སྶ་ཏི, སུ་དི་ནྣ་ཀ་ཎྜེ པ་ན ན་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ་པི ན ད་སྶི་ཏཾ]. ན ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སི. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི? དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐ མཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོ. ན ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སི. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི?

༢༩༦. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ – ‘‘ན མཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་པ་ཛྫི – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ མེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་མྤི བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫི, དྭེ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫི, ཏཱི་ཎི་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫི, ཙ་ཏྟཱ་རི་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫི, པ་ཉྩ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫི, ཚ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫི, ས་ཏྟ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫི. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོ. ན ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་ཙི, དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སི [‘‘མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ…པེ… པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི ཝཱ་ཀྱ་དྭ་ཡཾ སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན པ་ཋ་མ་ཊྛཱ་ནེ ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པུ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི]. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ. ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷུ་ཉྫ ཙ པི་ཝ ཙ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧི ཙ; བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པི་ཝ་ནྟོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ར་མ་སྶུ. ན ཏཾ མ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ [‘‘མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ…པེ… པ་བྦ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝཱ་ཀྱ་དྭ་ཡཾ སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན པ་ཋ་མ་ཊྛཱ་ནེ ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པུ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི]. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ…པེ… དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོ. ན ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སི. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ. ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷུ་ཉྫ ཙ པི་ཝ ཙ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧི ཙ; བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པི་ཝ་ནྟོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ར་མ་སྶུ. ན ཏཾ མ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི? ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

༢༩༧. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཡེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི [ཏྭཾ ཁོ (སཱི. པཱི.)], ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོ. ན ཏྭཾ, ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སི. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏེ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ. ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷུ་ཉྫ ཙ པི་ཝ ཙ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧི ཙ; བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པི་ཝ་ནྟོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ར་མ་སྶུ. ན ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི [ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏེ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི, ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོ, ན ཏྭཾ, ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སི, མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏེ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ? ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷུ་ཉྫ ཙ པི་ཝ ཙ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧི ཙ, བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པི་ཝ་ནྟོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ར་མ་སྶུ. ན ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ, མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏེ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི? ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

༢༩༨. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཡེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་སོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་པ་ནྣོ – ‘ཨི་དྷེ་ཝ མེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ ཝཱ’ཏི. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཐ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ, ཏ་ཏྠེ་ཝ [ཏ་ཏྠེ་ཝ་སྶ (སཱི.)] མ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏུ་མྷེ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཐ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ནཾ ད་ཀྑི་སྶ་ཐ. ས་ཙེ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ནཱ་བྷི་ར་མི་སྶ་ཏི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ, ཀཱ ཏ་སྶ [ཀཱ ཙ་སྶ (སཱི.)] ཨ་ཉྙཱ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི? ཨི་དྷེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མ, ཏཱ་ཏཱ, ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ. པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཙ པ་ན [པ་ན ཏེ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཡེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ [‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་ཧ་ཏོ, ན ཏྭཾ ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སི, ཨུ་ཊྛེ་ཧི ས་མྨ ར་ཊྛ་པཱ་ལ བྷུ་ཉྫ ཙ པི་ཝ ཙ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧི ཙ, བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པི་ཝ་ནྟོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ར་མ་སྶུ, (སཱི. པཱི. ཀ.)], ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ. པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཙ པ་ན ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.

༢༩༩. ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བ་ལཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ར་ཊྛ་པཱ་ལེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏུཾ, ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ [ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཾ (སཱི. པཱི.)] མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི. ཡ་ཐཱ [ཡ་དཱ (སཱི. པཱི.)] བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘‘ཨ་བྷ་བྦོ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏུ’’ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ར་ཉྙོ ཀོ་ར་བྱ་སྶ མི་ག་ཙཱི་རེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ས་ཀ་པི་ཏུ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པི་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ དྭཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡ ཨུ་ལླི་ཁཱ་པེ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པི་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མེ་ཧི མུ་ཎྜ་ཀེ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ས་ཀ་པི་ཏུ ནི་ཝེ་ས་ནེ ནེ་ཝ དཱ་ནཾ ཨ་ལ་ཏྠ ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ; ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨ་ཀྐོ་ས་མེ་ཝ ཨ་ལ་ཏྠ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱི ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཏཾ ཉཱ་ཏི་དཱ་སིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ་ཏཾ, བྷ་གི་ནི, ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ, ཨི་དྷ མེ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱི ཏཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟཱི ཧ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ པཱ་དཱ་ན་ཉྩ ས་ར་སྶ ཙ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི.

༣༠༠. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཏཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་གྒྷེ་ཡྻེ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ, ཛེ, ས་ཙྩཾ བྷ་ཎ་སི, ཨ་དཱ་སིཾ ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི [ས་ཙྩཾ ཝ་ད་སི, ཨ་དཱ་སཱི བྷ་ཝ་སཱི་ཏི (སཱི. པཱི.), ས་ཙྩཾ ཝ་ད་སི, ཨ་དཱ་སཱི བྷ་ཝི་སྶ་སི (ཀ.)]. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཏཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པི་ཏཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པི་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་གྒྷེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀི་ར ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’’ཏི? ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཏཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ [ཀུ་ཌྜཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ནི་སྶཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པི་ཏཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནཱ་མ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི? ན་ནུ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ས་ཀཾ གེ་ཧཾ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཀུ་ཏོ ནོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ? ཨ་ན་གཱ་རཱ མ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི. ཨ་ག་མ་མྷ ཁོ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, གེ་ཧཾ, ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ དཱ་ནཾ ཨ་ལ་ཏྠ་མྷ ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ; ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨ་ཀྐོ་ས་མེ་ཝ ཨ་ལ་ཏྠ་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, གྷ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀ་ཏཾ མེ ཨ་ཛྫ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ’’. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཧི སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པི་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཡེ་ན ས་ཀཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ པུ་ཉྫཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ལ་ཉྫེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཝ་དྷུ་ཡོ, ཡེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ པུ་བྦེ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པི་ཡཱ ཧོ་ཐ མ་ནཱ་པཱ ཏེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ཐཱ’’ཏི.

༣༠༡. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པི་ཏཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀེ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ས་ཀ་པི་ཏུ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པི་ཏཱ ཏཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ པུ་ཉྫཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, མཱ་ཏུ མ་ཏྟི་ཀཾ དྷ་ནཾ, ཨ་ཉྙཾ པེ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ཉྙཾ པི་ཏཱ་མ་ཧཾ. ས་ཀྐཱ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ [ར་ཊྛ་པཱ་ལ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ (ས་བྦ་ཏྠ)], ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫ་སྶུ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ མེ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་མཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ པུ་ཉྫཾ ས་ཀ་ཊེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ ཨོ་པི་ལཱ་པེ་ཡྻཱ་སི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི ཧི ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀཱི་དི་སཱ ནཱ་མ ཏཱ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ ཡཱ་སཾ ཏྭཾ ཧེ་ཏུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་སཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་གི་ནཱི, ཨ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་གི་ནི་ཝཱ་དེ་ན ནོ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཏཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་པ་ཏིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ པི་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, དེ་ཐ; མཱ ནོ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘བྷུ་ཉྫ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ པི་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི.

༣༠༢. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎཱི ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘པ་སྶ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ བི་མྦཾ, ཨ་རུ་ཀཱ་ཡཾ ས་མུ་སྶི་ཏཾ;

ཨཱ་ཏུ་རཾ བ་ཧུ་ས་ངྐ་པྤཾ, ཡ་སྶ ན་ཏྠི དྷུ་ཝཾ ཋི་ཏི.

‘‘པ་སྶ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ རཱུ་པཾ, མ་ཎི་ནཱ ཀུ་ཎྜ་ལེ་ན ཙ;

ཨ་ཊྛི ཏ་ཙེ་ན ཨོ་ན་དྡྷཾ, ས་ཧ ཝ་ཏྠེ་བྷི སོ་བྷ་ཏི.

‘‘ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཏཱ པཱ་དཱ, མུ་ཁཾ ཙུ་ཎྞ་ཀ་མ་ཀྑི་ཏཾ;

ཨ་ལཾ བཱ་ལ་སྶ མོ་ཧཱ་ཡ, ནོ ཙ པཱ་ར་ག་ཝེ་སི་ནོ.

‘‘ཨ་ཊྛཱ་པ་ད་ཀ་ཏཱ ཀེ་སཱ, ནེ་ཏྟཱ ཨ་ཉྫ་ན་མ་ཀྑི་ཏཱ;

ཨ་ལཾ བཱ་ལ་སྶ མོ་ཧཱ་ཡ, ནོ ཙ པཱ་ར་ག་ཝེ་སི་ནོ.

‘‘ཨ་ཉྫ་ནཱི་ཝ ན་ཝཱ [ཨ་ཉྫ་ནཱི་ཝ་ཎྞ་ཝཱ (ཀ.)] ཙི་ཏྟཱ, པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ;

ཨ་ལཾ བཱ་ལ་སྶ མོ་ཧཱ་ཡ, ནོ ཙ པཱ་ར་ག་ཝེ་སི་ནོ.

‘‘ཨོ་ད་ཧི མི་ག་ཝོ པཱ་སཾ, ནཱ་ས་དཱ ཝཱ་ཀ་རཾ མི་གོ;

བྷུ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་པཾ ག་ཙྪཱ་མ [ག་ཙྪཱ་མི (སྱཱ. ཀ.)], ཀ་ནྡ་ནྟེ མི་ག་བ་ནྡྷ་ཀེ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཡེ་ན ར་ཉྙོ ཀོ་ར་བྱ་སྶ མི་ག་ཙཱི་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི.

༣༠༣. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ མི་ག་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘སོ་དྷེ་ཧི, ས་མྨ མི་ག་ཝ, མི་ག་ཙཱི་རཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ; ག་ཙྪཱ་མ སུ་བྷཱུ་མིཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ མི་ག་ཝོ ར་ཉྙོ ཀོ་ར་བྱ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ མི་ག་ཙཱི་རཾ སོ་དྷེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀོ་ར་བྱཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་དྡྷཾ ཁོ ཏེ, དེ་ཝ, མི་ག་ཙཱི་རཾ. ཨ་ཏྠི ཙེ་ཏྠ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ནཱ་མ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ ཨ་གྒ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཡ་སྶ ཏྭཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཀི་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ མི་ག་ཝ, ཨ་ལཾ དཱ་ན་ཛྫ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཱ. ཏ་མེ་ཝ དཱ་ནི མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ‘‘ཡཾ ཏ་ཏྠ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷ་དྲཱ་ནི བྷ་དྲཱ་ནི ཡཱ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་དྲཾ ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བྷ་དྲེ་ཧི བྷ་དྲེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་མྷཱ ནི་ཡྻཱ་སི མ་ཧ་ཙྩ་རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན [མ་ཧ་ཙྩཱ རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན (སཱི.)] ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཨུ་སྶ་ཊཱ་ཡ ཨུ་སྶ་ཊཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལ ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རེ [ཀ་ཊྛ་ཏྠ་རེ (སྱཱ. ཀཾ.)] ནི་སཱི་ད་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནི་སཱི་ད ཏྭཾ; ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཧཾ ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ’’ཏི. ནི་སཱི་དི རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ ཁོ རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

༣༠༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་ནི ཡེ་ཧི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཛ་རཱ་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ, བྱཱ་དྷི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ, བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ, ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཛ་རཱ་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ? ཨི་དྷ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཛི་ཎྞོ ཧོ་ཏི ཝུ་ཌྜྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཛི་ཎྞོ ཝུ་ཌྜྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ན ཁོ པ་ན མ་ཡཱ སུ་ཀ་རཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ [ཕཱ་ཏི་ཀ་ཏྟུཾ (སཱི.)]. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏེ་ན ཛ་རཱ་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཛ་རཱ་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ. བྷ་ཝཾ ཁོ པ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ད་ཧ་རོ ཡུ་ཝཱ སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ. ཏཾ བྷོ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཛ་རཱ་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི. ཀིཾ བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཉ་ཏྭཱ ཝཱ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ?

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྱཱ་དྷི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ? ཨི་དྷ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ན ཁོ པ་ན མ་ཡཱ སུ་ཀ་རཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏེ་ན བྱཱ་དྷི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྱཱ་དྷི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ. བྷ་ཝཾ ཁོ པ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོ ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ་ཡ ནཱ་ཙྩུ་ཎྷཱ་ཡ. ཏཾ བྷོ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ བྱཱ་དྷི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི. ཀིཾ བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཉ་ཏྭཱ ཝཱ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ?

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ? ཨི་དྷ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཌྜྷོ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ. ཏ་སྶ ཏེ བྷོ་གཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་ཌྜྷོ ཨ་ཧོ་སིཾ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ. ཏ་སྶ མེ ཏེ བྷོ་གཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཏཱ. ན ཁོ པ་ན མ་ཡཱ སུ་ཀ་རཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏེ་ན བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ. བྷ་ཝཾ ཁོ པ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ ཨ་གྒ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ. ཏཾ བྷོ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི. ཀིཾ བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཉ་ཏྭཱ ཝཱ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ?

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ? ཨི་དྷ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ. ཏ་སྶ ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘མ་མཾ ཁོ པུ་བྦེ བ་ཧཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ. ཏ་སྶ མེ ཏེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཏཱ. ན ཁོ པ་ན མ་ཡཱ སུ་ཀ་རཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏེ་ན ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ. བྷོ་ཏོ ཁོ པ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ བ་ཧཱུ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ. ཏཾ བྷོ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི. ཀིཾ བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཉ་ཏྭཱ ཝཱ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ?

‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་ནི, ཡེ་ཧི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཏཱ་ནི བྷོ་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ན་ཏྠི. ཀིཾ བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཉ་ཏྭཱ ཝཱ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི?

༣༠༥. ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ, ཡེ ཨ་ཧཾ [ཡ་མ་ཧཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ‘ཨུ་པ་ནི་ཡྻ་ཏི ལོ་ཀོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ’ཏི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན པ་ཋ་མོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སོ ཨུ་དྡི་ཊྛོ, ཡ་མ་ཧཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ‘ཨ་ཏཱ་ཎོ ལོ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ’ཏི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན དུ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སོ ཨུ་དྡི་ཊྛོ, ཡ་མ་ཧཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ‘ཨ་སྶ་ཀོ ལོ་ཀོ, ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡ’ནྟི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཏ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སོ ཨུ་དྡི་ཊྛོ, ཡ་མ་ཧཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ‘ཨཱུ་ནོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ’ཏི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སོ ཨུ་དྡི་ཊྛོ, ཡ་མ་ཧཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཨི་མེ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ, ཡེ ཨ་ཧཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི.

༣༠༦. ‘‘‘ཨུ་པ་ནི་ཡྻ་ཏི ལོ་ཀོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ’ཏི – བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨཱ་ཧ. ཨི་མ་སྶ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི? ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏྭཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ་པི པ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ་པི ཧ་ཏྠི་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི ཨ་སྶ་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི ར་ཐ་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི དྷ་ནུ་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི ཐ་རུ་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི ཨཱུ་རུ་བ་ལཱི བཱ་ཧུ་བ་ལཱི ཨ་ལ་མ་ཏྟོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཧཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ་པི པ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ་པི ཧ་ཏྠི་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི ཨ་སྶ་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི ར་ཐ་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི དྷ་ནུ་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི ཐ་རུ་སྨི་མྤི ཀ་ཏཱ་ཝཱི ཨཱུ་རུ་བ་ལཱི བཱ་ཧུ་བ་ལཱི ཨ་ལ་མ་ཏྟོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ་ཧཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨི་དྡྷི་མཱ་ཝ མ་ཉྙེ ན [ཨི་དྡྷི་མཱ མ་ཉྙེ ན (སྱཱ. ཀཾ.), ཨི་དྡྷི་མཱ ཙ མ་ཉྙེ (སཱི.), ན ཝི་ཡ མ་ཉྙེ (ཀ.)] ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ས་མ་ས་མཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏྭཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱུ་རུ་བ་ལཱི བཱ་ཧུ་བ་ལཱི ཨ་ལ་མ་ཏྟོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཛི་ཎྞོ ཝུ་ཌྜྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ མེ ཝ་ཡོ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ་ཧཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ‘ཨི་དྷ པཱ་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ པཱ་དཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ – ‘ཨུ་པ་ནི་ཡྻ་ཏི ལོ་ཀོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ’ཏི, ཡ་མ་ཧཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན – ‘ཨུ་པ་ནི་ཡྻ་ཏི ལོ་ཀོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ’ཏི. ཨུ་པ་ནི་ཡྻ་ཏི ཧི, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ལོ་ཀོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ.

‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟེ ཁོ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཡཱ་པི ཨ་སྶ་ཀཱ་ཡཱ་པི ར་ཐ་ཀཱ་ཡཱ་པི པ་ཏྟི་ཀཱ་ཡཱ་པི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་པ་དཱ་སུ པ་རི་ཡོ་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ‘ཨ་ཏཱ་ཎོ ལོ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ’ཏི – བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨཱ་ཧ. ཨི་མ་སྶ པ་ན, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི? ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠི ཏེ ཀོ་ཙི ཨ་ནུ་སཱ་ཡི་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི མེ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་ནུ་སཱ་ཡི་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ མཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟི – ‘ཨི་དཱ་ནི རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལ་བྷ་སི ཏྭཾ ཏེ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏེ – ‘ཨཱ་ཡ་ནྟུ མེ བྷོ་ནྟོ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ས་བྦེ་ཝ ས་ནྟཱ ཨི་མཾ ཝེ་ད་ནཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཐ, ཡ་ཐཱ་ཧཾ ལ་ཧུ་ཀ་ཏ་རི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡེ་ཡྻ’ནྟི – ཨུ་དཱ་ཧུ ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ལ་བྷཱ་མི ཏེ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏེ – ‘ཨཱ་ཡ་ནྟུ མེ བྷོ་ནྟོ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ས་བྦེ་ཝ ས་ནྟཱ ཨི་མཾ ཝེ་ད་ནཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ཐ, ཡ་ཐཱ་ཧཾ ལ་ཧུ་ཀ་ཏ་རི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ – ‘ཨ་ཏཱ་ཎོ ལོ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ’ཏི, ཡ་མ་ཧཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན – ‘ཨ་ཏཱ་ཎོ ལོ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ’ཏི. ཨ་ཏཱ་ཎོ ཧི, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ལོ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ.

‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཁོ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱུ་མི་ག་ཏ་ཉྩ ཝེ་ཧཱ་ས་ག་ཏ་ཉྩ. ‘ཨ་སྶ་ཀོ ལོ་ཀོ, ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡ’ནྟི – བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨཱ་ཧ. ཨི་མ་སྶ པ་ན, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི? ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་སི, ལ་ཙྪ་སི ཏྭཾ པ་ར་ཏྠཱ་པི – ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་མཱི’ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ ཨི་མཾ བྷོ་གཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ཏྭཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་མི, ནཱ་ཧཾ ལ་ཙྪཱ་མི པ་ར་ཏྠཱ་པི – ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་མཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙེ ཨི་མཾ བྷོ་གཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི; ཨ་ཧཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ – ‘ཨ་སྶ་ཀོ ལོ་ཀོ, ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡ’ནྟི, ཡ་མ་ཧཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན – ‘ཨ་སྶ་ཀོ ལོ་ཀོ, ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡ’ནྟི. ཨ་སྶ་ཀོ ཧི, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ལོ་ཀོ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ.

‘‘‘ཨཱུ་ནོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ’ཏི – བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨཱ་ཧ. ཨི་མ་སྶ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི? ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཕཱི་ཏཾ ཀུ་རུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཕཱི་ཏཾ ཀུ་རུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ. སོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡ་གྒྷེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ? ཏ་ཏྠ་དྡ་སཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཛ་ན་པ་དཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ བ་ཧུ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཾ. བ་ཧཱུ ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཡཱ ཨ་སྶ་ཀཱ་ཡཱ ར་ཐ་ཀཱ་ཡཱ པ་ཏྟི་ཀཱ་ཡཱ; བ་ཧུ ཏ་ཏྠ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཾ [ད་ནྟཱ་ཛི་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]; བ་ཧུ ཏ་ཏྠ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཏ་ཉྩ; བ་ཧུ ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་པ་རི་གྒ་ཧོ. ས་ཀྐཱ ཙ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ བ་ལ་མ་ཏྟེ་ན [བ་ལ་ཏྠེ་ན (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), བ་ཧ་ལ་ཏྠེ་ན (ཀ.)] ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏུཾ. ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’ཏི, ཀི་ནྟི ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏ་མྤི མ་ཡཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ… ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ… ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ… པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ. སོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡ་གྒྷེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཏོ? ཏ་ཏྠ་དྡ་སཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཛ་ན་པ་དཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ བ་ཧུ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཾ. བ་ཧཱུ ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཡཱ ཨ་སྶ་ཀཱ་ཡཱ ར་ཐ་ཀཱ་ཡཱ པ་ཏྟི་ཀཱ་ཡཱ; བ་ཧུ ཏ་ཏྠ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཾ; བ་ཧུ ཏ་ཏྠ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཏ་ཉྩ; བ་ཧུ ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་པ་རི་གྒ་ཧོ. ས་ཀྐཱ ཙ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ བ་ལ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏུཾ. ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’ཏི, ཀི་ནྟི ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏ་མྤི མ་ཡཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ – ‘ཨཱུ་ནོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ’ཏི, ཡ་མ་ཧཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན – ‘ཨཱུ་ནོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ’ཏི. ཨཱུ་ནོ ཧི, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

༣༠༧. ‘‘པ་སྶཱ་མི ལོ་ཀེ ས་དྷ་ནེ མ་ནུ་སྶེ,

ལ་དྡྷཱ་ན ཝི་ཏྟཾ ན ད་ད་ནྟི མོ་ཧཱ;

ལུ་དྡྷཱ དྷ་ནཾ [ལ་དྡྷཱ དྷ་ནཾ (ཀ.)] ས་ནྣི་ཙ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི,

བྷི་ཡྻོ་ཝ ཀཱ་མེ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི.

‘‘རཱ་ཛཱ པ་ས་ཡ྄ཧཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ཛི་ཏྭཱ,

ས་སཱ་ག་ར་ནྟཾ མ་ཧི་མཱ་ཝ་ས་ནྟོ [མ་ཧི་ཡཱ ཝ་ས་ནྟོ (སཱི. ཀ.)];

ཨོ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ཨ་ཏི་ཏྟ་རཱུ་པོ,

པཱ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶ་པི པ་ཏྠ་ཡེ་ཐ.

‘‘རཱ་ཛཱ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ,

ཨ་ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ [ཨ་ཏི་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ (ཀ.)] མ་ར་ཎཾ ཨུ་པེ་ནྟི;

ཨཱུ་ནཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ་ན ཛ་ཧ་ནྟི དེ་ཧཾ,

ཀཱ་མེ་ཧི ལོ་ཀ་མྷི ན ཧ་ཏྠི ཏི་ཏྟི.

‘‘ཀ་ནྡ་ནྟི ནཾ ཉཱ་ཏཱི པ་ཀི་རི་ཡ ཀེ་སེ,

ཨ་ཧོ་ཝ་ཏཱ ནོ ཨ་མ་རཱ་ཏི ཙཱ་ཧུ;

ཝ་ཏྠེ་ན ནཾ པཱ་རུ་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ,

ཙི་ཏཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ [ས་མཱ་དྷཱ་ཡ (སཱི.)] ཏ་ཏོ་ཌ་ཧ་ནྟི.

‘‘སོ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི སཱུ་ལེ་ཧི ཏུ་ཛྫ་མཱ་ནོ,

ཨེ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན པ་ཧཱ་ཡ བྷོ་གེ;

ན མཱི་ཡ་མཱ་ན་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཏཱ་ཎཱ,

ཉཱ་ཏཱི་དྷ མི་ཏྟཱ ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཧཱ་ཡཱ.

‘‘དཱ་ཡཱ་ད་ཀཱ ཏ་སྶ དྷ་ནཾ ཧ་ར་ནྟི,

ས་ཏྟོ པ་ན ག་ཙྪ་ཏི ཡེ་ན ཀ་མྨཾ;

ན མཱི་ཡ་མཱ་ནཾ དྷ་ན་མ་ནྭེ་ཏི ཀི་ཉྩི,

པུ་ཏྟཱ ཙ དཱ་རཱ ཙ དྷ་ན་ཉྩ ར་ཊྛཾ.

‘‘ན དཱི་གྷ་མཱ་ཡུཾ ལ་བྷ་ཏེ དྷ་ནེ་ན, ན ཙཱ་པི ཝི་ཏྟེ་ན ཛ་རཾ ཝི་ཧ་ནྟི;

ཨ་པྤཾ ཧི་དཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱ, ཨ་ས་སྶ་ཏཾ ཝི་པྤ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ.

‘‘ཨ་ཌྜྷཱ ད་ལི་དྡཱ ཙ ཕུ་ས་ནྟི ཕ་སྶཾ,

བཱ་ལོ ཙ དྷཱི་རོ ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ཕུ་ཊྛོ;

བཱ་ལོ ཙ བཱ་ལྱཱ ཝ་དྷི་ཏོ་ཝ སེ་ཏི,

དྷཱི་རོ ཙ [དྷཱི་རོ་ཝ (ཀ.)] ན ཝེ་དྷ་ཏི ཕ་སྶ་ཕུ་ཊྛོ.

‘‘ཏ་སྨཱ ཧི པ་ཉྙཱ་ཝ དྷ་ནེ་ན སེ་ཡྻོ,

ཡཱ་ཡ ཝོ་སཱ་ན་མི་དྷཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི;

ཨ་བྱོ་སི་ཏ་ཏྟཱ [ཨ་སོ་སི་ཏ་ཏྟཱ (སཱི. པཱི.)] ཧི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་སུ,

པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི མོ་ཧཱ.

‘‘ཨུ་པེ་ཏི ག་བྦྷ་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ,

སཾ་སཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ;

ཏ་སྶ་པྤ་པ་ཉྙོ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ,

ཨུ་པེ་ཏི ག་བྦྷ་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ.

‘‘ཙོ་རོ ཡ་ཐཱ ས་ནྡྷི་མུ་ཁེ ག་ཧི་ཏོ,

ས་ཀ་མྨུ་ནཱ ཧ་ཉྙ་ཏི པཱ་པ་དྷ་མྨོ;

ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ པེ་ཙྩ པ་ར་མྷི ལོ་ཀེ,

ས་ཀ་མྨུ་ནཱ ཧ་ཉྙ་ཏི པཱ་པ་དྷ་མྨོ.

‘‘ཀཱ་མཱ་ཧི ཙི་ཏྲཱ མ་དྷུ་རཱ མ་ནོ་ར་མཱ,

ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ན མ་ཐེ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ;

ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ དི་སྭཱ,

ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷི རཱ་ཛ.

‘‘དུ་མ་པྥ་ལཱ་ནེ་ཝ པ་ཏ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱ,

ད་ཧ་རཱ ཙ ཝུ་ཌྜྷཱ ཙ ས་རཱི་ར་བྷེ་དཱ;

ཨེ་ཏ་མྤི དི་སྭཱ [ཨེ་ཝ་མྤི དི་སྭཱ (སཱི.), ཨེ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷི རཱ་ཛ,

ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ’’ཏི.

ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟཾ

༣༠༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ མི་ཐི་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ [མ་ཁཱ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ (སཱི. པཱི.), མ་གྒྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ (ཀ.)]. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་དེ་སེ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་ཀ་མྨཱ་ཡ? ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་ཀ་མྨཱ་ཡ? ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མི་སྶཱ་ཡེ་ཝ མི་ཐི་ལཱ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི མ་གྷ་དེ་ཝོ ནཱ་མ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ; དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ; ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ ཨ་ཊྛ་མི་ཉྩ པ་ཀྑ་སྶ. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་ཛཱ མ་གྷ་དེ་ཝོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་པྤ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཡ་དཱ མེ, ས་མྨ ཀ་པྤ་ཀ, པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་པྤ་ཀོ ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་པྤ་ཀོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. དི་སྭཱ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ མ་གྷ་དེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཁོ དེ་ཝ་སྶ དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ, དི་སྶ་ནྟི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’ཏི. ‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ ཀ་པྤ་ཀ, ཏཱ་ནི པ་ལི་ཏཱ་ནི སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ མ་མ ཨ་ཉྫ་ལི་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་པྤ་ཀོ ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི པ་ལི་ཏཱ་ནི སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལི་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.

༣༠༩. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་ཛཱ མ་གྷ་དེ་ཝོ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཁོ མེ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ; དི་སྶ་ནྟི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི; བྷུ་ཏྟཱ ཁོ པ་ན མེ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ ཀཱ་མཱ; ས་མ་ཡོ དི་བྦེ ཀཱ་མེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ. ཨ་ཧཾ པ་ན ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི. ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཡ་དཱ ཏྭ་མྤི པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ར་ཛྫེ ས་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཱ་སི. ཡེ་ན མེ ཨི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི, མཱ ཁོ མེ ཏྭཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་སྨིཾ ཁོ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, པུ་རི་ས་ཡུ་གེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི སོ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཏཱ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ཡེ་ན མེ ཨི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི, མཱ ཁོ མེ ཏྭཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་ཛཱ མ་གྷ་དེ་ཝོ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ར་ཛྫེ ས་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི. སོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན [ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷེ་ན (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན (ཀ.)] ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི.

‘‘རཱ་ཛཱ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, མ་གྷ་དེ་ཝོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལི༹, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨོ་པ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཙ་རི. སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.

༣༡༠. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ར་ཉྙོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་པྤ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཡ་དཱ མེ, ས་མྨ ཀ་པྤ་ཀ, པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་པྤ་ཀོ ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་པྤ་ཀོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. དི་སྭཱ་ན ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཁོ དེ་ཝ་སྶ དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ; དི་སྶ་ནྟི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’ཏི. ‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ ཀ་པྤ་ཀ, ཏཱ་ནི པ་ལི་ཏཱ་ནི སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ མ་མ ཨ་ཉྫ་ལི་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་པྤ་ཀོ ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི པ་ལི་ཏཱ་ནི སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལི་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟོ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཁོ, མེ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ; དི་སྶ་ནྟི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི; བྷུ་ཏྟཱ ཁོ པ་ན མེ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ ཀཱ་མཱ; ས་མ་ཡོ དི་བྦེ ཀཱ་མེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ. ཨ་ཧཾ པ་ན ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི. ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཡ་དཱ ཏྭ་མྤི པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ར་ཛྫེ ས་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཱ་སི. ཡེ་ན མེ ཨི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི, མཱ ཁོ མེ ཏྭཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་སྨིཾ ཁོ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, པུ་རི་ས་ཡུ་གེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི སོ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཏཱ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ཡེ་ན མེ ཨི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི, མཱ ཁོ མེ ཏྭཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟོ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ར་ཛྫེ ས་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི. སོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ར་ཉྙོ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལི༹, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨོ་པ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཙ་རི. སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.

༣༡༡. ‘‘ར་ཉྙོ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟ་པ་པུ་ཏྟ་ཀཱ ཏ་སྶ པ་ར་མྤ་རཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་རཱ་ཛ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི [ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཁ་ཏྟི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི (སཱི. པཱི.), ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨོ་པ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སུཾ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སུཾ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ནི་མི ཏེ་སཾ རཱ་ཛཱ [རཱ་ཛཱ་ནཾ (སཱི. པཱི.)] པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ; དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ; ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ ཨ་ཊྛ་མི་ཉྩ པ་ཀྑ་སྶ.

༣༡༢. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, ཡེ་སཾ ནི་མི རཱ་ཛཱ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ; དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ; ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ ཨ་ཊྛ་མི་ཉྩ པ་ཀྑ་སྶཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, མཱ་རི་སཱ, ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་ཊྛུ’ནྟི? ‘ཨི་ཙྪཱ་མ མ་ཡཾ, མཱ་རི་ས, ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་ཊྛུ’ནྟི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མ་ཡེ་ན ནི་མི རཱ་ཛཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པ་ནྣ་ར་སེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ [ས་སཱི་སཾ ན་ཧཱ་ཏོ (སཱི.), སཱི་ས་ནྷཱ་ཏོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ག་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ནི་མི་སྶ ར་ཉྙོ པ་མུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ལཱ་བྷཱ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ. དེ་ཝཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡཾ ཀི་ཏྟ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, ཡེ་སཾ ནི་མི རཱ་ཛཱ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ; དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ; ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ ཨ་ཊྛ་མི་ཉྩ པ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. དེ་ཝཱ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ. ཏ་སྶ ཏེ ཨ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཾ པ་ཧི་ཎི་སྶཱ་མི; ཨ་བྷི་རུ་ཧེ་ཡྻཱ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དི་བྦཾ ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་མི རཱ་ཛཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.

༣༡༣. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ནི་མི་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ནི་མི་སྶ ར་ཉྙོ པ་མུ་ཁེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ མཱ་ཏ་ལིཾ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ མཱ་ཏ་ལི, ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ཨ་ཡཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟོ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན པེ་སི་ཏོ; ཨ་བྷི་རུ་ཧེ་ཡྻཱ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དི་བྦཾ ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ་ཏ་ལི ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟོ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན པེ་སི་ཏོ; ཨ་བྷི་རུ་ཧ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དི་བྦཾ ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ. ཨ་པི ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ཏ་མེ་ན ཏཾ ནེ་མི, ཡེ་ན ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཱ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, ཡེ་ན ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི? ‘ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ མཾ, མཱ་ཏ་ལི, ནེ་ཧཱི’ཏི. ས་མྤ་ཝེ་སེ་སི [ས་མྤཱ་པེ་སི (སཱི. པཱི.)] ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ་ཏ་ལི, ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ སུ་དྷ་མྨཾ ས་བྷཾ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨེ་ཧི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ. སྭཱ་ག་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ. དེ་ཝཱ ཏེ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡཾ ཀི་ཏྟ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, ཡེ་སཾ ནི་མི རཱ་ཛཱ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ; དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ; ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ ཨ་ཊྛ་མི་ཉྩ པ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. དེ་ཝཱ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ. ཨ་བྷི་ར་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝེ་སུ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’ཏི. ‘ཨ་ལཾ, མཱ་རི་ས, ཏ་ཏྠེ་ཝ མཾ མི་ཐི་ལཾ པ་ཊི་ནེ་ཏུ. ཏ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ ཙ་རི་སྶཱ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ; ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝ་སཱ་མི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ ཨ་ཊྛ་མི་ཉྩ པ་ཀྑ་སྶཱ’ཏི.

༣༡༤. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ མཱ་ཏ་ལིཾ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ མཱ་ཏ་ལི, ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ མི་ཐི་ལཾ པ་ཊི་ནེ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ་ཏ་ལི ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ མི་ཐི་ལཾ པ་ཊི་ནེ་སི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་མི རཱ་ཛཱ དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝ་ས་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ ཨ་ཊྛ་མི་ཉྩ པ་ཀྑ་སྶཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་མི རཱ་ཛཱ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་པྤ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཡ་དཱ མེ, ས་མྨ ཀ་པྤ་ཀ, པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་པྤ་ཀོ ནི་མི་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་པྤ་ཀོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་མི་སྶ ར་ཉྙོ སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. དི་སྭཱ་ན ནི་མིཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཁོ དེ་ཝ་སྶ དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ; དི་སྶ་ནྟི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’ཏི. ‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ ཀ་པྤ་ཀ, ཏཱ་ནི པ་ལི་ཏཱ་ནི སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ མ་མ ཨ་ཉྫ་ལི་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་པྤ་ཀོ ནི་མི་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི པ་ལི་ཏཱ་ནི སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ནི་མི་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་ཉྫ་ལི་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་མི རཱ་ཛཱ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཁོ མེ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ; དི་སྶ་ནྟི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི; བྷུ་ཏྟཱ ཁོ པ་ན མེ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ ཀཱ་མཱ; ས་མ་ཡོ དི་བྦེ ཀཱ་མེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ. ཨ་ཧཾ པ་ན ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི. ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཡ་དཱ ཏྭ་མྤི པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ར་ཛྫེ ས་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཱ་སི. ཡེ་ན མེ ཨི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི, མཱ ཁོ མེ ཏྭཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་སྨིཾ ཁོ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, པུ་རི་ས་ཡུ་གེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི སོ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཏཱ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཡེ་ན མེ ཨི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི, མཱ ཁོ མེ ཏྭཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི.

༣༡༥. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་མི རཱ་ཛཱ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ར་ཛྫེ ས་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི. སོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ནི་མི ཁོ, པ་ནཱ་ན་ནྡ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལི༹, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨོ་པ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཙ་རི. སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི. ནི་མི་སྶ ཁོ པ་ནཱ་ན་ན་ནྡ, ར་ཉྙོ ཀ་ལཱ༹་ར་ཛ་ན་ཀོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ན སོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི. སོ ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི. སོ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཨ་ཧོ་སི.

༣༡༦. ‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཉྙོ ནཱུ་ན ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མ་གྷ་དེ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི, ཡེ་ན ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏ’ནྟི [ཡོ ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ནཱི་ཏི (སཱི.)]. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མ་གྷ་དེ་ཝོ ཨ་ཧོ་སིཾ. (ཨ་ཧཾ ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ནིཾ,) [( ) ན་ཏྠི (ཀ.)] མ་ཡཱ ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ; པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏཾ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཡཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཏ་མ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཡཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨི་དཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཡཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཾ ཝོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཡེ་ན མེ ཨི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཐ, མཱ ཁོ མེ ཏུ་མྷེ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སཱ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ’. ཡ་སྨིཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པུ་རི་ས་ཡུ་གེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི སོ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཝོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཡེ་ན མེ ཨི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཐ, མཱ ཁོ མེ ཏུ་མྷེ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སཱ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠཱ’’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. མ་དྷུ་ར་སུ་ཏྟཾ

༣༡༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ མ་དྷུ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གུ་ནྡཱ་ཝ་ནེ. ཨ་སྶོ་སི ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་དྷུ་རོ ཨ་ཝ་ནྟི་པུ་ཏྟོ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ, བྷོ, ཀ་ཙྩཱ་ནོ མ་དྷུ་རཱ་ཡཾ [མ་ཐུ་རཱ་ཡཾ (ཊཱི་ཀཱ)] ཝི་ཧ་ར་ཏི གུ་ནྡཱ་ཝ་ནེ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཡ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ནོ ཝུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ ཙ’. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་དྷུ་རོ ཨ་ཝ་ནྟི་པུ་ཏྟོ བྷ་དྲཱ་ནི བྷ་དྲཱ་ནི ཡཱ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་དྲཾ ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བྷ་དྲེ་ཧི བྷ་དྲེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི མ་དྷུ་རཱ་ཡ ནི་ཡྻཱ་སི མ་ཧ་ཙྩ་རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་དྷུ་རོ ཨ་ཝ་ནྟི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ; བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སུ་ཀྐོ ཝ་ཎྞོ, ཀ་ཎྷོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ; བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ནོ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ; བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ཏྟཱ ཨོ་ར་སཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཛཱ བྲ་ཧྨ་ནི་མྨི་ཏཱ བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’ཏི. ཨི་དྷ བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱི’’ཏི? ‘‘གྷོ་སོ་ཡེ་ཝ ཁོ ཨེ་སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལོ་ཀ་སྨིཾ – ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ; བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སུ་ཀྐོ ཝ་ཎྞོ, ཀ་ཎྷོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ; བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ནོ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ; བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ཏྟཱ ཨོ་ར་སཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཛཱ བྲ་ཧྨ་ནི་མྨི་ཏཱ བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’ཏི. ཏ་ད་མི་ནཱ་པེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ གྷོ་སོ་ཡེ་ཝེ་སོ ལོ་ཀ་སྨིཾ – ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ…པེ… བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’’’ཏི.

༣༡༨. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཙེ་པི ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ དྷ་ནེ་ན ཝཱ དྷ་ཉྙེ་ན ཝཱ ར་ཛ་ཏེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི… བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི་སྶཱ་སྶ… ཝེ་སྶོ་པི་སྶཱ་སྶ… སུ་དྡོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི? ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཙེ་པི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ དྷ་ནེ་ན ཝཱ དྷ་ཉྙེ་ན ཝཱ ར་ཛ་ཏེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི… བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི་སྶཱ་སྶ… ཝེ་སྶོ་པི་སྶཱ་སྶ… སུ་དྡོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙེ་པི ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ དྷ་ནེ་ན ཝཱ དྷ་ཉྙེ་ན ཝཱ ར་ཛ་ཏེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི… ཝེ་སྶོ་པི་སྶཱ་སྶ… སུ་དྡོ་པི་སྶཱ་སྶ … ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི? ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙེ་པི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ དྷ་ནེ་ན ཝཱ དྷ་ཉྙེ་ན ཝཱ ར་ཛ་ཏེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི… ཝེ་སྶོ་པི་སྶཱ་སྶ… སུ་དྡོ་པི་སྶཱ་སྶ … ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་སྶ ཙེ་པི ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ དྷ་ནེ་ན ཝཱ དྷ་ཉྙེ་ན ཝཱ ར་ཛ་ཏེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཝེ་སྶོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི… སུ་དྡོ་པི་སྶཱ་སྶ… ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི་སྶཱ་སྶ… བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི? ‘‘ཝེ་སྶ་སྶ ཙེ་པི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ དྷ་ནེ་ན ཝཱ དྷ་ཉྙེ་ན ཝཱ ར་ཛ་ཏེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཝེ་སྶོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི… སུ་དྡོ་པི་སྶཱ་སྶ… ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི་སྶཱ་སྶ… བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་དྡ་སྶ ཙེ་པི ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ དྷ་ནེ་ན ཝཱ དྷ་ཉྙེ་ན ཝཱ ར་ཛ་ཏེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ སུ་དྡོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི… ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི་སྶཱ་སྶ… བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི་སྶཱ་སྶ… ཝེ་སྶོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི? ‘‘སུ་དྡ་སྶ ཙེ་པི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ དྷ་ནེ་ན ཝཱ དྷ་ཉྙེ་ན ཝཱ ར་ཛ་ཏེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ སུ་དྡོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི་ཏི… ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི་སྶཱ་སྶ… བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི་སྶཱ་སྶ… ཝེ་སྶོ་པི་སྶཱ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཁོ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི. ནེ་སཾ [ནཱ་སཾ (སཱི.), ནཱ་ཧཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ གྷོ་སོ ཡེ་ཝེ་སོ ལོ་ཀ་སྨིཾ – ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ…པེ… བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’’’ཏི.

༣༡༩. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙོ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི [མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི (ས་བྦ་ཏྠ)] ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི ཧི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙོ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ སུ་ཏ’’ནྟི.

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏེ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, སཱ་དྷུ ཙ པ་ན ཏེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ སུ་ཏཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ…པེ… ཨི་དྷ་སྶ ཝེ་སྶོ…པེ… ཨི་དྷ་སྶ སུ་དྡོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘སུ་དྡོ་པི ཧི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ སུ་ཏ’’ནྟི.

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏེ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, སཱ་དྷུ ཙ པ་ན ཏེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ སུ་ཏཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཁོ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི. ནེ་སཾ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ གྷོ་སོ ཡེ་ཝེ་སོ ལོ་ཀ་སྨིཾ – ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ…པེ… བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’’’ཏི.

༣༢༠. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི [ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི ཧི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ སུ་ཏ’’ནྟི.

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏེ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, སཱ་དྷུ ཙ པ་ན ཏེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ སུ་ཏཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨི་དྷ་སྶ ཝེ་སྶོ, ཨི་དྷ་སྶ སུ་དྡོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘སུ་དྡོ་པི ཧི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ སུ་ཏ’’ནྟི.

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏེ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, སཱ་དྷུ ཙ པ་ན ཏེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ སུ་ཏཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཁོ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི. ནེ་སཾ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ གྷོ་སོ ཡེ་ཝེ་སོ ལོ་ཀ་སྨིཾ – ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ…པེ… བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’’’ཏི.

༣༢༡. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ ཁ་ཏྟི་ཡོ ས་ནྡྷིཾ ཝཱ ཚི་ནྡེ་ཡྻ, ནི་ལློ་པཾ ཝཱ ཧ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻ, པ་རི་པ་ནྠེ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, པ་ར་དཱ་རཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་ཉྩེ ཏེ པུ་རི་སཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, དེ་ཝ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི. ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཀི་ནྟི ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘གྷཱ་ཏེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཛཱ་པེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡཱ ཧི་སྶ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པུ་བྦེ ‘ཁ་ཏྟི་ཡོ’ཏི ས་མ་ཉྙཱ སཱ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ; ཙོ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ [ས་ངྑཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨི་དྷ ཝེ་སྶོ, ཨི་དྷ སུ་དྡོ ས་ནྡྷིཾ ཝཱ ཚི་ནྡེ་ཡྻ, ནི་ལློ་པཾ ཝཱ ཧ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻ, པ་རི་པ་ནྠེ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, པ་ར་དཱ་རཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་ཉྩེ ཏེ པུ་རི་སཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, དེ་ཝ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི. ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཀི་ནྟི ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘གྷཱ་ཏེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཛཱ་པེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡཱ ཧི་སྶ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པུ་བྦེ ‘སུ་དྡོ’ཏི ས་མ་ཉྙཱ སཱ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ; ཙོ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཁོ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི. ནེ་སཾ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ གྷོ་སོ ཡེ་ཝེ་སོ ལོ་ཀ་སྨིཾ – ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ…པེ… བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’’’ཏི.

༣༢༢. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་སྶ ཝི་ར་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ, ཝི་ར་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ, ཝི་ར་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ, ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ, ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, སཱི་ལ་ཝཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ? ཀི་ནྟི ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ [པི (དཱི. ནི. ༡.༡༨༤, ༡༨༧ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ)], བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་མ ཨ་བྷི་ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ ཨ་སྶ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧེ་ཡྻཱ་མ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡཱ ཧི་སྶ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པུ་བྦེ ‘ཁ་ཏྟི་ཡོ’ཏི ས་མ་ཉྙཱ སཱ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ; ས་མ་ཎོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨི་དྷ ཝེ་སྶོ, ཨི་དྷ སུ་དྡོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་སྶ ཝི་ར་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ, ཝི་ར་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝི་ར་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ, ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ, ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, སཱི་ལ་ཝཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ? ཀི་ནྟི ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་མ ཨ་བྷི་ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ ཨ་སྶ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧེ་ཡྻཱ་མ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡཱ ཧི་སྶ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པུ་བྦེ ‘སུ་དྡོ’ཏི ས་མ་ཉྙཱ སཱ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ; ས་མ་ཎོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཁོ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི. ནེ་སཾ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ གྷོ་སོ ཡེ་ཝེ་སོ ལོ་ཀ་སྨིཾ – ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ; བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སུ་ཀྐོ ཝ་ཎྞོ, ཀ་ཎྷོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ; བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ནོ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ; བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ཏྟཱ ཨོ་ར་སཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཛཱ བྲ་ཧྨ་ནི་མྨི་ཏཱ བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’’’ཏི.

༣༢༣. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, རཱ་ཛཱ མཱ་དྷུ་རོ ཨ་ཝ་ནྟི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ‘‘མཱ ཁོ མཾ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ར་ཎཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་མེ་ཝ ཏྭཾ [ཏ་མེ་ཏཾ ཏྭཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཏ་མེ་ཏཾ (ཀ.)] བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ ཡ་མ་ཧཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨེ་ཏ་ར་ཧི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི? ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ་པི མ་ཡཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, སུ་ཎེ་ཡྻཱ་མ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་ས་སུ ཡོ་ཛ་ནེ་སུ, ད་ས་པི མ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ས་ཙེ་པི མ་ཡཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, སུ་ཎེ་ཡྻཱ་མ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཡོ་ཛ་ནེ་སུ, ཏིཾ་སཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནེ་སུ, ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནེ་སུ, པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནེ་སུ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤི མ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ ཙེ་པི མ་ཡཾ བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, སུ་ཎེ་ཡྻཱ་མ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི མ་ཡཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཡ་ཏོ ཙ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ སོ བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་མྤི མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མ དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.

མ་དྷུ་ར་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟཾ

༣༢༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བོ་དྷི་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀོ་ཀ་ན་དོ [ཀོ་ཀ་ནུ་དོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ནཱ་མ པཱ་སཱ་དོ ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཊྛོ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ས་ཉྫི་ཀཱ་པུ་ཏྟཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ ས་ཉྫི་ཀཱ་པུ་ཏྟ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ – ‘བོ་དྷི, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ ས་ཉྫི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ མཱ་ཎ་ཝོ བོ་དྷི་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ས་ཉྫི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བོ་དྷི ཁོ [བོ་དྷི བྷོ གོ་ཏ་མ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཀི་ར བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ བོ་དྷི་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཉྫི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བོ་དྷིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ བྷོ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ – ‘བོ་དྷི ཁོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཀི་ར བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ བོ་དྷི་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’ཏི. ཨ་དྷི་ཝུ་ཊྛ་ཉྩ པ་ན ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ནཱ’’ཏི.

༣༢༥. ཨ་ཐ ཁོ བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀེ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ, ཀོ་ཀ་ན་ད་ཉྩ པཱ་སཱ་དཾ ཨོ་དཱ་ཏེ་ཧི དུ་སྶེ་ཧི ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ པ་ཙྪི་མ་སོ་པཱ་ན་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཱ [ཀ་ལེ༹་བ་རཱ (སཱི.)], ས་ཉྫི་ཀཱ་པུ་ཏྟཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ ས་ཉྫི་ཀཱ་པུ་ཏྟ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི – ‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ ས་ཉྫི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ མཱ་ཎ་ཝོ བོ་དྷི་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བོ་དྷི་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀོ་ཀ་ན་དོ པཱ་སཱ་དོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྪི་མཾ སོ་པཱ་ན་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏུ [ཨ་བྷི་རཱུ་ཧ་ཏུ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཨ་ཀྐ་མ་ཏུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༨)], བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དུ་སྶཱ་ནི, ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དུ་སྶཱ་ནི; ཡཾ མ་མ ཨ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ. དུ་སྶཱ་ནི, ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དུ་སྶཱ་ནི; ཡཾ མ་མ ཨ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི.

༣༢༦. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བོ་དྷིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཾ་ཧ་ར་ཏུ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, དུ་སྶཱ་ནི; ན བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ལ་པ་ཊི་ཀཾ [ཙེ་ལ་པ་ཏྟི་ཀཾ (སཱི. པཱི.)] ཨ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི. པ་ཙྪི་མཾ ཛ་ན་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི [ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏཱི་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ)]. ཨ་ཐ ཁོ བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ དུ་སྶཱ་ནི སཾ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཀོ་ཀ་ན་ད་པཱ་སཱ་དེ [ཨུ་པ་རི་ཀོ་ཀ་ན་དེ པཱ་སཱ་དེ (སཱི. པཱི. ཝི་ན་ཡེ་ཙ), ཨུ་པ་རི་ཀོ་ཀ་ན་དེ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ཀ་ན་དཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནཱི་ཙཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ན ཁོ སུ་ཁེ་ན སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ, དུ་ཀྑེ་ན ཁོ སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ’’’ནྟི.

༣༢༧. ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ན ཁོ སུ་ཁེ་ན སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ, དུ་ཀྑེ་ན ཁོ སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ’ནྟི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ད་ཧ་རོ་ཝ ས་མཱ་ནོ སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱ་ནཾ རུ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛིཾ. སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ་ཀུ་ས་ལ་ག་ཝེ་སཱི [ཀིཾ་ཀུ་ས་ལཾ་ག་ཝེ་སཱི (ཀ.)] ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་ནྟི་ཝ་ར་པ་དཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ལཱ༹་རཾ ཀཱ་ལཱ་མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀཱ་ལཱ་མ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཝི་ཧ་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ, ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཡ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎིཾ. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝཱ་ད་ཉྩ ཝ་དཱ་མི, ཐེ་ར་ཝཱ་ད་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཉྙེ ཙ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ན ཁོ ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི པ་ཝེ་དེ་ཏི; ཨ་དྡྷཱ ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཡེ་ན ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ལཱ༹་རཾ ཀཱ་ལཱ་མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀཱ་ལཱ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི པ་ཝེ་དེ་སཱི’ཏི [ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པ་ཝེ་དེ་སཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ཝེ་དེ་སི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ན ཁོ ཨཱ་ལཱ༹་ར་སྶེ་ཝ ཀཱ་ལཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠི ས་དྡྷཱ, མ་ཡ྄ཧཾ་པ་ཏྠི ས་དྡྷཱ; ན ཁོ ཨཱ་ལཱ༹་ར་སྶེ་ཝ ཀཱ་ལཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡཾ…པེ… ས་ཏི… ས་མཱ་དྷི… པ་ཉྙཱ, མ་ཡ྄ཧཾ་པ་ཏྠི པ་ཉྙཱ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི པ་ཝེ་དེ་ཏི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ད་ཧེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སིཾ. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཡེ་ན ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ལཱ༹་རཾ ཀཱ་ལཱ་མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀཱ་ལཱ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པ་ཝེ་དེ་སཱི’ཏི? ‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པ་ཝེ་དེ་མཱི’ཏི. ‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’ཏི. ‘ལཱ་བྷཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་ལ་དྡྷཾ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡེ མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཏཱ་དི་སཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ པ་སྶཱ་མ. ཨི་ཏི ཡཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པ་ཝེ་དེ་མི, ཏཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་སི. ཡཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་སི, ཏ་མ་ཧཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པ་ཝེ་དེ་མི. ཨི་ཏི ཡཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཏཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་སི; ཡཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་སི ཏ་མ་ཧཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་མི. ཨི་ཏི ཡཱ་དི་སོ ཨ་ཧཾ, ཏཱ་དི་སོ ཏུ་ཝཾ; ཡཱ་དི་སོ ཏུ་ཝཾ ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཧཾ. ཨེ་ཧི དཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་བྷོ་ཝ ས་ནྟཱ ཨི་མཾ ག་ཎཾ པ་རི་ཧ་རཱ་མཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ ས་མཱ་ནོ (ཨ་ཏྟ་ནོ) [( ) ན་ཏྠི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ མཾ ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ [ཨ་ཏྟ་ནོ (སཱི. པཱི.)] ས་མ་ས་མཾ ཋ་པེ་སི, ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཙ མཾ པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་སི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ན་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཱ ནི་བྦི་ཛྫ ཨ་པ་ཀྐ་མིཾ.

༣༢༨. ‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཀིཾ་ཀུ་ས་ལ་ག་ཝེ་སཱི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་ནྟི་ཝ་ར་པ་དཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཨུ་ད་ཀོ [ཨུ་དྡ་ཀོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ རཱ་མ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ [ཨཱ་ཝུ་སོ རཱ་མ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) པ་སྶ མ. ནི. ༡.༢༧༨ པཱ་ས་རཱ་སི་སུ་ཏྟེ], ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨུ་ད་ཀོ རཱ་མ་པུ་ཏྟོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཝི་ཧ་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ, ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཡ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎིཾ. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝཱ་ད་ཉྩ ཝ་དཱ་མི, ཐེ་ར་ཝཱ་ད་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཉྙེ ཙ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ན ཁོ རཱ་མོ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི པ་ཝེ་དེ་སི; ཨ་དྡྷཱ རཱ་མོ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ཝི་ཧཱ་སཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཡེ་ན ཨུ་ད་ཀོ རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ རཱ་མ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་མོ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི པ་ཝེ་དེ་སཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨུ་ད་ཀོ རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ཝེ་དེ་སི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ན ཁོ རཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི ས་དྡྷཱ, མ་ཡ྄ཧཾ་པ་ཏྠི ས་དྡྷཱ; ན ཁོ རཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི ཝཱི་རི་ཡཾ…པེ… ས་ཏི… ས་མཱ་དྷི… པ་ཉྙཱ, མ་ཡ྄ཧཾ་པ་ཏྠི པ་ཉྙཱ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ རཱ་མོ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི པ་ཝེ་དེ་ཏི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ད་ཧེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སིཾ.

‘‘ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཡེ་ན ཨུ་ད་ཀོ རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ རཱ་མ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་མོ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པ་ཝེ་དེ་སཱི’ཏི? ‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་མོ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པ་ཝེ་དེ་སཱི’ཏི. ‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’ཏི. ‘ལཱ་བྷཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་ལ་དྡྷཾ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡེ མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཏཱ་དི་སཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ པ་སྶཱ་མ. ཨི་ཏི ཡཾ དྷ་མྨཾ རཱ་མོ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པ་ཝེ་དེ་སི ཏཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་སི. ཡཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་སི ཏཾ དྷ་མྨཾ རཱ་མོ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པ་ཝེ་དེ་སི. ཨི་ཏི ཡཾ དྷ་མྨཾ རཱ་མོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སི ཏཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་སི; ཡཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་སི ཏཾ དྷ་མྨཾ རཱ་མོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སི. ཨི་ཏི ཡཱ་དི་སོ རཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི ཏཱ་དི་སོ ཏུ་ཝཾ, ཡཱ་དི་སོ ཏུ་ཝཾ ཏཱ་དི་སོ རཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཧི དཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་ཝཾ ཨི་མཾ ག་ཎཾ པ་རི་ཧ་རཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨུ་ད་ཀོ རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི མེ ས་མཱ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ མཾ ཋ་པེ་སི, ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཙ མཾ པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་སི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ན་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཱ ནི་བྦི་ཛྫ ཨ་པ་ཀྐ་མིཾ.

༣༢༩. ‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཀིཾ་ཀུ་ས་ལ་ག་ཝེ་སཱི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་ནྟི་ཝ་ར་པ་དཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ, མ་ག་དྷེ་སུ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ, ཡེ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ སེ་ནཱ་ནི་ག་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རིཾ. ཏ་ཏྠ་དྡ་སཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ, པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཉྩ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ, ན་དཱི་ཉྩ ས་ནྡ་ནྟིཾ སེ་ཏ་ཀཾ སུ་པ་ཏི་ཏྠཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ས་མ་ནྟཱ ཙ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཝ་ཏ, བྷོ, བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ, པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཙ ཝ་ན་ས་ཎྜོ, ན་དི་ཉྩ ས་ནྡ་ནྟིཾ སེ་ཏ་ཀཱ སུ་པ་ཏི་ཏྠཱ, ར་མ་ཎཱི་ཡཱ ས་མ་ནྟཱ [སཱ་མ་ནྟཱ (?) པུ་རི་མ་པི་ཊྛེ་པི] ཙ གོ་ཙ་ར་གཱ་མོ. ཨ་ལཾ ཝ་ཏི་དཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དིཾ – ‘ཨ་ལ་མི་དཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་པི་སྶུ མཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཏི་སྶོ ཨུ་པ་མཱ པ་ཊི་བྷཾ་སུ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ པུ་བྦེ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཱ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨ་ལླཾ ཀ་ཊྛཾ ས་སྣེ་ཧཾ ཨུ་ད་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ – ‘ཨ་གྒིཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མི, ཏེ་ཛོ པཱ་ཏུ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨ་པི ནུ སོ པུ་རི་སོ ཨ་མུཾ ཨ་ལླཾ ཀ་ཊྛཾ ས་སྣེ་ཧཾ ཨུ་ད་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་བྷི་མ་ནྠེ་ནྟོ [ཨ་བྷི་མ་ཏྠ་ནྟོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཨ་གྒིཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཏེ་ཛོ པཱ་ཏུ་ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷ་ནྟེ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་དུ་ཉྷི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ལླཾ ཀ་ཊྛཾ ས་སྣེ་ཧཾ ཏ་ཉྩ པ་ན ཨུ་ད་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ པ་ན སོ པུ་རི་སོ ཀི་ལ་མ་ཐ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་སྶ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཡོ ཙ ནེ་སཾ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཀཱ་མ་སྣེ་ཧོ ཀཱ་མ་མུ་ཙྪཱ ཀཱ་མ་པི་པཱ་སཱ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ སོ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ན སུ་པྤ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི, ན སུ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷོ. ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ ཙེ་པི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཁ་རཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ཡ་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ་ཝ ཏེ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ. ནོ ཙེ་པི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཁ་རཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ཡ་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ་ཝ ཏེ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཁོ མཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, པ་ཋ་མཱ ཨུ་པ་མཱ པ་ཊི་བྷཱ་སི ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ པུ་བྦེ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཱ.